Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başlayan programda, Konya İl Müftüsü Prof. Dr. Ali Öge ile Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay katılımcılara hitap ederek selamlama konuşmalarını yaptı.

İl Müftüsü Prof. Dr. Ali Öge, "Vefa Umresi" isminin son derece anlamlı olduğunu belirterek umre ibadetinin İslam'ın en önemli ibadetlerinden biri olduğunu ifade etti. Vefanın ise mümine yakışan en güzel hasletlerden biri olduğunu dile getiren İl Müftüsü Öge, "Allah'a karşı vefa, sözümüze karşı vefa, toplumumuza karşı vefa, aynı zamanda büyüklerimize karşı vefa göstermek hepimizin sorumluluğudur." dedi. Vefa Umresi Projesi'nin hayata geçirilmesine katkı sunan Konya Büyükşehir Belediyesine, Konya İl Müftülüğüne ve organizasyonda emeği geçen herkese teşekkür etti.

Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay ise ikinci kura çekilişini gerçekleştirdiklerini belirterek, daha önce kutsal topraklara gitme imkanı bulamamış vatandaşların hayallerini gerçekleştirmelerine vesile olmaktan büyük mutluluk duyduklarını ifade etti. Başkan Altay, umreye gitmeye hak kazanan vatandaşların 10 günlük umre programına katılacaklarını belirterek programın hayırlı olmasını temenni etti.

Programın devamında noter huzurunda gerçekleştirilen kura çekimiyle umreye gitmeye hak kazanan vatandaşlar belirlendi. Sonuçların açıklanmasının ardından hak sahipleri büyük sevinç yaşadı.

Program, hatıra fotoğrafı çekiminin ardından sona erdi.

Ebû Hüreyre (ra) anlatıyor: ‘Resûlullah (sas), "Gıybet nedir biliyor musunuz?" diye sordu. Sahâbe, "Allah (cc) ve Resûlü (sas) daha iyi bilir!" karşılığını verdiler. Resûlullah (sas), "Kardeşini hoşlanmadığı bir şey ile anmandır." buyurdu. "Ya kardeşimde o söylediğim durum varsa ne dersin?" diye sorulunca Resûlullah (sas), "Söylediğin şey eğer onda varsa gıybet etmişsindir. Şayet yoksa ona iftira etmiş olursun." buyurdu.

(M6593 Müslim, Birr, 70)

***

عَنْ أَبِى بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) :’يَا مَعْشَرَ مَنْ آمَنَ بِلِسَانِهِ وَلَمْ يَدْخُلِ الْإِيمَانُ قَلْبَهُ: لاَ تَغْتَابُوا الْمُسْلِمِينَ وَلاَ تَتَّبِعُوا عَوْرَاتِهِمْ فَإِنَّهُ مَنِ اتَّبَعَ عَوْرَاتِهِمْ يَتَّبِعِ " اللَّهُ عَوْرَتَهُ، وَمَنْ يَتَّبِعِ اللَّهُ عَوْرَتَهُ يَفْضَحْهُ فِى بَيْتِهِ

Ebû Berze el-Eslemî’den (ra) rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur: "Ey diliyle iman edip, kalbine iman girmemiş olan kimseler! Müslümanların gıybetini yapmayın ve onların gizli hâllerini araştırmayın. Çünkü her kim onların gizli hâllerini araştırırsa Allah (cc) da onun gizli hâlini araştırır. Allah (cc) kimin gizli hâlini araştırırsa onu evinde (gizlice yaptıklarını ortaya çıkararak) bile rezil eder."

(D4880 Ebû Dâvûd, Edeb, 35)

***

"عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: "كَفَى بِالْمَرْءِ إِثْمًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ

Ebû Hüreyre’den (ra) nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurmuştur: "Kişiye günah olarak her duyduğunu söylemesi yeter."

(D4992 Ebû Dâvûd, Edeb, 80)

***

عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: "إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حَرَّمَ عَلَيْكُمْ عُقُوقَ الْأُمَّهَاتِ، وَوَأْدَ الْبَنَاتِ، وَمَنْعًا وَهَاتِ. وَكَرِهَ لَكُمْ ثَلاَثًا قِيلَ وَقَالَ، وَكَثْرَةَ السُّؤَالِ، وَإِضَاعَةَ الْمَالِ "

Mugîre b. Şu’be’den (ra) nakledildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz Yüce Allah (cc), annelere hürmetsizlik etmeyi, kız çocuklarını diri diri gömmeyi ve üzerine düşeni yapmamayı, hak etmediğini istemeyi size haram kılmıştır. Sizin için üç şeyi de çirkin görmüştür: Dedikodu, malı zayi etmek ve anlamsız çok soru sormak!"

(M4483 Müslim, Akdiye, 12)

***

"فَقَالَ حُذَيْفَةُ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَقُولُ: "لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ

Huzeyfe’nin (ra) işittiğine göre, Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurmuştur: "(İnsanlar arasında) laf taşıyan kişi cennete giremez."

(B6056 Buhârî, Edeb, 50; M290 Müslim, Îmân, 168)

***

Hz. Âişe (ra)... Resûl-i Ekrem’in (sas) insanların en sevimlisi olarak vasıflandırdığı, genç yaşta müminlerin annesi olma şerefine nail olan güzide insan... Hz. Âişe (ra), sadece vefalı bir eş değil, aynı zamanda güçlü zekâsı ve hafızasıyla Allah Resûlü’nün (sas) terbiyesinde yetişmiş mükemmel bir talebeydi. Âişe (ra), Allah Resûlü’nün (sas) kimi zaman takdirine, kimi zaman ise ikazına neden olan davranışlarını bizzat kendisi sonraki nesillere naklediyordu. Kendisinin rivayet ettiği olaylardan biri, Hz. Peygamber’in eşlerinden Safiyye bnt. Huyey (ra) ile alâkalıydı. Hanımları arasında, Hz. Peygamber’e (sas) en çok düşkün olan Hz. Âişe (ra), Resûlullah’la (sas) birlikte bulunduğu bir gün, mizacındaki kıskançlıktan mı, yoksa eşine olan aşırı sevgisinden midir bilinmez, Safiyye bnt. Huyey (ra) hakkında hoş olmayan bazı sözler söylemişti. Hz. Peygamber’e (sas), Safiyye’nin (ra) boyunun kısa oluşunu ima edercesine eliyle işaret ederek, "Ey Allah’ın Resûlü!, sana Safiyye’deki şu hâl yeter." demişti. Her ne kadar masum görünse de bir insanı arkasından çekiştirme mahiyetindeki bu sözler karşısında Allah Resûlü (sas), hemen Âişe’yi (ra) ikaz ederek, "Sen öyle bir söz söyledin ki, o söz denize karışsaydı denizin suyunu bozardı." buyurmuştu.

