DAHA FAZLASININ PEŞİNDE

İnsan, hayatını sürdürebilmek için tüketir. Yemek yer, giyinir, barınır, ihtiyaçlarını karşılar. Fakat zamanla ihtiyaçların sınırı genişler; ihtiyaç ile arzu arasındaki çizgi silikleşir. Sahip olmak yetinmenin, daha fazlasını istemek ise ihtiyacın önüne geçer. Böylece tüketmek, yalnızca hayatın zorunlu bir parçası olmaktan çıkar; bir alışkanlığa, bir statü göstergesine hatta kimi zaman bir varoluş biçimine bile dönüşebilir.

Modern dünyanın tüketim kültürü, insana yalnızca ürün satmaz; eksiklik duygusu da satar. Henüz sahip olmadığı şeylerin peşine düşen insan, sahip olduklarının kıymetini fark edemeden yenisinin arzusuna kapılır. Dün yeterli olan bugün yetersiz görünür. Daha büyük ev, daha yeni telefon, daha gösterişli kıyafet, daha fazla imkân… Arzu büyüdükçe ihtiyaçların sınırı da genişler. Peki, bütün bunların sonunda gerçekten biz mi tüketiyoruz yoksa tüketim alışkanlıklarımız bizi mi tüketiyor?

İslam, insanın ihtiyaçlarını yok saymaz ancak onu gidermede ölçü ve dengeye davet eder. Kur’an’ın, “…Yiyin, için fakat israf etmeyin…” (Araf, 7/31) uyarısı, yalnızca sofradaki fazlalıklara değil hayatın bütününe uzanan bir ölçüyü hatırlatır. İsraf, sahip olduklarını gereksiz yere harcamak kadar insanın zamanını, dikkatini, emeğini ve gönlünü de ölçüsüz arzulara teslim etmesiyle ilgilidir. Kanaat ise sahip olduklarının farkına varabilme ve “daha fazlası” ile “daha iyisi” arasındaki farkı görebilme erdemidir. Belki de asıl mesele, ne kadar tükettiğimizden önce neden tükettiğimizdir. İhtiyacımızı mı karşılıyoruz yoksa içimizdeki boşluğu mu doldurmaya çalışıyoruz? Sahip olduklarımız bize hizmet mi ediyor yoksa biz sahip olduklarımızın peşinden mi sürükleniyoruz?

“Tüketen kim, tükenen kim?” sorusu tam da burada anlam kazanıyor. Çünkü bazen, tüketilen para ya da eşyadan ziyade zaman, huzur, tabiat ve insanın kendi iç dünyası olmaktadır. Asıl zenginlik ise sahip olduklarının esiri olmadan yaşayabilmektir.

Diyanet Aile Dergisi olarak insanın tüketme iştahını ele aldığımız sayımızda “İhtiyaçtan Arzuya: Tüketen Kim Tükenen Kim?” başlıklı yazısıyla penceremizi Emin Gürdamur açarken Prof. Dr. Asım Yapıcı “Tüketme İştahı ve Mutsuzluk Çığlığı Kıskacında Yeni İnsan” yazısıyla modern insanın tükettiği halde mutsuzlukla boğuştuğunu bizlere aktardı. Sınırlı imkânlarda sınırsız tüketme isteğinin çevreye olan etkilerini ise Uzmanına Sorduk köşemizde Nazım Tanrıkulu’ya sorduk. Bu sayımızda söyleşi konuğu olarak Necip Karakaya’yı ağırladık; kendisiyle tasavvuf musikisi, sanat ve oyunculuğa dair meseleleri konuştuk.

Sizleri dergimizle baş başa bırakırken vefakâr ve cefakâr din gönüllülerimizin “Camiler ve Din Görevlileri Haftası”nı tebrik ediyor, hayatta olanlara afiyet vefat edenlere ise Cenab-ı Hak’tan rahmet diliyorum.

Keyifli okumalar.

Gülhiman HEKİMOĞLU