Kanunun, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen, "içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi" başlıklı hükümde düzenlemeye gidildi. Buna göre, sosyal ağ sağlayıcı 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.

Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda gerekli tedbirleri alacak. Bu kapsamda alınan tedbirler sosyal ağ sağlayıcının kendi internet sitesinde yayınlanacak.

Sosyal ağ sağlayıcı, açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlayacak. Ebeveyn kontrol araçları ise hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ve kullanım süresinin izlenmesi ve bu sürenin sınırlandırılmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

Sosyal ağ sağlayıcı, aldatıcı reklamları engelleyici tedbirleri almakla yükümlü olacak.

Türkiye'den günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen kararın gereğini derhal ve en geç bir saat içinde uygulayacak, Kanun uyarınca verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararlarına konu yayının kendi internet sitesinde yayınlanmaması hususunda gerekli her türlü tedbiri alacak.

Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Başkanı tarafından Türkiye'de mukim vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin ilgili sosyal ağ sağlayıcısına yeni reklam vermesi yasaklanacak, bu kapsamda yeni sözleşme kurulamayacak ve buna ilişkin para transferi yapılamayacak. Reklam yasağı kararının verildiği tarihten itibaren 3 ay içinde yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.

Başvurunun kabulüne ilişkin hakim kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içinde söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin yüzde 90 oranına kadar daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Hakim ikinci başvuru üzerine vereceği kararında, yüzde 50'den düşük olmamak kaydıyla, sunulan hizmetin niteliğini de dikkate alarak daha düşük bir oran belirleyebilecek.

Bu kararlara karşı BTK Başkanı tarafından itiraz yoluna gidilebilecek. Hakim tarafından verilen kararlar erişim sağlayıcılara bildirilmek üzere BTK'ye gönderilecek. Kararların gereği, bildirimden itibaren derhal ve en geç 4 saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek. Yükümlülüğün yerine getirilmesi halinde, reklam yasağı kaldırılacak ve hakim kararları kendiliğinden hükümsüz kalacak. İnternet trafiği bant genişliğine yapılan müdahalenin sona erdirilmesi için erişim sağlayıcılara BTK tarafından bildirim yapılacak.

Bu hüküm, düzenlemenin yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girecek.

Oyun platformlarına yükümlülükler getiriliyor

Kanunla, oyun platformlarına ilişkin düzenlemeler de yapıldı.

Buna göre, oyun platformu usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları sunamayacak ancak derecelendirilmeyen oyunları en yüksek yaş kriterine göre derecelendirmek kaydıyla sunabilecek. Oyun platformu içerik veya yer sağlayıcı olmasından doğan sorumluluk ve yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen içerikleri çıkarmakla yükümlü olacak.

Türkiye'den günlük erişimi 100 binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun platformu, BTK, Erişim Sağlayıcıları Birliği, adli veya idari makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim veya taleplerin gereği ile düzenleme kapsamındaki diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesini temin için Türkiye'de gerçek veya tüzel kişi temsilci belirlemekle ve bu temsilciye dair bilgileri BTK'ye bildirmekle yükümlü olacak. Oyun platformu, temsilcinin iletişim bilgilerine kolayca görülebilecek ve doğrudan erişilebilecek şekilde internet sitesinde yer verecek.

Oyun platformu, açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlayacak.

Ebeveyn kontrol araçları, hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

BTK, oyun platformunun bu düzenlemeye uyumuna ilişkin olarak oyun platformundan kurumsal yapı, bilişim sistemleri, veri işleme mekanizmaları dahil olmak üzere bu düzenlemenin uygulanmasıyla doğrudan ilgili açıklamaları talep edebilecek. Oyun platformu, BTK tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri derhal ve 15 günü geçmemek üzere BTK tarafından belirlenecek süre içinde vermekle yükümlü olacak.

Bu düzenlemenin uygulanmasına, oyun platformunun uyması gereken yükümlülüklere ve yaş kriterlerine göre derecelendirmeye dair usul ve esaslar, BTK tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenecek.

Bu kapsamdaki yükümlülükler ile Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikte yer alan yükümlülüklerini yerine getirmeyen oyun platformuna BTK tarafından bildirimde bulunulacak. Bildirimden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde oyun platformuna BTK Başkanı tarafından 1 milyon Türk lirasından 10 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilebilecek. Verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde 10 milyon Türk lirasından 30 milyon Türk lirasına kadar bir kez daha idari para cezası verilebilecek. İdari para cezası miktarı ihlalinin niteliği, ağırlığı, kullanıcılar üzerindeki etkisi veya meydana gelen zarar dikkate alınarak takdir edilecek.

İkinci kez verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 30 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Başvurunun kabulüne ilişkin hakim kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içinde bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde BTK Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 50 oranına kadar daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvurabilecek. Hakim ikinci başvuru üzerine vereceği kararında, yüzde 30'dan düşük olmamak kaydıyla, sunulan hizmetin niteliğini de dikkate alarak daha düşük bir oran belirleyebilecek.

Bu kararlara karşı BTK Başkanı tarafından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilecek. Hakim tarafından verilen kararlar erişim sağlayıcılara bildirilmek üzere BTK'ye gönderilecek. Kararların gereği, bildirimden itibaren derhal ve en geç 4 saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek. Bildirime konu yükümlülüğün yerine getirilmesi halinde, verilen idari para cezalarının 4'te biri tahsil edilecek ve hakim kararları kendiliğinden hükümsüz kalacak. İnternet trafiği bant genişliğine yapılan müdahalenin sona erdirilmesi için erişim sağlayıcılara BTK tarafından bildirim yapılacak.

“Milletimizin iradesini temsil eden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kuruluşunun 106. yıl dönümünde, başta Cumhuriyetimizin kurucusu ve TBMM’nin ilk başkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Millî Mücadele’nin tüm kahramanlarını minnetle yâd ediyoruz.

Geleceğimizin teminatı olan çocuklarımızın 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı en içten dileklerimizle kutluyor; sevginin, merhametin ve barışın hâkim olduğu bir dünyada, hiçbir çocuğun mahzun kalmadığı aydınlık yarınlara hep birlikte yürümeyi temenni ediyoruz.”

Milletimizin iradesini temsil eden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kuruluşunun 106. yıl dönümünde, başta Cumhuriyetimizin kurucusu ve TBMM’nin ilk başkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Millî Mücadele’nin tüm kahramanlarını minnetle yâd ediyoruz.

Geleceğimizin teminatı… pic.twitter.com/aBHXUYHX3E

— T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı (@diyanetbasin) April 23, 2026

Ziyaret sırasında Bahçelievler Müftülüğü Şube Müdürleri Murat Çelik ve Kenan Tokgöz, öğretmen ve öğrencilere eşlik etti. Ziyarette öğrenciler, bir süreliğine makam koltuğuna oturdu.

Makam koltuğuna oturan öğrencilerle, ilçedeki din hizmetleri ve eğitim faaliyetleri hakkında keyifli bir sohbet gerçekleştirildi. Şube müdürleri, çocukların sorularını yanıtladı.

Öğrencilere sunulan hediye takdiminin ardından ziyaret, günün anısını çekilen hatıra fotoğrafı ile son buldu.

• TBMM açıldı. (1920)
• ULUSAL EGEMENLİK VE ÇOCUK BAYRAMI
• 2. Diyanet İşleri Başkanı Ord. Prof. Dr. Mehmet Şerefeddin Yaltkaya’nın vefatı (1947)

Adaylar, sınav sonuçlarını IKYS sistemi üzerinden öğrenebilecek.

Açılış anonsu Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapılan radyo, ilk etapta 35 şehirde başladığı yayın yolculuğunu kısa sürede tüm Türkiye’ye ulaştırdı.

Kurulduğu günden bu yana sadece bir radyo olmanın ötesine geçerek; irfanı, hikmeti ve hakikat merkezli yayın anlayışıyla dinleyicisinin kalbinde müstesna bir yer edinen Risalet Radyo, 9. yılında da aynı istikamet üzere yayınlarını sürdürüyor.

“Çağları aşan kutlu çağrı” sloganıyla yoluna devam eden Risalet Radyo, nice yıllar boyunca sesiyle gönüllere dokunmaya, sözüyle istikamet vermeye devam edecek.

RİSALET RADYO DİNLEMEK İÇİN TIKLAYINIZ>>>

Depremin 13,43 kilometre derinlikte meydana geldiği belirlendi.

Kurban bağışının ardından açıklamalarda bulunan Bingöl, Türkiye Diyanet Vakfı’nın hem yurt içinde hem de yurt dışında mazlum ve ihtiyaç sahibi insanlara umut olmaya devam ettiğini vurguladı. Bu yıl vekaletle kurban kesim bedellerinin yurt içinde 18 bin TL, yurt dışında ise 7 bin TL olarak belirlendiğini ifade eden Bingöl, vatandaşların gönül rahatlığıyla bağış yapabileceğini dile getirdi.

Diyanet İşleri Başkanlığı ile Türkiye Diyanet Vakfı iş birliğinde yürütülen organizasyon sayesinde kurban ibadetinin dini esaslara uygun şekilde yerine getirildiğini belirten Bingöl, şunları kaydetti:

“Keseceği kurbanı ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak isteyen vatandaşlarımıza yardımcı olmak için vekâlet yoluyla kurban kesim organizasyonu düzenlenmektedir. İbadet şuuru ile kesilen kurbanlar; ilimizde, ülkemizde ve dünyanın farklı coğrafyalarında yardım bekleyen kardeşlerimize ulaştırılmaktadır. Gelin, kurban ibadetimizi yerine getirirken mahzun gönüllere bayram sevinci yaşatalım.”

Bingöl, kampanyaya katılmak isteyen vatandaşların Türkiye Diyanet Vakfı’nın resmi kanalları üzerinden bağışlarını gerçekleştirebileceğini bildirdi.

İl Müftüsü Vekili Ahmet Altacı, İl Müftü yardımcıları, ilçe müftüleri ve Vaizlerin sunumlarıyla gerçekleştirilen seminerlerde; hac ve umre menasikinden çevre bilincine, hac yolculuğundan uygulamalı ibadet eğitimlerine kadar birçok konu detaylı şekilde anlatıldı.

Seminerin açılış programında konuşan İl Müftüsü Vekili Ahmet Altacı, Diyanet İşleri Başkanlığı olarak hacı adaylarının sağlık ve huzur içerisinde ibadetlerini yerine getirebilmeleri için çalıştıklarını ifade ederek; "Rabbim sizleri kendisine ve Hz. Peygamber'e (sas) layık olabilen misafirler olmayı nasip etsin. İbadetlerinizi kabul buyursun" niyazında bulundu.

5000 Evler Mescid-i Aksa, 100. Yıl Pazaryeri Camii yanındaki Kitap Kafe önünde açılan hayır çarşısında sunulan el emeği göz nuru çeşitli gıda ürünlerine ziyaretçiler yoğun ilgi gösterdi.

Açılışta konuşan İl Müftüsü Ali Erhun, bu anlamlı etkinliğin düzenlenmesinde emeği geçen Müftülük Personeline, Türkiye Diyanet Vakfı Karabük Kadın Kolları üyelerine, özveri ve gayretlerini esirgemeyen Din Görevlilerine, fedakar kursiyerlere ve teveccüh gösteren hayırsever vatandaşlara teşekkür ederek bu şekilde hayırlı hizmetlerin devam edeceğini belirtti.

Ramazanoğlu Camii Konferans Salonu'nda düzenlenen toplantı, Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başladı.

Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Fatih Mehmet Karaca, toplantının açılışında, Başkanlığın sosyal içerikli din hizmetinde üstlendiği sorumluluğun gereğini yerine getirmeye devam ettiğini söyledi.

Diyanet İşleri Başkanlığının vekaletle kurban organizasyonunu 1993'ten bu yana başarıyla ve güvenle yürüttüğünü ifade eden Karaca, şöyle konuştu:

"Geçen sene TDV'ye emanet edilen vekaletle kurban sayısı 898 bin 400 küsur, yani 900 bin civarında insanımız vekaletini Diyanet İşleri Başkanlığı ve TDV'ye emanet etmiş durumda. Kurban keseceğiz diye aldığımız vekaleti başka taraflarda kullanmıyoruz, bize emanet edilen ne varsa onun gereği neyse onu yapıyoruz. Ayrıca bize verilen vekalet sayısından en az 10 bin kadar fazla kurbanı da ilaveten kesiyoruz, hiçbir vatandaşımızın hakkı ve hukuku zayi olmasın diye."

İl Müftüsü Mehmet Taşcı da 2025'te 12 bin kurban vekaletiyle Türkiye'de yedinci sırada yer aldıklarını kaydetti.

Programa, TDV Adana Şubesi İl Temsilcisi Mustafa Gündüz ve din görevlileri katıldı.

