İhtisas Merkezi Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen program, İstiklal Marşı’nın okunması ve 22. dönem ihtisas kursiyeri Muaz Tiryaki’nin Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başladı.

Programın açış konuşmasını yapan Kayseri Dini Yüksek İhtisas Merkezi Müdürü Dr. Ahmet Temizkan, Diyanet Akademisi bünyesinde verilen eğitimlerin amacına değinerek şu ifadeleri kullandı:

“Mesleki alanda yeterli donanıma sahip, edindiği bilgiyi görevinde etkin biçimde kullanan; meslek ahlakı ve yaşantısıyla örnek olan, toplumu din konusunda doğru ve yeterli derecede aydınlatabilen, kurum aidiyet bilinci ve özgüveni yüksek, yeniliğe açık, iletişim ve sosyal katılım becerileri gelişmiş personel yetiştirmeyi hedefliyoruz. Böylece topluma etkin, nitelikli ve doğru din hizmeti sunulması amaçlanmaktadır.”

Temizkan konuşmasının devamında kursiyerlere şu tavsiyelerde bulundu:

“Dininizde, davanızda ve hizmetinizde daima samimiyeti arayın ve gözetin. İslam’ı doğru anlatmak kadar doğru temsil etmenin de önemli olduğunu unutmayın. Bugün Müslümanların yaşadığı problemlerin temelinde İslam’ın değil, Müslümanların İslam’ı doğru temsil edememesi vardır. Çağın ihtiyaç ve sorunlarını doğru tanımak, dünyanın gidişatından ve Müslümanların meselelerinden haberdar olmak büyük önem taşımaktadır.”

Konuşmasının sonunda mezun kursiyerleri tebrik eden Temizkan, tüm mezunlara hayat boyu başarılar diledi.

Mezun kursiyerler adına konuşan dönem birincisi Abdullah Dağ ise şunları söyledi:

“Bizler mezunlar olarak, üç yıl önce Kayseri Dini Yüksek İhtisas Merkezi’nin kapısından içeri adım atarken yalnızca akademik bir müfredatı tamamlamaya değil; İslam medeniyetinin köklü ilim mirasına talip olduk. Kadim geleneğimizin sahih bilgisini günümüz insanıyla buluşturma gayesiyle çıktığımız bu yolu hayırla tamamladık. Bu fırsatı bize sunan devletimize, mensubu olmaktan şeref duyduğumuz Diyanet İşleri Başkanlığımıza ve artık evimiz olarak gördüğümüz merkezimize teşekkür ediyoruz.”

- “Bundan sonra rehber ve önder olacaksınız”

Programa katılan Diyanet İşleri Başkanlığı Strateji Geliştirme Başkanı Halit Güldemir de yaptığı konuşmada mezunlara hitaben şunları ifade etti:

“Şimdiye kadar ilim yolundaydınız, ilme taliptiniz. Bundan sonra talip olunan, rehber ve önderler olacaksınız. Burada öğrendiklerinizi yalnızca vatandaşlarımıza değil, insanlığın barış ve huzuruna katkı sağlayacak şekilde aktarmalısınız. Üreteceğiniz dini bilgi; Kur’an ve sünnete dayalı, 15 asırlık dini tecrübeyi barındıran ve çağın sorunlarına çözüm üreten sahih bilgi olmalıdır. Aynı zamanda bu bilgiyi usulüne uygun şekilde muhataplarınıza ulaştırmalı, kendinizi sürekli yenilemeli ve güncellemelisiniz. Söylemleriniz ayrıştırıcı değil; birleştirici, kuşatıcı ve uzlaştırıcı olmalıdır.”

Programda konuşan Kayseri Vali Gökmen Çiçek ise mezun olan kursiyerlere hitaben şunları söyledi:

“Bugün itibarıyla 30 arkadaşımız mezun oluyor. Yolunuz açık olsun, Allah yardımcınız olsun. Sizler bu yaşam tarzını seçtiğiniz andan itibaren bambaşka bir sorumluluk aldığınızın farkındasınız. Kolay olmayan bir hayatı tercih ettiniz. Böyle bir ortamda verilen 33 aylık eğitim çok kıymetli. Sizleri bugüne hazırlamak, donanımlı hale getirip Türkiye’nin dört bir yanına göndermek çok değerli.”

Vali Çiçek, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yürüttüğü hizmetlere de değinerek gençlik merkezleri, 4-6 yaş Kur’an kursları, üniversitelerde sunulan manevi rehberlik hizmetleri, aile rehberlik büroları ve ihtisas merkezlerinde verilen eğitimlerin önemine dikkat çekti.

Programda bir konuşma gerçekleştiren Kayseri İl Müftüsü Durmuş Ayvaz'da Mezun Kursiyerleri tebrik etti.

Programa ayrıca Vali Yardımcısı Ömer Tekeş, Talas Kaymakamı İlyas Memiş, emekli Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Necmettin Nursaçan, ilçe müftüleri, eğitim görevlileri ile kursiyerler ve aileleri katıldı.

Program dini musiki dinletisi, mezun kursiyerlerin hazırladığı sinevizyon gösterimi, belge ve plaket takdimi ile Necmettin Nursaçan’ın yaptığı dua ile sona erdi.

Standı ziyaret eden İl Müftü Vekili Beyhan Görener stanttaki din görevlilerine teşekkür ederek çalışmaların bereketli olmasını diledi.

Kampanya vesilesiyle halkın her kesimine ulaşmayı hedeflediklerini belirten İl Müftü Vekili Görener, “Kampanyadaki tek gayemiz yurt içi ve yurt dışında yaşayan fakir ve muhtaç ailelerin et ihtiyaçlarının giderilmesine bir nebze olsun destek vermektir. Bayram sevinçlerini paylaşıp, yalnız olmadıklarını hissettirmektir. Gönüller arasına sevgi ve muhabbet köprüleri kurulmasına aracı olmaktır. Bu vesileyle durumu müsait olan bütün vatandaşlarımızı organizasyona destek vermeye davet ediyorum." ifadelerinde bulundu.

Vatandaşların kurban bağışlarını kolaylıkla yapmalarına yardımcı olmak amacıyla stantta görev aldıklarını belirten din görevlileri ise, "Başkanlığımız ve Vakfımız iş birliği ile yürütülen vekaletle kurban kesim organizasyonunun büyüyerek devam etmesi için elimizden gelen gayreti göstermeye devam edeceğiz. Bu hayırlı işte görev aldığımız için mutluyuz.” şeklinde görüş belirttiler.

Programda gençlere hitap eden İl Müftüsü Hasan Güneş, günümüz dünyasında gençliğin karşı karşıya olduğu manevi sınamalara dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

“Aziz gençler, içinde yaşadığımız çağ, imkânların arttığı fakat gönüllerin daraldığı bir zaman dilimini de beraberinde getirmektedir. Böyle bir ortamda sizlerin camilerle kurduğu bağ, sadece bireysel değil toplumsal bir dirilişin de işaretidir. Cami; huzurun, kardeşliğin ve hakikatin merkezidir. Gençliğin en büyük gücü, istikamet üzere olmasıdır. Rabbimizle bağımızı güçlü tutar, Peygamber Efendimizin (sas) rehberliğini hayatımıza taşırsak hiçbir zorluk bizleri yolumuzdan alıkoyamaz. Sizler; ahlakı, merhameti ve adaleti kuşanan bir nesil olarak yarının en büyük teminatısınız. Unutmayınız ki kalbi camilere bağlı olan bir genç, sadece kendini değil çevresini de güzelleştirir. Bizler sizlerin yanında olmaya, sizlerle birlikte yürümeye ve her daim destek olmaya devam edeceğiz.” dedi.

Program, yapılan dua, ilahi dinletileri ve gençlerle sohbetle sona erdi.

Türkiye Diyanet Vakfı adına kurban vekaletini kabul eden İl Müftüsü Büyük, desteklerinden dolayı Vali Murat Zorluoğlu’na teşekkür ederek bağış makbuzunu takdim etti.

Sakarya Müftülüğü İl Engelli koordinatörleri Arzu Geloğlu, Muammer Aksoy ve Sapanca Engelli Koordinatörü Murat Pelin koordinesindeki programda engelli bireyler ve aileleri keyifli vakit geçirdi.

Ziyaret kapsamında Diyanet Vakfı’nın yurt içinde ve yurt dışında gerçekleştirdiği insani yardım çalışmaları ile kurban organizasyonu hakkında Vali Koç’a detaylı bilgi verildi.

Ziyaretten duyduğu memnuniyeti dile getiren Vali Mustafa Koç, Türkiye Diyanet Vakfı’nın yardımlaşma ve dayanışma ruhunu dünyanın dört bir yanına taşıdığını belirterek kurban vekaletini vakfa teslim etti. Vali Koç, hayır çalışmalarında emeği geçenlere teşekkür etti.

İl Müftü Yardımcısı Oğuzhan Avcı ise "Sayın Valimizin kurban vekaletini vakfımıza vermesi bizleri onurlandırmıştır. Ekiplerimizle birlikte, bu kıymetli emanetleri gerek yurt içinde gerek dünyanın dört bir yanındaki gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak için sahada olmaya devam ediyoruz." dedi.

Ziyaret, karşılıklı iyi niyet temennileri ve kurban bağış makbuzunun takdim edilmesinin ardından sona erdi.

Ziyarette TDV görevlisi Faruk Kirpitçi de hazır bulundu.

Debboy mevkisinden başlayan yürüyüş, Atapark'ta son buldu. Katılımcıların yoğun ilgi gösterdiği yürüyüşün ardından Atapark'ta devam eden programda, saygı duruşunda bulunulmasının ardından İstiklal Marşı okundu.

Programda konuşan Giresun Valisi Mustafa Koç, Engelliler Haftası'nın toplumda duyarlılık ve farkındalık oluşturulması açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Aşılmayacak hiçbir engelin bulunmadığını vurgulayan Koç, şunları kaydetti:

"Sadece özel gün ve haftalarda değil, yılın her gününde ve her anında engelli vatandaşlarımızla birlikte olmak, onların ihtiyaçlarına kulak vermek ve hayatlarını kolaylaştırmak hepimiz için ortak bir sorumluluktur."

Programın ardından Vali Koç, İl Müftülüğü Engelli Koordinatörlüğü tarafından açılan standı ve engelli bireylerin el emeği ürünlerinden oluşan sergiyi ziyaret etti.

İl Müftülüğü Engelli Koordinatörü Güler Aydınoğlu, Vali Koç ve Giresun Milletvekili Prof. Dr. Nazım Elmas'a Braille alfabeli Kur'an-ı Kerim'i tanıtarak çalışmalar hakkında bilgi verdi.

Program kapsamında İl Müftü Yardımcısı Oğuzhan Avcı, standı ziyaret eden Giresun Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencisi Sefa Coşkun'a Braille alfabeli Elif-Ba cüzü hediye etti.

Programa İl Müftü Yardımcısı Adem Orhan, il protokolü, özel bireyler ve aileleri yoğun katılım sağladı.

İnsan ancak çabasının sonucunu elde eder. (Necm, 53/39)

İl içi yer değiştiren öğretmenlerin 26 Haziran itibarıyla tebligat ve ilişik kesme işlemlerine başlayabilecekleri anımsatılan açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:

"Tercihleri doğrultusunda ataması yapılamayan öğretmenler, başvuru sırasında talep etmeleri halinde ilk iki tercihlerinde yer alan kurumlar için alanları bazında hizmet puanı üstünlüğüne göre sıraya alınacak. Sıra oluşan alanlara 13 Ağustos'a kadar yargı kararları hariç olmak üzere sıra atamaları dışında atama yapılmayacak ve kontenjan verilmeyecek."