İnsan, kimi zaman sevdiğini paylaşmak istemeyerek onu kıskandığı için kimi zamansa kasıtlı biçimde karşısındakini aşağılamak, kötülemek, küçük düşürmek maksadıyla acımasızca sözler sarf edebilmektedir. Bazen nefretten, bazense gafletten kaynaklanan bir içgüdüyle hareket ederek, sözlerinin muhatabını ne kadar inciteceğini hesaplamaksızın, onun arkasından konuşabilmektedir.

Safiyye (ra) validemizle ilgili olayda olduğu gibi, kişinin duyduğunda hoşlanmayacağı türdeki sözler, genel olarak gıybet, dedikodu olarak bilinmekte ve bu tür davranışlar Allah Resûlü (sas) tarafından âdeta denizi kirletecek kadar kirli görülmektedir. İnsanın kalbinin kırılmasına, onurunun incinmesine, insanlar arasındaki sevgi ve saygı bağlarının incelmesine neden olması dolayısıyla Allah Resûlü (sas), insanları gıybetten şiddetle sakındırmıştır. Ashâbıyla birlikte olduğu sırada onlara gıybetin ne olduğunu soran Hz. Peygamber (sas), onların, "Allah (cc) ve Resûlü (sas) daha iyi bilir." demeleri üzerine, gıybeti, "Kardeşini hoşlanmadığı bir şeyle anmandır!" şeklinde tanımlamıştır.

Sahâbîlerden birinin, "Ya kardeşimde o söylediğim durum varsa ne dersin?" sorusuna ise, "Söylediğin şey eğer onda varsa gıybet etmişsindir. Şayet yoksa ona iftira etmiş olursun." cevabını vermiştir. Buna göre, konuşulanların gıybet olarak değerlendirilmesinde esas olan hakkında konuşulan kişinin o vasıfları taşıyıp taşımaması değil, hoşlanmayacağı bir şekilde insanın arkasından konuşulup çekiştirilmesidir. Bu yüzden o kişinin gerçekte öyle olması veya konuşulanların yeri geldiğinde o kişinin yüzüne de söylenebileceğinin düşünülmesi, insana gıybet etme hakkını vermediği gibi, böyle bir savunma geliştirmek de gıybeti meşru kılmamaktadır.

İnsan, gıybet yaparak elde ettiği hazzın çekiciliğine kapılarak kalbini karartma pahasına bu fiili alışkanlık hâline getirir. Bu durumun iğrençliği ilâhî kelâmla da ifade edilmekte ve gıybet, ölü eti yemeye benzetilmektedir: "...Birbirinizin gıybetini yapmayın. Biriniz ölü kardeşinin etini yemeyi hiç arzu eder mi ki? Demek tiksindiniz! O hâlde Allah’a (cc) karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah (cc), tevbeyi çok kabul edendir, çok merhametlidir." Gıybetin kesin bir şekilde yasaklandığı bu âyetle, aynı zamanda ondan kurtuluşun çaresi de gösterilmekte ve kullarına karşı çok merhametli olan Allah’a (cc) tevbe edilerek bu günahtan temizlenilebileceği bildirilmektedir.

Gıybet, insanların dış görünüşleri veya fiziksel bazı kusurları ile ilgili olabildiği gibi, kişinin ailesi, soyu, ırkı, huyu, ahlâkı veya diniyle alâkalı da olabilir. Kişiyi kızdıran, kıran veya onurunu ve gururunu inciten lakaplar takmak da gıybete girmektedir. Çoğu zaman insanın arkasından konuşarak sözle yapılan gıybet, kimi zaman da bir kaş göz hareketiyle, bükülen bir dudakla veya el kol işaretiyle, hatta göz kırpmayla da gerçekleşebilir. Eğlence ve mizah gayesiyle veya şaka niyetiyle de olsa başkasını taklit etmek de gıybettir. Nitekim bir defasında Hz. Âişe (ra), Allah Resûlü’nün (sas) yanında birisinin taklidini yapmış, Hz. Peygamber (sas) ise onun bu davranışından hoşlanmayarak ona, "Elime dünyayı verseler bile bir başkasının taklidini yapmam; bundan asla hoşlanmam." demiştir. Gıybet bazen açıkça ifade edilmese de, yazıyla, imayla, kurnazca dile getirilen kinayeli sözlerle de gerçekleşebilir. Hatta gıybetin bu türü, kötü zan ve şüpheler uyandırabilmesi, dolayısıyla açıkça söylenmesinden daha tehlikeli durumlar yaratabilir. Her ne şekilde olursa olsun, kişiyi aşağılayan, küçümseyen, onun şeref ve haysiyetini yaralayan bu türden davranışlar, insanı yaratılanların en şereflisi, en değerlisi olarak gören İslâm dini tarafından kesin bir şekilde yasaklanmıştır. "İnsanları dilleri ile arkalarından çekiştiren ve karşılarında kaş göz hareketleri ile onlarla alay eden herkese yazıklar olsun!" buyuran Allah Teâlâ (cc), böyle fiillerin insanı âhirette azaba düşüreceğini bildirmektedir.

İnsan, karakterini bozma, gönlünü kirletme, dostlarını kaybetme pahasına gıybete başvurarak neden vicdanına eziyet eder? Kişiyi gıybet etmeye yönelten ve buna zemin hazırlayan bazı durumlar söz konusudur. İnsan, içindeki öfke ve intikam ateşini söndürmek maksadıyla, bu ateşi daha da alevlendireceğini hesaba katmaksızın, gıybete yönelebilir. Ya da içinde bir türlü yenemediği haset ve kıskançlık duygusunu gıybetle gidermeye çalışabilir. Kibir, gösteriş, küçümseme gayesiyle, yalnızca kendini küçülttüğünün farkına varmadan, gıybete başvurabilir. Oysa gıybet, insanların kusurlarını anlatıp onları küçülterek kendisini yüceltmek isteyen âciz kimselerin faaliyetidir. İnsanın sayılamayacak kadar çok olan hatalarını örtme maksadıyla diğerlerinin kusurlarını ortaya çıkarma ihtiyacıdır. Böylece, kusursuz ve mükemmel olmayan insanoğlu, kendi günahlarını telâfi etmek yerine, başkalarının günahını diline dolayarak kendininkilere bir yenisini eklemektedir. Kardeşini yargılayıp kınayamayacak kadar günahkâr olan insan, onun ayıbını ortaya çıkararak ve onu kötüleyerek iyi olamayacağı gibi, kardeşini küçülterek de kendisini yüceltemez.