- Vali Yavuz'a ziyaret

2026 Yılı Vekâletle Kurban Organizasyonu Tanıtım Toplantısı kapsamında Adana’da bulunan Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Fatih Mehmet Karaca ile İl Müftüsü Mehmet Taşcı, Adana Valisi Mustafa Yavuz’u makamında ziyaret etti.

- İlçe müftüleriyle bir araya geldi

Karaca, daha sonra İl Müftülüğünde ilçe müftüleriyle bir araya geldi.

Ziyarette İl Müftüsü Mehmet Taşcı, nazik ziyaretlerinden dolayı Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Fatih Mehmet Karaca’ya teşekkür etti.

-Gençlik merkezine ziyaret

Başkan Yardımcısı Fatih Mehmet Karaca, son olarak Hacı Nuri Çomu Diyanet Gençlik Merkezi’ni ziyaret etti.

57. Alay Şehitleri Camii’nin altında faaliyet gösteren gençlik merkezinde incelemelerde bulunan Karaca, yürütülen çalışmalar hakkında İl Müftüsü Mehmet Taşcı’dan bilgi aldı.

“İslamofobi, giderek derinleşen çok yönlü küresel bir sorun haline gelmiştir”

Başkan Arpaguş, yaptığı konuşmada, İslamiyet’e ve Müslümanlara yönelik tahammülsüzlük, ırkçılık, şiddet ve cinayet gibi dozu gittikçe artan hastalıklı tavrın tezahürleriyle her geçen gün daha sık karşılaşıldığını belirterek, “Uzun yıllar boyunca daha çok Batı toplumlarıyla ilişkilendirilen ve yalnızca bireysel önyargılarla sınırlı olan İslamofobi, bugün maalesef sosyal, kültürel ve kurumsal boyutlarıyla giderek derinleşen çok yönlü küresel bir sorun haline gelmiştir.” ifadelerini kullandı.

“Pek çok ülkede Müslümanlar aleyhine alınan kararlar, İslamofobinin kurumsallaştığını göstermektedir”

Dünyanın farklı bölgelerinde Müslümanlara yönelik ayrımcılığın günden güne arttığına dikkati çeken Başkan Arpaguş, “Dinî özgürlükler sınırlandırılmakta ve sistematik baskılar şiddetlenerek devam etmektedir. Bunun yanı sıra politikacılar, akademisyenler, yazarlar, medya mensupları ve daha pek çok aktör de siyasi rant elde etme uğruna İslam karşıtı söylemde bulunarak İslamofobi endüstrisine hizmet etmektedir. İslam karşıtlığıyla başlayan süreç, gelinen noktada İslam düşmanlığına dönüşmüş vaziyettedir. Pek çok ülkede Müslümanlar aleyhine alınan hukuki kararlar ise İslamofobinin artık kurumsallaştığını göstermektedir.” şeklinde konuştu.

“Devletimizin farklı kurumları arasında sağlanacak koordinasyon hayatî önem taşımaktadır”

İslamofobi ile mücadelenin; artık münferit tepkilerle, sınırlı girişimlerle veya parçalı yaklaşımlarla sürdürülebilecek bir süreç olmaktan çıktığını aktaran Başkan Arpaguş, şunları kaydetti:

“Bilakis İslamofobinin kurumsallaşması, onunla mücadelenin de aynı düzeyde, yani kurumsal bir çerçevede ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. İslamofobi; sadece bir inanç meselesi değil, aynı zamanda insan hakları, toplumsal barış, eğitim, medya ve uluslararası ilişkiler boyutları olan çok katmanlı bir konudur. Bu noktada, öncelikle devletimizin farklı kurumları arasında sağlanacak koordinasyon ve ortak hareket kabiliyeti, hayatî önem taşımaktadır. Bu sebeple meseleyle mücadele de çok yönlü olmalı, çalışmalar planlı, sistematik ve kurumlar arası iş birliğine dayanan bütüncül bir yaklaşımla ele alınmalıdır.”

“Bu kurumsal birliktelik uluslararası alanda atılacak adımların temelini oluşturacaktır”

Toplantının hedefinin ulusal düzeyde güçlü bir kurumsal birliktelik tesis etmek, ortak bir dil geliştirmek ve stratejik bir yol haritası oluşturmak olduğunu söyleyen Başkan Arpaguş, “Bu doğrultuda kurumlarımızın bilgi birikiminin, tecrübesinin ve imkânlarının ortak bir zeminde buluşturulmasını son derece önemsediğimizi ifade etmek isterim. İnanıyorum ki bu birliktelik sayesinde İslamofobiye karşı daha etkili politikalar üretilecek, kurumlar arası koordinasyon güçlendirilecek ve yürütülen çalışmaların etkinliği daha üst seviyeye çıkarılabilecektir. Ayrıca ulusal düzeyde sağlanacak bu kurumsal birliktelik, aynı zamanda uluslararası alanda atılacak adımların da temelini oluşturacaktır.” dedi.

Başkan Arpaguş, “Şu hususu da önemle ifade edeyim ki sınırları aşan bir sorun haline gelen İslamofobi ile mücadelenin başarıya ulaşması, ilgili ülkelerin kurum ve kuruluşlarıyla yapılacak iş birliğiyle doğrudan ilişkilidir. Bu sebeple hâlihazırda yürütülen uluslararası çalışmaların daha da yoğunlaştırılması, ortak projelerin artırılması ve küresel farkındalığın güçlendirilmesi, önümüzdeki dönemin en önemli hedefleri arasında yer almalıdır.” diye konuştu.

“Burada gerçekleştirdiğimiz toplantıyı, bu ortak iradenin güçlü bir göstergesi olarak görüyoruz”

İslamofobinin sadece Müslümanları hedef alan bir nefret biçimi olmadığını vurgulayan Başkan Arpaguş, Müslümanları ötekileştiren bu zihniyetin, aynı zamanda birlikte yaşama kültürünü, toplumsal huzuru ve insanlığın ortak değerlerini de tehdit eden bir sorun olduğunu dile getirerek, konuşmasını şöyle tamamladı:

“Bu nedenle İslamofobiye karşı verilen mücadele, bir kimlik savunusunun ötesinde, insan onurunu, temel hak ve özgürlükleri koruma mücadelesidir. Bizler, bu sorumluluğun bilinciyle hareket etmek ve bu şuurla yol almak mecburiyetindeyiz. Bugün burada gerçekleştirdiğimiz toplantıyı da, bu ortak iradenin güçlü bir göstergesi olarak görüyoruz.

Burada yapılacak istişareler ve ortaya konulacak fikirler, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde yürütülecek çalışmalara yön verecektir. Sözlerime son verirken, bu anlamlı toplantının hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum. Katkı sunan tüm kurumlarımıza ve siz değerli katılımcılara şükranlarımı sunuyor; tekrar hepinizi hürmet ve muhabbetle selamlıyorum.”

Toplantıya; İstanbul Milletvekili ve TBMM İslamofobi ve Irkçılık İnceleme Alt Komisyonu Başkanı Adem Yıldırım, Dışişleri Bakan Yardımcısı Hacı Ali Özel, Ticaret Bakan Yardımcısı Sezai Uçarmak, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Lutfihak Alpkan, Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Dr. Serdar Çam, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkan Yardımcısı İlhami Giray Şahin, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanı Mehmet Daniş, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanı Abdulhadi Turus, Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Fatih Mehmet Karaca, Büyükelçiler Prof. Dr. Mehmet Paçacı ile Büyükelçi Evren Dağdelen Akgün, Milli Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürü Tümgeneral Orhan Gürdal, Diyanet İşleri Başkanlığı Dış İlişkiler Genel Müdürü Ensari Yentürk, Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu ve TİHEK Kurul Üyesi Selma Öztürk Pınar ile çok sayıda kurum ve kuruluşların üst düzey yöneticileri katıldı.

Ersoy, şunları kaydetti:

"Vakıflar Genel Müdürlüğümüzün yürüttüğü cami restorasyonları, Ayasofya-i Kebir Camii'ndeki çalışmalar, hac organizasyonuna ilişkin başlıklar, restorasyonu süren ve tamamlanan camiler ile deprem bölgesinde gerçekleştirilen ihya çalışmalarını değerlendirdik. Tarihi mirasımızın korunması, ihyası ve gelecek nesillere aktarılması noktasında kurumlarımız arasındaki işbirliğini kararlılıkla sürdürüyoruz."

Diyanet İşleri Başkanımız Sayın Prof. Dr. Safi Arpaguş ile Bakanlığımızda bir araya geldik.

Vakıflar Genel Müdürlüğümüzün yürüttüğü cami restorasyonları, Ayasofya-i Kebir Camii’ndeki çalışmalar, hac organizasyonuna ilişkin başlıklar, restorasyonu süren ve tamamlanan camiler ile… pic.twitter.com/o2fuzU2JU4

— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) April 22, 2026

Maşallah üç kelimeden oluşmaktadır.

“Şey” anlamına gelen “ma”, istedi,diledi," anlamına gelen "şâe" fiili ve Allah ismi.

Maşallah (mâ şâa’llāh) "Allah dileyince her şey olur” mânasına gelir.

Bu tabir ilâhî iradenin her yerde geçerli olduğunu ifade eden, "Allah’ın dilediği olur, dilemediği olmaz" anlamındaki hadise de (Ebû Dâvûd, "Edeb", 101) işaret eder ve bu cümlenin kısaltılmış hali ise "Maşallah"dır.

Türk toplumunda "Allah’ın dediği olur" şeklinde ifade edilmektedir.

Kur'an-ı Kerim'de ve Hadis-i Şeriflerde "Maşallah" kelimesi

Mâşallah ifadesi Kur’ân-ı Kerîm’in dört âyetinde yer alır ve bunların üçünde istisna edatı olan "illâ" ile kullanılarak "Allah’ın dilediği hariç" mânasına gelir. (el-A‘râf 7/188; Yûnus 10/49; el-A‘lâ 87/7)

A'râf Suresi - 188 "De ki: Ben kendim için, Allah’ın dilediği dışında ne bir fayda elde edebilirim ne de zarardan kurtulabilirim. Eğer gaybı biliyor olsaydım elbette bundan çok faydalanırdım, başıma kötülük de gelmezdi. Ben yalnızca inanan bir toplum için uyarıcı ve müjdeleyiciyim."

Kehf sûresindeki âyette ise (18/39) biri mümin, diğeri münkir iki kişi arasında geçen konuşmada müminin diğerine, "Bahçene girdiğin zaman, 'Mâşallah (Allah dilemiş de olmuş), kuvvet yalnız Allah’a aittir' deseydin!" şeklinde tavsiyede bulunduğu ifade edilir. Bu âyetteki mâşallahın, bahçedeki bütün güzelliklerin Allah’ın iradesiyle meydana geldiğini belirtmeye ve lutfettiği nimetlere karşılık O’na hamdetmeye yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

Çeşitli hadis rivayetlerinde mâşallah ifadesinin kullanıldığı görülmektedir.

Hz. Peygamber’in (sas), hoşa giden bir şeyin görülmesi halinde "mâ şâallah lâ kuvvete illâ billâh" (Allah’ın dilediği olur, bütün güç ve kudret O’na aittir) denilmesini (Beyhakī, Şuʿabü’l-îmân, IV, 90), ayrıca sabah kalkıldığında veya akşam yatmadan önce "mâ şâallahu kân ve mâ lem yeşe’ lem yekün" (Allah’ın dilediği olur, dilemediği olmaz) şeklinde dua edilmesini tavsiye ettiği nakledilmektedir (Ebû Dâvûd, “Edeb”, 101).

"Maşallah" tabiri halkın dilinde bir güzellik, iyilik,nimet ve başarı karşısındaki hayret ve takdir ifadesi olarak ve güzellikleriyle dikkat çeken ve çok beğenilen şeylerin nazardan korunması amacıyla, "Ne güzel, Allah kötü bakışlardan saklasın" anlamında kullanılmaktadır.

Mâşallah demek müslümanlar arasında yaygın bir gelenek haline gelmiştir. Yine nazara karşı, güzel binalara vb. yerlere üzerinde mâşallah ibaresi olan levhaların takılması da âdetlerdendir.

Maşallah nasıl yazılır?

Mâşallah, Maşallah ve ما شاء الله şeklinde yazılır.

Hz. Ali'nin (ra) rivayet ettiğine göre, Allah Resûlü (sas) şöyle buyurmuştur:

“Namazın anahtarı temizliktir. Başlangıcı tekbir, bitimi ise selâmdır.”

