BİR MİLLETİN ONUR SAVAŞI: KÛTÜ’L-AMÂRE

Medînetülkût adıyla anılan Kûtü’l-Amâre, Bağdat ile Amâre arasında, Dicle Nehri kıyısında yer alan tarihî bir bölgedir.

Hintçe kale (kot) kelimesinden gelen şehir, İlkçağ kasabası Mazeraya’nın bulunduğu yerde kurularak tarihteki yerini aldı.

1534’te Kanûnî Sultan Süleyman’ın Bağdat’ı fethi sırasında Osmanlı hâkimiyetine girdi.

1623’te İran Şahı I. Abbas tarafından kısa süreliğine ele geçirildi, 1638’de IV. Murad tarafından tekrar Osmanlı topraklarına katıldı.

1869’da İngiliz Lynch Şirketi’nin vapur imtiyazı almasıyla, Kûtü’l-Amâre bu güzergâhta stratejik bir istasyon olarak seçildi.

26 Eylül 1915’te İngilizlerce işgal edilen kale, 5 Aralık’ta Halil Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetlerince kuşatıldı.

5 Nisan 1916’da İngilizler, Hindistan’dan Basra’ya gönderilen takviye birliklerle Felâhiye’de başlattıkları dört günlük taarruzda kuşatmayı yaramadı.

21-22 Nisan 1916’da yapılan IV. Felâhiye Muharebesi’nde de İngilizler geri püskürtüldü.

Yapılan görüşmeler sonucunda Osmanlı kuvvetleri 2 milyon sterlin tazminat ile 13.309 kişilik İngiliz ordusunu teslim aldı.

Bu büyük zafer İngilizlere darbe vursa da yine onların planlamasıyla Haziran 1916’da başlayan Şerif Hüseyin ayaklanmasını engelleyemedi.

Şubat 1917’de İngilizlerin eline geçen bölge, 1921'de Irak Devleti'nin kurulmasıyla Vâsıt muhafazasının merkezi oldu.