Sağduyulu davranamayıp bazen kötü duygularının bazen de yanlış düşüncelerinin esiri olan insan, kendisine söz geçiremeyerek gıybetle neticelenecek bir süreci başlatır. Gıybetin öncesinde ona doğru gidilen yolda kişi gıybetle ilişkili birtakım davranışlara yönelir. Öncelikle o insan hakkında olumsuz birtakım zan ve şüpheler besler. Bir bakıma insan, diliyle gıybet etmeden önce, sû-i zan besleyerek kalbiyle gıybet eder. Mümin kardeşi hakkında asılsız, temelsiz, yersiz birtakım kuşkulara dayanarak, çoğu zaman gerçekle alâkası olmayan zanlarla hareket eder, sonra bu kötü zanların doğru olup olmadığını merak ederek araştırmaya başlar. Böylece ‘tecessüs’ adı verilen, insanların mahremiyetlerini araştırma faaliyetine geçilmiş olur. Gıybet eden kişi, insanların özel hayatlarını, hata, kusur ve günahlarını araştırıp tecessüste bulunmayı alışkanlık hâline getirerek, söz konusu ayıpları kendisi için malzeme yapmaya çalışır. Oysa Allah Resûlü (sas), tecessüssün gıybeti doğuracağına işaret ederek bu tehlikeye karşı insanları şöyle uyarmaktadır: "Ey diliyle iman edip, kalbine iman girmemiş olan kimseler! Müslümanların gıybetini yapmayın ve onların gizli hâllerini araştırmayın. Çünkü her kim onların gizli hâllerini araştırırsa Allah (cc) da onun gizli hâlini araştırır. Allah (cc) kimin gizli hâlini araştırırsa onu evinde (gizlice yaptıklarını ortaya çıkararak) bile rezil eder."

Gıybetin hazırlık safhası olan kötü zan ve tecessüsle elde edilen bilgiler, dile dökülerek gıybet edilmiş olunur. Kötü zan ve tecessüssün gıybeti doğurması ve bunların aralarındaki sıkı ilişki dolayısıyla Allah Teâlâ (cc), kullarını şu şekilde uyarmaktadır: "Ey iman edenler! Zannın çoğundan sakının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurlarını ve mahremiyetlerini araştırmayın. Birbirinizin gıybetini yapmayın." Zan, tecessüs, gıybet gibi davranışlarla insanların gizli hâllerini araştırmanın onlar arasında fesada neden olacağına işaret eden Sevgili Peygamberimiz (sas), ayıpları dile getirmek yerine örtmeyi emretmiştir. Zira bir Müslüman diğerinin ayıbını örttüğünde, Allah Teâlâ’nın (cc) da âhirette onun ayıbını örteceğini müjdelemiştir. Hz. Peygamber (sas), insanlar arasında sevgi ve saygıyı yok eden, kin, nefret, haset, düşmanlık tohumları eken davranışlara karşı ümmetini uyarmış ve onlara kardeş olmalarını öğütlemiştir: "Zandan sakının. Çünkü zan, sözlerin en yalanıdır. Birbirinizin eksikliğini görmeye ve işitmeye çalışmayın. Özel hayatınızı da araştırmayın. Birbirinize haset etmeyin. Birbirinize arkanızı çevirip küsmeyin. Birbirinize nefret ve düşmanlık da beslemeyin. Ey Allah’ın kulları! Birbirinizle kardeş olun!"

İnsanların arkalarından konuşarak gıybet etmeyi yasaklayan Resûl-i Ekrem (sas), "Ashâbımdan hiç kimse bana bir başkası hakkında (beni rahatsız edecek) bir şey iletmesin. Zira ben sizin karşınıza (hakkınızda her türlü güvensizlikten) salim olan bir kalple çıkmayı arzu ediyorum." buyurarak ashâbının birbirleri hakkında söz taşıyıp gıybet etmelerini engellemeyi amaçlamıştır. İnsanlar arasında huzuru bozan bu tür fiillerin âhirette de azaba neden olacağını bildirmiştir. Nitekim Allah Resûlü (sas), mi’rac’a çıkarıldığında gıybet edenlerle ilgili şahit olduğu bir durumu şöyle nakletmiştir: "Mi’raca çıkarıldığım zaman bakırdan tırnakları olan bir topluluğa rastladım. Tırnaklarıyla yüzlerini ve bağırlarını tırmalıyorlardı. "Bunlar kimlerdir?" diye sordum. Cebrail, "(Gıybet etmek suretiyle) insanların etlerinden yiyen ve şereflerine saldıranlardır." cevabını verdi. Mümin kardeşinin gıybetini yapmayı onun etinden yemeye benzeten Allah Resûlü (sas), bu davranışın âhirette cezasız bırakılmayacağını şu şekilde haber vermektedir: "Her kim Müslüman bir adam(ın gıybetini etmesi) sebebiyle (onun ölü etinden) bir lokma yiyecek olursa, Allah (cc) ona o yediği et kadar cehennem (ateşin)den yedirecektir. Kime (gıybetini yaptığı) bir Müslüman sebebiyle bir elbise giydirilirse bunun bir misli de kendisine cehennem ateşinden giydirilecektir."

"Kişiye günah olarak her duyduğunu söylemesi yeter." buyuran Peygamber Efendimiz (sas), insanların düşünmeksizin ağızlarından çıkıveren sözler sebebiyle cehenneme girebileceklerini bildirmiştir. Bu yüzden Allah Resûlü (sas), gıybet konusunda oldukça titiz davranmış ve eşi Hz. Âişe’nin naklettiğine göre, ismini zikrederek kimse hakkında kötü konuşmamıştır. Bunun yerine, insanların olumsuz davranışlarını gördüğü zaman onları düzeltmek için, "İnsanlara ne oluyor da şöyle şöyle yapıyorlar?" gibi genel ifadeler kullanmayı tercih etmiştir. "Ya hayır söylemeyi ya da susmayı" emreden Allah Resûlü (sas), gıybet ve dedikodu yaparak kötü şeyler konuşmak yerine susmayı önermiş ve dilini bunlardan koruyabildiğinde kişinin cennete girebileceğini müjdelemiştir.

