Hutbe, dinî literatürde başta cuma ve bayram namazları olmak üzere belirli ibadetlerin ifası esnasında icra edilen, genelde vaaz ve nasihati içeren konuşmayı ifade etmektedir. Konuşmayı yapan kimseye ise hatip denir. Diğer taraftan cuma namazından önce, bayram namazından sonra okunan hutbe Allah’a hamd, Peygamber’e salavât; müminlere nasihat, dua anlam ve amacı taşımaktadır. Hutbe, aynı zamanda cuma namazının şartlarından biridir. Tıpkı namaz gibi hutbe de bir ibadettir. Hutbe okunurken huşu içinde, sessizce ve can kulağıyla hatibi dinlemek dinî bir gerekliliktir. Hutbe esnasında yanındakiyle konuşmak ya da cep telefonuyla uğraşmak; hutbenin özünden uzaklaşmaya, sevabından mahrum kalmaya sebep olmaktadır. Hem Resûl-i Ekrem (sas) hutbe esnasında yanında konuşan arkadaşını ikaz etmeyi dahi hoş karşılamamış ve bu konuda ümmetini şöyle uyarmıştır: “Cuma günü imam hutbe okurken konuşan arkadaşına ‘Sus!’ bile desen, hatalı bir iş yapmış olursun.” (Müslim, Cum’a, 11)

Allah’ım! Benim yaratılışımı güzel kıldığın gibi ahlakımı da güzelleştir. (İbn Hanbel, I, 403)