Ebû İshâk’ın (ra) işittiğine göre, Ebû Abdullah el-Cedelî (ra) şöyle demiştir:

"Âişe’ye (ra) Allah Resûlü’nün (sas) ahlâkını sordum. Şöyle dedi: "O (sas), kötü sözlü ve çirkin ağızlı değildi. Çarşı pazarda bağırıp çağırmaz, kötülüğe kötülükle karşılık vermezdi; bilakis bağışlar ve hoşgörürdü."

(T2016 Tirmizî, Birr, 69)

***

عَنْ عَائِشَةَ قَالَت:ْ مَا انْتَقَمَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) لِنَفْسِهِ فِى شَيْءٍ يُؤْتَى إِلَيْهِ حَتَّى تُنْتَهَكَ مِنْ حُرُمَاتِ اللَّهِ فَيَنْتَقِمَ لِلَّهِ.

Hz. Âişe (ra) anlatıyor: "Allah Resûlü (sas), kendisine yapılan bir şeyden dolayı şahsî olarak kimseyi cezalandırmamıştır; ancak, Allah’ın (cc) yasaklarının çiğnenmesi durumunda Allah (cc) için ceza vermiştir."

(B6853 Buhârî, Hudûd, 42)

***

"عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! كَمْ أَعْفُو عَنِ الْخَادِمِ؟ فَصَمَتَ عَنْهُ النَبِيُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) ، ثُمَّ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! كَمْ أَعْفُو عَنِ الْخَادِمِ؟ قَالَ: "كُلَّ يَوْمٍ سَبْعِينَ مَرَّةً

Abdullah b. Ömer’in (ra) anlattığına göre, bir adam Hz. Peygamber’e (sas) gelerek, "Ey Allah’ın Resûlü! Hizmetçiyi (işlediği bir hatadan dolayı) kaç kez affedeyim?" diye sordu. Hz. Peygamber (sas) sustu. Ardından adam, "Ey Allah’ın Resûlü! Hizmetçiyi kaç kez affedeyim?" diye tekrar sordu. Resûlullah (sas) bu sefer şöyle buyurdu: "Her gün yetmiş kere."

(T1949 Tirmizî, Birr, 31; D5164 Ebû Dâvûd, Edeb, 123-124)

***

"قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ: قَالَ لِى رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : "يَا بُنَيَّ إِنْ قَدَرْتَ أَنْ تُصْبِحَ وَتُمْسِىَ لَيْسَ فِى قَلْبِكَ غِشٌّ لِأَحَدٍ فَافْعَلْ’، ثُمَّ قَالَ لِى: ‘يَا بُنَيَّ وَذَلِكَ مِنْ سُنَّتِى وَمَنْ أَحْيَا سُنَّتِى فَقَدْ أَحَبَّنِى وَمَنْ أَحَبَّنِى كَانَ مَعِى فِى الْجَنَّةِ

Enes b. Mâlik (ra) anlatıyor: "Resûlullah (sas) bana dedi ki, "Evlâdım! Eğer kalbinde hiç kimseye karşı hile olmadan sabaha ve akşama erişmeyi başarabilirsen bunu yap. İşte bu benim sünnetimdir. Kim benim sünnetimi yaşatırsa beni sevmiş olur, kim de beni severse cennette benimle birlikte olur."

(T2678 Tirmizî, İlim, 16)

***

"عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: "…وَمَا زَادَ اللَّهُ عَبْدًا بِعَفْوٍ إِلاَّ عِزًّا

Ebû Hüreyre’nin (ra) rivayet ettiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur: "…Allah (cc), affeden bir kulunun ancak şerefini artırır…"

(M6592 Müslim, Birr, 69)

***

Hudeybiye Antlaşması’nı bozan Kureyşlilerle karşı karşıya gelmek artık kaçınılmaz olmuştu. Allah Resûlü (sas) Medine’deki sahâbîlerine Mekke’ye sefer için hazırlanma talimatı verdi. Düşmanın hazırlıksız yakalanması için de sefer hazırlıkları gizli tutulacaktı. Ancak bu sırada Hâtıb b. Ebû Belteâ isimli bir sahâbînin yapılan hazırlıkları Kureyşlilere bildirmek üzere bir haberciyle gizlice mektup gönderdiği öğrenildi. Haberci kısa süre içinde yakalandı ve Hâtıb, Allah Resûlü’nün (sas) huzuruna getirildi. Bir zamanlar onunla beraber Medine’ye hicret etmiş, Bedir ve Hudeybiye’de canı pahasına onun yanında mücadele etmiş olan Hâtıb, şimdi bir ihanetin eşiğindeydi. Resûl-i Ekrem (sas), niçin böyle davrandığını sordu arkadaşına. Hâtıb, Mekke’deki yakınlarını himaye edecek kimsenin olmadığını, Kureyşlileri minnettar bırakmak suretiyle akrabalarının hayatını korumayı amaçladığını söyledi. Asla dininden dönmediğini de ilâve etti sözlerine. Allah Resûlü (sas), söylediklerinin doğruluğuna inanarak onu bağışladı.

Daha sonra İslâm ordusu Mekke’ye doğru yola koyulmuştu. Müslümanlar, birkaç küçük direniş dışında ciddi bir mukavemetle karşılaşmadan şehre girmeye muvaffak oldular. Resûlullah (sas), başında siyah sarığı, devesinin üzerinde Fetih sûresini okuyarak çok sevdiği hâlde ayrılmak zorunda bırakıldığı kutlu şehir Mekke’ye giriyordu. Bu sırada kendisine bahşettiği bu büyük fetih karşısında Rabbine karşı gönlünde hissettiği derin saygının etkisiyle başını öne eğmekten kendini alamıyordu.

Nihayet Allah Resûlü (sas) kalabalık bir grupla Mescid-i Harâm’a ulaştı. Kâbe’yi tavaf edip iki rekât namaz kıldı. Bu arada bütün Mekke halkı Kâbe’nin etrafında toplanmış, merakla onu beklemekteydi. Tavafını bitiren Nebî (sas), Kâbe kapısının eşiğinde durdu ve kapının sövelerini tuttu. Karşısında sıralanmış olan kalabalığa baktı. İnsanları İslâm’a davet etmeye başladığı günden bu yana kendisine türlü eziyetler etmiş, canına ve malına kast etmiş olan Mekkelilerin hayatı, şimdi onun iki dudağı arasından çıkacak söze bağlıydı. Artık onlardan geçmişin hesabını sormasına ve intikam almasına hiçbir şey engel olamazdı. Şöyle seslendi onlara: "Ey Kureyşliler, şimdi benden size nasıl davranacağımı bekliyorsunuz?" Mekkeliler başlarını önlerine eğerek cevap verdiler: "Senden iyilik bekliyoruz. Çünkü sen asil bir kardeş ve asil bir kardeş oğlusun." Resûl-i Ekrem (sas), "O hâlde tıpkı Yusuf Peygamber (as) gibi ben de, "Bugün size kınama yok. Allah (cc) sizi bağışlasın. O (cc), merhametlilerin en merhametlisidir." diyorum." dedi ve ekledi: "Haydi gidin, hepiniz serbestsiniz."

Bu soylu davranış karşısında kalpleri kin, nefret ve düşmanlık duygularından arınan Mekkeliler İslâm’a girmekte tereddüt etmediler. Eski düşmanlar, bağışlanmanın sevinciyle artık yeni kardeşler hâline gelmişlerdi: "Hani sizler birbirinize düşmanlar idiniz de O (cc), kalplerinizi birleştirmişti. İşte O’nun (cc) bu nimeti sayesinde kardeşler olmuştunuz..."

Allah Resûlü (sas), kendisini bir kuyunun dibinde ölüme terk eden kardeşlerini bağışlayan asil peygamber Hz. Yusuf (as) gibi kendisine ve müminlere yıllarca eziyet eden Mekkelilere af kapısını açarak kötülüğe iyilikle karşılık vermişti. Nefret sevgiye, küfür de imana dönüşünce dost düşman farkı silinip gitmişti: "İyilikle kötülük bir olmaz. Kötülüğü en güzel bir şekilde sav. Bir de bakarsın ki, seninle arasında düşmanlık bulunan kimse sanki sıcak bir dost oluvermiştir."

Affetmek aslında tam da böyle bir şeydir. Affetmek demek, silmek demektir. Kini silmek, intikamı silmek, hıncı silmek... Suç ve hataları bağışlamak belki onları ortadan kaldırmaz; ancak öfke ve husumeti ortadan kaldırır. Kusur ve kabahatleri affetmek belki onları unutturmaz; ama nefret ve intikamın izini siler. Tüm düşmanlarını bağışlayan Allah Resûlü’nün (sas) dahi bağışladığı hâlde yaptıklarını unutamadığı kimseler vardı. Amcası Hz. Hamza’yı (ra) şehit eden Vahşî’yi affetmiş, fakat ona mümkünse kendisiyle yüz yüze gelmek istemediğini söylemişti.

İnsanları bağışlamak aslında ne hataları görmezden gelmek ve kabullenmek ne de gururunu ayaklar altına almak anlamına gelir. Hataları affetmek suretiyle insan esasen kötülüğe kötülük, öfkeye şiddet, kine kin eklemeyi reddeder. Nefret ve intikamı kötülere bırakır. Öfkelerinin esiri olmuş kişileri bir de kin ve nefretin ateşiyle yakmak istemez.

Bir defasında Hz. Âişe (ra), Allah Resûlü’ne (sas) başındaki miğferin kırıldığı, yüzünün kanlara bulandığı ve dişinin kırıldığı Uhud gününden daha sıkıntılı bir gününün olup olmadığını sormuş, Peygamberimiz (sas) de Tâif dönüşünde yaşadıklarının hayatının en ıstıraplı ve unutulmaz anları olduğunu söylemişti. Tâifliler, kendilerini İslâm’a davet için gittiğinde Allah Resûlü (sas) ile alay etmiş ve ona hakarette bulunmuşlar, hatta geçip gideceği yolun iki yanına oturarak attıkları taşlarla onu yaralamışlardı. Ellerinden kurtulduğu zaman mübarek ayaklarından kanlar akıyordu. Bir ağacın dibinde biraz dinlendikten sonra ellerini göğe kaldırarak hâlini Yüce Allah’a (cc) arz etti. Bu sırada gökte bir bulutun içinde Cebrail’i (as) gördü. Cebrail (as), Allah’ın (cc) onun duasını işittiğini, onlar hakkında ne dilerse yapması için dağlar meleğini gönderdiğini söyledi. Dağlar meleği ise Hz. Peygamber’e (sas) selâm verdikten sonra (Ebû Kubeys ile Kuaykıân adlı) iki büyük dağı zalimlerin başına geçirebileceğini bildirdi. Buna mukabil Hz. Peygamber (sas), "Hayır. Bilakis ben Allah’ın (cc) onların soyundan sadece kendisine kulluk edecek bir nesil çıkarmasını ümit ederim." dedi. Kavmi tarafından benzer zulümlere maruz kalan fakat yine de, "Allah’ım! Kavmimi bağışla, çünkü onlar bilmiyorlar." diyen önceki bir peygamber gibi, Resûl-i Ekrem (sas) de Tâifliler için Allah’tan (cc) af dilemişti. O gün Resûl-i Ekrem’in (sas) onları bağışlaması on iki yıl gibi kısa bir süre içinde meyvesini verecek, Tâifliler Medine’ye bir heyet gönderip kendi istekleriyle İslâm Dini’ni kabul ettiklerini bildireceklerdi.