Hz. Peygamber (sas) tarafından, "elinden ve dilinden emin olunan insan" olarak tanımlanan Müslüman, kalbiyle sû-i zan besleyen, diliyle gıybet eden, insanları arkalarından çekiştiren, onların kusurlarını araştıran, ayıplarını ortaya döken, sözleriyle kardeşini yaralayan insan değildir. İmanı gereği, güzel ahlâkla donanan Müslüman, kardeşinin mahremiyetine dil uzatarak onun şerefini, haysiyetini incitemez. "Müslüman’ın, Müslüman’a malı, ırzı ve kanı haramdır. Kişiye Müslüman kardeşini hakir görmesi günah olarak yeter." buyuran Allah Resûlü (sas), Müslümanların birbirlerine dil uzatmak yerine bu tür sözlere karşı birbirlerini savunmalarını istemiştir: "Kim Müslüman kardeşinin iffetini korursa Allah da kıyamet gününde onun yüzünü cehennem ateşinden korur." buyurarak müminlerin boş iş ve sözlerden yüz çevirip dayanışma içinde olmaları gerektiğini bildirmiştir. Bir vücudun organları gibi birbirlerine kenetlenmiş olan Müslümanlar kardeştir ve buna göre Müslüman’ın kardeşini ne sözleriyle ne de davranışlarıyla incitmesi helâldir. Gıybet etmek suretiyle kardeşinin hakkına girmiş olan kişinin hem kardeşinden hakkını helâl etmesini istemesi hem de kul hakkına sebep olduğu için Rabbinden af dileyip tevbe etmesi gerekmektedir.

Dünyevî ve uhrevî yönden pek çok zarara neden olması dolayısıyla haram kılınmış olan gıybet fiiline bazı istisnaî durumlarda ruhsat verilmiştir. Niyetin iyi olması koşuluyla, meşru bazı mazeretler gözetilerek aleyhte konuşulduğunda bu gıybet sayılmamaktadır. Bir suçluyu ilgili makamlara şikâyet etmek, çevresine zarar veren bir insandan korunmak, birinin yapacağı kötülüğe engel olmak, kötü davranışları ıslah etmek, lakabıyla meşhur olmuş bir insanı tanıtmak, günahı alenen işleyen ve bundan utanmayan bir insanı kınamak veya bir âlime fetva sormak maksadıyla konuşulduğunda, bu gıybet olmamaktadır. Zira ashâbdan Allah Resûlü’ne (sas) fetva sormak maksadıyla insanlar gelmekte ve gerektiğinde insanların kusurlarından bahsederek sorunlarını dile getirmekteydiler. Hz. Peygamber’e (sas) kocasının cimriliğinden bahseden Ebû Süfyân’ın hanımı Hind, kocasından habersiz kendisine ve çocuklarına yetecek kadar nafaka almasının günah olup olmamasını sormuş, Resûlullah (sas) da örfe uygun olacak şekilde alabileceğini bildirmiştir. Bu durumda ne Hind gıybet etmek amacıyla konuşmuş ne de Allah Resûlü (sas) sözlerinden dolayı onu uyarmıştır.

Gıybet, kolaylıkla gerçekleşebilen, zamanla sıradanlaşarak kişiyi rahatsız etmeyen ve insanlar arasında hızla yayılabilen bir hastalıktır. Önlem alınmadığında hem fert hem de toplum için çok daha ciddi sorunlara kaynaklık edebilmektedir. Gıybetle başlayan afetler zinciri insanlar arasında kin, nefret, düşmanlık, bozgunculuk meydana getirebilecek fiilleri tetiklemektedir. Bunlar arasında, gıybetin ilerlemiş ve gelişmiş hâli olarak karşımıza dedikodu ve koğuculuk/nemîme çıkmaktadır. İnsanlar arasında bozgunculuk çıkarmak maksadıyla söz taşıma, gıybet etme, dedikodu yapma anlamına gelen koğuculuk, birey ve toplum ahlâkı açısından çok tehlikeli bir davranıştır. Koğuculuk yapan kimse, insanların arasını bozmak, düşmanlık yaratmak için doğru veya yanlış olan sözleri taşır, hoş olmayan durumları açıklar. Kişinin aleyhinde söylenmiş sözleri ona ulaştırır, haset ve nifak üzerine kurduğu planlarıyla insanları birbirine düşürür. Koğuculuk ve dedikodu yapan kimseler, insanların birine bir türlü diğerine başka türlü davranan, ikiyüzlü, şerrinden emin olunmayan, güvenilmez insanlardır. Allah Resûlü (sas), "İnsanların en kötüsü, kötülüğünden dolayı insanların kendisinden sakındığı kimsedir." buyurarak bunların kötülüklerine karşı insanları uyarmıştır.

Koğuculuk, birkaç kişi arasında gerçekleşebilen gıybet fiilinin sınırlarını genişletme ve daha fazla kişiyi gıybete ortak etme faaliyetidir. Bu yönüyle gıybetten daha tehlikelidir. İnsanın ruhuna işleyen, vicdanını körelten bu davranış, alışkanlık hâline getirildiğinde artık kişi bundan rahatsızlık da duymamakta, âdeta dedikodudan zevk almaktadır. İnsanın ruhsal durumunu olumsuz etkileyen, kişiliğini bozan bu davranış, Kur’an tarafından da ’iğrenç’ olarak nitelendirilmektedir. Konuyla ilgili olarak Allah Resûlü (sas) şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz Yüce Allah (cc), annelere hürmetsizlik etmeyi, kız çocuklarını diri diri gömmeyi ve üzerine düşeni yapmamayı, hak etmediğini istemeyi size haram kılmıştır. Sizin için üç şeyi de çirkin görmüştür: Dedikodu, malı zayi etmek ve anlamsız çok soru sormak!"

