banner156

banner146

Kahve Molası

Bir Acayip Kelime, Jet Lag, Tavan Arası, Kan Grubu Değişebilir mi?

Aile Dergisi 19.10.2019, 10:00
Kahve Molası
© Diyanet Haber
banner161

Esma Türkseven

Jet Lag

Zaman dilimi değişimi sendromu olarak bilinen jet lag, uzun mesafeli uçuşlarda vücudun hızla değişen zaman dilimine uyum sağlayamamasıdır. Beyinde bulunan pineal bez, melatonin hormonu salgılayarak vücudun günlük ritmini düzenleyen, beslenme düzeni, bağırsak hareketleri, kan basıncı gibi birçok vücut fonksiyonunu etkileyen biyolojik saati kontrol eder. Melatonin, gözle algılanan ışığa göre salgılanır. Geceleri karanlıkta melatonin düzeyleri artar; sabah ışıkla beraber düşer. Normalde vücudun biyolojik saati yerel saatle uyum hâlindedir. Fakat birey hızla yer değiştirerek günün farklı bir zaman birimine geçince vücudun biyolojik saati mevcut yeni saat dilimine uyumda zorlanır. Seyahat sırasında değişen zaman dilimleri arttıkça jet lag görülme olasılığı ve şiddeti artar. Jet lagdan en çok uyku saatleri düzenli olanlar etkilenirler. Yorgun, uykusuz, düzenli ve sağlıklı beslenmeyen, az su içen, alkol alan, 60 yaş üstü kişilerde belirtiler daha kolay ortaya çıkar. Etkileri yeni zaman düzenine uyum sağlanana kadar birkaç gün sürer. 

TAVAN ARASI
Yanmayan, Yıkılmayan Kütüphaneler

Tarihimize şahitlik eden nice kültür hazineleri İstanbul’un meşhur yangınlarında kül olunca ecdadımız, durumdan ibret alarak kütüphaneleri özel bir tarzda inşa etmiştir. Yapılan binaların duvarları 1m kalınlıkta; çatıları, tonoz tuğla kubbe şeklindeydi. Pencere kepenklerinde arkadan dayanıklı kol demiri vardı ve hâfız-ı kütüb diye anılan kütüphane memurları, bir yangın çıktığında büyük itina ile bu pencereleri kapatırlardı. Böylece mahalleleri yıkan, kül eden yangınlar, zelzeleler kütüphanelere zarar veremezdi. Örneğin Yenikapı Mevlevihane’sinin çok zengin bir kütüphanesi vardı. İstanbul’un meşhur yangınlarından birinde dergâh kül oldu ancak kütüphane binası yangından zarar görmedi. Kütüphanedeki kitapların hepsi kurtuldu, üçü hariç: Mevlevihane şeyhi Celâleddin Efendi‘nin o gece okumak için aldığı üç kitap…

MERAK EDİYORUM

Kan Grubu Değişebilir mi?

Kan hücrelerinin büyük kısmı kemik iliği tarafından üretilir. Kemik iliği nakli bazı kan ve kemik hastalıkları ile bazı kanser türlerinin tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. Bir insanın kan grubu, kemik iliği nakli sonrası değişebilir. Kemik iliği naklinde hastaya önce yüksek dozda kemoterapi ya da radyasyon verilerek hastalıklı kan hücreleri yok edilir ve kendi kemik iliğinin işlevini kaybetmesi sağlanır. Daha sonra vericiden alınan kemik iliği kök hücreleri hastaya nakledilir. Kan hücreleri vericiden gelen kemik iliği tarafından üretildiği için nakilden sonra hastanın kan grubu birkaç hafta içinde vericinin kan grubuna döner.
Bunun dışında, çok nadir de olsa, bazı hastalıklar kan grubunun değişmesine neden olabilir.

TAKVİM YAPRAĞI
Fethi Gemuhluoğlu vefat etti.  (5 Ekim 1977) 
Ankara başkent oldu.  (13 Ekim 1923) 
Fotokopi icat edildi. (22 Ekim 1938) 
Posta ve telgraf teşkilatı kuruldu.  (23 Ekim 1840)
Verem mikrobu keşfedildi.  (24 Ekim 1882)


NELER OLUYOR HAYATTA?

Zoom Yapan Kontakt Lens

Bilim insanları, göz hareketleriyle kontrol edilen robotik bir kontakt lens geliştirdi. Polimerden imal edilen lens, kas görevi gören beş ayrı elektrotla çevrelenmiş. Kullanıcı sağ gözünü kırptığında cisimleri üç kat büyütüyor, sol gözünü kırptığındaysa yeniden normal boyutlarına indiriyor. Işık dedektörleriyle donatılmış gözlük, kullanıcı hangi gözünü kırptıysa, ışığı o seçeneğe göre kutuplayarak lense odaklıyor. Lens ayrıca istemli göz kırpmalarını tanıyor; istem dışı kırpmalara ise tepki vermiyor.
Araştırmacılar, başlangıçta insansız uzay araçlarındaki kameralar için tasarlanan lensin, yoğun oksijene gereksinim duyan insan gözüne uyarlanabilmesi için üzerindeki mikroskobik deliklerle hava geçirgenliğini yükseltmeye ve böylece uzun süreyle kullanılabilmesini sağlamaya çalışıyorlar.
Lens üzerinde yapılan çalışmaların protez göz üretimine katkı sağlayabileceği düşünülüyor. Ayrıca bu çalışma, dünyada sayılarının 285 milyonu bulduğu tahmin edilen göz hastaları için umut ışığı yakıyor.

Kısa Kısa

En büyük hayvan mavi balina
Dünya üzerinde yaşayan en büyük hayvan mavi balinadır (Balaenoptera musculus). Erkek mavi balinaların boyları 25m, dişilerinki ise 27m kadar olabiliyor. Bilimsel olarak kaydedilen en büyük ölçüleriyse 33,5m. Fosil kayıtlara göre 145-155 milyon yıl önce yaşamış olan otçul dinozor Diplodocus’un boyu 27m kadardı.

Vücudunuzu susuz bırakmayın!
Susuzluğa bağlı olarak vücutta dolaşan kan ve sıvılar koyulaşarak akışkanlığını kaybeder. Dolayısıyla susuz kalmak, astım öksürüğü ve balgamlı öksürüklerin uzaması ile sonuçlanır. Çocuklarınıza su içme alışkanlığı kazandırırken de meyve suyu veya buzlu çayın suyun yerini tutmayacağını unutmayın.

Kaynak: Diyanet Haber
Yorumlar (0)
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Sitemizde en çok hangi haberler ilginizi çekiyor?