Müminin bir başkasını bağışlaması, esasen bağışlamayı çok seven Yüce Allah’ın (cc) ahlâkıyla ahlâklanmanın bir gereğidir. Nasıl ki Rabbimiz (cc) adalet ve iyiliğinin bir gereği olarak kullarını bağışlıyorsa, kullar da Rablerinin bu ahlâkından nasiplenmek için elinden geleni yapmalıdırlar. Dolayısıyla Allah’ın (cc) kendisini affetmesini isteyen, kendisi de başkalarını affetmelidir. Yoksa, "Allah’ın (cc) sizi bağışlamasını arzu etmez misiniz?"

Kur’ân-ı Kerîm’de, "Bir kötülüğün karşılığı, onun gibi bir kötülüktür (ona denk bir cezadır). Ama kim affeder ve arayı düzeltirse, onun mükâfatı Allah’a (cc) aittir. Şüphesiz O (cc), zalimleri sevmez." buyrulmuştur. Allah (cc) ‘Afüv’ ismiyle kusurları siler, ‘Ğafûr’ ismiyle günahları affeder, ‘Settâr’ ismiyle hataları örter. İnsanoğlunun başına gelen bütün musibetler kendi yaptıkları yüzünden olsa da, Rabbimiz pek çoğunu affeder. Çünkü O’nun (cc) bağışlaması bol, mağfireti sonsuzdur. Eğer yaptıkları yüzünden insanları hemen cezalandırmış olsaydı Allah (cc) yeryüzünde hiçbir canlı varlık bırakmazdı. Fakat O (cc), kullarına belirlenmiş bir süreye kadar mühlet verir.

Affetmeyi çok seven Rabbimiz (cc), kendisine şirk koşulmasının dışında tüm günahları bağışlayabilir. Bu yüzden günah işleyerek haddini aşan kullarından, kendi rahmetinden ümit kesmemelerini ister. Onları, "Rahmetim gazabımı geçmiştir." diye müjdeler. Kendilerine açık mucizeler gösterildiği hâlde buzağıyı tanrı edinen İsrâiloğulları’nı, Uhud Savaşı’nda şeytana aldanıp yerlerini terk eden sahâbîleri bağışlayan Allah (cc), iman edip salih amel işleyen kullarını da muhakkak affeder.

Allah Teâlâ (cc), son elçisi Hz. Muhammed’den (sas) affedici olmasını istemişti. Bu yüzden hataları bağışlamak Resûl-i Ekrem’in (sas) en belirgin vasfıydı. Resûlullah’ın (sas) nasıl bir ahlâka sahip olduğu sorulduğunda şöyle demişti Hz. Âişe (ra): "O (sas), kötü sözlü ve çirkin ağızlı değildi, çarşı pazarda bağırıp çağırmaz, kötülüğe kötülükle karşılık vermezdi; bilakis bağışlar ve hoşgörürdü. Nezaketsiz davranışlar karşısında bazen hiddetlense de öfkesine hâkim olarak affı seçerdi. Affetme konusunda elinden geleni yaptıktan sonra hâlâ arzuladığı seviyeye erişemediğini düşündüğü zamanlarda ise Rabbine (cc) şöyle dua ederdi: "Allah’ım! Muhammed (sas) ancak bir beşerdir. Her insanın öfkelendiği gibi O (sas) da öfkelenir. Eğer bir Müslüman’a haksız yere lanet okur, ağır konuşur, beddua edersem, bunu onun için (günahlarından) temizlenme ve rahmet vesilesi kıl."

Âişe (ra) validemizin ifadesiyle, Allah Resûlü (sas), kendisine yapılan hiçbir hususta intikam peşinde olmadı. Ama Allah’ın (cc) yasaklarının çiğnenmesi durumunda Allah (cc) için ceza verirdi Kendisinin canına kast edenleri dahi tereddütsüz bağışladı. Meselâ, Zâtu’r-Rikâ’ Seferi’nin dönüşünde bir ağacın altında dinlenirken, ağacın dalına astığı kılıcını alarak kendisini öldürmeye yeltenen Ğavres b. Hâris isimli müşrik bedevîyi hiçbir ceza vermeden salıverdi. Yine Hayber’de Yahudi bir kadının kendisini öldürmek maksadıyla hediye ettiği zehirli koyun etini yedikten sonra zehirin farkına varınca kadını bağışladı ve onu öldürmek isteyen sahâbîlerine engel oldu. Peygamberliğinin ilk yıllarında Mekke’de panayırları dolaşarak insanları İslâm’a davet ederken kendisine son derece kaba davranan ve ağır hakaretlerde bulunan Hanîfeoğulları kabilesinin lideri olan ve yıllar sonra Şam’dan memleketine dönerken Müslümanlar tarafından yakalanarak Medine’ye getirilen Yemâme reisi Sümâme b. Üsâl’i affetti. Hudeybiye Antlaşması öncesinde Mekke yakınlarında beklerken kendisini ve ashâbını öldürmek için bir sabah vakti Ten’im Dağlarından ansızın üzerlerine baskın yapan ancak maksatlarına ulaşamayıp esir alınan Mekkeli seksen kişiyi de affederek salıverdi.

Resûl-i Ekrem (sas) kendisi bağışlamayı şiar edindiği gibi, insanlara da bağışlamayı tavsiye ederdi. Bir mümin kabahatinden dolayı kardeşinden özür dilediğinde, özrünün kabul edilmemesinin büyük bir vebal olduğunu söylerdi. Zira hatasını kabul edip özür dileme cesaretini göstermek de başlı başına bir erdemdir. Bir defasında da huzuruna gelerek, "İşlediği bir suçtan dolayı hizmetçimi kaç kez affedeyim?" diye ısrarla soran bir kişiye, "Her gün yetmiş kere." cevabını vererek bağışlamanın sınırı olmadığını ima etmişti. Aslında Yüce Allah’ın (cc) kullarına karşı tavrı da böyledir. Peygamberimizin (sas) belirttiğine göre, bir kimse günde yetmiş kere Allah’a (cc) tevbe etse yine de ısrar etmiş sayılmaz.

Suç sahiplerini bağışlamanın, hatta can düşmanlarını dahi Resûl-i Ekrem (sas) gibi gönül hoşluğuyla affedebilmenin elbet bir sırrı olmalıydı. Aslında Allah Resûlü (sas) bu sırrı kendisinin özel hizmetlerini yerine getiren çocuk yaştaki Enes’e (ra) fısıldayıvermişti bir gün. Şöyle demişti ona: "Evlâdım! Eğer kalbinde kimseye karşı hile olmadan sabaha ve akşama erişmeyi başarabilirsen bunu yap. İşte bu benim sünnetimdir. Kim benim sünnetimi yaşatırsa beni sevmiş olur, kim de beni severse cennette benimle birlikte olur."

Resûl-i Ekrem (sas) böylece affetme erdemine götüren biricik yolu tarif etmiş oluyordu. Zira kalbinde kin ve intikam duyguları bulundurmamayı kendine ilke edinen birisi için bağışlamak hiç de zor olmasa gerektir. Çünkü düşmanlık ve intikamın olmadığı yerde sevgi ve kardeşlik egemen olacak, zamanla yıpranabilecek ilişkiler de af ile yeniden tamir edilecektir. Nitekim Peygamberimiz (sas) kendisini öldürmeye yeltenen Sümâme’yi bağışladığında Sümâme şöyle demiştir: "Ey Muhammed! Vallahi, yeryüzünde bana senin yüzünden daha sevimsiz bir yüz yoktu, şimdi ise senin yüzün bana bütün yüzlerden daha sevimli oldu. Vallahi, benim için senin dininden daha sevimsiz bir din yoktu, şimdi ise benim için bütün dinlerden daha sevimli oldu! Vallahi, benim için senin şehrinden daha sevimsiz bir şehir yoktu, şimdi ise benim için bütün şehirlerden sevimli oldu!"

İslâm Peygamberi bu yüzden, "Ey Allah’ın kulları! Kardeş olun!" çağrısıyla müminleri kin ve intikamdan uzak durmaya davet eder. Allah’ın (cc) en nefret ettiği insanın, husumette sınır tanımayan ve alabildiğine kindar kimse olduğunu hatırlatır. "Husumeti sürdürmen sana günah olarak yeter." uyarısında bulunur. Bizzat kendi adına öç almaktan uzak durarak da müminlere örnek olur.

Affetmek, düşmanlık ve intikamdan vazgeçmektir; ancak suç ve suçluyla mücadeleyi bırakmadan elbette. Affetmek aslında intikam arzusunu yatıştırdığı için adalete ve meşru bir cezaya imkân tanır. Öfke ve husumeti insanlardan uzaklaştırarak haksız ve adaletsiz cezalara engel olur. Diğer yandan suçun ve suçluların bağışlanması insanlar arasında iyiliğin egemen kılınması için ne kadar önemli ise, toplum düzeninin korunması ve adaletin tesisi için suçlara mukabil cezaların takdir edilmesi de o kadar hayatîdir. Zayıfların uğradığı haksızlıkların hesabını güçlülerden sormayan bir toplum, Allah (cc) katında da makbul değildir. Müminler bir haksızlığa uğradıkları zaman ona boyun eğmez, bilakis yardımlaşarak kötülüğün üstesinden gelirler.

Hiçbir zaman şahsı adına ceza peşinde olmayan Resûl-i Ekrem (sas) de Allah’ın (cc) yasakladığı şeyler hususunda ceza vermekten çekinmezdi. Zira af yolunu tutmakla emrolunan İslâm Peygamberi (sas), insanlar arasında adaletin tesis edilmesiyle de yükümlü idi. Tüm Mekkelileri bağışladığı fetih gününde İslâm’a ve Müslümanlara düşmanlıklarıyla tanınan ve savaş suçlusu sayılabilecek olan bazı müşriklerin öldürülmesini emretmişti. Aynı şekilde İslâm’a girdikten sonra masum insanları öldürüp hırsızlık yapan ve İslâm’dan çıkan Ureyne kabilesine mensup kişilere de hak ettikleri cezayı vermişti. Ancak o kendisine arz edilen davalarda elden geldiğince bağışlayıcı olmayı teşvik eder, bağışlamada hata edilmesinin, cezalandırmada hata edilmesinden daha iyi olduğunu söylerdi.