Toplumdaki sevgi ve saygı bağlarını körelterek bunun yerine kin ve nefreti yerleştiren, insanlar arasında güvensizlik yaratan, toplumun huzurunu bozan dedikodu ve koğuculuk insanın yalnız dünyasını değil, âhiretini de karartmaktadır. "Sizin en şerliniz, söz götürüp getirmek suretiyle koğuculuk yaparak birbirini seven iki kişi arasını açanlardır." buyuran Hz. Peygamber (sas), koğuculuğun âhiretteki cezasıyla ilgili insanları uyarmıştır. Nitekim Allah Resûlü (sas), bir kabristana uğradığı sırada orada yatanlardan iki kişinin azap gördüğünü söylemiş ve bunun sebebine şöyle işaret etmiştir: "Onların azapları öyle büyük bir şeyden dolayı değil. Biri idrarın (üzerine sıçramasın)dan sakınmazdı, diğeri de koğuculuk yapardı." Hayatın her alanında sıklıkla karşılaşılan, yaygınlığından dolayı günah olarak algılanmayıp önemsenmeyen bir davranış olan dedikodu, kimi zaman da çeşitli çıkarlar sağlamak maksadıyla mevki ve makam sahibi insanlara ulaştırılmaya çalışılmaktadır. Küçük menfaatler uğruna bu tür alçaltıcı davranışlarda bulunmayı Resûlullah (sas) kesinlikle hoş görmemiştir. Nitekim ashâb-ı kirâmdan Huzeyfe’ye (ra) bir adamın yöneticilere başkaları hakkında laf taşıdığı söylendiğinde Resûlullah’ın (sas) bu konuda şöyle dediğini bildirmiştir: "(İnsanlar arasında) laf taşıyan kişi cennete giremez."

İslâm dininde, insanların onurlarına dil uzatmak suretiyle saygınlıklarından koparılan her parça, onların etini yemek kadar iğrenç görülmüştür. Ancak günümüzde bir eğlence unsuru imiş gibi gösterilen dedikodu faaliyetleri, özellikle iletişim araçları ile merak ve ilgi uyandıracak tarzda sunulmakta, bu şekilde âdeta bir gıybet sektörü meydana getirilmektedir. Yaygınlığından dolayı ayıp ve günah olarak benimsenmeyen gıybet ve dedikodunun yol açtığı olumsuzluklar görmezden gelinmekte, hatta bunlar bir anlamda teşvik edilmektedir. Dinî ve ahlâkî boyutunun yanında psikolojik ve sosyolojik açıdan da birey ve topluma çeşitli zararlar veren gıybet ve dedikoduyla başa çıkmada öncelikle İslâm’ın ahlâk değerlerine bağlılık gösterilmelidir. Ayrıca kişi, gıybetin konuşulduğu ortamlarda bulunmamaya özen göstererek, gıybeti dinleyerek teşvik etmekten uzak durarak, bu insanlardan yüz çevirip onları ikaz ederek bu tür davranışları engelleyebilir. İnsan, gıybetle başkasını küçültmeye çalışırken kendisinin hem kullar hem de Allah (cc) nezdinde ne kadar küçüldüğünü düşünmeli, kendisi için söylendiğinde hoşlanmayacağı sözleri başkaları için söylemekten çekinmelidir. İslâm ahlâkında asla yeri olmayan bu faaliyetler Allah’a (cc) karşı sorumluluk bilinci taşıyan Müslümanların değil, basit insanların işidir. Müslüman ise, "Hakkında kesin bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur." uyarısının bilinciyle hareket eder. Ve kendisine her şeyden daha yakın olan Rabbinin her an onu görüp duyduğunun farkındadır. Zira insanların aralarındaki gizli fısıldaşmalar da dâhil olmak üzere, Rabbinin her şeyden haberdar olduğunu ve gün geldiğinde yaptıkları işleri kullarına birer birer bildireceğini bilir:

"Görmez misin ki Allah (cc) göklerde ne varsa, yerde ne varsa bilir! Üç kişinin gizli konuştuğu yerde dördüncüsü mutlaka O’dur. Beş kişinin gizli konuştuğu yerde altıncısı mutlaka O’dur. Bunlardan az veya çok olsunlar ve nerede bulunurlarsa bulunsunlar mutlaka O (cc), onlarla beraberdir. Sonra kıyamet günü onlara yaptıklarını haber verecektir. Doğrusu Allah (cc), her şeyi bilendir."

Kaynak: Diyanet Hadislerle İslam

İnsanlar iyilik yaparlarsa biz de iyilik yaparız; zulmederlerse biz de zulmederiz.” diyen zayıf karakterli kimseler olmayın. Bilakis iyilik yaptıklarında insanlara iyilik yapmayı, kötülük yaptıklarında ise onlara zulmetmemeyi içinize (bir ilke olarak) yerleştirin. (Tirmizî, Birr, 63)

Programa katılan Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş da üniversite adaylarıyla sohbet ederek eğitim hayatı ve mesleki gelişimlerine ilişkin tavsiyelerde bulundu.

Üniversite tercihi yapacak adaylara başarı dileklerini ileten Başkan Arpaguş, öğrencilerin sorularını yanıtladı, sohbet etti.

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş, İstanbul’da İbn Haldun Üniversitesi (İHÜ) tarafından bu yıl dokuzuncusu düzenlenen üniversite tercih festivali TercihFest 26’ya katıldı.https://t.co/fbaZhZhEkV pic.twitter.com/wUZsN8vybY

— T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı (@diyanetbasin) August 3, 2026

Programa Adana Cumhuriyet Başsavcı Vekili Tahir Özgenç, Yüreğir Kaymakamı Mehmet Aksu, Yüreğir İlçe Millî Eğitim Müdürü İzzettin Aydın ve Yüreğir İlçe Müftüsü Dr. Süleyman Şahin katılarak öğrencilerin heyecan ve mutluluğunu paylaştı.

Yaklaşık 12 sınıfta 300’ü aşkın öğrencinin eğitim gördüğü kurstaki programda Kur’an-ı Kerim’e geçen öğrencilere protokol üyeleri tarafından Kur’an-ı Kerim hediye edildi. Kurs süresince gösterdikleri gayret ve başarıyla öne çıkan öğrencilere ise başarı madalyaları takdim edildi.

Programın ardından protokol üyeleri, öğrencilerin hazırladığı hat sanatı sergisini gezerek eserleri ilgiyle inceledi.

Program sonunda öğrenciler tarafından hazırlanan hat sanatı eserlerinden biri Adana Cumhuriyet Başsavcı Vekili Tahir Özgenç’e, bir diğeri ise Yüreğir Kaymakamı Mehmet Aksu’ya günün anısına hediye edildi.