(D61 Ebû Dâvûd, Tahâret, 31)

***

حَدَّثَنَا مَالِكٌ أَتَيْنَا إِلَى النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) وَنَحْنُ شَبَبَةٌ مُتَقَارِبُونَ، فَأَقَمْنَا عِنْدَهُ عِشْرِينَ يَوْمًا وَلَيْلَةً، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) رَحِيمًا رَفِيقًا، فَلَمَّا ظَنَّ أَنَّا قَدِ اشْتَهَيْنَا أَهْلَنَا أَوْ قَدِ اشْتَقْنَا سَأَلَنَا عَمَّنْ تَرَكْنَا بَعْدَنَا فَأَخْبَرْنَاهُ قَالَ: “ارْجِعُوا إِلَى أَهْلِيكُمْ فَأَقِيمُوا فِيهِمْ وَعَلِّمُوهُمْ وَمُرُوهُمْ –وَذَكَرَ أَشْيَاءَ أَحْفَظُهَا أَوْ لاَ أَحْفَظُهَا– وَصَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِى أُصَلِّى، فَإِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَلْيُؤَذِّنْ لَكُمْ أَحَدُكُمْ وَلْيَؤُمَّكُمْ أَكْبَرُكُمْ.”

Mâlik (b. Huveyris) (ra) anlatıyor: Biz yaşça birbirine yakın bir grup gençle Hz. Peygamber'e (sas) geldik ve onun yanında yirmi gün kaldık. Allah Resûlü (sas) çok merhametli ve şefkatli idi. Ailelerimizi özlediğimizi ya da —dönmeyi— arzuladığımızı anlayınca geride kimleri bıraktığımızı sordu, biz de anlattık. Bunun üzerine şöyle buyurdu: “Ailelerinizin yanına dönün. Onlarla ikamet edin. Onlara, (öğrendiklerinizi) öğretin ve onlardan (dinin gereklerini yapmalarını) isteyin. Benim nasıl namaz kıldığımı gördüyseniz siz de namazı öyle kılın. Namaz (vakti) geldiğinde içinizden biri sizin için ezan okusun. En büyüğünüz de size imam olsun.”

(B631 Buhârî, Ezân, 18)

***

عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ الْحَكَمِ السُّلَمِيِّ قَالَ: قَالَ ﴿رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ)﴾: “إِنَّ هَذِهِ الصَّلاَةَ لاَ يَصْلُحُ فِيهَا شَيْءٌ مِنْ كَلاَمِ النَّاسِ، إِنَّمَا هُوَ التَّسْبِيحُ وَالتَّكْبِيرُ وَقِرَاءَةُ الْقُرْآن.”

Muâviye b. Hakem es-Sülemî'den (ra) rivayet edildiğine göre, (Allah Resûlü (sas)) şöyle buyurmuştur: “Bu namazda insan kelâmı konuşulmaz. Namaz ancak tesbih, tekbir ve Kur'an okumaktır.”

(M1199 Müslim, Mesâcid, 33)

***

عَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا صَلَّى يُنَاجِى رَبَّهُ…”

Enes (b. Mâlik)'ten (ra) nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurmuştur: “Muhakkak ki sizden biri namaz kılarken (aslında) Rabbiyle özel olarak konuşmaktadır...”

(B413 Buhârî, Salât, 36)

***

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ مِنْ رَبِّهِ وَهُوَ سَاجِدٌ، فَأَكْثِرُوا الدُّعَاءَ.”

Ebû Hüreyre'den (ra) rivayet edildiğine göre, Allah Resûlü (sas) şöyle buyurmuştur: “Kulun Rabbine en yakın olduğu (an) secde hâlidir. Öyleyse (secdede iken) çokça dua ediniz.”

(M1083 Müslim, Salât, 215)

***

Peygamber Efendimiz (sas), bazı sahâbîleri ile birlikte mescitte otururken ensardan Hallâd b. Râfi' (ra) isimli sahâbî içeri girdi ve alelacele namaz kıldıktan sonra Hz. Peygamber'e (sas) yaklaşarak selâm verdi. Hallâd'ın (ra) namaz kılışını göz ucuyla takip eden Resûlullah (sas), onun selâmını aldıktan sonra, “Dön ve namazını yeniden kıl, çünkü sen namaz kılmış olmadın!” buyurdu. Bunun üzerine Hallâd (ra) namazını tekrar kıldı ve Hz. Peygamber'in yanına gelerek selâm verdi. Resûlullah (sas), selâmını aldıktan sonra yine, “Dön ve namazını yeniden kıl, çünkü sen namaz kılmış olmadın!” buyurdu. Bu durum üçüncü defa tekrar ettikten sonra Hallâd (ra), “Seni hak ile gönderen Allah'a (cc) yemin olsun ki, bundan daha güzel yapamıyorum. Bana (doğrusunu) öğretir misin?” dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber (sas) usulüne uygun olarak kılınması gereken namazı şöyle tarif etti:

“Namaz kılacağın zaman (önce) tekbir getir. Sonra Kur'an'dan kolayına gelen yerlerden oku. Ardından rükûa git ve yeterli olduğuna kanaat getirinceye kadar bekle. Sonra tam olarak doğrul. Peşinden secdeye git ve yeterli olduğuna kanaat getirinceye kadar bekle. (Secdeden) kalktığında (belini) iyice doğrult ve yeterli olduğuna kanaat getirinceye kadar bekle. Sonra (tekrar) secdeye var ve yeterli olduğuna kanaat getirinceye kadar bekle. Sonra namazın tamamını bu şekilde kıl.”

Müslümanlar diğer ibadetleri olduğu gibi namaz kılmanın şeklini ve detaylarını da Hz. Peygamber'den (sas) öğreniyorlardı. Zaman zaman Medine'ye heyetler geliyor ve Hz. Peygamber'e (sas) sorular soruyorlardı. Peygamber Efendimiz (sas) onlara da aynı şekilde uygulamalı olarak nasıl ibadet edeceklerini anlatıyordu. Bu heyetler arasında Medine'ye gelen ve burada yirmi gün kalan bir gruba Peygamber Efendimiz (sas), “Ailelerinizin yanına dönün. Onlarla ikamet edin. Onlara (öğrendiklerinizi) öğretin ve onlardan (dinin gereklerini yapmalaraını) isteyin.Benim nasıl namaz kıldığımı gördüyseniz siz de namazı öyle kılın. Namaz (vakti) geldiğinde içinizden biri sizin için ezan okusun. En büyüğünüz de size imam olsun (namaz kıldırsın).” buyurmuştu. Dolayısıyla namaz, sahâbenin Hz. Peygamber'den (sas) görerek öğrendikleri bir ibadet idi.

Sevgili Peygamberimiz (sas), ashâbına namazın nasıl kılınacağını tarif ederken öncelikle temizliğin en iyi şekilde yapılması gerektiğine dikkat çekiyordu. Çünkü namazın tastamam olabilmesi, öncelikle abdestin güzel bir şekilde alınmasına bağlıydı. Bu hususu, “Abdesti bozulan kimsenin namazı, yeniden abdest almadıkça kabul olmaz.” ve “Allah (cc), abdestsiz namazı kabul etmez.” hadisleriyle açık bir şekilde ifade eden Peygamberimiz (sas), temizliğin namaz kılmak için bir ön şart olduğunu vurguluyordu.

Bu husus Kur'ân-ı Kerîm'de de dile getirilmişti: “Ey iman edenler! Siz sarhoş iken —ne söylediğinizi bilinceye kadar— cünüp iken de —yolcu olan müstesna— gusül edinceye kadar namaza yaklaşmayın. Eğer hasta olur veya bir yolculuk üzerinde bulunursanız yahut sizden biriniz abdest bozmaktan gelirse ya da eşlerinizle cinsel ilişkide bulunup da (bu durumlarda) su bulamamışsanız o zaman temiz bir toprakla teyemmüm edin: Yüzlerinizi ve ellerinizi (onunla) meshedin. Şüphesiz Allah (cc) çok affedici ve bağışlayıcıdır.” âyeti cünüp olan veya abdesti bozulmuş olan kimselerin bu hâlleriyle namaz kılamayacaklarını ifade etmekteydi.

Peygamber Efendimiz (sas) abdesti âdeta namazın anahtarına benzetiyor ve şöyle diyordu: “Namazın anahtarı temizliktir. Başlangıcı tekbir, bitimi ise selâmdır.” Bundan dolayı namaz kılacak kişinin öncelikle abdestini güzel bir şekilde alması, namaz kılacağı ortamın ve elbiselerinin temizliğini sağlaması namazın sıhhati açısından en önemli hususlardandır. Abdestini her vakit için yenilemesi ise ayrıca ecir ve sevaba vesiledir.

Namaz kılmak için maddî ve mânevî kirlerden arınan kişi, namazda Allah Teâlâ'nın (cc) huzuruna çıkacağını düşünerek, kılık kıyafetine çeki düzen verir ve kıbleye doğru yönelir. Kıble Kâbe'dir. Dünyanın dört bir yanındaki Müslümanlar arasında birlik ve beraberliğin göstergesi olan Kâbe, aslında sembolik bir anlam ifade etmektedir. Burada asıl kastedilen, mekândan münezzeh olan Rabbe yönelmedir. Yüzünü kıbleye dönen kişi gönlünü de Rabbine çevirmiştir.

Yüzünü ve özünü Rabbine çeviren kişi hangi namazı kıldığının farkında olarak yani kılacağı namaz için niyet ederek tekbir alır ve ellerini kaldırır. “Allâhü ekber.” (Allah (cc) en büyüktür.)” diyerek Allah'ın (cc) varlığı, birliği, en yüce olduğu, O'ndan (cc) başka ilâh olamayacağı ve O'na (cc) ortak koşulamayacağı şuuru ile namaza başlar. Tekbir alırken ellerini kaldırarak dünyalık her şeyi elinin tersiyle iter ve Rabbi ile baş başa kalır.

Tekbir ile birlikte, namaza özel, bazı yasaklar da başlar. Peygamber Efendimiz (sas), tekbir ile başlayan yasakların selâm verinceye kadar devam ettiğini belirtir ve“Allah'a (cc) saygı ve bağlılık içinde namaz kılın.” âyeti gereğince namazdaki huşûu bozabilecek davranışları yasaklar. Bu bağlamda Peygamber Efendimiz (sas), namazda aksıran bir kimseye “yerhamükâllâh!” denilmesi üzerine, “Bu namazda insan kelâmı konuşulmaz. Namaz ancak tesbih, tekbir ve Kur'an okumaktır.” buyurarak namazda konuşulmasını, bazı sahâbîlerin namazda selâm vermeleri üzerine de selâmlaşmayı yasaklamıştır. Yine namazda, dikkati dağıtacak herhangi bir şey ile meşguliyeti, söz gelimi etrafındaki taşlarla oynamayı, etrafla ilgilenmeyi, meselâ, gökyüzüne bakınmayı, namaz bitiminde selâm verilirken, el ile selâm vermek gibi uygunsuz davranışlar sergilemeyi yasaklamıştır. Çünkü namaz, kulun yalnızca Rabbi ile meşgul olması gereken bir ibadettir. Namazda bu gibi davranışlarla meşgul olmak, namazdaki huşûun yok olmasına sebebiyet verir. Huşû ve ihlâs namazın esasıdır. Nitekim Resûlullah (sas), “Kul, namazında etrafıyla ilgilenmediği sürece, Allah (cc) kuluna yönelir. Kul, namazında etrafıyla ilgilenmeye başladığında, Allah (cc) da ondan yüz çevirir.” buyurmuştur.

Kurtuluşa ermek ancak namazı huşû ile kılarak mümkün olabilir. Allah'a (cc) duyulan derin bir saygıyla kılınmayan namazlar ise insana ağır gelir. Bu sebepledir ki Resûl-i Ekrem (sas) namazdaki huşûu bozacağı için resim gibi dikkati dağıtabilecek şeylere karşı namaz kılmak istememiştir. Sofra kurulmuş iken aç karnına, tuvalet ihtiyacı var iken, uykulu hâlde namaza durulmasını hoş görmemiştir. Ayrıca namaz kılanın önünden geçilmemesi için uyarıda bulunmuş ve namaz kılanın da önüne bir engel (sütre) koymasını tavsiye etmiştir.

Aynı şekilde Resûlullah'ın (sas) cemaatle kılınan namazlarda safların düzgün olmasını istemesi, imamın hareketlerine uyulmasını tavsiye etmesi, imamın yanılması durumunda dahi konuşmadan erkeklerin yalnızca “sübhânallâh” diyerek, hanımların ise el çırparak ona ikaz etmelerini söylemesi, Allah'a (cc) yöneliş ve yakarış hâli olan namazda arzu edilen ihlâs, dinginlik ve iç huzurunu yok edecek durumları engellemeye yöneliktir.