Mümin, bir haksızlığa uğradığında ya hukuk yoluyla suça denk bir ceza ister yahut affetme yolunu seçer. Resûlullah’ın (sas) tavsiyesi de bu yöndedir. Suça mukabil denk bir ceza vermek adalettir, ancak Kur’an, daha üstün bir çıkış yolunu da ısrarla önerir: Bağışlayarak cezadan vazgeçmek. İşte bu nokta affetme erdeminin adalet talebini geçtiği yerdir. Zira cezalandırmaktan vazgeçmek, adaleti de aşan bir erdemdir. Affetmek bu yüzden zor ve fakat yapılmaya değer bir iştir. Bu sebeple affetmek müttakilere özgü bir erdemdir; çünkü affetmek ‘takva’ya en yakın davranıştır.

Resûl-i Ekrem (sas) bir haksızlığa uğrayan müminin buna misilleme yapma hakkının olmadığını söyler. Zira misilleme yapmak hem toplumda kargaşa ve düzensizlik çıkarır hem de haksızlığa uğrayan kişi suçluya kendi gördüğü zarardan daha fazlasını vermek suretiyle mazlum iken zalim durumuna düşebilir. O yüzden affetme kararı mağdurun kendisine veya yakınlarına, suçluların cezalandırılması suretiyle adaletin tahakkuku ise hukukî müesseselere verilmiştir.

Resûl-i Ekrem (sas) içini bir sıkıntı kaplayıp gönlü daraldığında Allah’tan (cc) günahlarını bağışlamasını dilerdi. Âdeta kar ve dolu sularıyla yıkanmış bembeyaz bir elbise gibi kalbinin günah kirlerinden arınmasını isterdi. ’Günah’ anlamına gelen Arapça ‘vizr’ kelimesi aynı zamanda ‘yük’ demektir. Bu sebeple Allah (cc), kulunun günahlarını affettiğinde onun kalbinden günahı silmiş, yüreğinden yükünü almış gibidir. İnsanları affetmek de tıpkı böyledir. Affetmek bir yandan kalbimizi öfke, husumet ve intikam duygularından temizler, bir yandan da bu kötü duyguların yüreğimizi kaplayan ağır yükünü hafifletir. Sıcak, sağlıklı ve olgun bir iletişim ortamını mümkün kılar. Ayrıca affetmek insanı güçlü ve saygın kılar. Çünkü Peygamberimizin (sas) ifadesi ile: "...Allah (cc), affeden bir kulunun ancak şerefini artırır..."

Ne kadar manidardır ki ‘bağışlamak’ kelimesi dilimizde ‘affetmek’ anlamına geldiği gibi, ‘karşılık gözetmeden vermek’ anlamına da gelir. ‘Bağışlamak’, bir bakıma ‘bağışta bulunmak’tır. Affetmek suretiyle insan aslında gönül dünyasını kin, nefret ve düşmanlık duygularından arındırdığı için kendisine, cezalandırmaktan vazgeçtiği için suçluya ve nihayet intikam peşinde koşmayıp huzursuzluğa sebebiyet vermediği için de topluma âdeta ‘bağışta bulunmuş’ gibidir.

Kaynak: Diyanet Hadislerle İslam

Allah (cc), ihlasla ibadet eden Habil’in kurbanını kabul etti. İhlassız olan Kabil’in kurbanı ise kabul olmadı. Bunun üzerine kıskançlığa kapılan Kabil, kardeşini öldüreceğini söyledi. Habil ise Kabil’in düştüğü kötü duruma düşmedi. Sorumluluğunu biliyordu. Kardeşini öldürmenin ne kadar kötü bir şey olduğunun farkındaydı. Habil, ayetteki sözlerle Kabil’e nasihat etti. Ancak nefsinin ve şeytanın tuzağına düşen Kabil, kardeşini öldürdü ve büyük bir günah işledi.

İhlas: İbadet ve davranışlarda gösterişe yer vermemek, Allah (cc) rızasına uygun hareket etmek ve sadece Allah (cc) için ibadet etmek.
Müttakî: Takvalı, emir ve yasaklarına uyarak Allah’a (cc) karşı gelmekten sakınan kişi.

Her peygamberin niyaz ettiği bir duası vardır. Ben de duamı kıyamet gününde ümmetime şefaat etmek için saklamak istiyorum. (Müslim, Îmân, 334)

Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize kulluk edin ki takvaya eresiniz. (Bakara, 2/21)

“11 Temmuz 1995 yılında, Srebrenitsa’da, kadın erkek, büyük küçük demeden sırf Müslüman oldukları için binlerce masum insan ne yazık ki tüm dünyanın sessiz bakışları altında hayattan koparıldı. Adaletin, hukukun, merhametin ve insan onurunun ayaklar altına alındığı bu menfur hadise, aradan geçen yıllara rağmen bugün hâlâ vicdan sahibi herkesi derinden sarsmaya devam etmektedir.

Tarihin en büyük vahşetlerinden biri olarak hafızalara kaydedilen Srebrenitsa Soykırımı’nın yıldönümünde, bu ağır insanlık suçunu şiddetle kınıyorum. Aynı vahşetin Gazze’de Filistin halkına reva görüldüğü günümüzde tüm insanlığı zulme karşı durmaya ve mazlumun ırkına, diline, dinine bakmaksızın her daim adaletin yanında yer almaya davet ediyorum.

Bu vesileyle hakikatin hiçbir zaman zorbalıkla yok edilemeyeceğini tüm dünyaya gösteren Bosna’nın asil halkını ve aziz şehitlerini şükranla ve minnetle yâd ediyorum. Başta Srebrenitsa olmak üzere her zerresi şehit kanıyla sulanmış evlad-ı fatihân yurdunun tüm mazlumlarına Yüce Allah’tan rahmet diliyor; geride kalanlara sabr-ı cemil niyaz ediyorum.”

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş:

“11 Temmuz 1995 yılında, Srebrenitsa’da, kadın erkek, büyük küçük demeden sırf Müslüman oldukları için binlerce masum insan ne yazık ki tüm dünyanın sessiz bakışları altında hayattan koparıldı. Adaletin, hukukun, merhametin ve insan… pic.twitter.com/1ZmMeGQ5OS

— T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı (@diyanetbasin) July 11, 2026

SREBRENİTSA KATLİAMI

11 TEMMUZ 1995

Bosna–Hersek'in Srebrenitsa kasabası, 1993 yılında BM tarafından güvenli bölge olarak ilan edildi.

11 Temmuz 1995’te BM bünyesindeki Hollandalı askerler, kendilerine sığınan sivil ve silahsız binlerce Boşnak Müslümanı Sırp güçlerine teslim etti.

Sırp Kasabı olarak bilinen Ratko Mladiç komutasındaki Sırp güçleri, 8.372 Müslümanı sistematik şekilde katletti. Delilleri gizlemek amacıyla cesetler, toplu mezarlara gömüldü ve bu vahşete etnik temizlik adı verildi.

Toplu mezarların bulunmaması için defalarca yerleri değiştirildi, kemikler birbirine karıştırıldı. Uydulardan tespit edilmesini önlemek için de mezarlara manyetik parçalar yerleştirildi ve üzerleri iklime uygun bitkilerle kaplandı.

Ancak bu bölgede Artemis çiçeğiyle beslenen Mavi Kelebekler’in yoğun olarak görülmesi üzerine yapılan araştırmalar sonuncunda toplu mezarlar ortaya çıkarıldı.

Böylece Mavi Kelebekler, insanlık tarihinin en acı sembollerinden biri haline geldi. Kimliği tespit edilen cenazeler, Potoçari Anıt Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Srebrenitsa Soykırımı, Avrupa'da II. Dünya Savaşı'ndan sonra uluslararası mahkemeler tarafından hukuken soykırım olarak nitelendirilen en büyük katliam oldu ve kara bir leke olarak tarihe geçti.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

• Srebrenitsa Katliamı (1995)

İstanbul Valiliği koordinasyonunda Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ve 15 Temmuz Derneğinin işbirliğinde, menfur darbe girişiminin 10. yılı dolayısıyla cuma namazı vaktinde Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde "Kutlu Mabed Kutlu Vefa" programı gerçekleştirildi.

Program kapsamında, 15 Temmuz'un 253 şehidi anısına 253 hafız tarafından okunan hatmin duası yapıldı.

Fetullahçı Terör Örgütü'nün (FETÖ) 15 Temmuz 2016'daki hain darbe girişiminde şehit olanlar için düzenlenen programda, şehitler için Kur'an-ı Kerim okunarak dualar edildi.

Programın ardından TDV İstanbul Şubesince vatandaşlara çeşitli ikramlarda bulunuldu.

Programa, Dışişleri Bakan Yardımcısı Musa Kulaklıkaya, AK Parti İstanbul Milletvekilleri İsa Mesih Şahin ile Hasan Turan, İstanbul Vali Yardımcısı Mehmet Sülün, Fatih Belediye Başkanı Mehmet Ergün Turan, İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürü Ömer Turan, 15 Temmuz Derneği Başkanı İsmail Hakkı Turunç, şehit aileleri ve gaziler ile çok sayıda vatandaş katıldı.

Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından düzenlenen dönemsel umre organizasyonlarının yanı sıra Rize Müftülüğü koordinesinde gerçekleştirilen özel umre programlarına yönelik hazırlıklar sürüyor.

Bu kapsamda İl Müftüsü Naci Çakmakçı’nın başkanlığında, ilçe müftüleri ile umre organizasyonlarında görev alan personelin katılımıyla istişare toplantıları gerçekleştirildi.

Toplantılarda umre hizmetlerinin daha etkin ve verimli yürütülmesine yönelik değerlendirmelerde bulunulurken, organizasyon süreçleri, tecrübe paylaşımı ve gelecek dönem planlamaları ele alındı. Toplantıların ardından açıklamada bulunan Rize İl Müftüsü Naci Çakmakçı, umre ibadetinin müminlerin manevi hayatındaki önemine dikkat çekerek Rize’deki özel umre organizasyonlarına değindi.

Umrenin, kulun Allah’a yakınlaşmasına, gönül dünyasını yenilemesine ve manevi huzur bulmasına vesile olan önemli bir ibadet olduğunu ifade eden Çakmakçı, "Kutsal beldelere yapılan her yolculuk, müminin hayatında derin izler bırakan önemli bir tecrübedir." dedi.

Düzenlenen özel umre organizasyonlarının yoğun ilgi gördüğünü belirten Çakmakçı, "Geçtiğimiz yıl Rize genelinden bin 407 vatandaşımızı, tecrübeli kafile başkanlarımız ve din görevlilerimizin rehberliğinde Rize-Artvin Havalimanından kutsal topraklara uğurlamanın mutluluğunu yaşadık. İlimize özel olarak planlanan bu umre organizasyonlarında, vatandaşlarımız Rize-Artvin Havalimanından Medine veya Mekke’ye direkt uçuşlarla kutsal topraklara ulaşmakta; dönüşlerini de yine Medine veya Mekke’den Rize-Artvin Havalimanına doğrudan gerçekleştirerek konforlu ve güvenli bir seyahat imkânından faydalanmaktadır. İlimizde umre organizasyonlarımızın tanıtımı amacıyla TV programları düzenledik, sosyal medya sayfalarımızdan duyuru yaptık, istişare toplantıları gerçekleştirdik, camilerimizde ve şehrimizin muhtelif yerlerinde afişler astık. Belediyemizin dijital reklam araçlarını kullandık. Kutsal yolculuğa gönül veren kardeşlerimizi Diyanet İşleri Başkanlığımızın güvenilir ve rehberlik hizmetleriyle öne çıkan organizasyonlarına davet ettik. İnşallah bu çalışmalarımızın neticesinde daha fazla vatandaşımızın huzur ve güven içerisinde umre ibadetini yerine getirmesine vesile olacağız." dedi.