Program, protokol üyelerinin kursun hazırlanmasında emeği geçen öğreticilere teşekkür etmeleri, öğrencileri tebrik etmeleri ve günün anısına çekilen hatıra fotoğraflarıyla sona erdi.

Taş Bina Kültür ve Sanat Merkezi'nde düzenlenen program, Konya İl Müftüsü Prof. Dr. Ali Öge ile Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay'ın selamlama konuşmalarıyla başladı.

Konya İl Müftüsü Prof. Dr. Ali Öge, öğrencilerin bu anlamlı ödülü kazanmalarından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, kutsal topraklara gidecek öğrenci ve ailelerine hayırlı yolculuklar temennisinde bulundu ve programın düzenlenmesinde emeği geçenlere teşekkür etti.

Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay ise yarışmada dereceye giren öğrencileri tebrik ederek başarılarının devamını diledi. Umreye gidecek öğrencilerden dua isteyen Başkan Altay, bu anlamlı ödülün gençlerin hayatlarında güzel izler bırakmasını temenni etti.

Yarışmayı kazanarak aileleriyle birlikte umreye gitmeye hak kazanan toplam 371 kişiye yönelik düzenlenen seminerde, umre ibadetinin usul ve esasları hakkında bilgilendirme yapıldı.

Seminer, Konya İl Müftülüğü Başvaizi Mehmet Güneş ile Uzman Vaiz Zerrin Koçak tarafından gerçekleştirildi. Programda, umre ibadetinin uygulanışı, kutsal topraklarda dikkat edilmesi gereken hususlar ve manevi hazırlık sürecine ilişkin bilgiler aktarıldı.

Umre Ödüllü Siyer Bilgi Yarışması'nı kazanan öğrenciler ve aileleri, 6 Ağustos ve 15 Ağustos tarihlerinde oluşturulacak iki ayrı kafileyle kutsal topraklara uğurlanacak.

Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başlayan törene Vali İsmail Ustaoğlu, Balıkesir İl Müftüsü Hasan Hayri Yaşar, İl ve İlçe protokol üyeleri ve mahalle sakinleri katıldı.

Törene katılanlara hitap eden Vali İsmail Ustaoğlu, depremin ardından devletin tüm kurum ve kuruluşlarının, özellikle AFAD ve bakanlıkların hızla harekete geçtiğini belirtti.

Cumhurbaşkanlığının liderliğinde depremin yaralarını sarmak için hızlı adımlar atıldığını ve kısa zamanda önemli gelişmeler yaşandığını ifade etti.

Vali Ustaoğlu, "Bir köye gittiğimiz zaman ilk önce cami var mı diye bakıyoruz, camilerimiz köylerimizin şehirlerimizin nişanesidir. İnşallah en kısa zamanda tamamlanmasını ve ibadete açılmasını temenni ediyorum. Rabbim bizleri böyle afetlerden muhafaza etsin." dedi.

Törende konuşan Balıkesir İl Müftüsü Hasan Hayri Yaşar ise, camilerin İslam tarihindeki önemine dikkat çekerek, camilerin Kabe'nin şubeleri olduğunu belirtti.

Müftü Yaşar, "Camilerimiz ibadet mekanlarımızdır. Camilerimiz birlik, beraberlik ve kardeşlik mekanlarıdır. Camilerimiz ilim mekanlarıdır. Yurdumuzun ve İslam beldelerinin tapularıdır camilerimiz." diyerek camilerin sosyal, kültürel ve manevi değerini ifade etti.

Müftü Yaşar, camilerin İstiklal Harbi'nin başlamasındaki öncü rolüne değinerek "Camilerimiz İstiklal Harbi'nin başlamasında çok büyük öneme sahiptir. Balıkesir'imizde Kuva-yi Milliye hareketi ilk olarak Alaca Mescit'te başlamış, yine birçok camimizde İstiklal'in hürriyetin ne kadar önemli olduğu ifade edilmiştir." dedi.

Müftü Yaşar, başta Balıkesir Valiliği, Sındırgı Kaymakamlığı ve Sındırgı İlçe Müftülüğü olmak üzere, deprem sonrası bölgedeki ibuadethanelerin yeniden ayağa kaldırılmasında emeği geçen tüm kurumlara ve katkısı olan herkese teşekkür etti.

Konuşmaların ardından Sındırgı İlçe Müftüsü Sami Türkel tarafından yapılan dua ile caminin temeli atıldı.

Etkinlik nedeniyle açıklamalarda bulunan İl Müftü Yardımcısı Beyhan Görener, "Öğrencilerin daha küçük yaşlarda birbirleriyle tanışıp kaynaşmaları aralarında sevgi ve muhabbetin gelişmesine bir vesiledir. Geleceğimizin teminatı olan çocuklara cami - cemaat bilinci vermek, onları ahlak, erdem, ihlas ve itikat sahibi olarak yetiştirmek ve daha şimdiden birbirlerini tanımak, sevinç ve kederleri paylaşmalarını öğretmek hepimizin asli görevlerindendir. Bu nedenle birbirine yakın cami ve Kur’an kurslarında Yaz Kur’an Kurslarına devam eden öğrencilerin zaman zaman farklı camilerde bir araya gelmesini önemsememiz ve bu uygulamayı bütün camilere yaymamız gerekir diye düşünüyorum. Bu buluşmayı sağlayan din görevlilerine teşekkür ediyorum." ifadelerinde bulundu.

Etkinlik verilen ikramın adından sona erdi.

Müftü Yaşar, Ayvalık Merkez Gönenli Mehmet Efendi Şehitler Camii'nde Cuma namazı öncesinde cemaate vaaz etti. Cuma namazının ardından ise yangının yakından etkilediği Ayvalık'a bağlı Tıfıllar, Hacı Veliler ve Bağyüzü Mahalleleri ile Gömeç'e bağlı Ulubeyler Mahallesi'ni ziyaret etti.

Yaşar, bölge sakinleriyle bir araya gelerek geçmiş olsun dileklerini iletti ve her zaman vatandaşların yanında olduklarını belirterek birlik, beraberlik ve dayanışma mesajları verdi.

Ziyaretlere Ayvalık İlçe Müftüsü Mehmet Yiğit ve Gömeç ilçe Müftüsü Mehmet Ali Bal da katıldı.