Diğer yaygın kullanılan 7 soyadı ve bu soyadlarını kullanan kişi sayısı ise şöyle:

"Çelik 717 bin 655 kişi, Yıldız 697 bin 80 kişi, Şahin 688 bin 214 kişi, Yıldırım 666 bin 723 kişi, Öztürk 586 bin 831 kişi, Aydın 581 bin 387 kişi, Özdemir 556 bin 378 kişi."

Listenin devamında Arslan, Doğan, Kılıç, Aslan, Çetin, Kara, Kurt, Koç, Polat ve Şimşek gibi soyadları da öne çıktı.

En çok kullanılan erkek isimleri

Türkiye genelinde en yaygın olan erkek isimlerine bakıldığında, "Mehmet" ismi 1 milyon 271 bin 896 kişiyle listenin başında yer aldı. Bu ismi, 1 milyon 57 bin 634 kişiyle "Mustafa" ve 857 bin 105 kişiyle "Ahmet" takip etti.

Ayrıca, "Ali" ismi 736 bin 478 kişi tarafından kullanılırken, "Hüseyin" ve "Hasan" isimleri sırasıyla 571 bin 822 ve 531 bin 386 kişiyle öne çıktı.

Listenin devamında "Murat" 527 bin 648, "Yusuf" 526 bin 127, "İbrahim" 505 bin 52 ve "İsmail" de 434 bin 992 kişiyle en yaygın isimler arasında yer aldı.

Sıralamada Ömer, Ramazan, Osman, Abdullah, Fatih, Emre, Halil, Hakan, Süleyman ve Adem gibi isimler de öne çıkarken, Metin en yaygın kullanılan 30'uncu isim olarak listede bulunuyor.

En çok kullanılan kadın isimleri

Türkiye'de en yaygın olan kadın ismi ise "Fatma" oldu. Bu isme sahip 1 milyon 152 bin 158 kişi bulunuyor. Bu ismi, 906 bin 873 kişinin taşıdığı "Ayşe", 776 bin 708 kişiyle "Emine" izledi.

Bunun yanı sıra "Hatice" ismi 709 bin 426 kişi tarafından, "Zeynep" ismi 707 bin 953 kişi tarafından kullanılıyor.

"Elif" adını taşıyanların sayısı 556 bin 208 olarak kayıtlara geçerken, "Meryem", "Merve", "Zehra" ve "Esra" isimleri sırasıyla 320 bin 576, 293 bin 380, 268 bin 716 ve 248 bin 211 kişiyle en yaygın isimler arasında bulunuyor.

Sıralamada, Özlem, Büşra, Yasemin, Melek, Hülya, Kübra, Sultan, Dilek, Leyla ve Rabia isimlerini kullananların sayısı da dikkati çekti.

"Mehmet" ve "Fatma" isimlerinde düşüş

İstatistiklere göre, 2018'de Türkiye'de 1 milyon 361 bin 958 olan "Mehmet" ismini taşıyanların sayısı, her yıl kademeli olarak azalarak 2025'te 1 milyon 271 bin 896'ya geriledi. Bu 8 yıllık süreçte Mehmet ismini taşıyanların sayısında 90 bin 62 kişilik düşüş yaşandı.

Benzer bir tablo kadınlarda en çok kullanılan "Fatma" isminde de gözlendi. Kayıtlara göre, 2018'de 1 milyon 235 bin 828 kişinin taşıdığı Fatma ismi, 2025'e gelindiğinde 1 milyon 152 bin 158'e düştü. Bu isimdeki düşüş ise 83 bin 670 kişi olarak tespit edildi.

İsimlerde yaşanan bu niceliksel düşüşün aksine, Türkiye'nin en yaygın soyadı olan "Yılmaz" sayısındaki istikrarlı artış dikkati çekti.

Verilere göre, 2018'de 1 milyon 134 bin 443 kişinin taşıdığı "Yılmaz" soyadı, aradan geçen sürede 43 bin 453 kişi artarak 2025'te 1 milyon 177 bin 896'ya ulaştı.

Suçun önlenmesi kapsamında en çok önem verdikleri alanların bilinçlendirme ve farkındalık faaliyetleri olduğunu ifade eden Sancak, 2025'te 1 milyon 142 bin 274 vatandaşa ve 19 bin 360 personele yüz yüze ulaştıklarını dile getirdi.

Sancak, yüz yüze etkileşimlerin yanı sıra resmi sosyal medya hesabından da kamu spotları ve farkındalık materyallerini yayımladıklarını belirterek, "Vatandaşlarımız, sosyal medyada rastladıkları, yüksek kazanç vaadiyle hazırlanmış sponsorlu yatırım reklamlarına itibar etmemeli, bu tür reklamlara yönelik anket ve formları doldurmamalıdır." diye konuştu.

Vatandaşların, tanımadıkları kişiler tarafından gönderilen bağlantıları telefonlarına yüklememeleri gerektiğine dikkati çeken Sancak, bu tür durumlarda "ihbarweb.org.tr" ve "usom.gov.tr/ihbar" adreslerine ihbarda bulunmaları halinde gerekli önlemlerin alınarak mağduriyetlerin önüne geçilebildiğini anlattı.

Sancak, telefonlara yüklenen uygulamaların erişim izni istedikleri ayarlara dikkat edilmesi gerektiğini belirterek, "Fener uygulaması yüklüyoruz ama sizden mikrofona erişim izni istiyor, buna gerçekten erişmesi gerekiyor mu? Bu şekilde karar vermemiz gerekiyor." dedi.

"Çocukları dijital dünyada yalnız bırakmamalıyız"

Üsteğmen Ceren Sancak, çocukların dijital dünyanın içinde doğduklarını, onları korumanın yolunun bilinçlendirmekten geçtiğini vurguladı.

Ailelerin çocuklarına internet ortamında tanımadıkları kişilerle konuşmamaları, her bağlantıya tıklamamaları gerektiğini öğretmeleri tavsiyesinde bulunan Sancak, "Ayrıca ebeveyn denetimi araçları ve güvenli internet ayarlarını kullanmak ve ekran sürelerini kısıtlamak da önemli adımlardan. Çocuğumuzun dijitalde yaşadıklarını konuşabileceği güvenli bir aile ortamı oluşturmalıyız. Bizler, ebeveyn olarak çocuklarımızı nasıl ki belli bir yaşa gelene kadar dışarıya yalnız göndermiyorsak dijital dünyada da yalnız bırakmamalıyız." ifadelerini kullandı.

Sancak, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'taki okullarda yaşanan olayların ilk bakışta münferit güvenlik sorunları şeklinde değerlendirilebilecek nitelikte olsalar da arka planlarında dijital platformlarda maruz kalınan içeriklerin bulunduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Bu platformlarda şiddetin normalleştirilmesi, akran zorbalığının çevrim içi platformlara taşınması ve bu içeriklere maruz kalan çocukların psikolojilerinin olumsuz şekilde etkilenmesi gibi daha derin ve yapısal sorun alanlarının bulunduğunu söyleyebiliriz. Özellikle sosyal medya, video paylaşım platformları ve çevrim içi oyunlar aracılığıyla yayılan şiddet içerikleri, çocukların algı dünyasını doğrudan etkiliyor. Dijital mecralarda karşılaşılan siber zorbalık, dışlanma ve manipülasyon gibi unsurlar, çocukların psikolojik dayanıklılığını zayıflatıyor ve bazı durumlarda saldırgan davranışlara zemin hazırlanmasına neden oluyor. Bu yönüyle dijital riskler çevrim içi alanla sınırlı kalmamakta, fiziksel dünyada da somut ve ciddi sonuçlar doğurabilmektedir."

"Bazen risk, bağıran çocukta değil tamamen sessizleşen çocukta görülür"

Ebeveyn ve eğitimcilerin dijital dünyaya ilişkin bilgi ve farkındalık düzeylerinin sınırlı olduğu değerlendirmesinde bulunan Sancak, "Bu durum, çocukların maruz kaldığı risklerin zamanında tespit edilmesini ve gerekli önleyici mekanizmaların devreye alınmasını zorlaştırmaktadır. Aile tarafından çocukların dijital platformlarda karşılaştığı içeriklerin denetlenmemesi ve algoritmaların kullanıcıyı benzer içeriklere yönlendirme eğilimi, çocukların zararlı içerik döngüsüne daha kolay sürüklenmesine neden oluyor." diye konuştu.

Sancak, çocuklarda şiddet eğiliminin bir anda ortaya çıkmadığını, öncesinde çeşitli sinyaller verdiğini, ailelerin bunları "ergenlik dönemi", "geçici öfke" ya da "Çocuk işte" diyerek göz ardı ettiklerini söyledi.

Ceren Sancak, çocuktaki empati kaybının şiddet eğilimi için önemli bir işaret olduğunu belirterek, şu uyarılarda bulundu:

"Başkasının acısına gülmek, zarar vermeyi normal görmek ya da sürekli aşağılayıcı bir dil kullanmak, dikkat edilmesi gereken davranış çeşidi. Bazen risk, bağıran çocukta değil tamamen sessizleşen çocukta görülür. İçine kapanma, yoğun yalnızlık hissi, herkesi kendine karşı görme, sürekli intikam söylemleri kullanma da dikkatle takip edilmelidir. Burada önemli olan tek bir davranış değil bu davranışların süreklilik göstermesi ve çocuğun duygu dünyasını değiştirmeye başlamasıdır. Birçok çocuk aslında önce yardım çağrısı verir, biz yetişkinlerin görevi de o çağrıyı olayı büyümeden fark edebilmek."

Siber zorbalık, çevrim içi istismar ve yasa dışı içeriklere erişim gibi risklerde kolluk kuvvetlerinin rolünün kritik hale geldiğini vurgulayan Sancak, tehditlerin artık sokakta değil çocukların odasında ve telefonlarda olduğu uyarısında bulundu.

Ceren Sancak, bu kapsamda siber zorbalık ve dijital mahremiyet tehditleriyle karşılaştıklarını ifade ederek, "Dijital dünya bize büyük fırsatlar sunuyor ama aynı zamanda görünmeyen riskleri de beraberinde getiriyor. Bugün birçok kişi, farkında olmadan kişisel verilerini dijital ortamlarda paylaşıyor. Çocuğumuz daha adını söyleyemezken bizler, onun adına bir dijital geçmiş oluşturuyoruz. Bu durum sadece anlık bir risk değil geleceği etkileyebilecek ciddi bir güvenlik zafiyetidir. Çocuk fotoğrafları karanlık ağlarda en değerli içerikler arasında yer alıyor." dedi.

Kolluk kuvvetleri olarak bu konudaki mücadelelerinin kararlılıkla sürdürüldüğünün altını çizen Sancak, vatandaşlara Jandarma Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığının, "Oyuna gelmeyelim, tuzağa düşmeyelim, hedef ve dijital dünyanın esiri olmayalım." kamu spotu mesajını iletti.

Programa yoğun katılım sağlanırken, katılımcılar tarafından ilgiyle takip edildi.

Programda ayrıca Cezaevi Vaizi Metin Çelik, cezaevi dersleri ve yürütülen manevi rehberlik hizmetleri hakkında Müftü Erhun’a bilgilendirmede bulundu.

Gerçekleştirilen programın ardından cezaevi yönetimi ve hükümlü-tutuklular, sunulan manevi destek faaliyetlerinden duydukları memnuniyeti ifade etti.