Özel umre turları ile ilgili çalışmaların devam ettiğini, ilerleyen süreçte bu turların paylaşılacağını, özellikle 2026 Aralık ayında ve 25 Ocak-5 Şubat 2027 tarihlerinde arasında (sömestri dönemi) gerçekleştirilecek umre programlarına yönelik yoğun bir talep beklediklerini belirten Çakmakçı, vatandaşların kayıt ve hazırlık süreçlerini yakından takip etmelerinin önemine dikkat çekti. Umre programlarında fiyatların ise 1.440 dolardan başladığını ifade eden Çakmakçı, farklı konaklama seçeneklerine göre ücretlerin değişiklik gösterebildiğini belirtti.

"Rabbimizin lütfuyla gerçekleştirilen bu anlamlı yolculukların gönüllerimizde kalıcı izler bırakmasını temenni ediyor, gönlünde Kâbe hasreti taşıyan tüm kardeşlerimizi, manevi bir yenilenme fırsatı sunan umre yolculuğuna davet ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Vatandaşların ibadetlerini bilinçli, güvenli ve huzurlu bir ortamda yerine getirebilmeleri için gerekli tüm hazırlıkları titizlikle yürüttüklerini vurgulayan Çakmakçı, özel umre turları hakkında bilgi almak ve başvuruda bulunmak isteyenlerin Rize İl Müftülüğü Hac ve Umre Bürosuna müracaat edebileceklerini söyledi.

Hacı Miktat Camii’nde gerçekleştirilen programda din görevlileri tarafından Kur'an-ı Kerim tilavet edildi, mevlitten bahirler okundu, ilahi ve kasideler seslendirildi.

Şehitler için okunan hatimlerin duasını yapan Giresun İl Müftüsü Selçuk Kılıçbay, vatanın bölünmez bütünlüğü için niyazda bulundu.

İl Müftüsü Selçuk Kılıçbay, 15 Temmuz gecesinde olduğu gibi milletin birlik, beraberlik, huzur ve kardeşliğinin daim olmasını diledi.

İl Müftüsü Kılıçbay, vatan savunmasında yurt içinde ve yurt dışında terörle ve bölücü odaklarla mücadele eden Türk ordusuna ve güvenlik güçlerine karada, denizde ve havada muzafferiyet diledi.

Müftü Kılıçbay, şehitlerin ailelerine ve yakınlarına sabır, gazilere ise sağlık, huzur ve uzun ömür temennisinde bulundu.

Programa katılan Giresun Valisi Mustafa Koç ve protokol üyeleri, Kur’an-ı Kerim tilavetini ve mevlidi dinleyerek edilen duaya iştirak etti.

Programda, başta 15 Temmuz şehitleri olmak üzere vatan uğruna canlarını feda eden tüm şehitler ile kahraman gaziler rahmet, minnet ve dualarla yad edildi.

NURETTİN TOPÇU

DOĞUMU: 1909 – İSTANBUL
VEFATI: 1975 - İSTANBUL

20 Kasım 1909'da İstanbul Süleymaniye'de doğdu ve nüfusa Osman Nuri adıyla kaydedildi.

Dedesi Osman Efendi, Erzurum’un Rus işgali sırasında orduda topçu olması sebebiyle aileye Topçuzâdeler lakabı verildi.

1920’de Büyük Reşid Paşa Numune Mektebi’ni bitirdi. Vefa İdadisi’nde ortaöğrenimine devam etti.

1928’de İstanbul Erkek Lisesi’nden mezun oldu. Aynı yıl Avrupa’ya eğitim amacıyla gönderilen öğrenciler arasında yer alarak Fransa’ya gitti.

Fransızca öğrenmek için Aix Lisesi’ne kaydoldu. Maurice Blondel’le tanışarak aksiyon felsefesine yöneldi. Strasburg Üniversitesi’nde felsefe, sanat tarihi ve ahlâk eğitimi aldı.

1934’te Sorbonne’da ahlâk felsefesi üzerine doktora yaparak bu okulda doktora yapan ilk Türk öğrenci oldu.

1934’te Türkiye’ye dönerek Galatasaray Lisesi’nde felsefe öğretmeni oldu. 1939’da İzmir’de Hareket dergisini yayımladı.

İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Kürsüsü’nde eylemsiz doçent statüsünde ahlâk dersleri verdi. Anadolucu milliyetçiliğini İslam merkezli yorumladı.

20 Kasım 1974’te emekli olan Topçu, 10 Temmuz 1975’te vefat etti ve Topkapı Kozlu Kabristanı’na
defnedildi. 2017 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri Vefa Ödülü’ne layık görüldü.

BAZI ESERLERİ

İsyan Ahlakı
Yarınki Türkiye
Ahlak Nizamı
Mevlânâ ve Tasavvuf
Kültür ve Medeniyet
Türkiye’nin Maarif Davası

20 Kasım 1909'da İstanbul Süleymaniye'de doğdu ve nüfusa Osman Nuri adıyla kaydedildi.

Dedesi Osman Efendi, Erzurum’un Rus işgali sırasında orduda topçu olması sebebiyle aileye Topçuzâdeler lakabı verildi.

1920’de Büyük Reşid Paşa Numune Mektebi’ni bitirdi.

Vefa İdadisi’nde ortaöğrenimine devam etti, birinci sınıfta babasını kaybetti.

1928’de İstanbul Erkek Lisesi’nden mezun oldu.

Aynı yıl Avrupa’ya eğitim amacıyla gönderilen öğrenciler arasında yer alarak Fransa’ya gitti.

Fransızca öğrenmek için Aix Lisesi’ne kaydoldu.

Maurice Blondel’le tanışarak aksiyon felsefesine yöneldi.

Strasburg Üniversitesi’nde felsefe, sanat tarihi ve ahlâk eğitimi aldı.

1934’te Sorbonne’da ahlâk felsefesi üzerine doktora yaparak bu okulda doktora yapan ilk Türk öğrenci oldu.

1934’te Türkiye’ye dönerek Galatasaray Lisesi’nde felsefe öğretmeni oldu.

1939’da İzmir’de Hareket dergisini yayımladı.

İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Kürsüsü’nde eylemsiz doçent statüsünde ahlâk dersleri verdi.

Anadolucu milliyetçiliğini İslam merkezli yorumladı.

20 Kasım 1974’te emekli olan Topçu, 10 Temmuz 1975’te vefat etti ve Topkapı Kozlu Kabristanı’na defnedildi.

2017 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri Vefa Ödülü’ne layık görüldü.

BAZI ESERLERİ

İsyan Ahlakı
Yarınki Türkiye
Ahlak Nizamı
Mevlânâ ve Tasavvuf
Kültür ve Medeniyet
Türkiye’nin Maarif Davası

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

Fetihle "Fatih" ünvanını alan Fatih Sultan Mehmet, fetihten sonraki ilk cuma namazını 1 Haziran 1453'te Ayasofya'da kıldı.

Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılması ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla Ayasofya'nın tarihi de değişti.

481 yıl boyunca cami olarak açık kalan Ayasofya, Bakanlar Kurulunun 24 Kasım 1934 tarihli kararıyla müzeye dönüştürüldü.

- Dava 4 yıl sonra karara bağlandı

Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği, 86 yıl müze olarak hizmet veren Ayasofya'nın camiden müzeye dönüştürülmesine yönelik Bakanlar Kurulu kararının iptali istemiyle 2016'da Danıştaya dava açtı.

Söz konusu dava 10 Temmuz 2020'de karara bağlanırken, Danıştay 10. Dairesi Ayasofya'nın müze statüsünü belirleyen 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını oy birliğiyle iptal etti.

Danıştayın kararı, Ayasofya Meydanı'nda toplanan vatandaşlar tarafından sevinçle karşılandı.

Aynı gün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ayasofya'nın yeniden ibadete açılmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ni imzaladı.

- Ayasofya Diyanet İşleri Başkanlığına devredildi

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'yle birlikte Ayasofya'nın Diyanet İşleri Başkanlığına devredilmesine ve cami olarak hizmet vermesine karar verildi.

Söz konusu karar, Resmi Gazete'nin aynı gün yayımlanan mükerrer sayısında yer aldı.

TBMM Başkanvekili Celal Adan, Meclis Genel Kurulu'nda, Ayasofya'nın Diyanet İşleri Başkanlığına devredilerek ibadete açılmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı'nı okudu. Kararı, milletvekilleri uzun süre ayakta alkışladı.

Kararnamenin yayımlanmasının ardından "Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi" veya "Ayasofya-i Kebir Camii" olarak ifade edilen cami, 86 yıl aradan sonra 24 Temmuz 2020'de kılınan cuma namazıyla yeniden ibadete açıldı. Namaza, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yanı sıra çok sayıda davetli ve vatandaş katıldı.

Yoğun katılımla gerçekleştirilen programa Sapanca Kaymakamı Şaban Arda Yazıcı, Diyanet İşleri Başkanlığı Hafızlık Eğitimi Daire Başkanı İbrahim Yılmaz, Reisü’l Kurra Mustafa Demirkan, Sakarya İl Müftüsü Mehmet Aşık, Sapanca İlçe Müftüsü Yavuz Koçak ile ilçe müftüleri ve çok sayıda davetli ve vatandaş katıldı.

Kur’an-ı Kerim tilavetleriyle başlayan programda İlçe Müftüsü Yavuz Koçak, hafızlık sürecine değinerek emeği geçenlere teşekkür etti.

Hafızların sevincine ortak olan Sakarya İl Müftüsü Mehmet Aşık ve Sapanca Kaymakamı Şaban Arda Yazıcı da hafızları ve ailelerini tebrik etti.

Hafızlık Eğitimi Daire Başkanı İbrahim Yılmaz ise hafızlık müessesesinin önemine vurgu yaptı.

Program, Reisü’l Kurra Mustafa Demirkan tarafından icazet duasının yapılmasının ardından 44 hafıza belgeleri, çeşitli hediyelerin takdimi ve ikram ile sona erdi.

Türkiye, Filistin, İngiltere, Fransa, Danimarka, Katar, Suudi Arabistan ve Ürdün ortak yapımı olan film; özgürlük mücadelesini, insan hikâyeleri üzerinden etkileyici bir sinema diliyle beyaz perdeye taşıyor.