Dursunbey İlçe Müftülüğü koordinesinde; İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü, Türkiye İzcilik Federasyonu ve Zağnos Hareket Spor Kulübü iş birliğiyle hayata geçirilen proje, iki etap halinde uygulandı. Gönüllülük esasıyla yürütülen organizasyonun ilk etabında 45, ikinci etabında ise 30 izci öğrenci yer aldı.

Kaymakam Musa Ayyıldız , İl Müftü Yardımcısı Dr. Muhammed Key ve İlçe Müftüsü Abdullah Şen’den oluşan heyet, kamp alanını ziyaret etti. Gençlerin çadır yaşantısını ve yürüttüğü faaliyetleri yerinde inceleyen protokol üyeleri, izci öğrenciler ve liderleriyle bir araya geldi.

Kamp programı kapsamında dağcılık, zipline, geleneksel okçuluk, paintball, binicilik, atıcılık, ebru sanatı, atölye çalışmaları, oryantiring, ilk yardım eğitimi, orman eğitimi, sağlıklı beslenme eğitimi, doğa yürüyüşü gibi çeşitli etkinlik ve eğitimler gerçekleştirildi.

Kampın liderliğini İlçe Müftülüğü Vaizi Latif Hakan Ulu koordinesinde, Çardaklıçeşme Camii İmam-Hatibi Cihat Çetin ve Ferahevler Camii Müezzin-Kayyımı Muhammet Derman üstlendi. Okul idarecileri ve çok sayıda izci lideri de gençlere rehberlik etti.

Yetkililer yaptıkları açıklamada, "Geleceğe güvenle bakan, bedenen ve ruhen sağlıklı, doğa bilincine sahip ve milli-manevi değerlerini özümsemiş bir nesil yetiştirmeyi hedefliyoruz" diyerek organizasyonda emeği geçen tüm kurumlara ve liderlere teşekkür etti.

Final karşılaşmasını Iğdır İl Müftüsü Zahit Demirel, İl Gençlik ve Spor Müdürü Recai Şahin ve çok sayıda vatandaş takip etti.

Törende konuşan İl Müftüsü Zahit Demirel, turnuvanın kazananının dostluk ve kardeşlik olduğunu belirterek, organizasyona katkı sunanlara teşekkür etti ve dereceye giren takımları tebrik etti.

Program, dereceye giren takımlara kupa ve madalyalarının İl Müftüsü Zahit Demirel ile İl Gençlik ve Spor Müdürü Recai Şahin tarafından takdim edilmesinin ardından hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.

Filistin'e ulaşmak için Sakarya'dan Ankara'ya hareket eden konvoy için Serdivan Belediyesi önünde tören düzenlendi.

Belediyenin mobil hizmet aracından katılımcılara çorba ikram edildi.

Burada konuşan Serdivan Belediye Başkanı Osman Çelik, bu konvoya ev sahipliği yapmanın boyunlarının borcu olduğunu söyledi.

Filistin ve Gazzelilerin yanında olduklarını belirten Çelik, Gazze'nin, Filistin'in elbet bir gün özgür olacağını ifade etti.

Siyonistlerin sapkın düşüncelerinin sonuna kadar karşısında olacaklarını vurgulayan Çelik, "Filistin bizim kardeşimiz, kanımız, canımız olur. Aksa bizim kıblemiz olur. Bunu unutmasınlar. Mekke nasıl bizim kıblemizse Aksa da aynı şekilde. Allah yollarınızı açık etsin, yar ve yardımcınız olsun." diye konuştu.

Filistin Konvoyu Sözcüsü Hüseyin Durmaz, Srebrenitsa'yı merkez alarak yola çıktıkları konvoyun, dünyanın en uzun kara konvoyu olduğunu söyledi.

Sakarya'da üç gündür misafir olduklarını aktaran Durmaz, Sakaryalılara güzel misafirperverlikleri için teşekkür etti.

Durmaz, konvoyun üç amacının olduğuna değinerek, şöyle konuştu:

"Birincisi Batı Şeria'nın yeni bir Gazze olmasına izin vermeyeceğiz. Batı Şeria'nın Gazze gibi yerle bir edilmesine müsaade etmeyeceğiz. İkincisi Gazze'deki soykırımı yeniden dünya gündemine getireceğiz. Üçüncüsü de aktivist halk buluşmalarıyla Filistin davasının, toplumun tüm kesiminin ve tüm vicdan sahiplerinin davası olduğunu vurgulayacağız. Birlikte istişare ile daha ileriki süreçlerde daha güzel projelerde dünyayı daha iyi bir yer haline getirmek için ortak bir irade sergilemek istiyoruz. Bu hedeflerle konvoyumuz bir sonraki durağı olan Ankara'ya yola çıkıyor."

Programda Yetim ve Öksüz Çocuklar Eğitim ve Yardımlaşma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Abdulkadir Şen ve Bosna Hersekli aktivist Emir Melkiç de birer konuşma yaptı.

Serdivan İlçe Müftüsü Abdulsamet Erkul'un dua etmesinin ardından konvoy, tekbirlerle Ankara'ya hareket etti.

Programa; Çorum Valisi Ali Çalgan, Belediye Başkanı Dr. Halil İbrahim Aşgın, İl Müftüsü Şahin Yıldırım, protokol üyeleri, din görevlileri, şehidin kıymetli ailesi ve vatandaşlar katıldı.

Şehitlik Camii'nde Kur'an-ı Kerim ve Mevlid-i Şerif okunmasının ardından, Müftü Yıldırım tarafından şehit Bekir Eren Deniz ve tüm şehitler için dua edildi.

Cuma namazı sonrası kabri başında da Kur'an-ı Kerim okunup Müftü Yıldırım tarafından dua edilerek hayırla yad edilen şehit Bekir Eren Deniz'in ailesine baş sağlığı dileklerinde bulunuldu.

İl Müftüsü Mustafa Topal’ın rehberliğinde gerçekleştirilen merasimde, İslam dininin temel esasları hakkında bilgi verildi. Kendi hür iradesiyle İslamiyet'i kabul ettiğini ifade eden Choi, kelime-i şehadet getirerek Müslüman oldu.

İhtida merasiminin ardından Kerem ismini alan Seung Gon’a İhtida Belgesi, Kur’an-ı Kerim ve çeşitli dinî yayınlar takdim edildi.

İl Müftüsü Mustafa Topal, Kerem'i tebrik ederek İslamiyet’in kendisine huzur, bereket ve hayırlar getirmesi temennisinde bulundu.