Müftü Erhun, program ve yapılan diğer manevi hizmetlere verdiği desteklerden dolayı Cezaevi Müdürüne teşekkür etti ve çalışmalarında başarılar diledi.

Darende’de Hulusi Efendi Erkek Yatılı Kur’an Kursu bahçesinde gerçekleştirilen programda minik öğrenciler tarafından Kur’an-ı Kerim tilaveti, sûreler, hadis-i şerifler, şiirler ve ront gösterileri sunuldu.

Yazıhan’da Hacı Akyol Parkı’nda düzenlenen etkinliklerde ailelere kursların eğitim yapısı hakkında bilgi verilirken, çocuklar gün boyunca hazırlanan etkinlik alanlarında eğlenceli vakit geçirdi.

Doğanşehir’de Belediye Çay Bahçesi’nde gerçekleştirilen program ise Kur’an-ı Kerim tilaveti ile başladı. Programda konuşan Doğanşehir Kaymakamı Ahmet Fatih Sungur, emeği geçenlere teşekkür ederek kursların hayırlı olması temennisinde bulundu. Sungur, “Bu güzel kursların yavrularımızın gelişimine en üst düzeyde katkı sunmasını temenni ediyorum.” ifadelerini kullandı.

4-6 yaş Kur’an kurslarına yönelik farkındalık oluşturmak ve aileleri bu önemli eğitim imkanları hakkında bilgilendirmek amacıyla düzenlenen programlar, çocuklara yapılan ikramların ardından sona erdi.

Kapanış programında İl Müftü Yardımcısı İsmail Böyük ile Karakoyunlu İlçe Müftüsü Muhammed Tütüncü, kursiyerlere belgelerini takdim etti.

İsmail Böyük, hutbenin İslam’daki önemine dikkat çekerek seminerin din görevlilerinin sunum kalitesine katkı sağlayacağını ifade etti.

Muhammed Tütüncü ise meslek içi eğitimlerin devam edeceğini belirtti.

Program, hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.

Program, İstiklal Marşı ve ardından Kur’an-ı Kerim tilaveti ile başladı. Açılış konuşmasını Dini Yüksek İhtisas Merkezi Müdürü Muhammet Emin Kılıç yaptı. Kılıç konuşmasında, Haseki geleneğinin ilim, hikmet ve hizmet ekseninde güçlü bir şekilde devam ettiğini vurguladı.

Törende mezun kursiyerler adına Kaan Sarıgül, eğitim sürecine dair duygu ve düşüncelerini paylaştı. Program kapsamında gerçekleştirilen konuşmalarda, din eğitiminin önemi ve Türkiye’deki gelişim süreci ele alındı.

Programa konuk olarak katılan Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Genel Müdürü Metin Akbaş, din hizmetlerinin niteliğini artırmada ihtisas eğitimlerinin rolüne dikkat çekti.

Merasimin son kısmında dereceye giren kursiyerlere ve tüm mezunlara belgeleri ile çeşitli hediyeler takdim edildi.

Dualarla sona eren merasim, toplu fotoğraf çekimleri ile nihayete erdi.

Programa İstanbul Vali Yardımcısı Halil Avşar, Pendik Kaymakamı Mehmet Yıldız, Kocaeli Dini Yüksek İhtisas Merkezi ve İstanbul Anadolu Dini İhtisas Merkezi müdürleri, İl Müftü yardımcıları, ilçe müftüleri, Haseki Vakfı Başkanı İbrahim Ciminli ve vakıf üyeleri, Marmara ve Medeniyet Üniversitelerinden öğretim üyeleri, eğitim görevlileri, kursiyerler ve yakınları katıldı.

Program, Cami-i Kebir İmam-Hatibi Halil İbrahim Arslan’ın Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başladı.

Açılış programında konuşan İl Müftüsü Durmuş Ayvaz, “Allah’ın mescitlerini ancak Allah’a ve ahiret gününe inanan, namazını kılan, zekatını veren ve yalnız Allah’tan korkup çekinen kimseler imar edebilirler. İşte bunların doğru yolu bulanlardan olmaları umulur.” ayet-i kerimesini hatırlatarak camilerin toplumun birlik ve beraberliğinin güçlendiği manevi mekanlar olduğunu ifade etti. Ayrıca caminin yapımına katkı sunan hayırseverlere teşekkür etti.

Yapılan konuşmaların ardından İl Müftüsü Ayvaz’ın duasıyla Osman-Fatma Fırıncı Camii’nin açılışı gerçekleştirildi. Ardından ilk namaz kılındı.

Açılış programına Kayseri Valisi Sayın Gökmen Çiçek, Kayseri Milletvekili Şaban Çopuroğlu, Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç, İl Müftüsü Durmuş Ayvaz, Melikgazi Kaymakamı Sedat Sırrı Arısoy, Melikgazi Belediye Başkanı Mustafa Palancıoğlu, Melikgazi İlçe Müftüsü Alim Yaya ile vatandaşlar katıldı.

Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başlayan programa Diyarbakır İl Müftüsü Celal Büyük, Diyarbakır Dini Yüksek İhtisas Merkezi Müdürü Dr. Bahadır Opus, Kayapınar İlçe Müftüsü İhsan Mesut Akbaş, ilçe müftüleri, din görevlileri, hafız öğrenciler ve aileleri ile çok sayıda vatandaş katıldı.

Programda konuşan Eğitim Hizmetleri Genel Müdürü Sedide Akbulut, hafızlığın büyük bir azim, sabır ve fedakarlık gerektirdiğini belirterek, Kur’an-ı Kerim’i muhafaza eden genç kızların milletin manevi geleceği adına büyük bir değer taşıdığını ifade etti. Hafız öğrencileri yetiştiren hocalara ve fedakar ailelere teşekkür eden Akbulut, Kur’an’a hizmet eden nesillerin yetişmesinin toplum adına önemli bir kazanım olduğunu söyledi.

Diyarbakır İl Müftüsü Celal Büyük ise konuşmasında Diyarbakır’ın asırlardır Kur’an ve ilim geleneğiyle öne çıkan kadim bir şehir olduğunu vurgulayarak hafızlık müessesesinin bu köklü mirasın en önemli unsurlarından biri olduğunu ifade etti. Büyük, hafızlıklarını tamamlayan öğrencileri, ailelerini ve emeği geçen Kur’an kursu öğreticilerini tebrik etti.

Programda hafızlığını tamamlayan öğrencilere çeşitli hediyeler takdim edilirken, yapılan duaların ardından tören sona erdi.

Cumadan itibaren sıcaklıklar iç ve batı kesimlerde mevsim normallerinin altına düşecek.

Sıcaklıklar bu hafta Ankara'da 19-22, İstanbul'da 19-24 ve İzmir'de 25-28 derece civarında olacak.

Mushafların dağıtımı, vakfın görevli ve gönüllüleri tarafından Arnavutluk, Azerbaycan, Bosna Hersek, Brezilya, Etiyopya, Güney Afrika, Hırvatistan, Kamerun, Karadağ, Kenya, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kolombiya, Komor Adaları, Kosova, Litvanya, Makedonya, Senegal, Sırbistan ve Tanzanya'da yapılacak.

Kur'an-ı Kerimler, ihtiyaç sahiplerine, "luh" adı verilen tahtalara ayetleri yazarak ezberlemeye çalışan hafız adayı öğrencilere, İslam'ı tanımak isteyenlere ve Mushaf'a ulaşma imkanı bulunmayan kişilere ulaştırılacak.

- Bağışçılar 200 lira karşılığında Kur'an hediye edebiliyor

Kurban vekaletini TDV'ye vermek isteyen hayırseverler "https://bagis.tdv.org/" veya TDV mobil uygulamaları üzerinden bağış yaparken "Kurbanınızla birlikte bir de Kur'an hediye etmek ister misiniz?" seçeneğini işaretleyerek 200 lira karşılığında bir adet Mushaf bağışında bulunabilecek.

Dileyenler ayrıca "KURAN" yazıp 4333'e SMS göndererek de kampanyaya destek verebilecek.

Kampanya ile bir yandan kurban ibadetiyle paylaşma ve kardeşlik iklimi güçlendirilirken, diğer yandan Kur'an-ı Kerim'in ilahi mesajlarının daha fazla gönle ulaşması amaçlanıyor.

"Bugün ilk işimiz, (bayram) namazı kılmak, sonra dönüp kurban kesmektir. Kim böyle yaparsa sünnetimize uymuş olur."

(B951 Buhârî, Îdeyn, 3)

***

"عَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: "مَا عَمِلَ آدَميٌّ مِنْ عَمَلٍ يَوْمَ النَّحْرِ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ مِنْ إِهْرَاقِ الدَّمِ إِنَّه لَيَئْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِقُرُونِهَا وَأَشْعَارِهَا وَأَظْلاَفِهَا وَإِنَّ الدَّمَ لَيَقَعُ مِنَ اللَّهِ بِمَكَانٍ قَبْلَ أَنْ يَقَعَ مِنَ الْأَرْضِ فَطِيبُوا بِهَا نَفْسًا

Hz. Âişe’den (ra) rivayet edildiğine göre, Allah Resûlü (sas) şöyle buyurmuştur: "Âdemoğlu kurban günü Allah (cc) katında kurban kesmekten daha güzel bir amel işlemez. Kurban, kıyamet günü boynuzları, kılları ve tırnaklarıyla (sevap olarak) gelir. Kurban, henüz kanı yere düşmeden, Allah (cc) tarafından kabul edilir. Bu sebeple kurban kesme konusunda gönlünüz hoş olsun, (bu iş size zor gelmesin)."

(T1493 Tirmizî, Edâhî, 1)

***

"عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ قَالَ: ثِنْتَانِ حَفِظْتُهُمَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: "إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الْإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ وَإِذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذَّبْحَ وَلْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ فَلْيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ

Şeddâd b. Evs (ra) diyor ki, "Ben iki şeyi Resûlullah’tan (sas) belledim. O şöyle buyurdu: "Allah (cc) her işi güzel yapmayı istemiştir. Şu hâlde siz (meşru bir sebeple) öldürürken de, (işkence etmeden) güzelce öldürün. Bir hayvanı kestiğinizde de kesimini güzel yapın. (Biriniz hayvan keseceği zaman) bıçağını bilesin ve kestiği hayvanı rahatlatsın!"

(M5055 Müslim, Sayd, 57; D2814 Ebû Dâvûd, Dahâyâ, 10-11)

***

"عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: ضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَوْمَ عِيدٍ بِكَبْشَيْنِ فَقَالَ حِينَ وَجَّهَهُمَا: "إِنِّى وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِى فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ إِنَّ صَلاَتِى وَنُسُكِى وَمَحْيَاىَ وَمَمَاتِى لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ اللَّهُمَّ مِنْكَ وَلَكَ عَنْ مُحَمَّدٍ وَأُمَّتِهِ

Câbir b. Abdullah (ra) anlatıyor: Resûlullah (sas) bir bayram günü kurban olarak iki koç kesti ve onları kıbleye doğru yatırdığı zaman şöyle dedi: "Ben hanîf (hakka yönelmiş) olarak, yüzümü gökleri ve yeri yaratan (Allah)’a (cc) çevirdim ve ben müşriklerden değilim. Şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah (cc) içindir. O’nun (cc) hiçbir ortağı yoktur. Ben bununla emrolundum ve ben Müslümanların ilkiyim. Allah’ım (bu kurban) sendendir ve Muhammed ile ümmeti tarafından senin (rızan) için sunulmuştur."