Dünya galasını Eylül 2025’te Toronto Uluslararası Film Festivali’nde yapan “Filistin 36”, Türkiye’deki ilk gösterimini Boğaziçi Film Festivali’nin açılış filmi olarak gerçekleştirdi. TRT ortak yapımı “Filistin 36”, tüm Türkiye’de vizyona girmeden önce 16 Temmuz Perşembe günü 20.00’de 12 Punto kapsamında düzenlenecek ön gösterimiyle sinemaseverlerle buluşacak.

Filmin yapımcısı Ossama Bawardi ile başrol oyuncusu Karim Daoud Anaya da 12 Punto 2026 için İstanbul’a gelecek.

2026 Oscar Ödülleri’nde Filistin'in En İyi Uluslararası Film dalındaki adayı olan “Filistin 36”, dünyanın 86 ülkesinden başvuran filmler arasından seçilen 15 yapımlık kısa listeye girerek önemli bir uluslararası başarıya da imza attı.

Oyuncu kadrosunda Hiam Abbass, Kamel Al Basha, Yasmine Al-Massri, Karim Daoud Anaya, Jalal Altawil, Robert Aramayo, Saleh Bakri, Yafa Bakri, Billy Howle, Dhafer L'Abidine, Liam Cunningham ve Jeremy Irons gibi uluslararası sinemanın önemli isimlerini bir araya getiren filmin yönetmeni Annemarie Jacir’in daha önce çektiği “Wajib (Düğün Davetiyesi)”, “When I Saw You (Seni Gördüğümde)” ve “Salt of This Sea (Bu Denizin Tuzu)” filmleri de Filistin’in Oscar adayı olarak seçilmişti.

Filmin konusu

Yıl 1936. Filistin'de köyler, İngiltere’nin sömürge yönetimine karşı ayaklanırken Yusuf, kırsaldaki evi ile Kudüs arasında gidip gelir; büyüyen huzursuzluğun ötesinde bir gelecek özlemi duyar. Ancak tarih acımasızdır. Avrupa’dan gelen Yahudi işgalcilerin sayısı artarken, Filistin halkı İngiltere’nin otuz yıllık hâkimiyetine karşı en büyük ve en uzun süren ayaklanmada birleşir.

Tüm taraflar, Britanya İmparatorluğu’nun ve tüm bölgenin geleceğini belirleyecek kaçınılmaz bir hesaplaşmaya doğru sürüklenirken, özgürlük mücadelesi bireysel hayatları da geri dönülmez biçimde değiştirecektir.

Sonuçların açıklanacağı gün sistemde yoğunluk yaşanabileceği için öğrencilerin EBA şifrelerini önceden kontrol etmeleri önem taşıyor.

Peki, EBA şifresi nasıl alınır? Şifresini unutan öğrenciler hangi adımları takip etmelidir? İşte öğrenciler ve veliler için EBA şifresi alma ve yenileme rehberi...

Veliler ve öğretmenler aracılığıyla EBA şifresi nasıl alınır?
EBA şifresi olmayan öğrenciler, şifrelerini velileri veya öğretmenleri aracılığıyla iki farklı yöntemle temin edebilirler:

Veli aracılığıyla şifre alma (e-devlet ile)

Adım 1:Öğrencinin velisi (ebeveyn veya yasal temsilci), kendi e-Devlet bilgileri ile EBA sistemine giriş yapar.

Adım 2:Giriş yaptıktan sonra sağ üst köşede bulunan "Profil" menüsüne tıklayarak "Öğrenci Şifre" seçeneğini belirler.

Adım 3:Sistem tarafından üretilen tek kullanımlık şifreyi öğrencisine iletir.

Öğretmen aracılığıyla şifre alma (e-Devlet veya MEBBİS ile)

Adım 1:Öğrencinin öğretmeni, e-Devlet veya MEBBİS bilgileri ile EBA sistemine giriş yapar.

Adım 2: "Profil" menüsü altında yer alan "Öğrenci Şifre" seçeneğini kullanarak ilgili öğrenci için tek kullanımlık giriş şifresi oluşturur ve öğrenciye teslim eder.

EBA tek kullanımlık şifre ile sisteme giriş nasıl yapılır?

Veliden veya öğretmenden alınan şifre tek kullanımlık ve yalnızca ilk giriş işlemi için geçerli.

Adım 1: Öğrenci, velisinden ya da öğretmeninden aldığı tek kullanımlık şifre ile EBA platformuna giriş yapar.

Adım 2:Sisteme girildikten sonra, bundan sonraki süreçte kullanılmak üzere yeni ve kalıcı bir şifre belirlenerek ilgili alanlara yazılır.

Adım 3:Şifrenin unutulması durumunda kurtarma işlemlerinde kullanılmak üzere, e-posta adresi ve telefon numarası bilgileri sisteme kaydedilir. Bu bilgiler daha sonra "Profilim" ekranı üzerinden de güncellenebilir.

EBA şifremi unuttum, ne yapmalıyım?

Daha önce şifre alan ancak şifresini hatırlamayan öğrenciler için iki farklı çözüm yolu bulunuyor:

İletişim bilgileri tanımlı olanlar için: Eğer daha önce EBA profilinde e-posta veya telefon bilgileri paylaşıldıysa, giriş ekranındaki "Şifremi Unuttum" bağlantısına tıklanarak yeni şifre oluşturma kodu talep edilebilir.

İletişim bilgileri tanımlı olmayanlar için: Profilinde güncel iletişim bilgisi bulunmayan öğrenciler, yeniden velilerinden, yasal temsilcilerinden veya öğretmenlerinden yeni bir tek kullanımlık şifre talep etmek durumunda.

Sınav sonuçlarının açıklanacağı tarihte olası aksaklıkların önüne geçilmesi adına, tüm 8. sınıf velilerinin ve öğrencilerinin EBA giriş bilgilerini önceden test etmeleri öneriliyor.

Öğrenciler tercihlerini 13-24 Temmuz tarihleri arasında yapacak.

Liselere yerleştirmeler; yerel, merkezi ve pansiyonlu okullar olmak üzere 3 grupta yapılacak. Merkezi yerleşme ile tercih yapacak öğrenciler, puan ve yüzdelik dilimleri esas alacak. Yerel yerleştirmelerde ise adres, okul başarı puanı ve okula devam kriterleri dikkate alınacak.

Öğrenciler merkezi yerleştirme tercih listesine en fazla 10 okul ekleyebilecek. Yerel yerleştirmede ise en fazla 5 okul tercih hakkı bulunacak. Tercihlerde, aynı okul türünden en fazla 3 okul seçilebilecek.

Pansiyonlu okullar için tercih yapmak isteğe bağlı olacak.

Erdoğan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

"Türkiye’nin ev sahipliğinde Ankara’da gerçekleştirdiğimiz 36’ncı NATO Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi’ni başarıyla tamamlamış bulunuyoruz. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde icra ettiğimiz Zirve’ye NATO üyesi 32 devlet ve hükûmet başkanının yanı sıra 100’e yakın bakan, üst düzey diplomat, uluslararası kuruluş temsilcisi ve davetli iştirak etmiştir. Zirve sürecinde güvenliğin en üst düzeyde sağlanması ile vatandaşlarımızın hak ve özgürlüklerinin korunması arasında hassas bir denge gözetilmiştir. Alınan güvenlik, ulaşım, koordinasyon ve kamu düzeni tedbirleri; liderlerin güvenliği, şehir hayatının sürdürülebilirliği ve uluslararası kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi amacıyla titizlikle planlanmış, vatandaşlarımızın günlük yaşamlarının aksatılmamasına özellikle ehemmiyet gösterilmiştir.

Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanemiz, uluslararası medya merkezi olarak hizmet vermiş; 1.800 kişilik çalışma alanı, 40 montaj odası ve çok sayıda canlı yayın noktası basın mensuplarının istifadesine sunulmuştur. Zirve’yi rekor bir katılımla 2.500’ü aşkın basın mensubu takip etmiş; TRT koordinasyonunda 96 kamera, 18 naklen yayın aracı ve 26 farklı noktadan yapılan yayınlarla Ankara Zirvesi tüm dünyaya ulaştırılmıştır."

"Hoşgörü ve eşsiz misafirperverlik için Ankaralı hemşehrilerime gönülden teşekkürlerimi sunuyorum"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirve için Ankaralılara da teşekkür ederek şunları aktardı:

"Ankara’mızın tanıtımına da büyük katkı sunan Zirve boyunca gösterdikleri hoşgörü ve eşsiz misafirperverlik için Ankaralı hemşehrilerime gönülden teşekkürlerimi sunuyorum. Kolluk kuvvetlerimiz başta olmak üzere medyadan teknik işlere, sağlıktan ulaşıma, protokolden ikram hizmetlerine kadar birçok alanda Zirve’nin sorunsuz şekilde gerçekleştirilmesi için fedakârca görev yapan tüm kardeşlerime şahsım ve milletim adına şükranlarımı ifade ediyorum. NATO Ankara Zirvesi’nin hazırlık ve icrasında gösterdiği iş birliği odaklı yaklaşım ve çabaları için Genel Sekreter Sayın Mark Rutte’ye hassaten teşekkür ediyorum."

• Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin Müzeye Çevrilme Kararı Danıştay tarafından iptal edildi. (2020)

DİN İSTİSMARI

Muhterem Müslümanlar!

Önümüzdeki çarşamba günü takvimler bir kez daha 15 Temmuz’u gösterecek. 15 Temmuz; küresel güçlerin maşası olan FETÖ’nün birliğimize, kardeşliğimize, özgürlük ve hürriyetimize kast ettiği gündür. Aynı zamanda 15 Temmuz, aziz milletimizin; Allah’ın nusret ve inayetiyle hainlerin tuzaklarını başlarına geçirdiği gündür. Kadını erkeği, genci yaşlısı tek yürek olduğumuz gündür. Minarelerden yükselen salâlar eşliğinde vatanımıza, milli ve manevi değerlerimize, istiklal ve istikbalimize sahip çıktığımız gündür.

Aziz Müminler!

“Üzülme! Allah bizimle beraberdir”[1] ayet-i kerimesine gönülden inanan şanlı milletimiz; dünden bugüne devleti, bayrağı ve kutsalları söz konusu olunca, mermilere göğsünü siper etmiş, hayâsızca akınlara geçit vermemiştir. 15 Temmuz günü alçak saldırıyı gerçekleştirenler, hâlâ hainlik planlayanlar, şehitlerimizin kanlarına saygı göstermeyenler bilmelidirler ki, kahraman milletimiz tarih boyunca asla devletsiz kalmamıştır, Allah’ın izniyle kalmayacaktır da. Bizleri tarih sahnesinde üç kıtaya hâkim kıldıran, Malazgirt’le Anadolu’nun kapılarını İslam’a açtıran, İstanbul’un fethiyle çağları değiştiren, Çanakkale ve Milli Mücadele’de devleştiren, 15 Temmuz’da ihanete ‘dur!’ dedirten; Allah’a olan teslimiyetimizdir, göğsümüzdeki imanımızdır, şehadet bilincimizdir. Şu mısralar bu hakikatleri ne de güzel ifade etmektedir:

Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır.

Toprak eğer uğrunda ölen varsa vatandır.

