Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP) ve Kanada Çevre İçin Hekimler Derneği (CAPE), Küresel İklim ve Sağlık İttifakı’nın (GCHA) desteğiyle basın toplantısı düzenledi.
Toplantıda ev sahibi Türkiye ve iklim müzakerelerine başkanlık eden Avustralya başta olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinden iklim ve sağlık uzmanları, zirvede alınacak kararlarda halk sağlığının merkeze alınması çağrısında bulundu.
Uzmanlar, ilk somut adım olarak Türkiye ve Avustralya'dan, Brezilya başkanlığındaki COP30 kapsamında başlatılan Fosil Yakıtlardan Uzaklaşma Yol Haritası'nın dikkate alınmasını talep etti.
Hakemli hekimlik dergisi Lancet'in Geri Sayım raporuna göre, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği dünyada yılda yaklaşık 2,73 milyon kişinin ölümüne yol açıyor. Rapor, 2016'dan beri hava kirliliğini azaltan 77 ülkede yılda yaklaşık 323 bin can kaybının önüne geçildiğini ortaya koyuyor.
THHP Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Gamze Varol, basın toplantısında yaptığı konuşmada, THHP ve Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'nin raporuna atıfta bulunarak, fosil yakıt kaynaklı ince partikül madde (PM₂.₅) kirliliğinin Türkiye'de 2024'te yaklaşık 26 bin 500 erken ölüme katkıda bulunduğunu belirtti.
Hava kirliliğinin sağlık etkilerinin doğumdan önce başlayabildiğini dile getiren Varol, "Çalışmaya göre, 2024'te yaklaşık 8 bin erken doğum, 8 bin 200 düşük ağırlıklı doğum, 5 bin 100 yeni çocukluk çağı astım vakası ve astımla ilgili 6 bin 500 acil servis başvurusu hava kirliliğiyle ilişkilendirildi." bilgisini paylaştı.
Varol, "Yıllık sağlık kaynaklı ekonomik maliyeti yaklaşık 55 milyar dolar olarak hesapladık. Bu tutar Türkiye'nin 2024 Gayri Safi Yurtiçi Hasılası'nın yüzde 4,1'ine karşılık geliyor. Fosil yakıtların sağlık maliyetleri her ülkede hesaplanabilir. Sağlık uzmanları bu maliyetleri görünür kılmalı ve verileri karar süreçlerine taşımalı." ifadelerini kullandı.
Sağlık riskleri ülke sınırlarını aşıyor
Avustralya İklim ve Sağlık İttifakı İcra Direktörü Michelle Isles ise doğal gaz üretimi ve işlenmesi sırasında benzen ve diğer uçucu organik bileşiklere maruz kalmanın sağlık riski yarattığına dikkati çekti.
Isles, aşırı sıcaklar, seller ve fırtınaların yarattığı sağlık risklerinin de Avustralya sınırlarını aştığını dile getirerek, "Pasifik liderleri fosil yakıt üretimindeki artışın durdurulmasını, etkili iklim finansmanı sağlanmasını ve ülkelerini ilgilendiren kararlarda söz sahibi olmayı talep ediyor. Avustralya, bu topluluklara verdiği taahhütleri yerine getirmeli." dedi.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları ve İklim Değişikliği Özel Raportörü Elisa Morgera, fosil yakıtların kullanımına kademeli olarak son vermenin insan hakları açısından bir "zorunluluk" olduğunun altını çizerek, konuşmasını şöyle sürdürdü:
"İklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerine ek olarak, fosil yakıtların çıkarılması, işlenmesi, taşınması ve tüketilmesi, ayrıca bu süreçlerde ortaya çıkan atıklar, sağlık hakkımızı zedeliyor. Fosil yakıtlar ve bunlardan elde edilen plastik, gübre ve pestisit gibi ürünler de toprağı ve okyanusları kirletiyor, doğal yapısını bozuyor. Bu durum, gıda ve su hakkımızı zedeliyor ve sağlığımıza daha fazla zarar veriyor. Fosil yakıtlara bağımlılığın sürmesi, derinleşen ekonomik eşitsizlikler, artan hayat pahalılığı ve silahlı çatışmalarla da bağlantılı. Bunların her biri sağlığımızı olumsuz etkiliyor. Bu zararlar birbiriyle bağlantılı ve etkileri zamanla birikiyor. Hepsini önleyebiliriz. Fosil yakıt kullanımına kademeli olarak son vermenin, daha sağlıklı kalkınma yolları belirlememize ve daha güvenli ekonomiler kurmamıza nasıl yardımcı olacağını tartışmalıyız."
CAPE Sağlık ve Ekonomi Politikaları Direktörü Dr. Leah Temper moderatörlüğünde gerçekleştirilen basın toplantısında ayrıca Our Common Air Komisyon Üyesi ve eski Brezilya Çevre Bakanı Izabella Teixeira ve Kanada Senatosu Quebec (Bedford) Senatörü Rosa Galvez de konuştu.
Next