(İM3121 İbn Mâce, Edâhî, 1; D2795 Ebû Dâvûd, Dahâyâ, 3-4)

***

"عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ: قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : يَا رَسُولَ اللَّهِ! مَا هَذِهِ الْأَضَاحِيُّ؟ قَالَ: "سُنَّةُ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ

Zeyd b. Erkam (ra) anlatıyor: Resûlullah’ın (sas) ashâbı, "Ey Allah’ın Resûlü! Bu kurbanlar nedir?" dediler. Resûlullah, "Babanız İbrâhim’in sünnetidir." diye cevap verdi.

(İM3127 İbn Mâce, Edâhî, 3: HM19498 İbn Hanbel, IV, 368)

***

Tarih, hicretin ikinci senesi, Zilhicce ayının onunu göstermekteydi. Peygamber (sas), Yesrib’in Medine-i Münevvere’ye dönüşmesinden sonra ashâbıyla birlikte ilk kez Kurban Bayramı kutlayacaktı. İlk defa Allah adına kurbanlar kesilecek, Müslümanlar birlik ve dirlik içinde bayram yapacaklardı. Ensar-muhacir kardeşliğinin ardından yardımlaşma ve dayanışmanın güzel bir örneği daha sergilenecekti. İslâm’ın bayramlarından birini daha kutlamanın heyecan ve coşkusu büyük küçük herkesi sarmıştı.

Kurban Bayramı sabahı Yüce Peygamber (sas) ashâbına kıldıracağı bayram namazına hazırlanmaktaydı. Güneşin yükselişiyle birlikte bayram namazı için önceden tespit ettiği açık alandaki musallâya (namazgâha) doğru ilerlemeye başladı. Yol boyu giderken henüz vakti gelmediği hâlde aceleyle kesilmiş kurbanlar dikkatinden kaçmadı.

Allah Resûlü (sas), bayram heyecanını yaşamaları, dua ve hutbeden yararlanmaları arzusuyla genciyle yaşlısıyla bütün kadınların da bayram sabahı namazgâha gelmelerini istemişti.

Namazgâha varınca oradakilere selâm verdi. Kendisine verilen bir yay veya bastona dayanarak Allah’a (cc) hamd ve senâ ettikten sonra ashâbına şöyle seslendi: "Bugün ilk işimiz, (bayram) namazı kılmak, sonra dönüp kurban kesmektir. Kim böyle yaparsa sünnetimize uymuş olur. "

Her zamanki huşû ile kadın-erkek, genç yaşlı, çoluk çocuktan oluşan ashâbına bayram namazını kıldırdı. Sonra kurbanla ilgili önemli mesajlar verdiği hutbesini irad etti.

Bayram hutbesinde Kutlu Elçi (sas), Yüce Allah’ın (cc) kurban günlerini Müslümanlar için bayram ilân ettiğini ve kendisinin de bunu kabul etmekle emrolunduğunu belirtti. Bayram günlerini, (oruç değil) yeme-içme ve Allah’ı (cc) zikretme günleri olarak niteledi. Bayramda çeşitli kurbanların kesilmesi ve yoksulların doyurularak sevindirilmesi yönünde ashâbını şu ifadeleriyle teşvik etti: "Âdemoğlu kurban günü Allah (cc) katında kurban kesmekten daha sevimli olan bir amel işlemez. Kurban, kıyamet günü boynuzları, kılları ve tırnaklarıyla (sevap olarak) gelir. Kurban, henüz kanı yere düşmeden, Allah (cc) tarafından kabul edilir. Bu sebeple kurban kesme konusunda gönlünüz hoş olsun, (bu iş size zor gelmesin)." Sonra sözü, namazgâha gelirken gördüğü kesilmiş koyunlara getirdi: "Kim kurbanını bayram namazından önce kestiyse onun yerine bir koyun kessin. Kim de henüz kesmediyse kurbanını Allah’ın (cc) adıyla kessin!"

Acele edip kurbanını bayram namazından önce kesenlerden birisi de sahâbeden Berâ’ b. Âzib’in (ra) dayısı Ebû Bürde b. Niyâr (ra) idi. Misafirlerine ve komşularına karşı ikram ve cömertliğiyle bilinen bu sahâbî, ayağa kalkarak kendisinin niçin acele ettiğini dile getirdi: "Ey Allah’ın Resûlü! Vallahi ben bu günün yeme-içme günü olduğunu, yoksul komşularımın ihtiyacı olduğunu düşünerek kurbanımı namazdan önce kestim ve etinden hem kendim yedim, hem de aileme ve komşularıma ikram ettim." Resûlullah (sas), "Bu, kurban değil, et için kesilen bir koyun olmuş." buyurdu. Bunun üzerine Ebû Bürde (ra) tekrar kalktı ve "Bende bir yaşını doldurmamış fakat iki koyundan daha iyi bir oğlak var, benim için bu yeterli mi?" diye sordu. Resûl-i Ekrem (sas) de, "Evet, ama senden başka bir kimse için bu yeterli olmaz." buyurarak sadece ona ruhsat verdi.

Namaz ve hutbenin ardından artık sıra kurbanları kesmeye gelmişti. Peygamber Efendimiz (sas), müsait oluşunu dikkate alarak, namazı kıldırdığı yeri aynı zamanda kurban kesim alanı olarak kullandı. Hatta daha sonraları da orayı kesim yeri olarak kullanmaya devam etti.

Rahmet Elçisi (sas), hayvanların kesimi esnasında onlara eziyet verilmemesi için, gerekli uyarılarda bulunmayı da ihmal etmedi. Allah’ın (cc) her konuda ‘ihsan’ ile yani güzellikle davranmayı farz kıldığını, hayvanların kesiminin de en güzel bir biçimde yapılması gerektiğini hatırlattı. Bu nedenle, bıçağın iyice keskinleştirilmesi, hayvana gösterilmemesi, kesim işinin hızlı yapılması ve böylece hayvanın fazla acı çekmeden can vermesinin sağlanması talimatını verdi. Bizzat kendisi de iyi kesmesi için bıçağını bilettirdi. Sonra kendisine kurbanlık iki koç getirildi. Onları kıbleye doğru yatırdı. Keserken besmele çekti, tekbir getirdi ve şöyle buyurdu:

"Ben hanîf (hakka yönelmiş) olarak, yüzümü gökleri ve yeri yaratan (Allah)’a (cc) çevirdim ve ben müşriklerden değilim. Şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah (cc) içindir. O’nun (cc) hiçbir ortağı yoktur. Ben bununla emrolundum ve ben Müslümanların ilkiyim. Allah’ım (bu kurban) sendendir ve Muhammed ile ümmeti tarafından senin (rızan) için sunulmuştur."

Allah Resûlü’nün (sas) âyetler ihtiva eden bu duası, İslâm’daki kurbanlar ile câhiliye dönemindeki kurbanlar arasındaki en önemli farkı göstermekteydi. Asırlardır kurbanlar putlara adanmış, şirk içerisinde kesilmişti. Şimdi ise, sadece yaratan Allah’ın (cc) adıyla, O’nun (cc) adına kurban ediliyorlardı. Ardından Peygamber Efendimiz (sas), "Allah’ım (bu kurban) sendendir ve Muhammed ile ümmeti tarafından senin (rızan) için sunulmuştur." dedi.

Hz. Peygamber’i (sas) kurban keserken gören arkadaşları sordu: "Ey Allah’ın Resûlü! Bu kurbanlar nedir?" Efendimiz (sas), "Babanız İbrâhim’in sünnetidir." diye cevapladı. Sahâbe, "Peki, bu kurbanlardan dolayı bize ne kadar sevap var?" diye sorunca Resûl-i Ekrem (sas), "Her kıla karşılık bir sevap." buyurdu. Sahâbe, "Ya yünlü (koyun-keçi) olursa?" deyince Resûlullah (sas), "Yünden de her bir kıla karşılık bir sevap vardır." cevabını verdi.

Belki de ilk Kurban Bayramı olduğundan, o gün Medine’ye dışarıdan birçok misafir gelmişti. O sene kıtlık vardı, gelenlerin çoğu aç ve yoksuldu, doyurulmaları gerekiyordu. Onların bu durumunu dikkate alan Rahmet Peygamberi (sas), kurban etlerinin misafirlere ikram edilerek üç gün içerisinde tüketilmesi talimatını verdi. Hatta kurban etlerinin üç günden sonra sahipleri tarafından yenilmesini yasakladı. Böylece aç ve muhtaç kardeşlerinin bayramı tam anlamıyla yaşamalarını sağladı. Hatta bu misafirlerin içler acısı durumlarını gören Hz. Peygamber (sas), bayram namazından sonra Bilâl-i Habeşî ile birlikte hanım cemaatin yanına gitti. Onlar da bu yoksullar için yardım talep etti ve bilezik, gerdanlık, küpe ve benzeri birçok ziynet eşyası verdiler.

Ertesi yıl sahâbeden bazıları söz konusu uygulamanın devam edip etmeyeceğini sordu. Efendimiz (sas), "Size kurban etlerini üç günden sonra tüketmek üzere ayırmanızı yasaklamıştım. Fakat Allah (cc) size bolluk verdi ve hayırlara kavuşturdu. Dolayısıyla o etlerden yiyebilir, sadaka olarak verebilir ve istediğiniz kadar da kendiniz için ayırabilirsiniz." buyurdu.

Aslında ilgili uygulama, kurban kesenlerle kesmeyenlerin et tüketiminde denk olmaları amacına mâtuftu. Kurban kesen sayısının artması durumunda istenildiği kadar yenilir, yedirilir ve saklanabilirdi. İhtiyacın fazla olması hâlinde ise, tekrar Hz. Peygamber’in (sas) uygulamasına benzer bir tutum sergilenecekti.

Hz. Âişe’ye (ra) göre söz konusu yasak, haram kılmaya yönelik değildi. Hz. Peygamber (sas) zenginlerin bu etlerle fakirleri doyurmasını istemişti. Nitekim bazı rivayetlerde, ilgili yasak üzerine Medine’deki bazı Müslümanlar, çoluk çocuk ve hizmetçileri bulunduğunu dile getirince, yemeleri, yedirmeleri, saklamaları yahut biriktirmeleri doğrultusunda Peygamber Efendimizin (sas) onlara ruhsat verdiği de anlatılır. Daha sonraki yıllarda Hz. Peygamber’in (sas) kurban etlerinden bir kısmını terbiye ettirdiği veya kurbanların ayaklarını kurutarak paça olarak sakladığı, 10-15 gün, hatta bir ay sonra dahi tükettiği olmuştu.

Kurbanı, varlıklı kimselerin yapacağı bir ibadet olarak gören Allah Resûlü (sas), yoksulların kurban kesmesine sıcak bakmazdı. Hz. Peygamber’in (sas) Arafat vakfesinde söylediği rivayet edilen ve sadece Mıhnef b. Süleym’den (ra) nakledilen, "her ev halkına, her yıl bir kurban gerektiğini" ifade eden hadis hem zayıftır, hem de mensûh yani hükmü yürürlükten kaldırılmıştır. Malî durumu müsait olup da, Kurban Bayramı’nda kurban kesmeyen kimseler hakkında Hz. Peygamber’in (sas) "namazgâhımıza yaklaşmasın" buyurduğunu ifade eden zayıf rivayet ise, bir dışlama ifadesi olarak değil, kurban kesmeye teşvik amaçlı bir uyarı şeklinde anlaşılmalıdır.