Namazda huşûun sağlanması için, kılınan namazların Rabbin rızasını kazanma dışındaki bütün düşünce ve arzulardan arınmış bir hâlde, sadece namaza odaklanarak, âdeta kılabileceği son namazmış gibi kılınması Peygamber Efendimiz (sas) tarafından ayrıca tavsiye edilmiştir. Nitekim bir kimse, Azrail'in (as), arkasında beklediğini ve namazı bitirince canını alacağını bilse o namazı özene bezene ta'dîl-i erkâna riayet ederek kılacaktır. İşte Peygamber Efendimiz (sas) de her namazın bir veda namazı gibi kılınmasını tavsiye etmekle, namazların korku ile ümit arasında, saygı ve hassasiyet içerisinde kılınmasını öğütlemiştir. Resûlullah (sas) böyle temizliğe riayet edip rükû ve secdelerinin hakkını vererek huşû içerisinde kılınmaya devam edilen farz namazların, büyük günahlar dışındaki günahların affına vesile olacağını müjdelemektedir.

Tekbir alıp namaza duran mümin ellerini bağlayarak Allah'ın (cc) huzurunda bir süre kıyamda (ayakta) durur. Kıyam, Allah'a (cc) karşı olan saygının bir ifadesidir. Rabbinin karşısında el pençe divan duran kul, dünyalık her şeyi bir kenara bıraktıktan sonra Rabbine münâcâta başlar ve “Sübhâneke” olarak bilinen, “Sen eksik sıfatlardan uzaksın Allah'm! (Seni daima böyle tenzih eder) ve sana hamdederim. Senin adın mübarektir. İzzet ve celâlin ne yücedir. Senden başka tanrı yoktur.” duası gibi Peygamber Efendimiz (sas) tarafından okunan duaları tercih eder. Duanın ardından istiâze ve besmele ile, Allah Teâlâ'ya (cc) dua ve münâcât mahiyetindeki Fâtiha sûresi ile kıraate başlar.

Kıraat, “Kur'an'dan kolayınıza geleni okuyun.” âyeti gereğince namazda Kur'an'dan bir bölüm okumaktır. Kıraatsiz namazın geçerli olmayacağını belirten Peygamber Efendimiz (sas), “Muhakkak ki sizden biri namaz kılarken (aslında) Rabbiyle özel olarak konuşmaktadır...” buyurarak aslında namazın kul ile Allah (cc) arasında bir konuşma olduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla namaz kılan kimsenin okuduğu dua ve sûrelerin anlamlarını öğrenmesi önemlidir. Anlamak, ancak sakin ve sade bir okuyuşla mümkün olacaktır. Nitekim Ümmü Seleme validemiz (ra), Peygamber Efendimizin (sas) namazdaki kıraati kendisine sorulunca, onun, Kur'ân-ı Kerîm'i her âyetin sonunda durarak ve tane tane okuduğunu söylemiştir.

Namazda kıraate Fâtiha sûresi ile başlanır. Nitekim Peygamber Efendimiz (sas), “Fâtiha'yı okumayanın namazı yoktur.” buyurarak Fâtiha sûresinin namazda mutlaka okunması gerektiğini vurgulamıştır.

Hz. Peygamber (sas) Fâtiha sûresinin sonundaki, “Bizi doğru yola, kendilerine nimet verdiklerinin yoluna ilet; gazaba uğrayanlarınkine ve sapıklarınkine değil.” duasının ardından, “Duada istediklerimizi kabul eyle.” anlamındaki “âmîn” kelimesinin söylenmesini de tavsiye etmiştir. Kendisi de namazlarda Fâtiha'nın sonunda, ilk safta yer alan cemaatin duyacağı bir şekilde “âmîn” demiştir.

Peygamber Efendimizin (sas) bildirdiğine göre, Allah Teâlâ (cc), Fâtiha'yı kendi ile kulu arasında paylaştırmış, ilk bölümü kendisine ait kılmış, kulun isteklerini beyan ettiği ikinci bölümü ise kuluna tahsis etmiş ve buradaki dileklerinin ona verileceğini müjdelemiştir.

Fâtiha sûresi, namazda kişi ile Rabbi arasında bir konuşma niteliğindedir. Fâtiha'yı okuyan kişi öncelikle hamd ve senâ ederek Rabbi ile konuşmasına başlar:

Kul, “el-Hamdü lillâhi Rabbi'l-âlemîn. (Hamd (övgü), âlemlerin Rabbine mahsustur.)” dediğinde Allah Teâlâ (cc), “Bak, kulum bana hamd etti.” buyurur.

Kul, “er-Rahmâni'r-Rahîm. (O, Rahmân ve Rahîmdir.)” dediğinde, Allah (cc), “Kulum bana senâ eyledi (beni övdü, yüceltti, methetti.)” buyurur.

Kul, “Mâliki yevmi'd-dîn. (Hesap ve ceza gününün (âhiret gününün) sahibidir.)” dediğinde, “Kulum beni yüceltti.” buyurarak Fâtiha"nın bu ilk bölümünü okuyan kulunun kendisine hamd ü senâ eylemesi karşısındaki memnuniyetini ifade eder.

Fâtiha'nın ikinci bölümünde ise kul, isteklerini Rabbine arz eder:

Kul, “İyyâke na'büdü ve iyyâke nestaîn. (Yalnız sana ibadet ederiz ve yalnız senden yardım dileriz.)” dediğinde, Allah (cc), “Bu, kulum ile benim aramdadır. Kulum ne istiyorsa onundur.” buyurarak ibadetlerini kabul edeceğini ve kuluna yardım edeceğini belirtir.

Kul, “İhdina's-sırâta'l-müstakîm, sırâta'llezîne en'amte aleyhim ğayri'l-mağdûbi aleyhim ve le'd-dâllîn. (Bizi doğru yola, kendilerine nimet verdiklerinin yoluna ilet; gazaba uğrayanlarınkine ve sapmışlarınkine değil.)” dediğinde, Allah Teâlâ (cc), “İşte bu, kuluma aittir. Kulum ne istiyorsa onundur.” buyurarak kulunun kendisine yönelmesi karşısında onu taltif edeceğini bildirir.

Rabbine olan bu münâcâtının hemen bitmesini istemeyen Hz. Peygamber (sas), “En faziletli namaz hangisidir?” sorusuna, “Kıyamı uzun olan.” şeklinde cevap vermiş, kendisi de namazlarında kıyamı uzun tutmuştur. Bununla birlikte cemaatle kılınan namazlarda cemaat içindeki yaşlı ve güçsüzleri dikkate alarak imamların namazı fazla uzatmamalarını istemiş ve “Ben, uzatmayı arzu ederek namaza durduğumda, (cemaat içerisinde) bir çocuğun ağlamasını işitir, onun annesini rahatsız etmesini istemediğim için namazı kısa tutarım.” buyurarak bu husustaki hassasiyetini dile getirmiştir.

Namaz kılan kişi, kıyamdan sonra tekbir getirerek rükûa gider. Rükû, Allah'ın (cc) azameti ve celâli karşısında kulun âcizliğini ifade eder. Aczini idrak eden kul, Yüce Yaratıcısı (cc) huzurunda başka hiçbir varlığın önünde eğilmeyeceği şekilde eğilir. Allah Teâlâ (cc), “Namazı kılın, zekâtı verin. Rükû edenlerle birlikte siz de rükû edin.” buyurarak müminlerden rükû etmelerini istemekte ve “Ey iman edenler! Rükû edin, secde edin, Rabbinize kulluk edin ve hayır işleyin ki kurtuluşa eresiniz.” buyurarak kurtuluşun namazla ilişkisini hatırlatmaktadır.

Rükûda Kur'ân-ı Kerîm'den âyetler okunmaz. Peygamberimiz, “Namaz ancak tesbih, tekbir ve Kur'an okumaktır.” buyurarak namaz ibadetini üç bölüme ayırmıştır. Namaza tekbirle başlanır, kıyamda Kur'an okunur, rükû ve secdede ise Allah Teâlâ (cc) tesbih edilir. Nitekim Peygamberimiz (sas), “O hâlde, O Yüce Rabbinin adını tesbih et (yücelt).” âyeti gereğince rükûda, “Sübhâne Rabbiye'l-azîm. (Ulu Rabbim, her türlü noksanlıklardan uzaktır.)” denilmesini tavsiye etmiştir.

Namaz kılan kişi rükûdan sonra, “Semi'allâhu limen hamideh.” (Allah kendisine hamd edeni işitti.) diyerek doğrulur. Fâtiha'da ettiği hamdi Rabbinin duyduğunu hatırlar ve tekrar, “Rabbenâ ve leke'l-hamd. ((Allah'ım! Sen) Rabbimiz(sin!) ve sana hamd olsun.)” diyerek Rabbini içten gelen bir saygı ve şükran duygusu ile över. Hamd, Rabbi kendisine ikram ve ihsanda bulunsa da bulunmasa da, kulun O'na (cc) büyük bir tazim ve hayranlıkla övgü ve şükranda bulunmasıdır. Bu övgü karşısında Allah Teâlâ (cc) kulunun hamdini duyar ve ona icabet eder.

Namaz boyunca defalarca hamd eden kişi, daha sonra tekbir alır ve secdeye kapanır. “Hadi Allah'a secde edip O'na kulluk edin.” âyeti gereğince Allah'ın önünde hürmet ile secdeye kapanmak kulluğun en güzel ifadesidir. Secde, Allah'a (cc) gösterilen saygı, itaat ve teslimiyetin en mükemmel şeklidir. Yaratan'ın (cc) yüceliğini samimiyetle kabul eden kişi, Rabbi karşısındaki âcizliğini itiraf etmiş ve kulluk şuuruna ermiş demektir. Bu anlamda secdede insan bedenen eğilirken, ruhen yücelir ve Rabbine yaklaşır.

Elleri, yüzü, dizleri ve ayakları yani yedi organıyla secde eden kul, secdede, “Yüce Rabbinin adını tesbih et.” âyeti gereğince, “Sübhâne Rabbiye'l-a'lâ. (Yüce Rabbim her türlü noksanlıklardan uzaktır.)” diyerek Allah'ı (cc) tesbih eder. Çünkü secde, kişiyi Rabbine yakınlaştıran bir vesiledir. Hz. Peygamber (sas), “Kulun Rabbine en yakın olduğu (an) secde hâlidir. Öyleyse (secdede iken) çokça dua ediniz.” tavsiyesinde bulunmuştur. Ayrıca Peygamberimiz (sas), Allah'ın (cc), secde eden kulunun derecesini yükselteceğini ve her secdeye karşılık işlediği bir hatayı da affedeceğini müjdelemektedir.

Secdeyi iki kez yapan kul, rekâtları tamamladıktan sonra namazın sonunda oturur. Ka'de-i ahîre denilen bu oturuş esnasında Peygamber Efendimizin (sas) yaptığı gibi sol ayağını yayıp sağ ayağını diker ve “Teşehhüd” veya “et-Tahiyyâtü” olarak bilinen şu duayı okur:

“Bütün yüceltmeler (tazim), övgüler ve dualar, bütün ibadetler Allah Teâlâ'ya (cc) mahsustur. Sana selâm olsun Ey Peygamber! Allah'ın rahmeti ve bereketi üzerine olsun. Selâm bize ve Allah'ın (cc) salih kulları üzerine olsun. Şahitlik ederim ki, Allah'tan başka tanrı yoktur ve şahitlik ederim ki, Muhammed, Allah'ın (cc) kulu ve Resûlü'dür.”

Peygamber Efendimiz (sas) bu duayı ashâbına sanki Kur'an'dan bir sûre öğretir gibi öğretmiş, namazda bu duanın okunmasını istemiş ve şehâdet getirirken de işaret parmağını kaldırmıştır. İşaret parmağını kaldırması, Allah'ın (cc) varlığına, birliğine ve Hz. Muhammed'in (sas) O'nun (cc) kulu ve elçisi olduğuna kalbi ve dili ile şahitlik ettiği gibi hâl ve hareketleri ile de tüm bedeninin şahitliğini simgelemektedir.

Tahiyyât duasını okuduktan sonra “Salli” ve “Bârik” dualarını okur. Nitekim Hz. Peygamber (sas), “Sizden biriniz namaz kılarken son oturuşa geldiğinde Allah'a (cc) hamd ve senâ (tahiyyât) ile başlasın. Ardından Peygamber'e (sas) salât ve selâm getirsin. Sonra da dilediği şekilde dua etsin.” buyurarak hamd ile başlanan namazın kendisine salavât getirilerek ve dua edilerek bitirilmesini tavsiye etmiştir. Peygamber Efendimizin (sas) bu tavsiyesi, Allah Teâlâ'nın (cc), “Şüphesiz Allah ve melekleri Peygamber'e (sas) salât ediyorlar. Ey iman edenler! Siz de ona salât edin, selâm edin.” emri gereğincedir. Peygamber Efendimiz (sas), Allah Teâlâ'nın (cc) bu emri üzere namazda kendisine salât ü selâm edilmesini istemektedir.