Kıymetli Müslümanlar!

FETÖ’yü diğer ihanet şebekelerinden ayıran en belirgin fark, yüce dinimiz İslam’ı ve muazzez değerlerimizi istismar etmesidir. Suret-i haktan görünerek; ‘hoca’, ‘cemaat’, ‘hizmet’ gibi medeniyetimize ait kavramları alçak ihtirasları için kullanmasıdır. Gerçek amacını gizlemesi, gençlerin geleceklerini karartması; menfaatleri uğruna yalanı, ikiyüzlülüğü ve her türlü kötülüğü meşru görmesidir. Zekât, sadaka ve kurban gibi ibadetleri sinsi emellerine ulaşmada aracı kılmasıdır. Yüce Rabbimiz, bu nifak hareketlerini bizlere şöyle tanıtmaktadır: “Onlara ‘Yeryüzünde fesat çıkarmayın’ denildiğinde, ‘Biz ancak ıslah edicileriz’ derler. Şunu bilin ki onlar bozguncuların ta kendileridir, lakin anlamak istemezler.”[2]

Değerli Kardeşlerim!

Vatanımızı bölmek, birlik ve beraberliğimizi zayıflatmak isteyenler, bu isteklerinden vazgeçmiş değillerdir. Şer odakları, dinimizi istismar etmeye, farklı kisve ve yöntemlerle; inancımızı, kardeşliğimizi ve toplumsal bütünlüğümüzü hedef almaya devam edeceklerdir. Fırsat buldukları her alanda nifak tohumları ekmeye, toplumumuzun huzurunu bozmaya çalışacaklardır.

Aziz Müslümanlar!

İstismarcı yapılara geçit vermemek ve bunların tuzaklarına düşmemek için yüce kitabımız Kur’an-ı Kerim’i ve Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in sünnet-i seniyyesini ehil, güvenilir kişi ve kurumlardan öğrenip hayatımıza aktaralım. Çocuklarımız ve gençlerimizi sahih dini bilgi ile buluşturalım. Özellikle aile hayatımızda ve toplumsal ilişkilerimizde güven ve samimiyeti, dostluk ve kardeşliği daha sağlam hale getirelim. ‘Artık böyle tehlikeler geride kaldı!’ düşüncesiyle rehavete kapılmayalım; Müslümanlar olarak ferasetli ve basiretli davranalım. Fitnenin asla uyumadığını, ihanetin her an fırsat kolladığını, düşmanın her gün yöntem değiştirdiğini unutmayalım.

Bu vesileyle, geçmişten günümüze din, vatan ve mukaddes değerlerimiz uğruna canlarını feda eden aziz şehitlerimize ve ahirete irtihal eden kahraman gazilerimize Yüce Rabbimizden rahmet diliyoruz.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “…Dini dünyaya alet eden insan ne kötüdür!... Arzu ve isteklerinin kendisini saptırdığı insan ne kötüdür!...”[3]

[1] Tevbe, 9/40.

[2] Bakara, 2/11, 12.

[3] Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 17.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Ayet kelimesinin çoğulu ây ve âyât’tır.

Dini bir kavram olarak ise ayet, Allah'ın varlığına delalet eden ve peygamberlerin hak olduğuna işaret eden delil ve mucizelerdir. Aynı zamanda ayet, Kur’ân-ı Kerîm surelerinin belli bölümlerinden her biri için kullanılan bir terimdir. Kur'an, surelerden, sureler de ayetlerden oluşmuştur.

Ayet, sonu ve başı belli olan, uzun veya kısa, bir harf ya da birkaç kelime veya cümleden oluşan Allah'ın sözleridir. Her ayet Kur'an'dır.

Anlamlı en kısa ayet Rahman suresinde yer alan ve bir kelime olan, "yemyeşil" anlamındaki "müdhâmmetân"dır.

En uzun ayet ise bir sayfa olup Bakara suresinin 282.ayetidir.

Kur’an-ı Kerim’de kaç ayet vardır?

Fatiha suresinin başındaki besmele dâhil, Kur'an'da 6236 ayet vardır. Diğer surelerin başlarındaki besmeleler, sureleri birbirinden ayırmak için konulmuştur, yani o sureden bir ayet değildir.

Ayetlerin son kelimelerine kendisinden sonra gelen ayeti ayırdığı için "fâsıla" denir. Ayetlerin bir kısmı Mekke'de bir kısmı Medine'de inmiş, surelerdeki dizilişi ise vahiy ile belirlenmiştir. Manalarının anlaşılırlığı bakımından ayetler muhkem ve müteşâbih kısımlarına ayrılmakla birlikte sağlam ve güzel olma bakımından bütün ayetler, muhkem ve müteşâbihtir.

İlk inen ayetler Alâk suresinin ilk beş ayetidir ancak son inen ayetler hakkında görüş birliği bulunmamaktadır.

Kur'an'da sık tekrar edilen ayetler nelerdir?

Kur’ân-ı Kerîm’in daha çok Mekkî sûrelerinde imana teşvik etmek, inkâr ve küfürden caydırmak, dikkat çekmek, mânayı teyit ve tekit etmek gibi maksat ve hikmetlerle bazan bir âyetin birkaç defa tekrar edildiği görülmektedir.

Mesela: “Andolsun ki Kur’an’ı öğüt olsun diye kolaylaştırdık” meâlindeki âyet dört yerde (el-Kamer 54/17, 22, 32, 40); “Benim azâbım ve uyarım nasılmış?” meâlindeki âyet dört yerde (el-Kamer, 54/16, 18, 21, 30); “O gün, yalanlamış olanların vay haline!” meâlindeki âyet on yerde (el-Mürselât 77/15, 19, 24, 28, 34, 37, 40, 45, 48, 49; el-Mutaffifîn 83/10); “Öyle iken rabbınızın nimetlerinden hangisini yalanlarsınız?” meâlindeki âyet ise otuz bir yerde (er-Rahmân 55/13, 16, 18, 21, 23, 25, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 40, 42, 45, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77) geçmektedir.

Ayet nasıl yazılır?

(a:yet), Arapça āyet ve ayet şeklinde yazılmaktadır.

YAZ KUR’AN KURSLARI

Muhterem Müslümanlar!

Geçtiğimiz hafta itibarıyla çocuklarımız bir eğitim öğretim yılını daha tamamlayıp yaz dönemine girdiler. Evlatlarımızın iyi bir eğitim almaları toplumumuz ve geleceğimiz için önem arz etmektedir. Ancak bilmeliyiz ki; beden ve ruhun, dünya ve ahiretin birlikte imar ve ihya edilmesi gerekmektedir. Zira insanı gerçek anlamda değerli kılan; bilgisiyle birlikte imanını, başarısıyla birlikte ahlakını koruyabilmesidir. Resûl-i Ekrem (s.a.s), “Hiçbir anne baba, çocuğuna güzel terbiyeden daha kıymetli bir bağışta bulunmamıştır”[i] nasihatiyle bu hususa dikkatlerimizi çekmektedir.

Kıymetli Anne Babalar!

Modern çağın getirdiği tüketim kültürü, dijital mecraların bilinçsiz kullanımı, zaman zaman kutsallarımızın mizah adı altında alaya alınması, çocuklarımızı günden güne değerlerimizden uzaklaştırmaktadır. Tertemiz dimağlar; batıl inançlar, sapkın akımlar, bağımlılık ve akran zorbalığının girdabında kaybolma riskiyle karşı karşıyadır. Etrafımızı çepeçevre saran bu tehditler karşısında çaresiz değiliz. Çare; akıllara ve kalplere hitap eden ilim ve hikmeti, en güzel şekilde çocuklarımızla buluşturmaktır. Yüce Rabbimizin, “Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun”[ii] emri gereğince, evlatlarımıza helal haram hassasiyeti kazandırmaktır. Milli ve manevi değerlerimizi özümsemelerine katkı sunmaktır.

Değerli Müminler!

Çocuklarımızın; Yüce Kitabımız Kur’an’ı, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in örnek hayatını, iman ve ibadet esaslarını, dinî ve ahlaki değerlerimizi, örf ve adetlerimizi öğrenebilecekleri yaz Kur’an kurslarımız önümüzdeki pazartesi günü başlıyor. Bizler istiyoruz ki; yaz Kur’an kurslarında çocuklarımız; paylaşmayı, kardeşliği, yardımlaşmayı ve sevgiyi yaşayarak öğrensinler. Birlikte namaz kılmanın huzurunu, dua etmenin güzelliğini ve cami adabının inceliklerini idrak etsinler. Vatanımızın dirliği ve milletimizin huzuru için Kur’an’ın nuruyla aydınlansınlar. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in güzel ahlakıyla erken yaşta tanışsınlar. Gençlerimiz; zihinlerindeki sorulara, kalplerindeki arayışlara din görevlilerimizin rehberliğinde cevaplar bulsunlar. Bir ömür boyu iyiliklere omuz omuza yürüyecekleri arkadaşlıklar kursunlar.

Aziz Müslümanlar!

Unutmayalım ki, çocuklarımızın gönlüne küçük yaşlarda ekilen Allah sevgisi, ömür boyu meyve verecek en kıymetli tohumdur. Bu vesileyle “Yaz Kur’an Kursunda Buluşuyoruz” çağrısıyla tüm çocuklarımızı ve gençlerimizi, camilerimize ve Kur’an kurslarımıza davet ediyoruz. Aynı zamanda anne babalardan, çocuklarının; dinimiz, kültürümüz ve camilerimizle olan bağlarını koruma noktasında daha fazla hassasiyet göstermelerini bekliyoruz.

Hutbemizi, Allah Resûlü (s.a.s)’in şu müjdesiyle bitiriyoruz: “Kim Kur’an-ı Kerim’i okur ve onunla amel ederse, kıyamet günü ebeveynine bir taç giydirilir. Bu tacın ışığı, güneşin dünyadaki bir eve konulduğunda onun vereceği ışıktan daha güzeldir…”[iii]

[i] Tirmizî, Birr, 33; İbn Hanbel, IV, 77.

[ii] Tahrîm, 66/6.

[iii] Ebû Dâvûd, Vitr, 14.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Muhterem Müslümanlar!

“Kendileri ile huzur bulasınız diye sizin için eşler yaratması, aranızda sevgi ve merhamet var etmesi Allah’ın varlığının ve kudretinin delillerindendir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibretler vardır”[1] ayet-i kerimesinde ifade edildiği üzere, ilahi rahmetin yeryüzündeki tecellilerinden biri de ailedir.

Aziz Müminler!

Aile, İslam’ın ilkelerini belirlediği nikâh akdiyle kurulan huzur ve muhabbet yuvasıdır. Sıkıntıların birlikte omuzlandığı; kederlerin paylaşıldığı, sevinçlerin çoğaltıldığı huzur ocağıdır. Aile; bizleri, günahlardan uzak tutan güvenli bir sığınaktır. Millî ve manevi değerlerimizi kuşaktan kuşağa aktarmamıza vesile olan bir müessesedir.

Değerli Müslümanlar!