Resûl-i Ekrem’in (sas) kurban kesen Müslüman’dan söz ederken ‘Âdemoğlu’ ifadesini kullanması, bize insanlık tarihinde ilk kurban ibadetini yerine getiren Hz. Âdem’in (as) iki oğlunu hatırlatmaktadır. Her ikisi de birer kurban sunmuşlardı da Allah (cc), kendisine karşı gelmekten sakınan oğulun kurbanını kabul etmiş ve onun dilinden, "Allah ancak takva sahiplerinden kabul eder." buyurmuştu.

Yine Peygamberimizin (sas), kurbanı ‘Hz. İbrâhim’in sünneti’ olarak nitelemesi de, İbrâhim’in (as) oğlu İsmâil’i kurban etmekle sınanmasına bir atıf olsa gerekti. Allah (cc), en sevdiği varlığını, biricik oğlunu feda etmekten çekinmeyen Hz. İbrâhim’i (as) büyük bir kurban göndererek mükâfatlandırmıştı. Böylece kurban ibadeti sonrakiler için İbrâhimî bir sünnet/gelenek hâline gelmişti.

Kur’an’da yer alan bu örneklerden, tarih boyunca hemen hemen her toplumda kurban ibadetinin var olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim Kur’ân-ı Kerîm bu gerçeği, "Her ümmet için, Allah’ın (cc) kendilerine rızık olarak verdiği hayvanlar üzerine ismini anarak kurban kesmeyi meşru kıldık." âyetiyle dile getirmektedir.

İslâm öncesi Arap toplumunda da çeşitli amaçlarla putlar adına kurban kesme âdeti yaygındı. Câhiliye Arapları, belli zamanlarda Kâbe’deki ve diğer bölgelerdeki putlara olan bağlılıklarını göstermek için kestikleri kurbanların kanlarını putların üzerine döker, etlerini yırtıcı hayvanlar yesin diye dikili taşların üzerine bırakırlardı. Onların yarar sağlayacağı düşüncesiyle ölen kimsenin kabri başında da kurban kestikleri bilinmektedir. İslâm döneminde bu âdet, tevhid inancına aykırı öğelerden temizlenerek Hz. İbrâhim’in (as) sünnetine uygun biçimde ihya ve ıslah edilmiş, sosyal işlevler de yüklenerek zenginleştirilmiştir. Putlar için hayvan kurban etmek şirk, bu şekilde kesilen hayvanlar da murdar sayılmıştır.

Kur’ân-ı Kerîm’de daha çok hac kurbanlarından söz edilir. Bu âyetlerde, kurbanlık hayvanların Allah’ın (cc) nişaneleri olması, Allah (cc) adı anılarak kesilmesi, onlardan yararlanılması, hem yenilmesi hem de yoksullara yedirilmesi, etlerinin veya kanlarının değil takvanın esas olduğu anlatılır. Elbette bu hususlar, bayram günlerinde kesilen bütün kurbanlar için fazlasıyla geçerlidir.

Mekke döneminde inen, "Rabbin için namaz kıl ve kurban kes." âyetine rağmen, Resûl-i Ekrem’in (sas) Mekke’de kurban kestiğine dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Kesin bir şekilde olmaksızın, "Kurban kesmekle emrolundum." şeklindeki rivayetlerde, "venhar’ (kurban kes) emrine bir atıf olabilirse de, âyetteki ’venhar’ emrinin anlamı ve bağlayıcılığı birçok âlim tarafından farklı yorumlanmıştır.

Kur’an’da verilen bu temel bilgilerden sonra, kurbanla ilgili detayları, Hz. Peygamber’in (sas) Medine’deki uygulamalarından öğrenmekteyiz. Resûl-i Ekrem’in (sas) hicretin ikinci yılından itibaren Kurban Bayramlarında kurban kesmeye başlaması ve kurbanla ilgili çeşitli açıklamalardan oluşan zengin hadis rivayetleri bu alandaki uygulamaların, fıkhî yorum ve değerlendirmelerin zeminini teşkil etmiştir.

Bilindiği gibi kurbanlık hayvanlar sadece koyun, keçi, sığır, camız ve develerden oluşmaktadır. Peygamber Efendimizden (sas) gelen hadislere göre, sığır ve deve, yedi kişi tarafından ortaklaşa kurban edilebilmekte; kurbanın en hayırlısının boynuzlu koç olduğu belirtilmekte; kurbanlık koyunların bir yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Ayrıca, sağlıklı olmayan, meselâ, topal olan, tek gözü kör olan, hastalığı iyice belli olan, zayıf ve cılız olan hayvanlar kurban edilmemekte; muhtemelen ekonomik ihtiyaçlar dikkate alınarak, sütü için beslenen sağmal hayvanların da kurban edilmesi hoş görülmemektedir.

Hz. Peygamber’in (sas) sünnetine sımsıkı bağlılığıyla şöhret kazanmış olan Abdullah b. Ömer (ra), organları noksan veya yaşları elverişli hâle gelmemiş olan hayvanları kurban olarak kesmekten çekinir; Hz. Âişe’nin (ra) yeğeni Urve b. Zübeyr (ra) ise çocuklarına şöyle derdi: "Yavrularım! Hiçbiriniz şerefli dostlarınıza lâyık görmediğiniz hayvanları, hac (veya umre) kurbanı olarak kesmesin. Çünkü Allah (cc), şereflilerin en şereflisidir ve her şeyin en iyisine lâyıktır."

Yine hadislere göre kurbanlıkların sadece etleri değil, derileri, yünleri, develerin üzerindeki minder gibi değerli eşyalar da fakirlere tasadduk edilirdi. Kasap ücreti ise, kurban etinden değil, sahibi tarafından ödenirdi.

Kişi, kurbanını bizzat kesebileceği gibi, vekil tayin etmek suretiyle başkasına da kestirebilir. Nitekim Allah Resûlü (sas) de, hicretin dokuzuncu senesinde kurbanlık develerini hac emîri olarak tayin ettiği en yakın dostu olan Hz. Ebû Bekir’le (ra) Mekke’ye göndermişti. Yine Hz. Ali (ra), Peygamberimizin (sas) yaptığı vasiyet gereği onun adına iki koç kesmişti.

Kurban kesmenin fıkhî hükmü, sahâbeden beri tartışılagelmiştir. Abdullah b. Ömer’e (ra) bu husus sorulduğunda, Resûlullah’ın (sas) Medine’de on yıl kaldığını ve her yıl kurban kestiğini, (ona uyarak) Müslümanların da kurban kestiğini ve böylece kurban kesmenin sünnet olduğunu söylemiştir. İbn Ömer’in (ra), bu soruya, Kevser sûresindeki ’venhar’ emrine değil de, Hz. Peygamber’in (sas) devamlı uygulamasına dayanarak cevap vermesi dikkat çekmektedir.

Resûlulah’ın (sas) tavsiyelerini eksiksiz dikkate alan ve gereğince amel etme eğiliminde olan sahâbîler, ondan öğrendikleri bu faziletli ibadeti —maddî durumları ölçüsünde— yine ona uyarak yerine getirmeye çalışmışlardır. Ancak zamanla kurban kesme âdeta zorunlu bir yükümlülük gibi anlaşılmaya başlanmış olmalıdır. Buna mukabil Akabe Biati’ne katılan en genç sahâbî olma şerefine ermiş Ebû Mes’ûd el-Ensârî (Ukbe b. Amr) (ra), "Sizin en zenginlerinizden olduğum hâlde, bir vecibe zannedilmesi korkusuyla kurban kesmemeyi düşündüm." şeklinde bir açıklama yapma ihtiyacı hissetmiştir. Hatta diğer bir rivayete göre bu sahâbî, "Zengin olduğum hâlde, komşularımın mutlaka kurban kesmem gerektiğini düşünecekleri endişesiyle kesmiyorum." demiştir.

Yine Rıdvan Biati’ne katılan sahâbîlerden Huzeyfe b. Esîd’in (ra) şöyle dediği nakledilir: "Ben (kurban konusundaki) sünneti bilmeme rağmen ailem beni (birden fazla kurban kestirerek) sıkıntıya soktu. Halbuki (evvelden) bir aile, bayramda bir veya iki koyunu kurban ederdi. Şimdi (bir iki koyunla yetinirsek) komşularımız bizi cimrilikle itham ediyorlar." Halbuki ben, Ebû Bekir (ra) ve Ömer’in (ra) bile kurban kesmediklerine şahit oldum."

İstanbul’u şereflendiren sahâbî Ebû Eyyûb el-Ensârî (ra) de ilerleyen yıllarda kurban konusundaki bu gayretin boyutlarını şöyle anlatır: "Resûlullah (sas) zamanında kişi, kendisi ve çoluk çocuğu için bir koyun keserdi. Onun etinden hem kendileri yer, hem de başkalarına yedirirlerdi. Daha sonra Müslümanlar arasında gördüğün bu mal çokluğuyla övünme durumu ortaya çıktı ve birkaç kurban kesmeye başladılar)."

Kurban ile ilgili farklı yaklaşımlar, sahâbe sonrasında da devam etmiştir. Hz. Peygamber’in (sas) uygulamasına dayanan Ebû Hanîfe ve talebeleri, dinen aranan şartları taşıyan kimselerin kurban kesmesini vacip görürken; diğer fakihler ise bunu sünnet olarak değerlendirmişlerdir. Netice itibariyle kurban kesme, İslâm dünyasın genelinde canlı bir şekilde uygulanmaktadır.

İslâm geleneğinde kurbanın yerine nakit olarak bedelinin verilmesi kabul görmemiştir. Putları adına kurbanlar kesenlerin şirkine karşılık, İslâm’da ‘sadece Allah (cc) adına ve O’nun (cc) adıyla O’na (cc) gönderilen’ bir tevhid sembolüdür kurban.

Kurbanın ibadet boyutu kadar, toplumsal fonksiyonu da önem arz eder. Allah (cc) için kesilen kurban ibadetinde, tüketimi itibariyle muhtaç insanların doyurulması gibi pratik bir amaç gözetilir. Buradaki hikmet, Allah (cc) rızası ile birlikte yoksulun et ve gıda ihtiyacını karşılamaktır. Böylece kurban, Müslüman toplumda kardeşlik, yardımlaşma ve dayanışma ruhunu canlı tutar, sosyal adaletin gerçekleşmesine katkıda bulunur. Zengine malını Allah (cc) rızası için harcama ve başkalarıyla paylaşma haz ve alışkanlığını verir; onu cimrilik hastalığından, dünya malına tutkunluktan kurtarır. Neticede fakirleri de bayram günlerindeki sevince ortak ederek, birlik ve kardeşlik içinde huzurlu bir bayram geçirmelerini sağlar.

Kurban ibadetinin bir hikmeti de zengini muhtaç kardeşlerine yaklaştıran önemli bir vesile olmasıdır. Komşuları, akrabaları, dostları, yakın olsun uzak olsun kardeşleri birbirine bağlayan ve ruhları kaynaştıran bir ibadettir. Vekâlet yoluyla Afrika’da, Asya’da adını dahi duymadığı birçok yoksul ülkede yaşayan hiç görmediği, tanımadığı, aç ve muhtaç kardeşlerine uzattığı bir eldir. Binlerce kilometre uzaktaki kardeşleriyle yakınlaşmanın, bütünleşmenin, ümmet olmanın adıdır kurban. Yoklukların, afetlerin yaşandığı coğrafyalara ulaşmak, fizikî mesafeleri gönül coğrafyasında aşmak, onların dertlerini paylaşmak, onlara umut ışığı olmaya çalışmaktır. Hatta sadece din kardeşlerine değil, inancı ne olursa olsun muhtaç olan herkese ulaşmaktır!