“Salavât” olarak da bilinen salât ü selâm getirme, Hz. Peygamber'i (sas) övme ve ona dua etmeyi ifade etmektedir. Nitekim söz konusu âyet indiği zaman Peygamberimizin (sas) kumandanlarından Beşîr b. Sa'd (ra) Peygamber Efendimize (sas), “Yâ Resûlallah! Allah (cc) bize, sana salât ve selâm etmemizi emretti. Sana nasıl selâm vereceğimizi biliyoruz. Ancak sana nasıl salât getireceğiz?” demiştir.

Hadisi rivayet eden, ensardan Ukbe b. Amr Ebû Mes'ûd (ra) şöyle demiştir: “Resûlullah (sas) o kadar sustu ki, içimizden, "Keşke bu soruyu sormasaydı..." dedik.” Uzun bir süre sessiz kaldıktan sonra Peygamber Efendimiz (sas), oradakilere namazlarda okuduğumuz “Salli” ve “Bârik” dualarını öğretmiştir:

“Allah'ım! Muhammed'e ve Muhammed'in ailesine salât (rahmet) et. Tıpkı İbrâhim"in ailesine salât (rahmet) ettiğin gibi... Kuşkusuz sen övgüye en lâyık ve şanı en yüce olansın.”

“Allah'ım! Muhammed'e ve Muhammed'in ailesine bereket ihsan et. Tıpkı İbrâhim'in ailesine bereket ihsan ettiğin gibi... Kuşkusuz sen övgüye en lâyık ve şanı en yüce olansın.”

Namaz kılan kişi, Peygamber Efendimize (sas) salât ve selâm getirdikten sonra kendisi, ailesi ve ümmet-i Muhammed için dua eder. Burada belli bir duanın yapılması şart değildir. Farklı dualar olabilir. Bilinen dualardan en yaygını Kur'ân-ı Kerîm'de de geçen ve “Rabbenâ” duası olarak adlandırılan şu iki duadır:

“Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, âhirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru.”

“Rabbimiz! Hesap görülecek günde, beni, ana-babamı ve inananları bağışla.”

Bu dualar dışında Peygamber Efendimizin (sas) gerek otururken gerekse namazın diğer rükünlerinde farklı farklı dualar ettiğine ilişkin hadisler de nakledilmektedir. Özellikle nafile namazlarda, Peygamberimizin (sas) içinde bulunduğu yer, zaman ve durumlara bağlı olarak çeşitli dua ve niyazlarda bulunduğu görülmektedir. Peygamber Efendimizin (sas) namaz içerisindeki dualarından bazıları şöyledir:

Peygamberimiz namaza başlarken tekbir aldıktan sonra şu duaları okumuştur:

“Yüzümü, hanîf (hakka yönelmiş) olarak gökleri ve yeri yaratan Allah'a (cc) döndürdüm. Ben müşriklerden (Allah'a (cc) ortak koşanlardan) değilim.Şüphesiz benim namazım da, diğer ibadetlerim de, yaşamam da, ölümüm de âlemlerin Rabbi Allah (cc) içindir. O'nun (cc) hiçbir ortağı yoktur. Ben böyle (söylemek ve yaşamakla) emrolundum ve ben Müslümanlardanım. Allah"ım! Sen gerçek hükümdarsın. Senden başka ilâh yoktur. Seni her türlü eksiklikten tenzih ederim. Sen benim Rabbimsin. Ben senin kulunum. Kendime zulmettim. Günahımı itiraf ediyorum. Günahlarımın tümünü bağışla, çünkü günahları ancak sen bağışlayabilirsin. Beni güzel ahlâka eriştir, senden başka güzel ahlâka yöneltecek yoktur. Kötü ahlâkı benden uzaklaştır, senden başka kötü ahlâkı uzaklaştıracak yoktur. Her türlü emrin başım gözüm üstüne. Varlığımı sana borçluyum, dönüşüm sanadır, sana güvenir, sana sığınırım. Senin azabından kurtuluş ve kaçış ancak senin rahmetine sığınmakla olur. Senden bağışlanmamı ister ve sana tevbe ederim.”

“Allah'ım! Doğu ile batı arasını uzaklaştırdığın gibi günahlarımla aramı uzaklaştır. Allah'ım! Beyaz elbiseyi kirden arındırdığın gibi beni de günahlardan arındır!”

Rükûda ise şu duayı etmiştir:

“Allah'ım sadece senin önünde eğilir, yalnızca sana iman eder ve teslim olurum. Sen Rabbimsin. Kulağım, gözüm, iliklerim ve kemiklerim âlemlerin Rabbi Allah'a (cc) derin saygı duyarlar...”

Rükûdan doğrulduğunda şöyle dua etmiştir:

“Allah'ım, Rabbimiz! Gökler, yer ve dilediğin şeyler dolusu kadar hamd sanadır.”

Secdede ise şu duayı etmiştir:

“Allah'ım! Sadece senin önünde eğilir, yalnızca sana iman eder ve sana teslim olurum. Sen Rabbimsin. Yüzüm, onu yaratan, ona göz ve kulak verene secde etti. Her şeyi en güzel şekliyle yaratan Allah (cc) ne mübarektir!”

Peygamber Efendimiz (sas) namazı bitireceği zaman ise şu duayı etmiştir:

“Allah'ım! Önceden işlediğim, gelecekte işleyeceğim, gizli yaptığım, açıkça işlediğim tüm günahlarımı bağışla. Benim ilâhım sensin, senden başka ilâh yoktur.”

Allah Resûlü (sas), nafile namazlarda uzun uzun dua etmesine karşın özellikle cemaatle kılınan farz namazlarda cemaati sıkmamak için dualarını kısa tutmuştur.

Namaz kılan kişi, son oturuşta duaları okuduktan sonra “es-Selâmü aleyküm ve rahmetullâh! (Allah'ın selâmı ve rahmeti üzerinize olsun!)” şeklinde selâm vererek namazı bitirir. Selâm âdeta namaz ile bu dünyadan ayrılan kişinin tekrar dünyaya dönmesini simgeler. Topluluğun içine giren kimsenin etrafındakilere selâm verdiği gibi namazını bitiren kimse de sağına ve soluna selâm vererek Rabbi ile olan münâcâtını/konuşmasını bitirerek tekrar topluma karışır ve günlük işlerine devam eder. Namaz kılmanın kendisine verdiği huzuru ve Rabbine karşı görevini yerine getirmiş olmanın sevincini hisseder. Bunun tezahürleri olarak Rabbine karşı gösterdiği hürmet ve tevazu yüzüne yansır, çevresindekiler tarafından da görülür. Bu sebeple Yüce Allah (cc), “Muhammed (sas), Allah'ın (cc) elçisidir. Beraberinde bulunanlar da kâfirlere karşı çetin, kendi aralarında merhametlidirler. Onları rükûa varırken, secde ederken görürsün. Allah'tan (cc) lütuf ve rıza isterler. Onların nişanları yüzlerindeki secde izidir...” buyurmuştur.

Namaz kılan kişi selâmdan sonra oturur, “Allâhümme ente's-selâmü ve minke's-selâm tebârekte yâ ze'l-celâli ve'l-ikrâm. (Allah'ım! Selâmete eriştiren sensin, selâm/selâmet senden gelir, sen ne kadar yücesin ey celâl ve ikram sahibi!)” der. Daha sonra otuz üçer defa, “Sübhânallâh. (Allah (cc) her türlü eksikten uzaktır.)”, “el-Hamdü lillâh. (Hamd Allah'a (cc) mahsustur.)” ve “Allâhü ekber. (Allah (cc) en büyüktür.)” der. Bu tesbihlerin ardından, “Lâ ilâhe illâllâhu vahdehû lâ şerîke leh. Lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr. (Tek olan Allah'tan (cc) başka hiçbir ilâh yoktur. O'nun (cc) hiçbir ortağı da yoktur. Mülk O'nundur (cc), hamd O'na (cc) mahsustur. O her şeye kadirdir.)” der. Peygamberimiz (sas), her namazın arkasından bu tesbihleri okumanın, deniz köpükleri kadar çok olsa da, kişinin günahlarının silinmesine vesile olacağını müjdelemektedir.

Bu tesbihlerin fazileti hakkında şu hâdise anlatılmaktadır: Bazı fakir sahâbîler Peygamber Efendimize (sas) gelip, “Zenginler en yüksek dereceleri ve kalıcı nimeti (âhiret saadetini) kazandılar. Çünkü onlar bizim kıldığımız gibi namaz kılıyorlar, bizim oruç tuttuğumuz gibi oruç tutuyorlar. Dahası onların malları da var. Bu sayede haccediyorlar, umre yapıyorlar, cihad ediyorlar ve tasadduk ediyorlar.” dediler. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz (sas), “Size öyle bir şey öğreteceğim ki, siz onu yaptığınız takdirde hem sizi geçenlere yetişeceksiniz. Hem de arkanızdan size hiç kimse yetişemeyecek. Bu sayede, benzerini yapanlar dışında, içinde bulunduğunuz cemaatin en hayırlıları olacaksınız. (Tavsiyem şudur:) Her namazdan sonra otuz üçer defa "sübhânallâh", "el-hamdü lillâh" ve "Allâhü ekber" deyiniz.” buyurmuştur.

Otuz üçer defa bu tesbihler yapıldıktan sonra Peygamber Efendimiz (sas) tarafından Âyetü'l-Kürsî olarak adlandırılan Bakara sûresinin 255. âyeti okunur. Peygamber Efendimiz (sas), “Farz namazın ardından Âyetü'l-Kürsî'yi okuyan kimse, sonraki namaza kadar Allah'ın (cc) himayesi altındadır.” ve “Her farz namazın ardından Âyetü'l-Kürsî okuyan kimsenin cennete girmesine tek engel (henüz) ölmemiş olmasıdır.” buyurarak namazlardan sonra Âyetü'l-Kürsî'nin okunmasını tavsiye etmiştir.

Namaz kılınırken dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan biri ta'dîl-i erkâna riayet etmek yani namazdaki rükünlerin hakkını vermektir. Peygamber Efendimiz (sas) namazın tarifinde secde, kıyam ve rükû gibi her bölümün eda edilmesini anlatırken, “(azalar) mutmain oluncaya kadar” ifadesini kullanarak ta'dîl-i erkâna vurgu yapmıştır. Mutmain olmak, hareketi net bir şekilde gerçekleştirip, her rükünde en az “sübhânallâh” diyecek kadar durmaktır. Peygamber Efendimiz (sas), “En kötü hırsızlık namazdan çalmadır.” buyurarak rükû ve secdelerin hakkını vermeyerek acele etmenin ne derece yanlış olduğunu dile getirmiştir. Çünkü namaz, dinin direği, Allah Teâlâ'yı (cc) anmanın, O'na (cc) karşı şükran duygularını ifade etmenin, yakarış ve niyazın en mükemmel şeklidir. Allah'a (cc) yakınlaşma vesilesi olan namaz, sahibini hayâsızlıktan ve kötülükten alıkoyan en güzel ibadettir.

Huzurunda durulan Yüce Yaratıcı'nın (cc) büyüklüğüne yaraşır bir saygı, samimiyet ve kulluk bilinciyle devamlı eda edilen namaz, Peygamber Efendimizin (sas) ifadesiyle kıyamet günü sahibi için bir aydınlık, bir delil ve kurtuluş vesilesi olacak ve namaz kılan âhirette cennet ile mükâfatlandırılacaktır.

Onlardan, “Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru” diyenler de vardır.
Bakara, 2/201

Hz. Peygamber (s.a.s), bir gün hastalıktan acı çeken birini ziyaret etti. Ona nasıl dua ettiğini sordu. O da, “Allah’ım! Beni ahirette ne ile cezalandıracaksan onu şimdiden dünyada bana ver! şeklinde dua ediyorum” dedi. Bunun üzerine Allah Resûlü, böyle dua etmemesi konusunda onu uyardı. Bu kişiye, “Allah’ım, bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru!” (Müslim, “Zikir”, 23) şeklinde dua etmesini tavsiye etti.

Allah’tan doğru dilekte bulunanlar, hem bu dünyanın hem de ahiretin iyiliklerini isterler. Müslüman her daim cehennem azabından Allah’a sığınır ve bunun gereğini yapar.

Hasene: İyilik, güzellik; dünya ve ahiret için yararlı olan her şey.
Azap: Allah’ı tanımayan veya emirlerine karşı gelenlere dünyada ve ahirette verilen ilahî ceza.

Kur'an tilavetiyle başlayan törende Dr. İlhan, görevi İl Müftü Vekili Harun Çelebi’den devraldı. Çelebi, İl Müftüsü İlhan’a cübbe ve sarığını giydirerek yeni görevinin hayırlı olması temennisinde bulundu.

Görevi devralan Dr. İlhan, yaptığı konuşmada, Ağrı’da yürütülen din hizmetlerini daha ileriye taşımak için gayret göstereceklerini ifade ederek, tüm personelle birlikte vatandaşlara en iyi şekilde hizmet sunma çabasında olacaklarını vurguladı.

Program, yapılan duanın ardından sona erdi.

