Geleneklerimiz

Her toplumun tarihten günümüze taşıdığı gelenekleri vardır. Yaşanan tecrübeler her toplum için önemlidir. İnsan, yaratılışı gereği kendi cinsleri ile ortak hayat sürer. Özellikle sevinç ve hüzün zamanlarında paylaşma ihtiyacı hisseder. Gelenekler zaman içinde oluşur ve nesilden nesile aktarılır.

Her sosyal kavram için birden fazla tanımlama yapılabilir. Gelenek için en genel tanımlamalardan biri şöyledir: Bir topluluğun kendinden önceki kuşaklardan devraldığı ve çeşitli aktarım yöntemleri kullanarak daha sonraki kuşaklara ulaştırdığı her türlü maddi/manevi kurum ve uygulamalar biçimi olarak açıklanmaktadır (Hüseyin Yılmaz, Gelenek, Gelenekçilik ve Gelenekselcilik, Muhafazakâr Düşünce, Yıl: 1, Sayı: 3, Kış 2005). Geleneklerin oluşmasında birden fazla etken vardır. Şüphesiz bunun başında din ve dinin öğrettiği değerler gelir.

Müslüman bir toplum için helal ve haram kavramları esastır. Büyüklerinden/atalarından gelen birtakım uygulama veya davranışları aynen devam ettiremezler. Yani imana uymayan davranışlar var ise onları terk ederler. Fıtri olarak her insan ve toplum büyüklerinden gördükleri davranışları önemser. Ama Müslüman olmak aynı zamanda ölçülere sahip olmak demektir. Kur'an-ı Kerim bunu şöyle haber vermektedir: “Onlara, “Allah’ın indirdiğine uyun” denildiğinde, “Hayır, atalarımızdan gördüğümüze uyarız” dediler. Ya atalarının aklı bir şeye ermemiş, doğru yolu bulamamışlarsa!” (Bakara, 2/170)

Gerek bu ayetten gerekse bu konudaki diğer ayetlerden anlaşılıyor ki, Müslüman bir toplum, büyüklerinden gelen her konuyu/geleneği takip etmez. Ön şartı, dinin genel öğretilerine uygun olmasıdır.

Köy Hayırları / Hâcet Bayramları

Anadolu’nun her köşesinde tarihten gelen ve devam eden güzellikler vardır. Mesela, bazı köylerde Ramazan ayı boyunca iftarlar köy odasında yapılır. Bazı köylerde bayramlaşma âdeti bütün güzelliği ile devam eder. Köy iki mahalle ise, sabahtan bir mahallede öğleden sonra ise diğer mahallede bayramlaşma yapılır.

Bu güzelliklerden birisi de köy hayırlarıdır. Köy hayırları Manisa ili çevresinde yaygın olan bir adettir. Başka illerde de buna benzer farklı isimlerle anılan güzellikler vardır. Günümüzde bu gelenekler genellikle hafta sonları yapılıyor. Öğle namazı öncesi köy/mahalle camiinde okuma programı yapılıyor. Kur'an-ı Kerim tilaveti ile mevlitten bazı bölümler okunuyor. Arkasından sohbet ve dua ile okuma programı bitiriliyor. Sonrasında da gelen misafirlere yemek ikram ediliyor.

Yine Bolu ilimiz ve çevresinde de hâcet bayramı ismiyle yine benzer şekilde bir uygulama devam ediyor. İster köy hayrı isterse hâcet bayramı ismiyle olsun bu güzel geleneklerin toplum üzerinde olumlu etkileri vardır.

Şehirleşmenin getirdiği problemlerden birisi de köylerimizin boşalmasıdır. Bu ve benzeri geleneklerin devam ettirilmesi, özünü kaybetmeden gelecek nesillere aktarılması önemlidir. Bu gelenekler ile alakalı şunları ifade edebiliriz;

- Yağmur Duası: Mevsim itibarıyla köy/mahalle sakinleri, komşular ve diğer misafirler bir araya gelerek rızkı veren Allah’a dua ederler.

- Sıla-ı rahim: Görev, okul veya çalışmak için köyünden ayrılanlar hem yakınları hem de tanıdıkları ile buluşurlar.

- Şükür: Elde edilen nimetlere karşı topluca bir şükür nişanesidir.

- Vefa: Her insanın doğup büyüdüğü köy/mahallede hatıralar vardır. Bu vesile ile küçük büyük karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma olur. İnsanların doğup büyüdükleri yerlere bağlılıkları canlı olur ve geçmişle bağ kurulması sağlanır. Bu buluşmalarda mezarlık ziyaretleri de yapılır.

- Kaynaşma: Büyüklerle beraber çocuklar ve gençler akrabaları ve komşuları ile bir araya gelerek kaynaşırlar.

- Birlik: En önemli katkılarından birisi de şüphesiz birliğimizi temsil etmesidir. Dünyalık bir karşılık beklemeden köy/mahalle sakinleri bir araya gelir ve buluşurlar. Yine bu buluşmalarda köydeki yaşlılar ve hastalar ziyaret edilir. Onların da gönülleri alınır.

Sonuç

Gelenekleri kutsamayız. Yani gelenekler kutsal işler değildir. Ama Müslüman bir toplumda geleneklerin temel kaynaklarından birisi şüphesiz ki dindir. Bizler de Müslümanlar olarak atalarımızdan gelen gelenekleri Kur’an ve sünnet ışığında değerlendiririz. Bu iki kaynağa uyanları devam ettirir, diğerlerine ise itibar etmeyiz. Gelenekler, inanç esaslarına uygun şekilde sürdürülmezse zamanla farklı ve yanlış uygulamalar ortaya çıkabilir. Yani bizim geleneklerimizde helal ve meşru işler vardır. Haramlara asla yer yoktur.