Kurban, Yüce Yaratıcı’ya (cc) yakınlaşmaktır; kurbanlarımız, ‘kurb’ anlarımızdır, yani O’na en yakın olma zamanlarımızdır. Kurban, mukarrebûndan olma çabasıdır, yani takvaya erişme arzusu içinde Yüce Yaratıcı’ya (cc) yaklaşanlar arasına girebilme gayretidir. Kurban, takvaya; takva da Allah’a (cc) ulaştırır. Nitekim Yüce Rabbimiz (cc) hac kurbanlarından söz ederken kurbanların, aslında Allah’ı (cc) yüceltme ve O’na (cc) şükretme vesilesi olduğunu belirttikten sonra şöyle buyurur:

"(O kurbanların) ne etleri, ne de kanları Allah’a (cc) ulaşacaktır. Fakat O’na (cc) sizin takvanız ulaşacaktır."

Kaynak: Diyanet Hadislerle İslam

﷽

قُلْ اِنَّ صَلَات۪ي وَنُسُك۪ي وَمَحْيَايَ وَمَمَات۪ي لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَۙ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

...اَللّٰهُمَّ مِنْكَ وَلَكَ عَنْ مُحَمَّدٍ وَأُمَّتِهِ.

İBADETLER, BİZİ RABBİMİZE YAKINLAŞTIRIR

Muhterem Müslümanlar!

İbadetlerimiz, bizi; Rabbimize yakınlaştıran, O’nun rızasına ulaştıran ve güzel ahlakla donatan kulluk vazifemizdir. “De ki: Benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm ancak âlemlerin Rabbi olan Allah içindir”[1] ayet-i kerimesi bunun en açık ifadesidir.

Namazımız, bizi günahlardan ve kötülüklerden alıkoyar. Kalbimize ferahlık, ruhumuza huzur verir. Zekâtımız ve sadakamız, malımıza ve ömrümüze bereket katar. Yardımlaşma ve dayanışma bilincinin bütün topluma yayılmasına vesile olur. Orucumuz; gönlümüzü, dünyevi hırs ve tutkuların esaretinden kurtarır. Ahlakımızı olgunlaştırır, bize şahsiyet kazandırır.

Aziz Müminler!

Haccımız ve umremiz, Allah’a teslimiyetimizin nişanesi olan ibadetlerimizdendir. Kur’an-ı Kerim’de, “Haccı ve umreyi Allah için eksiksiz yerine getirin”[2] buyrulmaktadır. Hacı adaylarımızı kutsal beldelere yolcu ettiğimiz şu günlerde bizler biliyoruz ki, haccımız ve umremiz; dili, ırkı ve mezhebi farklı olan Müslümanları bir araya getiren, onlara kulluk bilinci ve ümmet şuuru kazandıran kardeşlik buluşmasıdır. Müminin, Allah’ın sonsuz rahmet ve merhametine sığındığı, samimi tövbeler ve gözyaşlarıyla günahlarının bağışlanmasını umduğu kutlu bir yolculuktur. İnananlara, geçmişin muhasebesini yaparak geleceklerini inşa etme fırsatı sunan yenilenme ve diriliş zamanıdır.

Kıymetli Müslümanlar!

Yüce Rabbimize olan kurbiyyetimizi artıran bir diğer ibadet ise kurbandır. Yine bugünlerde hazırlığına başladığımız kurban ibadetimiz, malımızı ve canımızı Cenâb-ı Hakk’ın yolunda feda edebileceğimizin bir göstergesidir. “Kurbanların etleri ve kanları asla Allah’a ulaşmaz. O’na ulaşacak olan ancak sizin takvanızdır”[3] ayet-i kerimesinde buyrulduğu üzere, kurbandan maksat, Allah’ın emrine boyun eğmektir. O’na olan sadakati izhar etmektir. Kurbandan maksat; bencillik, cimrilik ve tamahkârlık gibi kötü huylardan arınmaktır. Ve kurbandan maksat; gönüllerimizi birbirine açmaktır, birlik ve beraberliğimizi pekiştirmektir. Böylelikle iyiliği yeryüzüne hâkim kılmanın gayretinde olmaktır.

Değerli Müminler!

Kurban, bir iyilik hareketidir. Milletimizi bir umut olarak gören insanlarla aramızda kurduğumuz gönül köprüsüdür. Kurban, yolumuzu hasretle bekleyen kardeşlerimizin hanelerine muhabbet taşımak, sofralarında bayram sevincini yaşatmaktır. Bu vesileyle; arzu eden kardeşlerimiz, vekâlet yoluyla kestirmek istedikleri kurbanlarını, Diyanet İşleri Başkanlığımız ve Türkiye Diyanet Vakfımıza emanet ederek bu iyilik hareketine destek verebilirler.

Yüce Rabbimizden; bizleri, sağlık ve afiyet içerisinde Kurban Bayramı’na ulaştırmasını niyaz ediyoruz. Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu duasıyla bitiriyoruz: “…Allah’ım! Bu kurban Sendendir ve Hz. Muhammed (s.a.s) ile ümmeti tarafından Senin rızan için sunulmuştur.”^[4]

[1] En’âm, 6/162.

[2] Bakara, 2/196.

[3] Hac, 22/37.

[4] İbn Mâce, Edâhî, 1.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

﷽

وَابْتَغِ ف۪يمَٓا اٰتٰيكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَص۪يبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَٓا اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ...

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

...فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ…

ALIN TERİ MUKADDESTİR

Muhterem Müslümanlar!

İslam; kazanç ile infakı, zanaat ile ahlakı bir araya getiren hayat dinidir. Dinimiz, bütün insanlığı; iş hayatında hak ve hukuka riayet etmeye, helal-haram bilincini kuşanmaya davet etmektedir. Alın terini mukaddes saymakta, helal ve meşru yollardan rızık temin etmeyi ibadet olarak görmektedir. Peygamber Efendimiz (s.a.s), bir hadis-i şeriflerinde bizleri çalışmaya şöyle teşvik etmektedir: “Sizden birinizin, urganıyla sırtında bir bağ odun satması, böylece Allah’ın onun itibarını koruması, verip vermeyecekleri belli olmayan kimselerden bir şeyler istemesinden daha hayırlıdır.”[1]

Aziz Müminler!

Bugün, dini ve insani değerlerin çalışma hayatının dışına itilmeye çalışıldığına şahitlik ediyoruz. Üzülerek ifade edelim ki, biz Müslümanlar da bu yanlış gidişattan nasibimizi almaktayız. Oysaki iş ve ticaret hayatındaki faaliyetler ve elde edilen gelirler, Müslüman için bir amaç ya da bir hedef olmamalıdır. Bilakis, Allah’ın rızasına ulaşmada, iki cihan saadetini elde etmede bir araç olmalıdır. Bu nedenledir ki, biz Müslümanlar; ticaretimizde, alış-verişimizde, işçi ve işveren ilişkilerimizde iyiliği, adaleti ve merhameti esas alan, ahlaki ilkeleri usta-çırak eğitimi çerçevesinde nesilden nesile aktaran bir anlayışı benimsemek durumundayız.

Kıymetli İşçi ve İşveren Kardeşlerim!

İşyerini sadece bir geçim kapısı değil, karşılıklı güvenin hâkim olduğu birer ‘emniyet yurdu’ haline getirmek, herkesin ortak görevidir. Bununla birlikte işçi; Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Allah Teâlâ, işinizi en güzel şekilde yapmanızdan hoşnut olur”[2] nasihatine kulak vermeli; işini, sağlam ve kaliteli yapmalıdır. Yaptığı işin ve çalıştığı işyerinin kendisine bir emanet olduğu bilinciyle hareket etmeli; evine, alın teriyle elde ettiği helal lokmayı götürmenin gayretinde olmalıdır. İşveren ise; Allah Resûlü (s.a.s)’in, “Her kimin yanında kardeşi çalışırsa, ona yediğinden yedirsin, giydiğinden giydirsin. Onlara güçlerini aşan işler yüklemeyin”^[3] emri gereğince, işçiye hakkını tam ve zamanında ödemeye çalışmalı, onun sosyal haklarını gözetmelidir. İşçinin güvenli ve sağlıklı bir ortamda çalışması için gerekli tüm tedbirleri almalıdır. Bu amaçla yapılacak her çalışmanın; sadece bir insanın değil, ailenin ve toplumun geleceğini korumak olduğunu unutmamalıdır.

Değerli Müminler!

İşveren ya da işçi olmanın, insani açıdan hiçbir üstünlüğü yoktur. Allah katında insanların en faziletlisi; imanla nasiplenen, ibadet ve güzel ahlakla hayatını süsleyen, takva elbisesine bürünendir. İnsanların en faziletlisi; hakkaniyeti, dürüstlüğü, yardımlaşma ve dayanışmayı bütün menfaatlerin üstünde görendir.

Hutbemizi, Yüce Rabbimizin şu ayet-i kerimesi ile bitiriyoruz: “Allah’ın sana verdiği şeylerle ahiret yurdunu ara. Dünyadan da nasibini unutma. Allah’ın sana iyilik yaptığı gibi sen de iyilik yap...”^[4]

[1] Buhârî, Zekât, 50.

[2] Beyhakî, Şüabü’l-îmân, 4/334.

[3] Buhârî, Îmân, 22.

[4] Kasas, 28/77.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

﷽

اُدْعُ اِلٰى سَب۪يلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ...

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

اَللّٰهُمَّ انْفَعْنِى بِمَا عَلَّمْتَنِى وَعَلِّمْنِى مَا يَنْفَعُنِى وَزِدْنِى عِلْمًا.

MERHAMET EĞİTİMİ

Muhterem Müslümanlar!

Yüce dinimiz İslam’ın üzerinde hassasiyetle durduğu hususlardan biri de eğitimdir. Medeniyetimizde eğitim; ilimle hikmetin, bilgiyle ahlakın bir arada bulunduğu hakikat arayışı olarak görülür. İnsanı, Allah’a yaklaştıran; sevgi, saygı ve şefkat gibi faziletlerle buluşturan eğitim anlayışı benimsenir. Dünyalık başarının yanında, kişinin; Rabbine, ailesine ve çevresine karşı sorumluluklarını yerine getirdiği eğitim bilincinin oluşması hedeflenir. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Allah’ım! Öğrettiklerinle beni faydalandır. Fayda verecek ilmi bana öğret ve ilmimi artır”[1] duası bu duruma en güzel örnektir.

Aziz Müminler!

Eğitim, ömür boyu devam eden bir süreçtir. Çünkü insan; eğitimle şekillenir. Eşyanın hikmetini ve yaratılışın gayesini eğitimle kavrayabilir. İyiyi kötüden, doğruyu yanlıştan eğitimle ayırabilir. Dinin, canın, malın, neslin ve aklın korunduğu erdemli bir toplum eğitimle inşa edilebilir. Adalet ve merhametin hâkim olduğu bir medeniyet ancak eğitimle kurulabilir.

Kıymetli Müslümanlar!

Bugün, bütün dünya, insanı insan yapan değerlerin zaafa uğradığı bir dönemden geçmektedir. Bundan kurtuluş, insanın; özüne dönmesi, vahyin yol göstericiliği, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in güzel ahlakını örnek almasıyla mümkündür. Toplum olarak bizler de milli ve manevi değerlerimizle hemhal olmuş bir eğitim anlayışıyla, sıkıntılarımıza çare bulabilir, birbirimize umut olabilir, geleceğe daha güvenle bakabiliriz. Zira bizler; Cenâb-ı Hakk’ın, “Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et”[2] ayet-i kerimesini kendisine şiar edinen bir medeniyetin mensuplarıyız. Muallim olarak gönderilen,[3] sünnet-i seniyyesi ve merhamet eğitimiyle sadece içinde yaşadığı topluma değil bütün insanlığa rehberlik eden Hz. Muhammed Mustafa (s.a.s)’in ümmetiyiz. “İnsanların en hayırlısı insanlara faydalı olandır”[4] hadis-i şerifi gereğince iyiliğin yeryüzündeki temsilcileri olma sorumluluğunu omuzlarında taşıyan şanlı bir ecdadın torunlarıyız.