[related-posts id="60408" color="bg-primary"][/related-posts]

Trabzon Valisi Tahir Şahin ve il protokolünün katılımıyla düzenlenen programda, 300 üniversiteli gençle birlikte İbrahim Kalın’ın "Öze Yolculuk" adlı eseri tahlil edildi.

Yaklaşık bir buçuk saat süren programda Vali Şahin, esere dair "İnsanın en büyük özlemi kendi özünedir. Modern dünyanın karmaşasında kaybolmadan, asıl arayışın yine o saf öze dönüş olduğunu unutmamalıyız." değerlendirmesinde bulunarak gençleri dinledi.

Program sonunda İl Müftüsü Dr. İsmail Çiçek, "İlme, kitaba ve gençliğe dair bu kıymetli buluşmada bizleri yalnız bırakmayan sayın valimize ve değerli müdürlerimize, öğrencilerimiz ve personelimiz adına şükranlarımızı sunarız." diyerek katılımcılara teşekkür etti.

Program hatıra fotoğrafı ile sona erdi.

İmam-ı Azam Camii önünde gerçekleştirilen uğurlama töreninde vatandaşlar, hacı adaylarının heyecanını paylaşırken, aileler ise sevdiklerini kutsal yolculuğa uğurlamanın hem gururunu hem de hüznünü bir arada yaşadı.

Uğurlama programında konuşan İl Müftüsü Faruk Gürbüz, hac ibadetinin İslam’daki özel konumuna dikkat çekerek hacı adaylarına hayırlı yolculuklar diledi. Gürbüz, “Rabbim sağlık ve afiyet içerisinde gidip gelmeyi nasip etsin, yapılan ibadetleri kabul eylesin.” ifadelerini kullandı.

İl Müftü Yardımcısı Adem Bahçıvan’ın yaptığı duanın ardından hacı adayları, gözyaşları ve tekbirler eşliğinde kutsal topraklara uğurlandı.

Bu kapsamda, 22-26 Nisan 2026 tarihleri arasında “Çanakkale 57. Alay Şehitlerini Anma Millî Bilinç Kampı” düzenlenecek.

Kampa katılacak izciler için Adana İl Müftülüğünde bir uğurlama programı gerçekleştirildi.

Uğurlama programında konuşan İl Müftü Yardımcısı Veysel Büyük, izciliğin sadece bir doğa faaliyeti olmadığını, aynı zamanda gençlerin milli ve manevi değerlerle yetişmesine katkı sağlayan önemli bir eğitim süreci olduğunu ifade etti.

Büyük, “Çanakkale ruhunu yerinde hissedeceğiniz bu anlamlı kampta, ecdadımızın fedakarlığını daha yakından tanıyacak ve bu şuurla geleceğe daha güçlü hazırlanacaksınız. Sizler, bu milletin umudu ve yarınlarısınız. Gittiğiniz her yerde örnek davranışlar sergileyerek hem şehrimizi hem de kurumumuzu en güzel şekilde temsil edeceğinize inanıyorum. Rabbim yolunuzu açık, kampınızı hayırlı ve bereketli eylesin.” dedi.

Programa İl Müftü Yardımcıları Veysel Büyük ile İsrafil İğde, TİF Diyanet Adana İzcilik Kulübü izcileri ve din görevlileri katıldı.

Vekaletle Kurban organizasyonu hakkında da bilgiler veren Başkan Arpaguş, vekalet vermek isteyen vatandaşların yurt içi ve yurt dışında kurbanlarının kesimini tercih edebileceklerini vurguladı.

Arpaguş, uzun süredir işgalci israil saldırıları altında zulüm gören Filistinlilere yönelik Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türkiye Diyanet Vakfının çalışmalarına değinerek bu yıl Filistin'deki mazlumlara ulaştırılmak üzere vekalet yoluyla kurban kesimi gerçekleştirileceğinin de altını çizdi.

﷽

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا قُٓوا اَنْفُسَكُمْ وَاَهْل۪يكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ ...

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

اَلْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضاً.

BİRBİRİMİZE KENETLENELİM, SORUMLULUKLARIMIZI İDRAK EDELİM

Muhterem Müslümanlar!

Hafta içinde yüreklerimizi dağlayan, hepimizi derin bir üzüntüye sevk eden, elem verici hadiseler yaşadık. Öğretmen ve öğrencilerimizi hedef alan saldırılar sebebiyle canlarımız hayattan koparıldı, birçok canımız da yaralandı. Yüce Rabbimizden; hayatlarını kaybeden öğretmen ve öğrencilerimize rahmet, yaralı kardeşlerimize acil şifalar diliyoruz. Cenâb-ı Hak, anne-babalarına ve yakınlarına sabr-ı cemil ihsan eylesin. Milletimizin başı sağ olsun.

Aziz Müminler!

Bugünler, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Müminin mümine karşı durumu, bir parçası diğer parçasını sımsıkı kenetleyip tutan binalar gibidir”[1] buyurduğu üzere, milletçe kenetlenme, acıları ve hüzünleri paylaşma, barış ve huzur iklimini muhafaza etme günleridir. Yüce Rabbimizin merhametine, devletimizin basiretine, milletimizin sağduyusuna güvenme günleridir.

Kıymetli Müslümanlar!

Acımız çok büyük. Ancak, dün olduğu gibi bugün de millet olarak el ele, gönül gönüle verip bütün sıkıntılarımızın üstesinden gelebilir, dertlerimize derman olabiliriz. Yeter ki, kötülüğün içimizi karartmasına, birbirimize olan güvenimizi sarsmasına fırsat vermeyelim. Evlatlarımızın; vatan ve mukaddesatına bağlı, imanlı ve ahlaklı bir insan olarak yetişmeleri için daha fazla gayret gösterelim.

Değerli Müminler!

Günümüzde çocuklarımız, çok yönlü bir kuşatma altındadır. Dijital bağımlılıklar, zararlı alışkanlıklar, bilinçsiz tüketim anlayışı, olumsuz iletişim dili evlatlarımızın ruh ve gönül dünyalarını bulandırmaktadır. Hayatın pek çok alanına etki eden bu problemler, yavrularımızı değerlerimize yabancılaştırmakta, onların tertemiz zihinlerini kirletmekte ve kalplerini karartmaktadır. Dolayısıyla; anne ve babalar, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, hukukçular, medya mensupları, sanatçılar, yapımcılar, akademisyenler, hocalar, öğretmenler, hâsılı millet olarak hepimiz, her zamankinden daha fazla sorumluluklarımızın idrakinde olalım. Yüce Rabbimizin tertemiz fıtratla yarattığı ve bizlere emanet ettiği çocuklarımızın ellerinden tutalım, sığınabilecekleri ilk limanın aileleri olduğunu onlara hissettirelim. Çocuklarımızın kimlerle arkadaşlık ettiklerine, dijital mecralarda nasıl vakit geçirdiklerine dikkat edelim. Yavrularımızı; batıl akımların, şiddet içerikli oyunların insafına bırakmayalım.

Aziz Müslümanlar!

Yüce Rabbimizden; başta çocuklarımız ve gençlerimiz olmak üzere her birimiz için dünya ve ahiret huzuru niyaz ediyoruz. Hutbemizi Yüce Rabbimizin şu uyarısıyla bitiriyoruz: “Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun…”[2]

[1] Buhârî, Salât 88, Mezâlim 5; Müslim, Birr, 65.

[2] Tahrîm, 66/6.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hazırlıkların aylarca sürdüğü bahçede, laleler en güzel şeklini nisan ortasında alıyor.

Karla kaplı bitki örtüsü ve kuş sesleri eşliğinde ziyaretçilerine doğal güzelliklerini sunan milli park, fotoğraf tutkunlarını da ağırlıyor.

Bölgede kar kalınlığı Karagöl'de 20, köylerde ise yer yer 40 santimetreye kadar ulaştı.

Beyaza bürünen Karagöl Sahara Milli Parkı ve Karagöl dronla görüntülendi.

﷽

اِنَّ الدّ۪ينَ عِنْدَ اللّٰهِ الْاِسْلَامُ۠ …

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

اَللَّهُمَّ! إِنِّى أَعُوذُ بِكَ مِنَ الشِّقَاقِ وَالنِّفَاقِ وَسُوءِ الْأَخْلاَقِ.

İSLAM

Muhterem Müslümanlar!

Cenâb-ı Hak, dünyamızı ve ahiretimizi mamur kılalım diye bizlere akıl ve irade vermiş, peygamberler göndermiş, kitaplar indirmiştir. “Allah katında yegâne din İslam’dır”[1] fermanıyla, kıyamete kadar gelecek bütün insanlar için, İslam’ı seçmiştir.

İslam, insanlığı huzur ve mutluluğa davet eden bir dindir. Zihinleri kötü düşüncelerden, nefisleri bencillik ve hırstan arındıran, beşeriyete kurtuluşu gösteren bir dindir. Dürüstlük ve hakkaniyeti, iyilik ve güzelliği yeryüzüne hâkim kılmanın yollarını öğreten bir dindir.

Aziz Müminler!

İslam’ın özü tevhittir. Tevhid, azamet ve yüceliğin sadece Allah’a ait olduğunun ilanı ve ikrarıdır. Varlığın asıl sahibine teslim olmak, heva ve hevesin esaretinden kurtulup gerçek özgürlüğe kavuşmaktır. Tevhid, Allah’tan başka hiçbir varlığın önünde eğilmemek, hak ve hakikat uğrunda izzetli bir duruş sergilemektir. Cenâb-ı Hak, “Allah, sizin Rabbinizdir. O’ndan başka ilâh yoktur. O, her şeyin yaratıcısıdır. Öyle ise O’na kulluk edin. Güvenilip dayanılacak tek varlık O’dur”[2] buyurmaktadır.

Değerli Müslümanlar!

İslam’ın toplumsal hayattaki yansıması ise vahdettir. Vahdet; birliktir, beraberliktir, kardeşliktir. Dilleri ve coğrafyaları farklı olsa da Rabbi bir, peygamberi bir, kitabı bir, kıblesi bir olan müminlerin; her hâl ve durumda birbirlerine kenetlenmeleri, el birliğiyle zulme ve zalime geçit vermemeleridir. Farklılıkları, zenginlik olarak görmeleri; ayrışmanın ve bölünmenin değil, birleşmenin ve bütünleşmenin vesilesi kılmalarıdır. Bu hususta Yüce Rabbimizin beyanı gayet açıktır: “Doğrusu sizin ümmetiniz bir tek ümmettir. Ben de sizin Rabbinizim. Öyleyse bana kulluk edin.”^[3]

Kıymetli Müminler!

Bugün, insanlığı; içine düştüğü buhranlardan çıkaracak olan, İslam’ın istikamet mesajlarıdır. Yangın yerine çevrilmek istenen dünyamızı tekrar huzur yurduna dönüştürecek olan, Kur’an-ı Kerim’in hayat veren ilkeleridir. Gönülleri birbirine ısındıracak, insanları birbirine kaynaştıracak olan, Allah Resûlü (s.a.s)’in güzel ahlakıdır.

Aziz Müslümanlar!

İslam’ın sahibi Allah’tır. Onu gönderen de kıyamete kadar koruyacak olan da O’dur.[4] Bu dinin kitabı Kur’an-ı Kerim’dir. Peygamberi ise, İslam’ı en güzel şekilde yaşayarak öğreten Hz. Muhammed Mustafa (s.a.s)’dir. Dolayısıyla hiçbir kimse ya da grup, İslam’ı kendi tekelinde göremez. İslam’ın en temel vasfı olan tevhidi savunma bahanesiyle fitne ve fesat çıkaramaz, ümmetin vahdetine, vatanımızın dirlik ve birliğine zarar veremez. İslam’ın; dar kalıplara hapsedilemeyecek, bir coğrafyanın sınırına sığmayacak kadar yüce bir din olduğu unutulmamalıdır.

Cenâb-ı Hak, bizleri vahdetten, birlik, beraberlik ve kardeşlikten ayırmasın. Hutbemizi Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in şu duasıyla bitiriyoruz: “Allah’ım! Bozgunculuktan, nifaktan ve kötü ahlaktan sana sığınırım.”[5]

[1] Âl-i İmrân, 3/19.

[2] En’âm, 6/102.

[3] Enbiyâ, 21/92.

[4] Hicr, 15/9.

[5] Ebû Dâvûd, Vitr, 32.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Filistinlilerin naaşları, çok sayıda kişinin katıldığı cenaze töreniyle toprağa verilmek üzere ebediyete uğurlandı.

﷽

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا نُودِيَ لِلصَّلٰوةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا اِلٰى ذِكْرِ اللّٰهِ وَذَرُوا الْبَيْعَۜ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ...

CUMA VE ÜMMET BİLİNCİ

Muhterem Müslümanlar!