Aile olmak, sadece aynı mekânı paylaşmak değildir. Aile olmak, dünyayı da ahireti de cennete çevirmek için el ele verebilmektir. İyi günde olduğu gibi kötü günde de birlik ve beraberliği güçlü kılabilmektir. Aile olmak, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in örnekliğini hayatımıza yansıtabilmektir. Onun gibi, elinden ve dilinden emin olunan güvenilir bir eş olabilmektir. Kızını ayakta karşılayıp yerini ona ikram eden vefakâr bir baba olabilmektir. Namazdayken omuzlarına çıkan torunlarının oyunlarını bozmamak için secdesini uzatan müşfik bir dede olabilmektir. Yetim ve öksüzlere hamilik yapan, kimsesiz çocuklara aile sıcaklığını hissettiren merhametli bir insan olabilmektir.

Kıymetli Müminler!

Her geçen gün, aile değerlerimiz örselenmekte; evlilikler, külfetli hale getirilmekte; bekârlık ve evlilik dışı hayat teşvik edilmektedir. İnancımızda rızkın Allah’a ait olduğu[2] vurgulanmasına rağmen, ‘çocuk sahibi olmanın hayatı zorlaştırdığı’ söylemleri günden güne artmaktadır. Hâlbuki devletlerin geleceği; ailenin kurulmasına, korunmasına ve güçlendirilmesine bağlıdır. Milletlerin en büyük sermayesi, milli ve manevi değerleriyle yetişen nesillerdir. Bu sebeple, göz aydınlığı evlatlarımızın evliliklerine yardımcı olmak, sadece anne ve babaların değil bütün toplumun ortak sorumluluğudur. Diyanet İşleri Başkanlığımız da bu sorumluluğun bir gereği olarak müftülüklerimiz marifetiyle nikâh merasimleri icra etmektedir.

Aziz Müslümanlar!

Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Nikâhın en hayırlısı, en kolay olanıdır”[3] tavsiyesini kendimize düstur edinelim. Gösteriş ve israfa dayalı nişan, nikâh ve düğün merasimleriyle gençlerimizin ve ailelerimizin omuzlarına ağır yükler yüklemeyelim. Hanelerimizi huzur ve güvenin kaynağı haline getirelim. Rabbimizin lütfu olan çocuklarımızı bereket vesilesi olarak görelim.

Hutbemizi, Allah Resûlü (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en iyi olanınızdır. İçinizde ailesine karşı en iyi olan da benim!”[4]

[1] Rûm, 30/21.

[2] Hûd, 11/6.

[3] Ebû Dâvûd, Nikâh, 30-31.

[4] İbn Mâce, Nikâh, 50.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Saldırıların ardından beldede oluşan yıkım görüntülendi.

BİRLİKTE RAHMET VARDIR

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimizin saygı duyulmasını emrettiği dört aydan[1] biri olan, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Hürmete layık”^[2] olarak zikrettiği Muharrem ayının manevi iklimi içerisindeyiz. Resûl-i Ekrem (s.a.s), “Ramazan’dan sonra tutulan en faziletli oruç, Allah’ın ayı olan Muharrem ayında tutulan oruçtur”^[3] buyurarak, bu mübarek ayın; ibadet ve taatle, hamd ve şükürle, tövbe ve istiğfarla değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatmıştır.

Aziz Müminler!

Önümüzdeki perşembe Âşûrâ gününü idrak edeceğiz. Birçok peygamberin hayatında önemli gelişmelere sahne olan Âşûrâ günü; ne hazindir ki, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Cennet gençlerinin efendisi”^[4] diyerek övdüğü, torunu Hz. Hüseyin Efendimiz ile çoğu Ehl-i Beyt’e mensup yetmişi aşkın Müslümanın Kerbelâ’da acımasızca şehit edildiği gündür.

Kıymetli Müslümanlar!

Kerbelâ, müminlere; birlik ve beraberlik içinde hareket etmeyi, ayrılık ve gayrılığa düşmemeyi hatırlatır. Hak ve hakikati ayakta tutmayı, adaletten ve iyilikten ayrılmamayı anlatır. Kerbelâ, aramıza fitne ve fesat tohumu ekmek, kardeşi kardeşe kırdırmak isteyenlere karşı feraset ve basiretle davranmamızı tavsiye eder. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Birlikte rahmet, ayrılıkta azap vardır”[5] uyarısına kulak vermemizi; sevinci ve nimeti paylaştığımız gibi hüznü ve meşakkati de paylaşmamızı telkin eder.

Değerli Müminler!

Bugün, inananları; acı ve gözyaşına mahkûm etmek, İslam beldelerinin yer altı ve yer üstü zenginliklerini sömürmek isteyen zalimler, başta Gazze ve Filistin olmak üzere birçok farklı coğrafyada yeni Kerbelâlar yaşanması için her türlü yolu denemektedir. Ümmet-i Muhammed olarak bizler de bir daha aynı hüznü yaşamak ve şer odaklarını sevindirmek istemiyorsak, aramızdaki ihtilafları derinleştirmek yerine ortak paydada buluşmanın yollarını aramalıyız. Zira Rabbimiz bir, Peygamberimiz bir, Kitabımız bir, Kıblemiz birdir. Cenâb-ı Hakk’ın, “Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa düşenler gibi olmayın”[6] emri gereğince birbirimize kenetlenmeli; İslam kardeşliğine zarar verecek her türlü söz, tutum ve davranıştan kaçınmalıyız.

Bu vesileyle, başta Hz. Hüseyin ve Ehl-i Beyt-i Mustafa olmak üzere; din, vatan ve mukaddesat uğruna canlarını feda eden bütün şehitlerimizi rahmetle yâd ediyoruz.

Hutbemizi, Allah Resûlü (s.a.s)’in şu uyarısı ile bitiriyoruz: “Birbirinize nefret ve düşmanlık beslemeyin. Birbirinize haset etmeyin. Birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları! Kardeş olun…”^[7]

[1] Tevbe, 9/36.

[2] Müslim, Sıyâm, 203.

[3] Müslim, Sıyâm, 202.

[4] Tirmizî, Menâkıb, 30.

[5] İbn Hanbel, IV, 278.

[6] Âl-i İmrân, 3/105.

[7] Buhârî, Edeb, 62.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

HİCRİ YENİ YILA GİRERKEN

Muhterem Müslümanlar!

İslam’ın ilk yıllarında müminler, Mekkeli müşriklerin günden güne artan eza ve cefasına, işkence ve boykotuna maruz kalmışlardır. Müslümanlar, yaşadıkları bütün zorluklara rağmen imanlarından asla taviz vermemişlerdir. Nihayet Peygamber Efendimiz (s.a.s) ve ashâb-ı güzîn, Cenâb-ı Hakk’ın emriyle, Mekke’den Medine’ye hicret etmişlerdir. İşte bu yıl, daha sonra hicri takvimin başlangıcı olarak kabul edilmiştir.

Aziz Müminler!

Hicret, yalnızca bir yerden başka bir yere göç etmek değildir. Hicret, Allah ve Resûlünün rızasını her şeyden üstün tutma idealidir. Hakka yönelmenin ve hakikate sımsıkı bağlanmanın gayretidir. Nefsin gayr-ı meşru istek ve arzularından, şeytanın bitmek bilmeyen vesveselerinden uzaklaşıp salih ameller ve güzel ahlakla dolu bir ömür geçirme azmidir. Hicret, hata ve günahlardan tövbe edip Yüce Rabbimizin engin rahmet ve mağfiretine sığınma çabasıdır. Haramlardan helallere, kötülüklerden iyiliklere doğru adım atma kararlılığıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.s), “Müslüman, elinden ve dilinden diğer Müslümanların zarar görmediği kişidir. Muhacir ise, Allah’ın yasaklarını terk eden kimsedir”[i] buyurarak bu hususa dikkatlerimizi çekmektedir.

Kıymetli Müslümanlar!

Her birimizin, gerçekleştireceği bir hicreti mutlaka vardır. Yeter ki, hatalarımızı fark edip yanlışlarımızla yüzleşelim. Kendimizle barışık olalım. Fıtratımızın sesine kulak verelim. Yaratılış gayemizi hatırımızdan çıkarmayalım.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümanın hicreti; kibirden tevazua, öfkeden merhamete, bencillikten diğerkâmlığa, zulümden adalete, karamsarlıktan umuda doğru yol almasıdır.

Müslümanın hicreti; yalan, iftira, fitne ve gıybet gibi dilin afetlerinden uzaklaşıp; doğruluğu, kardeşliği ve muhabbeti kuşanmasıdır.

Müslümanın hicreti; nefsini ve neslini, sapkın fikirlerden, bâtıl ideolojilerden ve yanlış yönelişlerden koruması; dinine, değerlerine, kültürüne ve örfüne uygun bir ömür sürmesidir.

Müslümanın hicreti; alkol, zina, faiz, rüşvet, stokçuluk ve karaborsacılık gibi huzur ve güveni zedeleyen haramlara tevessül etmemesi, helallerle yetinmesidir.

Müslümanın hicreti; kul ve kamu hakkını ihlal edecek her türlü günahtan uzak durması; sözüne, davranışlarına ve işine dikkat etmesidir.

Aziz Müslümanlar!

Müslümanlara düşen; hicri yeni yılda, hicretin anlam ve önemini yeniden kavramaları, içinde bulundukları dönemi doğru okumaları, hayatlarının muhasebesini yaparak geleceğe yön vermeleri olmalıdır. İslam kardeşliğini esas almaları, birbirlerine kenetlenmeleri, maddi ve manevi imkânlarını birbirleriyle paylaşmaları olmalıdır.

Bu vesileyle, önümüzdeki salı günü idrak edeceğimiz hicri yeni yılımızın; mazlumların yüzlerinin gülmesine, insanlığın huzura ermesine, birlik, beraberlik ve kardeşliğimizin pekişmesine vesile olmasını Yüce Rabbimizden niyaz ediyoruz.

Hutbemizi, şu ayet-i kerimenin mealiyle bitiriyoruz: “İman edip hicret edenler, Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenler, muhacirleri barındırıp yardım edenler var ya, işte onlar birbirlerinin dostlarıdır…”[ii]

[i] Buhârî, Îmân, 4.

[ii] Enfâl, 8/72.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Günümüzde ibadete açık olan camide, Müslümanlar namazlarını kılmayı sürdürürken, yapı aynı zamanda şehrin en önemli turistik mekanlarından biri olarak öne çıkıyor.

DUYARLILIK

Muhterem Müslümanlar!

Mutlu bir insan, huzurlu bir toplum için gerekli olan erdemlerden biri de duyarlılıktır. Duyarlılık, kendimiz için istediğimiz iyilikleri başkaları için de istemektir. Sorumluluklarımızı fark edip onları yerine getirmenin gayretinde olmaktır. Duyarlılık, insanların can ve malını, kendi can ve malımız gibi kıymetli; insanların izzet ve şerefini, kendi izzet ve şerefimiz gibi mukaddes bilmektir.

Aziz Müminler!