Değerli Müslümanlar!

Bugün her birimize düşen görev; bizi biz yapan, bizi ayakta tutan değerlerimize sımsıkı sarılmaktır. Çocuklarımızı ve gençlerimizi her türlü batıl ideolojiden, sapkın akımdan, zararlı alışkanlıktan korumaya var gücümüzle gayret göstermektir. Onların zihinlerine ilmi, kalplerine imanı, hayatlarına ibadet ve ahlakı nakşetmeye daha fazla ehemmiyet vermektir.

Hutbemizi Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in şu duası ile bitiriyoruz: “Allah’ım! Huşû duymayan kalpten, doymayan nefisten, fayda vermeyen ilimden ve kabul olunmayan duadan sana sığınırım.”[5]

[1] Tirmizî, Deavât 128.

[2] Nahl, 16/125.

[3] Dârimî, Mukaddime, 32.

[4] Kudâî, Müsnedü’ş-şihâb, I, 365.

[5] Nesâî, İstiâze, 13.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Vekaletle Kurban organizasyonu hakkında da bilgiler veren Başkan Arpaguş, vekalet vermek isteyen vatandaşların yurt içi ve yurt dışında kurbanlarının kesimini tercih edebileceklerini vurguladı.

Arpaguş, uzun süredir işgalci israil saldırıları altında zulüm gören Filistinlilere yönelik Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türkiye Diyanet Vakfının çalışmalarına değinerek bu yıl Filistin'deki mazlumlara ulaştırılmak üzere vekalet yoluyla kurban kesimi gerçekleştirileceğinin de altını çizdi.

﷽

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا قُٓوا اَنْفُسَكُمْ وَاَهْل۪يكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ ...

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

اَلْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضاً.

BİRBİRİMİZE KENETLENELİM, SORUMLULUKLARIMIZI İDRAK EDELİM

Muhterem Müslümanlar!

Hafta içinde yüreklerimizi dağlayan, hepimizi derin bir üzüntüye sevk eden, elem verici hadiseler yaşadık. Öğretmen ve öğrencilerimizi hedef alan saldırılar sebebiyle canlarımız hayattan koparıldı, birçok canımız da yaralandı. Yüce Rabbimizden; hayatlarını kaybeden öğretmen ve öğrencilerimize rahmet, yaralı kardeşlerimize acil şifalar diliyoruz. Cenâb-ı Hak, anne-babalarına ve yakınlarına sabr-ı cemil ihsan eylesin. Milletimizin başı sağ olsun.

Aziz Müminler!

Bugünler, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Müminin mümine karşı durumu, bir parçası diğer parçasını sımsıkı kenetleyip tutan binalar gibidir”[1] buyurduğu üzere, milletçe kenetlenme, acıları ve hüzünleri paylaşma, barış ve huzur iklimini muhafaza etme günleridir. Yüce Rabbimizin merhametine, devletimizin basiretine, milletimizin sağduyusuna güvenme günleridir.

Kıymetli Müslümanlar!

Acımız çok büyük. Ancak, dün olduğu gibi bugün de millet olarak el ele, gönül gönüle verip bütün sıkıntılarımızın üstesinden gelebilir, dertlerimize derman olabiliriz. Yeter ki, kötülüğün içimizi karartmasına, birbirimize olan güvenimizi sarsmasına fırsat vermeyelim. Evlatlarımızın; vatan ve mukaddesatına bağlı, imanlı ve ahlaklı bir insan olarak yetişmeleri için daha fazla gayret gösterelim.

Değerli Müminler!

Günümüzde çocuklarımız, çok yönlü bir kuşatma altındadır. Dijital bağımlılıklar, zararlı alışkanlıklar, bilinçsiz tüketim anlayışı, olumsuz iletişim dili evlatlarımızın ruh ve gönül dünyalarını bulandırmaktadır. Hayatın pek çok alanına etki eden bu problemler, yavrularımızı değerlerimize yabancılaştırmakta, onların tertemiz zihinlerini kirletmekte ve kalplerini karartmaktadır. Dolayısıyla; anne ve babalar, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, hukukçular, medya mensupları, sanatçılar, yapımcılar, akademisyenler, hocalar, öğretmenler, hâsılı millet olarak hepimiz, her zamankinden daha fazla sorumluluklarımızın idrakinde olalım. Yüce Rabbimizin tertemiz fıtratla yarattığı ve bizlere emanet ettiği çocuklarımızın ellerinden tutalım, sığınabilecekleri ilk limanın aileleri olduğunu onlara hissettirelim. Çocuklarımızın kimlerle arkadaşlık ettiklerine, dijital mecralarda nasıl vakit geçirdiklerine dikkat edelim. Yavrularımızı; batıl akımların, şiddet içerikli oyunların insafına bırakmayalım.

Aziz Müslümanlar!

Yüce Rabbimizden; başta çocuklarımız ve gençlerimiz olmak üzere her birimiz için dünya ve ahiret huzuru niyaz ediyoruz. Hutbemizi Yüce Rabbimizin şu uyarısıyla bitiriyoruz: “Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun…”[2]

[1] Buhârî, Salât 88, Mezâlim 5; Müslim, Birr, 65.

[2] Tahrîm, 66/6.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hazırlıkların aylarca sürdüğü bahçede, laleler en güzel şeklini nisan ortasında alıyor.

Karla kaplı bitki örtüsü ve kuş sesleri eşliğinde ziyaretçilerine doğal güzelliklerini sunan milli park, fotoğraf tutkunlarını da ağırlıyor.

Bölgede kar kalınlığı Karagöl'de 20, köylerde ise yer yer 40 santimetreye kadar ulaştı.

Beyaza bürünen Karagöl Sahara Milli Parkı ve Karagöl dronla görüntülendi.

﷽

اِنَّ الدّ۪ينَ عِنْدَ اللّٰهِ الْاِسْلَامُ۠ …

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

اَللَّهُمَّ! إِنِّى أَعُوذُ بِكَ مِنَ الشِّقَاقِ وَالنِّفَاقِ وَسُوءِ الْأَخْلاَقِ.

İSLAM

Muhterem Müslümanlar!

Cenâb-ı Hak, dünyamızı ve ahiretimizi mamur kılalım diye bizlere akıl ve irade vermiş, peygamberler göndermiş, kitaplar indirmiştir. “Allah katında yegâne din İslam’dır”[1] fermanıyla, kıyamete kadar gelecek bütün insanlar için, İslam’ı seçmiştir.

İslam, insanlığı huzur ve mutluluğa davet eden bir dindir. Zihinleri kötü düşüncelerden, nefisleri bencillik ve hırstan arındıran, beşeriyete kurtuluşu gösteren bir dindir. Dürüstlük ve hakkaniyeti, iyilik ve güzelliği yeryüzüne hâkim kılmanın yollarını öğreten bir dindir.

Aziz Müminler!

İslam’ın özü tevhittir. Tevhid, azamet ve yüceliğin sadece Allah’a ait olduğunun ilanı ve ikrarıdır. Varlığın asıl sahibine teslim olmak, heva ve hevesin esaretinden kurtulup gerçek özgürlüğe kavuşmaktır. Tevhid, Allah’tan başka hiçbir varlığın önünde eğilmemek, hak ve hakikat uğrunda izzetli bir duruş sergilemektir. Cenâb-ı Hak, “Allah, sizin Rabbinizdir. O’ndan başka ilâh yoktur. O, her şeyin yaratıcısıdır. Öyle ise O’na kulluk edin. Güvenilip dayanılacak tek varlık O’dur”[2] buyurmaktadır.

Değerli Müslümanlar!

İslam’ın toplumsal hayattaki yansıması ise vahdettir. Vahdet; birliktir, beraberliktir, kardeşliktir. Dilleri ve coğrafyaları farklı olsa da Rabbi bir, peygamberi bir, kitabı bir, kıblesi bir olan müminlerin; her hâl ve durumda birbirlerine kenetlenmeleri, el birliğiyle zulme ve zalime geçit vermemeleridir. Farklılıkları, zenginlik olarak görmeleri; ayrışmanın ve bölünmenin değil, birleşmenin ve bütünleşmenin vesilesi kılmalarıdır. Bu hususta Yüce Rabbimizin beyanı gayet açıktır: “Doğrusu sizin ümmetiniz bir tek ümmettir. Ben de sizin Rabbinizim. Öyleyse bana kulluk edin.”^[3]

Kıymetli Müminler!

Bugün, insanlığı; içine düştüğü buhranlardan çıkaracak olan, İslam’ın istikamet mesajlarıdır. Yangın yerine çevrilmek istenen dünyamızı tekrar huzur yurduna dönüştürecek olan, Kur’an-ı Kerim’in hayat veren ilkeleridir. Gönülleri birbirine ısındıracak, insanları birbirine kaynaştıracak olan, Allah Resûlü (s.a.s)’in güzel ahlakıdır.

Aziz Müslümanlar!

İslam’ın sahibi Allah’tır. Onu gönderen de kıyamete kadar koruyacak olan da O’dur.[4] Bu dinin kitabı Kur’an-ı Kerim’dir. Peygamberi ise, İslam’ı en güzel şekilde yaşayarak öğreten Hz. Muhammed Mustafa (s.a.s)’dir. Dolayısıyla hiçbir kimse ya da grup, İslam’ı kendi tekelinde göremez. İslam’ın en temel vasfı olan tevhidi savunma bahanesiyle fitne ve fesat çıkaramaz, ümmetin vahdetine, vatanımızın dirlik ve birliğine zarar veremez. İslam’ın; dar kalıplara hapsedilemeyecek, bir coğrafyanın sınırına sığmayacak kadar yüce bir din olduğu unutulmamalıdır.

Cenâb-ı Hak, bizleri vahdetten, birlik, beraberlik ve kardeşlikten ayırmasın. Hutbemizi Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in şu duasıyla bitiriyoruz: “Allah’ım! Bozgunculuktan, nifaktan ve kötü ahlaktan sana sığınırım.”[5]

[1] Âl-i İmrân, 3/19.

[2] En’âm, 6/102.

[3] Enbiyâ, 21/92.

[4] Hicr, 15/9.

[5] Ebû Dâvûd, Vitr, 32.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Filistinlilerin naaşları, çok sayıda kişinin katıldığı cenaze töreniyle toprağa verilmek üzere ebediyete uğurlandı.

﷽

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا نُودِيَ لِلصَّلٰوةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا اِلٰى ذِكْرِ اللّٰهِ وَذَرُوا الْبَيْعَۜ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ...

CUMA VE ÜMMET BİLİNCİ

Muhterem Müslümanlar!

Bugün Cuma… Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Güneşin üzerine doğduğu en hayırlı gün, Cuma günüdür...”[1] Bugün, biz müminlerin haftalık buluşma günüdür. Birlik, beraberlik ve kardeşliğimizin perçinlendiği müstesna bir zaman dilimidir.

Aziz Müminler!