Bugün Cuma… Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Güneşin üzerine doğduğu en hayırlı gün, Cuma günüdür...”[1] Bugün, biz müminlerin haftalık buluşma günüdür. Birlik, beraberlik ve kardeşliğimizin perçinlendiği müstesna bir zaman dilimidir.

Aziz Müminler!

Cuma günü yerine getirmemiz gereken sorumlulukların başında Cuma namazını eda etmek gelmektedir. Yüce Rabbimiz, “Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında Allah’ı anmaya koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz, bu sizin için çok hayırlıdır”[2] buyurmaktadır. Bu çağrı, sadece bedenlerin bir mekânda toplanması için değil; ruhların kaynaşması, kalplerin aynı hakikatle bütünleşmesi içindir. Bu çağrı, omuzların birbirine değdiği gibi gönüllerin de birbirine dokunması içindir. Bu çağrı; dilleri, renkleri, mezhepleri, makamları ve mevkileri farklı olan bütün müminlerin, bir duvarın tuğlaları gibi birbirine destek olmalarını hatırlatmak içindir.

Değerli Müminler!

Cuma namazına yapılan çağrı, Müslümanlara; ayrılıkları bir kenara bırakıp vahdeti kuşanmayı, tefrikadan uzaklaşıp birbirlerine tutunmayı, yani ümmet olmayı öğretmek içindir. Bu çağrı; sohbet ve hutbeyi, başlarının üzerinde bir kuş varmış da kıpırdayınca uçup gidecekmiş gibi dinleyen[3] sahâbe-i kirâmın örnek hayatına işaret içindir. Ve bu çağrı; İslam’ın hak ve hakikatlerini, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in rahmet yüklü mesajlarını dünyanın her köşesine ulaştırmamız içindir.

Kıymetli Müslümanlar!

Cuma günü Allah’ın divanına durmak için bedenine, elbisesine ve kokusuna özen gösteren müminler; sosyal hayatta da söz ve davranışlarına özen göstermeli, birbirlerine sırt çevirmemelidir. Birbirlerinin dertlerine derman, sıkıntılarına çare olmalı; kısır çekişmelere girmemeli, sığ anlayışlara mahkûm olmamalıdır. Cuma namazını eda etmek üzere cami ve mescitlerde bir araya gelen ve aynı kıbleye yönelen ümmet-i Muhammed; cami dışında da saflarını sık tutmalı, zorluklar karşısında beraberce sabır göstermelidir. Düşmanlarına karşı yekvücut olmalı; camisine, mescidine, kıblesine, yurduna sahip çıkmalıdır.

Aziz Müslümanlar!

Savaşların ve acıların yaşandığı, insanlığın barışa hasret kaldığı, zalimlerin Mescid-i Aksâ’da secdeyi engellediği şu günlerde bizlere düşen; Cuma ve ümmet bilincini diri tutmaktır. Zihinlerimizi ve gönüllerimizi aynı inançta, aynı duyguda ve aynı idealde buluşturmaktır. Cuma gününü; kardeşlik ahdimizi yenilememize, bir vücudun azaları gibi kenetlenmemize, dirliğimize ve dayanışmamıza vesile kılmaktır. Birlikte rahmetin, ayrılıkta azabın olduğunu unutmamaktır.

Cumamızı tebrik ediyor, hutbemizi Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifiyle bitiriyoruz: “Kim güzelce abdest alıp Cumaya gelir, hutbeyi can kulağıyla dinlerse, o Cuma ile gelecek Cuma arasındaki günahları affolunur...”^[4]

[1] Müslim, Cum’a, 18.

[2] Cuma, 62/9.

[3] Ebû Dâvûd, Tıb, 1.

[4] Müslim, Cum’a, 27.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Doğal hammaddenin işlenmesinden pişirme aşamasına kadar uzanan üretim sürecinde kadınlar da aktif rol üstleniyor.

Hazırlık, şekillendirme ve süsleme gibi aşamalarda görev alan kadınlar, el emeğine dayalı bu zanaatın yaşatılmasında önemli katkı sağlıyor.

Nesilden nesile aktarılan çömlekçilik, ilçede yalnızca ekonomik bir faaliyet olmanın ötesinde, köklü bir kültürel miras niteliği taşıyor.

Geleneksel üretim yöntemlerinin korunduğu Karacasu'da, çömlekçilik hem bölge ekonomisine katkı sunuyor hem de Anadolu’nun zanaat kültürünü gelecek kuşaklara aktarmayı sürdürüyor.

1946 yılında Adnan Ötüken tarafından kurulan ve günümüze kadar hizmet vermeyi sürdüren kütüphaneden günde 2 bin kişi faydalanıyor.

﷽

وَاَنْ لَيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ وَاَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرٰىۖ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

قُولُوا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ عَلَى اللّٰهِ تَوَكَّلْنَا.

TEVEKKÜL

Muhterem Müslümanlar!

Yüce dinimiz İslam’ın hayatımızın her alanına yansıtmamızı emrettiği ilkelerden biri tevekküldür.

Tevekkül; Müslümanın, sorumluluklarını hakkıyla yerine getirip Allah’ın rahmet ve merhametine sığınmasıdır. Üzerine düşen tedbirleri alıp Allah’ın takdirini beklemesidir. Meşru isteklerine ulaşmak için sebeplere sarılması, aklını ve iradesini doğru yönde kullanması, Allah’a güvenip dayanmasıdır.

Aziz Müminler!

Tevekkül, bir ebeveynin; Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Hiçbir anne baba, çocuğuna güzel terbiyeden daha kıymetli bir bağışta bulunamaz”[1] buyruğuna uyarak evlatlarına güzel örnek olması, daha sonra onlardan erdem ve fazilet beklemesidir. Bir gencin, “Yaptığınız işi güzel yapın. Allah işini güzel yapanları sever”[2] ilkesi gereğince geleceğini; ilim, sanat ve meslek çerçevesinde şekillendirmesi, sonra Allah’tan başarı istemesidir.

Kıymetli Müslümanlar!

Kimi zaman tevekkül; bir tüccarın, ölçüyü ve tartıyı eksiksiz yaptıktan sonra Allah’tan hayırlı kazanç dilemesi olarak karşımıza çıkar. Kimi zaman da tevekkül; bir çiftçinin toprağı doğru işleyip, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “‘Allah bize yeter, O ne güzel vekildir. Sadece Allah’a tevekkül ettik.’ deyiniz”[3] hadis-i şerifi gereğince hasadın bereketini Allah’a havale etmesi olarak hayata yansır.

Değerli Müminler!

Tevekkül, tembelliğin sığınağı, miskinliğin bahanesi değil, uyanışın ve kendine gelmenin vesilesidir. Allah’ın yardımını ümit ederek fiili duada bulunmak; zamanın gereklerine uygun bilgi ve teknoloji üretmektir. Zaferlerin emeksiz elde edilemeyeceği bilinciyle düşmanları caydıracak güce ulaşmak için gayret etmek, Cenâb-ı Hak’tan nusret ve inayet dilemektir.

Aziz Müslümanlar!

“Allah’ın dediği olur” kanaatiyle tedbiri elden bırakmak, “Kaderde ne varsa o gelir başa” anlayışıyla sorumlulukları ihmal etmek, “Nasıl olsa Allah rızkımı verir” düşüncesiyle çalışmayı terk etmek, İslam’ın tevekkül anlayışında kendisine asla yer bulamaz. Müslümana düşen; ‘Tedbir kuldan, takdir Allah’tan’ şuuruyla gecesini gündüzüne katarak çalışmaktır. Yüce Rabbimizin bu husustaki uyarısı gayet açıktır: “İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır ve çalışmasının karşılığı ileride mutlaka görülecektir.”[4]

Kıymetli Kardeşlerim!

Kalplerimizin huzur bulabilmesi için hayatımızın her alanında; okurken, çalışırken, ailemizin rızkını temin ederken, zorluklara karşı mücadele verirken tevekküle ihtiyacımız vardır. Zaman, kendimize gelme ve tevekkül anlayışımızı gözden geçirme zamanıdır. Vakit, çalışmayı, üretmeyi ve mücadeleyi hayatımızın vazgeçilmez bir parçası kılma vaktidir.

Hutbemizi İstiklal Şairimizin şu veciz sözleriyle bitiriyoruz:

Allah’a dayan, sa’ye sarıl, hikmete râm ol,

Yol varsa budur, bilmiyorum başka çıkar yol!

[1] Tirmizî, Birr, 33.

[2] Bakara, 2/195.

[3] Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 8.

[4] Necm, 53/39, 40.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimiz, bu yıl aynı günde iki bayramı bizlere ikram etti. Ramazan Bayramının ilk gününü idrak ederken, biz müminlerin bayramı Cuma namazını eda etmek üzere bir aradayız hamdolsun.

Aziz Müminler!

Ramazan-ı şerif, maddi ve manevi pek çok güzelliği elde ettiğimiz bir mektep idi. Bu mübarek ayda; camilerimiz cemaatle, gönüllerimiz muhabbet ile dolup taştı. Tekbir ve salavatların yükseldiği kubbelerimiz altında ümmet-i Muhammed olmanın coşkusunu hep birlikte yaşadık. Sahurla bereketlendik. Oruç ile ruhlarımızı arındırdık. Kur’an-ı Kerim ile gönüllerimizi nurlandırdık. Teravih ve teheccüd namazlarıyla gecelerimizi huzura erdirdik. Zekât ve fitrelerimizle paylaşmanın ve yardımlaşmanın sevincini yaşadık. Geçmişin muhasebesini yaptık, hata ve günahlarımız için Cenâb-ı Hak’tan bağışlanma diledik.

Kıymetli Müslümanlar!

Allah’ın razı olduğu bir kul, insanların hoşnut olduğu bir Müslüman olmanın yolu, hayatı Ramazan kılmakla mümkündür. Hayatı Ramazan kılmak ise; Kur’an-ı Kerim’i okumaya, onun istediği gibi bir mümin olmaya gayret göstermekle olur.

Hayatı Ramazan kılmak; Rabbimizin zikrini dilimize ve kalbimize yerleştirmekle, zikrin en büyüğü olan namazlarımızı eda etmekle olur. “Kim, Ramazan orucunu tutar ve ona Şevval ayından altı gün daha eklerse, bütün yıl oruç tutmuş gibidir”[1] hadis-i şerifi gereğince içinde bulunduğumuz Şevval ayında oruç tutmakla olur.

Değerli Müminler!

Hayatı Ramazan kılmak; yıl boyunca ihtiyaç sahiplerini, yetim ve öksüzleri gözetmekle, iyiliği yeryüzüne hâkim kılmak için çaba sarf etmekle olur. Etrafımızı ateş çemberine çevirmek isteyenlere karşı feraset ve basireti kuşanmakla, birlik ve dirlikle olur.

Hayatı Ramazan kılmak; ticaretimizi helal kazançla bereketlendirmekle olur. Ailemizde sevgi ve merhameti, sosyal hayatta adalet ve hakkaniyeti hâkim kılmakla olur. Hâsılı hayatı Ramazan kılmak; elimizi, belimizi ve dilimizi muhafaza ettiğimiz bir ömür sürmekle olur. Yüce Rabbimiz böyle bir hayatı sürdürenlere şu müjdeyi vermektedir: “‘Rabbimiz Allah’tır’ deyip sonra da istikamet üzere yaşayanlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir. Onlar cennetliktir. Yapmakta olduklarına karşılık, orada ebedi kalacaklardır.”[2]

Aziz Müslümanlar!

Şu hususu unutmayalım ki; Ramazan mektebinde alınan eğitim, bir ömre aktarıldığında gerçek anlamını kazanacaktır. Hutbemizi; Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, ‘Allah’ın en sevdiği amel nedir?’ diye soran kişiye verdiği şu cevapla bitiriyoruz: “Allah katında amellerin en sevimlisi az da olsa devamlı olanıdır.”[3]

[1] Müslim, Sıyâm, 204.

[2] Ahkâf, 46/13,14.

[3] Müslim, Müsâfirîn, 216.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

﷽

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰىۜ اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُوحٰىۙ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

أَنَا مُحَمَّدٌ وَأَحْمَدُ وَالْمُقَفِّي وَالْحَاشِرُ وَنَبِيُّ التَّوْبَةِ وَنَبِيُّ الرَّحْمَةِ.

HAK VE HAKİKATİN TEMSİLCİLERİ: PEYGAMBERLER

Muhterem Müslümanlar!

Yüce dinimizin temel inanç esaslarından biri peygamberlere imandır. Peygamberler, Allah’ın insanlar arasından seçtiği elçileri, hak ve hakikatin temsilcileridir. Onlar; insanlığa, ebedi kurtuluş yolunu göstermek için gönderilmiştir. Peygamberler, insanları; tek olan Allah’a iman etmeye, yani tevhide davet etmişlerdir.

Aziz Müminler!