Ailemize, toplumumuza ve bütün insanlara karşı duyarlı olmak, Müslüman olmamızın bir gereğidir. Yüce Rabbimiz, “Ey iman edenler! Sorumluluklarınıza dikkat edin. Siz doğru gittiğiniz takdirde yanlış yola sapanlar size zarar veremez”[1] buyurmaktadır. Evet, nemelazımcı ve vurdumduymaz olmak Müslümana yakışmaz. O, sorumluluklarını bihakkın yerine getirmenin gayretinde olandır. Duyarlı bir Müslüman; anne babasına, eşine ve çocuklarına saygı gösteren, onlara hoşgörüyle muamele edendir. Toplumsal barışı sağlamak için kardeşlik ahlakını hayatının her alanına aktarandır. Dünyanın neresinde olursa olsun her bir mazlumun acısını, her bir mağdurun sızısını yüreğinde hisseden ve üzerine düşen vazifelerini yerine getirendir.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümandan beklenen, kendisine emanet edilen dünyaya karşı da duyarlı olmasıdır. Nasıl ki evini, işyerini ve ibadethanesini temiz tutuyor ise tüm çevresini de aynı titizlikle temiz tutmasıdır. Müslümandan beklenen; ormanına, toprağına ve suyuna hassasiyet göstermesidir. Yarın, ‘Ciğerlerimiz yanıyor!’ haberleriyle uyanmamak; ‘Barajlarımız kurudu, suyumuz kalmadı!’ endişesiyle yaşamamak için bugünden gerekli tedbirleri almasıdır.

Kıymetli Müminler!

Bütün hayatı ve ibadetleri vakit ile tanzim edilmiş Müslümandan beklenen; zamana karşı da duyarlılık göstermesi, onu boşa harcamamasıdır. Zira çalışmak, Müslümanın şiarıdır. Onun dinlenmesi, bir işi bitirip diğerine başladığındadır. “Mümin, bal arısına benzer. Bal arısı gibi hep güzel, temiz, helal şeyler yer. Hep güzel şeyler üretir, hep iyiliklerin peşinden koşar. Hiçbir şeyi ne döker, ne kırar, ne de ifsat eder”[2] hadis-i şerifi, bu konuyu bizlere veciz bir şekilde özetlemektedir.

Aziz Müslümanlar!

Unutmayalım ki, kendimiz ve çocuklarımız için yaşanabilir bir dünya inşa etmenin yolu; çevremize, vaktimize ve bütün insanlara karşı duyarlı olmaktan geçmektedir.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Nerede olursan ol, Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde ol! Bilerek veya bilmeyerek kötü bir fiil işlersen peşinden iyi bir şey yap ki onu yok etsin. Bir de insanlara güzel ahlâkla davran!”[3]

[1] Mâide, 5/105.

[2] İbn Hanbel, II, 199.

[3] Tirmizî, Birr, 55.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

İstanbul'da dolunay, Büyük Mecidiye Camii ve Süleymaniye Camii ile birlikte görüntülendi.

Arafat ve Müzdelife'de Kurban Bayramı arifesinde vakfe görevlerini yerine getiren, ardından Cemerat'a geçerek "büyük şeytan" olarak ifade edilen "Akabe cemresi"ne 7 taş atan Müslümanlar, daha sonra Kabe'de ziyaret tavafı ve sayı gerçekleştirdi.

Türkiye’den gelen 85 bin hacı adayı da Arafat’a çıkarak, Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş’un yaptığı vakfe duasına hep birlikte “amin” dediler.

1. "Kesimsiz kurban bağışı" vb. adlar altında yapılan bağışların hiçbir dini dayanağı bulunmamakta olup söz konusu bağışlarla kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz.

2. Bir kurban hissesi yalnızca bir kişi içindir. İmkânı olmayan birden fazla kişinin, tek kişilik bir hisseye ortak olabileceği anlayışı dinen doğru değildir.

3. Kurbanlık hayvanın taşıması gereken vasıflar ve kesimle ilgili diğer hükümler, bütün kurban çeşitlerinde aynı olup çeşitli gayelerle veya şükür niyetine kurban edilecek hayvanlarda, yaş gibi bazı şartların gerekli olmadığı inancı yanlıştır.

4. İnsanların bir araya gelerek topluca Hz. Peygamber adına bir kurban hissesine girmeleri şeklinde bir uygulama dinimizde mevcut değildir.

5. Dinimizde kabir kurbanı veya ölü kurbanı adıyla bir kurban türü bulunmamaktadır.

6. Kurban kanının, alna veya araba tekerleği gibi eşyalara sürülmesi inancı doğru değildir.

7. Evli olmayan kimselerin -gerekli mali imkâna sahip olsalar da- kurban kesemeyecekleri anlayışı yanlıştır.

8. Kurban kesim işlemini kadınların yapamayacağı anlayışı doğru değildir. Kesme becerisine sahip olan kişi, erkek olsun kadın olsun, kurban kesimini gerçekleştirebilir.

9. Büyükbaş bir kurbanlığın hissedar sayısının mutlaka 3, 5, 7 gibi tekli sayılarda olması gerektiği anlayışı doğru değildir.

10. Kurbanlık hayvanın gerekli yaşını tamamladığı halde henüz kapak atmamış ise kurban edilemeyeceği şeklindeki anlayış doğru değildir.

11. Kurban etlerinin mutlaka yedi fakire dağıtılması gerektiği şeklindeki anlayış doğru değildir. Kurban etini üçe bölmek müstehaptır.

12. Kurbanlık hayvana ortak olanların bazılarının adak veya akika niyetiyle kurbana iştirak etmesinin kurbana engel olduğu şeklindeki anlayış hatalıdır.

13. Seferî (yolcu) olanın kestiği kurbanın geçersiz olduğu anlayışı doğru değildir.

Din İşleri Yüksek Kurulu

SÖZ AHLAKI VE SOSYAL MEDYA

Muhterem Müslümanlar!

Söz, insanın iç dünyasını dışarıya yansıtan aynasıdır. Güzel bir söz; yaralı kalpleri iyileştiren merhem, kurumuş gönülleri yeşerten can suyudur. Hoş bir kelam; ruhu ilmek ilmek işleyen zarif bir nakış, hataları incitmeden düzelten nazik bir hitaptır. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Gönül alıcı söz, sadakadır.”[1]

Aziz Müminler!

Sözün tesiri, sesin yüksekliğinde değil; samimiyetin derinliğinde, üslubun inceliğinde gizlidir. Evet, en yakınımıza dahi sesimizi duyuramıyorsak, akrabalarımızla ortak paydada buluşamıyorsak, komşularımıza ulaşmaya bir yol bulamıyorsak, bunun sebeplerinden biri de konuşma usulümüzdür. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s), mümini şöyle tarif etmektedir: “Mümin; insanları karalayan, lânet eden, kaba ve kötü sözlü, hayâsız birisi değildir.”[2]

Kıymetli Müslümanlar!

Gönül kapıları, içeriden açılan kilide benzer; o kilidin yegâne anahtarı ise yumuşak bir sözdür. Kur’an-ı Kerim’de, “Kullarıma söyle, sözün en güzelini söylesinler; yoksa şeytan aralarına girer. Kuşkusuz şeytan, insanların apaçık düşmanıdır”[3] buyrulmaktadır. Bu sebeple; yuvasında huzur arayan, dilini zarafetle süslesin. Evladına ulaşmak isteyen, önce onun gönlüne bir çift tatlı kelamla misafir olsun. Saygınlık bekleyen, dilini doğrulukla mühürlesin. Berekete nail olmak isteyen, sözüne dürüstlük katsın. Hâsılı, Allah Resûlü (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Allah’a ve ahiret gününe inanan, ya hayır söylesin ya da sussun.”^[4]

Değerli Müminler!

Söz ahlakının en çok ihlal edildiği alanların başında dijital mecralar gelmektedir. Kimi insanlar, sanal kumar ve uyuşturucu madde gibi bağımlılıklarla; kimileri de şiddete sevk eden dijital oyunlar aracılığıyla kötülüğün günden güne yayılmasına zemin hazırlamaktadır. Kimi insanlar; kimliklerini gizleyerek kalp kırmayı, başkalarının şahsiyetine, şeref ve haysiyetine dil uzatmayı marifet saymaktadır. Kimileri de yalan haberler ile toplumun sinesine fitne ve fesat tohumları ekmektedir. Yüce Rabbimizin bu husustaki uyarısı gayet açıktır: “İnsanın yanında, söylediği her sözü kaydeden bir melek mutlaka hazır bulunur.”^[5]

Aziz Müslümanlar!

Bizler, teknolojik imkânlarla gelen tehlikeleri, fırsatların arkasına gizlenmiş sinsi tuzakları fark edebilirsek, sanal âlemin zararlarını asgari düzeye indirebiliriz. Dijital teknolojileri, etik değerlerimizi gözeterek kullanabilirsek, kültürümüzle bağdaşmayan söz ve içeriklerden kendimizi ve ailemizi muhafaza edebiliriz.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Faydasız söz ve davranışları terk etmesi, kişinin iyi bir Müslüman olduğunun göstergesidir.”[6]

[1] Buhârî, Cihâd, 128.

[2] Tirmizî, Birr, 48.

[3] İsrâ, 17/53.

[4] Buhârî, Edeb, 31.

[5] Kâf, 50/18.

[6] Tirmizî, Zühd, 11; Muvatta’, Hüsnü’l-hulk, 1.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hz. Peygamber ^(s.a.s.), Kurban Bayramı’nda Allah katında en sevimli ibadetin kurban kesmek olduğunu, kurbanın kesilir kesilmez Allah katında makbul olacağını ve kurban edilen hayvanın her bir parçasının kişinin hayır hanesine kaydedileceğini ifade etmiştir. ^{(Tirmizî, Edâhî, 1 [1493]; İbn Mâce, Edâhî, 3 [3126])}

Allah Teâlâ’nın rızasını kazanmak niyetiyle, karşılıksız olarak fakir ve muhtaçlara yardım etmek, iyilik ve ihsanda bulunmak da Müslüman’ın önemli vazifelerinden biridir. Zaruret derecesinde ihtiyaç içerisinde bulunan kimseye yardım etmek dinimizde farz kabul edilmiştir. Ancak bu iki ibadetin birbirinin alternatifi olarak sunulması doğru değildir. Bu sebeple kesme olmadan hayvanı, sadaka olarak bir kişiye vermek kurban yerine geçmez. ^{(İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 6/320)} Aynı şekilde kurban bedelini de yoksullara ya da yardım kuruluşlarına vermek suretiyle, kurban ibadeti ifa edilmiş olmaz.

Şâfiî mezhebinde, genel olarak yukarıda sayılan kusurlardan birinin bulunması, bir hayvanın kurban olmasına engel teşkil ettiği gibi uyuz olan hayvanlar ile yem yemesini engelleyecek derecede dişlerinin bir kısmı dökülmüş olan hayvanların da kurban edilmesi caiz değildir. ^{(Nevevî, el-Mecmû‘, 8/399-404)}