Cuma günü yerine getirmemiz gereken sorumlulukların başında Cuma namazını eda etmek gelmektedir. Yüce Rabbimiz, “Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında Allah’ı anmaya koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz, bu sizin için çok hayırlıdır”[2] buyurmaktadır. Bu çağrı, sadece bedenlerin bir mekânda toplanması için değil; ruhların kaynaşması, kalplerin aynı hakikatle bütünleşmesi içindir. Bu çağrı, omuzların birbirine değdiği gibi gönüllerin de birbirine dokunması içindir. Bu çağrı; dilleri, renkleri, mezhepleri, makamları ve mevkileri farklı olan bütün müminlerin, bir duvarın tuğlaları gibi birbirine destek olmalarını hatırlatmak içindir.

Değerli Müminler!

Cuma namazına yapılan çağrı, Müslümanlara; ayrılıkları bir kenara bırakıp vahdeti kuşanmayı, tefrikadan uzaklaşıp birbirlerine tutunmayı, yani ümmet olmayı öğretmek içindir. Bu çağrı; sohbet ve hutbeyi, başlarının üzerinde bir kuş varmış da kıpırdayınca uçup gidecekmiş gibi dinleyen[3] sahâbe-i kirâmın örnek hayatına işaret içindir. Ve bu çağrı; İslam’ın hak ve hakikatlerini, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in rahmet yüklü mesajlarını dünyanın her köşesine ulaştırmamız içindir.

Kıymetli Müslümanlar!

Cuma günü Allah’ın divanına durmak için bedenine, elbisesine ve kokusuna özen gösteren müminler; sosyal hayatta da söz ve davranışlarına özen göstermeli, birbirlerine sırt çevirmemelidir. Birbirlerinin dertlerine derman, sıkıntılarına çare olmalı; kısır çekişmelere girmemeli, sığ anlayışlara mahkûm olmamalıdır. Cuma namazını eda etmek üzere cami ve mescitlerde bir araya gelen ve aynı kıbleye yönelen ümmet-i Muhammed; cami dışında da saflarını sık tutmalı, zorluklar karşısında beraberce sabır göstermelidir. Düşmanlarına karşı yekvücut olmalı; camisine, mescidine, kıblesine, yurduna sahip çıkmalıdır.

Aziz Müslümanlar!

Savaşların ve acıların yaşandığı, insanlığın barışa hasret kaldığı, zalimlerin Mescid-i Aksâ’da secdeyi engellediği şu günlerde bizlere düşen; Cuma ve ümmet bilincini diri tutmaktır. Zihinlerimizi ve gönüllerimizi aynı inançta, aynı duyguda ve aynı idealde buluşturmaktır. Cuma gününü; kardeşlik ahdimizi yenilememize, bir vücudun azaları gibi kenetlenmemize, dirliğimize ve dayanışmamıza vesile kılmaktır. Birlikte rahmetin, ayrılıkta azabın olduğunu unutmamaktır.

Cumamızı tebrik ediyor, hutbemizi Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifiyle bitiriyoruz: “Kim güzelce abdest alıp Cumaya gelir, hutbeyi can kulağıyla dinlerse, o Cuma ile gelecek Cuma arasındaki günahları affolunur...”^[4]

[1] Müslim, Cum’a, 18.

[2] Cuma, 62/9.

[3] Ebû Dâvûd, Tıb, 1.

[4] Müslim, Cum’a, 27.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Doğal hammaddenin işlenmesinden pişirme aşamasına kadar uzanan üretim sürecinde kadınlar da aktif rol üstleniyor.

Hazırlık, şekillendirme ve süsleme gibi aşamalarda görev alan kadınlar, el emeğine dayalı bu zanaatın yaşatılmasında önemli katkı sağlıyor.

Nesilden nesile aktarılan çömlekçilik, ilçede yalnızca ekonomik bir faaliyet olmanın ötesinde, köklü bir kültürel miras niteliği taşıyor.

Geleneksel üretim yöntemlerinin korunduğu Karacasu'da, çömlekçilik hem bölge ekonomisine katkı sunuyor hem de Anadolu’nun zanaat kültürünü gelecek kuşaklara aktarmayı sürdürüyor.

1946 yılında Adnan Ötüken tarafından kurulan ve günümüze kadar hizmet vermeyi sürdüren kütüphaneden günde 2 bin kişi faydalanıyor.

﷽

وَاَنْ لَيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ وَاَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرٰىۖ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

قُولُوا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ عَلَى اللّٰهِ تَوَكَّلْنَا.

TEVEKKÜL

Muhterem Müslümanlar!

Yüce dinimiz İslam’ın hayatımızın her alanına yansıtmamızı emrettiği ilkelerden biri tevekküldür.

Tevekkül; Müslümanın, sorumluluklarını hakkıyla yerine getirip Allah’ın rahmet ve merhametine sığınmasıdır. Üzerine düşen tedbirleri alıp Allah’ın takdirini beklemesidir. Meşru isteklerine ulaşmak için sebeplere sarılması, aklını ve iradesini doğru yönde kullanması, Allah’a güvenip dayanmasıdır.

Aziz Müminler!

Tevekkül, bir ebeveynin; Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Hiçbir anne baba, çocuğuna güzel terbiyeden daha kıymetli bir bağışta bulunamaz”[1] buyruğuna uyarak evlatlarına güzel örnek olması, daha sonra onlardan erdem ve fazilet beklemesidir. Bir gencin, “Yaptığınız işi güzel yapın. Allah işini güzel yapanları sever”[2] ilkesi gereğince geleceğini; ilim, sanat ve meslek çerçevesinde şekillendirmesi, sonra Allah’tan başarı istemesidir.

Kıymetli Müslümanlar!

Kimi zaman tevekkül; bir tüccarın, ölçüyü ve tartıyı eksiksiz yaptıktan sonra Allah’tan hayırlı kazanç dilemesi olarak karşımıza çıkar. Kimi zaman da tevekkül; bir çiftçinin toprağı doğru işleyip, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “‘Allah bize yeter, O ne güzel vekildir. Sadece Allah’a tevekkül ettik.’ deyiniz”[3] hadis-i şerifi gereğince hasadın bereketini Allah’a havale etmesi olarak hayata yansır.

Değerli Müminler!

Tevekkül, tembelliğin sığınağı, miskinliğin bahanesi değil, uyanışın ve kendine gelmenin vesilesidir. Allah’ın yardımını ümit ederek fiili duada bulunmak; zamanın gereklerine uygun bilgi ve teknoloji üretmektir. Zaferlerin emeksiz elde edilemeyeceği bilinciyle düşmanları caydıracak güce ulaşmak için gayret etmek, Cenâb-ı Hak’tan nusret ve inayet dilemektir.

Aziz Müslümanlar!

“Allah’ın dediği olur” kanaatiyle tedbiri elden bırakmak, “Kaderde ne varsa o gelir başa” anlayışıyla sorumlulukları ihmal etmek, “Nasıl olsa Allah rızkımı verir” düşüncesiyle çalışmayı terk etmek, İslam’ın tevekkül anlayışında kendisine asla yer bulamaz. Müslümana düşen; ‘Tedbir kuldan, takdir Allah’tan’ şuuruyla gecesini gündüzüne katarak çalışmaktır. Yüce Rabbimizin bu husustaki uyarısı gayet açıktır: “İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır ve çalışmasının karşılığı ileride mutlaka görülecektir.”[4]

Kıymetli Kardeşlerim!

Kalplerimizin huzur bulabilmesi için hayatımızın her alanında; okurken, çalışırken, ailemizin rızkını temin ederken, zorluklara karşı mücadele verirken tevekküle ihtiyacımız vardır. Zaman, kendimize gelme ve tevekkül anlayışımızı gözden geçirme zamanıdır. Vakit, çalışmayı, üretmeyi ve mücadeleyi hayatımızın vazgeçilmez bir parçası kılma vaktidir.

Hutbemizi İstiklal Şairimizin şu veciz sözleriyle bitiriyoruz:

Allah’a dayan, sa’ye sarıl, hikmete râm ol,

Yol varsa budur, bilmiyorum başka çıkar yol!

[1] Tirmizî, Birr, 33.

[2] Bakara, 2/195.

[3] Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 8.

[4] Necm, 53/39, 40.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimiz, bu yıl aynı günde iki bayramı bizlere ikram etti. Ramazan Bayramının ilk gününü idrak ederken, biz müminlerin bayramı Cuma namazını eda etmek üzere bir aradayız hamdolsun.

Aziz Müminler!

Ramazan-ı şerif, maddi ve manevi pek çok güzelliği elde ettiğimiz bir mektep idi. Bu mübarek ayda; camilerimiz cemaatle, gönüllerimiz muhabbet ile dolup taştı. Tekbir ve salavatların yükseldiği kubbelerimiz altında ümmet-i Muhammed olmanın coşkusunu hep birlikte yaşadık. Sahurla bereketlendik. Oruç ile ruhlarımızı arındırdık. Kur’an-ı Kerim ile gönüllerimizi nurlandırdık. Teravih ve teheccüd namazlarıyla gecelerimizi huzura erdirdik. Zekât ve fitrelerimizle paylaşmanın ve yardımlaşmanın sevincini yaşadık. Geçmişin muhasebesini yaptık, hata ve günahlarımız için Cenâb-ı Hak’tan bağışlanma diledik.

Kıymetli Müslümanlar!

Allah’ın razı olduğu bir kul, insanların hoşnut olduğu bir Müslüman olmanın yolu, hayatı Ramazan kılmakla mümkündür. Hayatı Ramazan kılmak ise; Kur’an-ı Kerim’i okumaya, onun istediği gibi bir mümin olmaya gayret göstermekle olur.

Hayatı Ramazan kılmak; Rabbimizin zikrini dilimize ve kalbimize yerleştirmekle, zikrin en büyüğü olan namazlarımızı eda etmekle olur. “Kim, Ramazan orucunu tutar ve ona Şevval ayından altı gün daha eklerse, bütün yıl oruç tutmuş gibidir”[1] hadis-i şerifi gereğince içinde bulunduğumuz Şevval ayında oruç tutmakla olur.

Değerli Müminler!

Hayatı Ramazan kılmak; yıl boyunca ihtiyaç sahiplerini, yetim ve öksüzleri gözetmekle, iyiliği yeryüzüne hâkim kılmak için çaba sarf etmekle olur. Etrafımızı ateş çemberine çevirmek isteyenlere karşı feraset ve basireti kuşanmakla, birlik ve dirlikle olur.

Hayatı Ramazan kılmak; ticaretimizi helal kazançla bereketlendirmekle olur. Ailemizde sevgi ve merhameti, sosyal hayatta adalet ve hakkaniyeti hâkim kılmakla olur. Hâsılı hayatı Ramazan kılmak; elimizi, belimizi ve dilimizi muhafaza ettiğimiz bir ömür sürmekle olur. Yüce Rabbimiz böyle bir hayatı sürdürenlere şu müjdeyi vermektedir: “‘Rabbimiz Allah’tır’ deyip sonra da istikamet üzere yaşayanlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir. Onlar cennetliktir. Yapmakta olduklarına karşılık, orada ebedi kalacaklardır.”[2]

Aziz Müslümanlar!

Şu hususu unutmayalım ki; Ramazan mektebinde alınan eğitim, bir ömre aktarıldığında gerçek anlamını kazanacaktır. Hutbemizi; Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, ‘Allah’ın en sevdiği amel nedir?’ diye soran kişiye verdiği şu cevapla bitiriyoruz: “Allah katında amellerin en sevimlisi az da olsa devamlı olanıdır.”[3]

[1] Müslim, Sıyâm, 204.

[2] Ahkâf, 46/13,14.

[3] Müslim, Müsâfirîn, 216.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki Nusayrat Mülteci Kampı’nda yerinden edilen Filistinliler için toplu iftar programı düzenledi.