Hz. Âdem ile başlayan peygamberlik vazifesi Hz. Muhammed Mustafa (s.a.s) ile sona ermiştir. Aynı şekilde Hz. Âdem ile başlayan ilâhî mesaj, Ramazan ayında Kadir Gecesinde Peygamber Efendimiz (s.a.s)’e indirilen Kur’an-ı Kerim’le taçlanmış ve son bulmuştur.

Sevgili Peygamberimiz (s.a.s), zulmün girdabındaki bir toplumu değiştirmiştir. Yaşanmaz denilen dünyayı saadet asrına; cehaletin karanlığını aydınlığa çevirmiştir. Peygamber Efendimiz (s.a.s) bir hadis-i şeriflerinde, “Ben Muhammed’im, Ahmed’im, peygamberlerin ardından gelen el-Mukaffî’yim, insanların arkamda toplandığı el-Hâşir’im, Tevbe Peygamberi’yim, Rahmet Peygamberi’yim” buyurmuştur. Dolayısıyla, kim; sevgi ve saygı gibi ahlaki değerleri kuşanmayı hedefliyorsa Allah Resûlü (s.a.s)’in rehberliğinden ayrılmamalıdır. İyiliğin dünyaya hâkim olmasını, kötülüğün son bulmasını istiyorsa Kur’an ve sünnete sarılmalıdır.

Kıymetli Müslümanlar!

Yüce Rabbimiz, Kur’an-ı Kerim’de, “Peygamber, arzu ve hevesine göre konuşmaz. Onun size okuduğu, kendisine indirilmiş vahiyden başka bir şey değildir” buyurmaktadır. Bu sebepledir ki, Peygamberimizi ve onun rahmet yüklü mesajlarını “yanılsama” olarak değerlendirmek doğrudan Allah’ın kelâmına, Allah’ın iradesine, Allah’ın dinine yapılmış bir saldırıdır. Cenâb-ı Hak, peygamberlere inanmayan, onları alay ve eğlence konusu yapanların ibretlik sonunu bizlere şöyle haber vermektedir: “Senden önceki peygamberlerle de alay edilmiş, sonunda onlarla alay edenleri, alaya aldıkları azap kuşatıvermişti.”

Değerli Müminler!

Bizler, peygamberler arasında asla ayrım yapmayız. Hepsinin Allah’ın elçisi olduğuna iman ederiz. Zira biliriz ki; Peygamberlerin her biri Allah katında değerlidir. Hz. Âdem’de, Hz. İbrâhim’de, Hz. Mûsâ’da, Hz. Îsâ’da ve Hz. Muhammed Mustafa (s.a.s)’de aynı şeyleri söylemişlerdir. Onların mesajları temelde birdir ve aynıdır; o da tevhiddir. Yüce Rabbimiz, “Andolsun biz, her ümmete, ‘Allah’a kulluk edin, tâğuttan uzak durun’ diyen bir peygamber gönderdik” buyurmaktadır.

Aziz Müslümanlar!

İslam, inançta tevhidi istediği gibi sosyal hayatta vahdeti, yani ümmetin birlik ve beraberlik içerisinde hareket etmesini emretmiştir. Cenâb-ı Hak “Allah’a ve Resûlü’ne itaat edin ve birbirinizle çekişmeyin. Sonra gevşersiniz, gücünüz, devletiniz elden gider. Sabırlı olun. Allah sabredenlerle beraberdir” buyurarak bu hakikate işaret etmektedir. Hal böyleyken, yıllardır İslam coğrafyası üzerinde oyunlar oynanmakta, Müslümanlar zulüm altında inlemektedir.

Kıymetli Kardeşlerim!

Kadir Gecesinin gölgesinin üzerimize düştüğü şu günlerde vahyin aydınlığında, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in ilkeleri doğrultusunda hayatımızın muhasebesini yeniden yapmalıyız. Bir ve beraber olmalı, kardeşliğimizi pekiştirmeliyiz. Ramazan ayının bu son günlerinde birbirimiz ve ümmet-i Muhammed için dua etmeliyiz ki, Rabbimizin nusret ve inayeti inananların üzerine olsun.

Değerli Müminler!

Önümüzdeki Çarşamba günü Çanakkale Zaferinin yıl dönümünü idrak edeceğiz. Bu vesileyle aziz şehitlerimize, ebedi âleme irtihal eden kahraman gazilerimize Yüce Rabbimizden rahmet diliyoruz. Kadir Gecemizi şimdiden tebrik ediyoruz. Hutbemizi Kadir sûresinin mealiyle bitiriyoruz: “Biz Kur’an’ı Kadir Gecesinde indirdik. Kadir Gecesinin ne olduğunu sen bilir misin? Kadir Gecesi, bin aydan daha hayırlıdır. O gece melekler ve Cebrâil, Rablerinin izniyle her bir iş için iner de iner. O gece tan yeri ağarıncaya kadar esenliktir.”

Muhterem Müslümanlar!

Malımız, mülkümüz, sahip olduğumuz bütün imkânlarımız Yüce Rabbimiz tarafından bizlere verilmiş birer emanettir. Bu emanetlerin şükrünü eda etmek; varlıklarımızı ihtiyaç sahipleriyle, yetim, öksüz ve kimsesizlerle paylaşmakla gerçekleşebilir. İşte bu emanet bilincinin ibadete dönüşmüş hali, zekât ve fıtır sadakasıdır.

Aziz Müminler!

Zekât, İslam’ın beş temel esasından biridir. Zekât, sadece bir bağış değil, bizzat Allah ve Resûlü tarafından belirlenmiş bir ibadettir. İnsanın malını eksilten değil, bereketlendiren ilahi bir nimettir.[1] “Onların mallarında, muhtaç ve yoksullar için bir pay vardır”[2] ayetinde buyrulduğu üzere zekât, fakiri minnet altında bırakan bir lütuf değil, ona hakkını teslim etmektir.

Kıymetli Müslümanlar!

Zekât, müminler arasında yardımlaşma ve dayanışma, rahmet ve şefkat köprüleri kurar. Birlik ve beraberliğin daha da güçlenmesine vesile olur. Kardeşliğin gönüllerde, hanelerde ve sofralarda hissedilmesini sağlar. Bu yönüyle zekât, toplumsal barış, huzur ve dayanışmaya büyük katkı sunar.

Zekât vermek, kişiyi bencillikten, hasetten ve cimrilikten arındırır. Zekât, insanın; içindeki mal sevgisini ve dünya hırsını dizginlemesine, günahlarından arınmasına yardımcı olur. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “…Zekât, suyun ateşi söndürdüğü gibi hata ve günahları silip yok eder.”[3]

Değerli Müminler!

Fitre olarak bildiğimiz fıtır sadakası ise; Ramazan-ı şerife ulaşmanın, bayrama kavuşmanın şükrüdür. Peygamber Efendimiz (s.a.s), bayram namazımızı kılmadan önce fıtır sadakalarımızı ihtiyaç sahiplerine ulaştırmamızı emretmektedir.[4] Zira fıtır sadakası ile Ramazan Bayramı; merhamet ve muhabbetin, neşe ve sevincin toplumun tamamına yayıldığı müstesna bir zaman dilimine dönüşmektedir.

Aziz Müslümanlar!

Zekât ve fıtır sadakasında esas olan; önce kişinin, çevresinden ihtiyaç sahibi akrabalarını ve komşularını gözetmesidir. Sonra da yardımlarını mazlum ve mağdur coğrafyalarda bulunan kardeşlerine ulaştırmasıdır. Bugün bize düşen, içerisinde bulunduğumuz Ramazan-ı şerifi vesile kılarak zekât ve fitrelerimizle bir fakirin sofrasını şenlendirmektir. Bir borçlunun yükünü hafifletmektir. Yolda kalmışa el uzatmaktır. Bir yetimin, bir öksüzün ve bir garibin yüzünü güldürmektir. Mazlumların yanında yer almaya, onlara umut olmaya devam etmektir. Böylelikle Yüce Rabbimizin bizlere lütfettiği imkânları ebedi kazanca dönüştürmektir.

Hutbemizi Cenâb-ı Hakk’ın şu ayet-i kerimesi ile bitiriyoruz: “Namazı kılın, zekâtı verin. Kendiniz için önceden ne hayır yaparsanız Allah katında onu bulursunuz. Muhakkak ki Allah, yaptıklarınızı eksiksiz görür.”[5]

[1] Bakara, 2/276.

[2] Zâriyât, 51/19.

[3] Tirmizî, Cum’a, 79.

[4] Buhârî, Zekât, 70.

[5] Bakara, 2/110.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimiz, hayatımızda tertemiz bir sayfa açalım, hatalarımızı gözden geçirelim, günahlarımıza tövbe edelim diye bazı zamanları bizlere ikram etmiştir. İşte içerisinde bulunduğumuz Ramazan-ı şerif, Allah’ın sevdiği bir kul olmak, kendimize çekidüzen vermek, varsa kötü söz ve davranışlarımızı terk etmek için büyük bir fırsattır.

Aziz Müminler!

Bu haftaki hutbemizde rahmet ve mağfiret ayı Ramazan-ı şerifi vesile kılarak; aileleri mutsuzluğa ve insanlığı felakete sürükleyen bağımlılık tehlikesine dikkatlerinizi çekmek istiyoruz.

Bağımlılık, basit bir alışkanlık değildir. İnsanı sahte mutluluk ve geçici hazların esiri haline getiren bir hastalıktır. Kişinin; zamanını heba ederken günaha dalmasına, şiddete yönelmesine, hatta kendisinin ve ailesinin canına kastetmesine sebep olan büyük bir tehdittir.

Kıymetli Müslümanlar!

Her biri bir diğerinden tehlikeli olan bağımlılıkların başında alkol ve uyuşturucu maddeler gelmektedir. Bu iki illet; aklı ve iradeyi zayıflatmakta, insanın bedenini ve ruhunu içten içe çürütmektedir. Ailede huzur ve mutluluğu yok etmekte; yuvaları dağıtmakta, ocakları söndürmektedir. Allah Resûlü (s.a.s) bir hadis-i şeriflerinde, “Sakın içki içme. Çünkü içki her kötülüğün anahtarıdır”[1] buyurarak bu tehlikeye dikkatlerimizi çekmektedir.

Değerli Müminler!

Günümüzde iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla hanelerimize kadar giren bir başka bağımlılık ise dijital kumardır. Üzülerek ifade edelim ki, dijital kumar, toplumun azımsanmayacak bir kesimine sirayet etmiş durumdadır. Çok küçük miktarlarla başlanan dijital kumar, kişinin; evini ve arabasını satmasına, bütün imkânlarını bu yolda tüketmesine, borç batağına sürüklenmesine sebebiyet vermektedir. Aile bağlarının kopmasına neden olmaktadır. Cenâb-ı Hak bu hususta bizleri şöyle uyarmaktadır: “Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları, şeytan işi birer pisliktir. Onlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz.”[2]

Aziz Müslümanlar!

Sadece gençleri ve çocukları değil, anne ve babaları da esaret altına alan bir diğer bağımlılık ise dijital bağımlılıktır. Dijital bağımlılık; dikkati dağıtmakta, kişiyi yalnızlaştırmaktadır. İnsanların acısını, “Yardım edilmesi gereken bir durum” olmaktan çıkarıp “Seyredilen bir içerik” haline getirebilmektedir. Dijital bağımlılık sebebiyle; alış veriş sitelerinde, sanal oyun ve eğlencelerde vakitler israf, ömürler zayi edilmektedir.

Kıymetli Kardeşlerim!

Aklı örten her türlü maddeden, kumar ve dijital bağımlılıklardan korunmanın en etkili yolu, bu kötülüklere hiç bulaşmamaktır. Gençlerimize ve çocuklarımıza sevgi ve güven temeline dayalı bir aile ortamı sunmaktır. Bütün tedbirlere rağmen bir şekilde zararlı alışkanlıkların müptelası olan kardeşlerimize elimizi uzatmak, onları kötülerin insafına terk etmemektir. Ayrıca kendi rahatımız için çocuklarımızın eline telefon ve tablet tutuşturmamaktır. Yemek yemeleri, bir köşede sessiz kalmaları için yavrularımızı zararlı oyun, çizgi film ve eğlencelerle baş başa bırakmamaktır.

Aziz kardeşlerim! Ramazan-ı şerifin bereketinden istifade ederek hayatımızı gözden geçirelim. Zararlı alışkanlıklardan kurtularak yeni bir başlangıç yapalım. Unutmayalım ki, insan hayatı, bağımlılıklarla çürütülecek, dijital mecralarda tüketilecek kadar önemsiz ve değersiz değildir.

[1] İbn Mâce, Eşribe, 1.

[2] Mâide, 5/90.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

TDV, ramazan ayında dayanışmayı artırmak amacıyla Gazze kentinde yerinden edilen ve çadır kampta yaşayan Filistinliler için toplu iftar programı düzenledi.