TÜYEK Başkanı Coşkun Yılmaz, 485 bin eser ihtiva eden TÜYEK Yazma Eser Portalı'nın araştırmacılara hızlı ve kesintisiz erişim imkanı sunduğunu söyledi.

- Eserlerin katalogları da tamamlandı

Yılmaz, yazma eserlerin dijitalleşmesinin son derece önemli olduğuna işaret ederek, "Yazma eserlere herkesin istediği zaman ulaşması için bu eserlerin dijitalleşmesi gerekiyor. Ayrıca dijitalleşme herhangi bir afete karşı muhtevanın ve görselliğin korunması anlamına da geliyor. Diğer taraftan eserlerin yıpranma oranını da büyük ölçüde azaltıyor ve normal şartlarda ulaşılamayacak eserlere çok kolay ulaşılabiliyor. Bu anlamda örnek bir yazma eser portalımız var." diye konuştu.

Zengin içeriğinin yanı sıra hızlı ve kolay erişilebilirliği nedeniyle portalın dünyanın birçok yerinden takdir aldığını dile getiren Yılmaz, şunları kaydetti:

"Her geçen gün de yeni eserlerin dijitalleşmesini sağlayarak ve kataloğunu bilimsel şekilde hazırlayarak hizmetlerimizi sürdürüyoruz. Bu anlamda Türkiye Yeni Yazmalar Koleksiyonu da başkanlığımızın bizzat satın alarak oluşturduğu bir koleksiyon. TÜYEK, eserini satmak isteyen kimselerden bedelini ödeyerek eser alımı konusunda da çok önemli bir hizmeti ifa ediyor. Böylelikle 20 bine yakın eseri satın aldık ve bu çalışmalarımıza da ciddi bir şekilde devam ediyoruz. Bu kapsamda ilk 6 bin 388 eserin hem dijitalleşmesi hem de kataloğu tamamlandı. Bugün bu eserleri erişime açmış olacağız."

Coşkun Yılmaz, erişime açılacak koleksiyonda tarihi ve içeriği bakımından önemli eserlerin yer aldığını aktararak, "Bu koleksiyon da tarihimize, ilim, kültür, düşünce ve fikir hayatımıza çok ciddi ve kayda değer bir katkı sağlayacaktır." ifadelerini kullandı.

- İslami ilimler, koleksiyonun yüzde 59'unu oluşturuyor

Koleksiyondaki eserlerin yüzde 57'si Arapça, yüzde 38'i Türkçe, yüzde 4,5'i ise Farsça kaleme alındı. Ayrıca İbranice, Süryanice, Yunanca, Peştuca, Kürtçe, Urduca ve Latince dillerinde yazılmış eserler de koleksiyonda bulunuyor.

Eserlerin konu dağılımında İslami ilimler ilk sırada yer alırken, bu alan koleksiyonun yaklaşık yüzde 59'unu oluşturuyor. İslami ilimleri, dil ve dilbilim, edebiyat ve retorik ile felsefi ilimler takip ediyor.

Koleksiyonda Hanefi fıkhı, feraiz, fetvalar, akaid, kelam, tasavvuf, tefsir, hadis, Kur'an ilimleri ve tecvide ilişkin eserlerin yanı sıra Arap dili grameri, belagat, mantık ve felsefe alanlarında yazılmış şerh ve haşiyeler de yer alıyor.

Divanlar, şiir mecmuaları, münşeat derlemeleri ve dini-ahlaki metinlerin de bulunduğu koleksiyon, edebiyat ve sosyal tarih araştırmaları açısından önemli kaynaklar barındırırken, botanik, matematik, astronomi ve tıbb-ı nebevi alanlarında telif ve tercüme eserleri de içeriyor.

- En eski nüsha hicri 702 tarihli

Koleksiyondaki 6 bin 388 yazmanın 2 bin 130'unda istinsah tarihi bilgisi bulunuyor. Tarihi belirlenebilen en eski eser, hicri 702 tarihli El Cüveyni'nin "el-Varakat" adlı eserine Firkah tarafından yazılan şerh üzerine kaleme alınmış "Haşiye ala Şerhi'l-Varakat" oldu.

Bunu hicri 718, 762, 786 ve 789 tarihli nüshalar takip ederken, erken dönem eserler arasında Kadi Beyzavi'nin "Envaru't-Tenzil" adlı tefsiri ile Hacı Paşa'nın tıbba dair eserinin nüshaları da bulunuyor.

Veriler, koleksiyonun yalnızca Osmanlı klasik dönemini değil, Anadolu Selçuklu ve Beylikler dönemlerine kadar uzanan geniş bir zaman aralığını kapsadığını ortaya koyuyor. Tarihli nüshaların büyük bölümünü 18. ve 19. yüzyıllara ait eserler oluşturuyor.

- Osmanlı'nın farklı merkezlerinden eserler bulunuyor

Koleksiyondaki yazmaların 296'sında istinsah yeri bilgisi yer alırken, bu kayıtlar 175 farklı yer adını içeriyor.

İstanbul'un en fazla istinsah merkezi olarak öne çıktığı koleksiyonda Kayseri, Bursa, Edirne ve Adana'nın yanı sıra Şam, Mekke, Kahire, Trablusşam, Mısır, Kırım ve Midilli gibi Osmanlı coğrafyasının farklı merkezlerinden yazmalar da bulunuyor.

Bazı eserlerde yalnızca şehir değil, Ahmediye, Fatih, Rüstem Paşa, Hadım Hasan Paşa ve İskender Paşa medreseleri gibi istinsahın gerçekleştirildiği eğitim kurumları da kayıt altına alınmış durumda.

- Müellif hattı nüshalar ve icazetnameler dikkati çekiyor

Koleksiyonda metin tenkidi açısından büyük önem taşıyan 10'dan fazla müellif hattı nüsha bulunuyor. Bunlar arasında Diyarbakırlı Mehmed Said Paşa'nın henüz basılmamış "Mir'atü'l-İber" adlı eserinin onuncu cildi ile "Divan-ı Rif'at" da yer alıyor.

Yaklaşık 30'dan fazla yazmada icazetname bulunurken "Kitab-ı Mühr" adlı eser, isimlerin mühür metnine dönüştürülmesini görsellerle anlatan özgün içeriğiyle öne çıkıyor.

Koleksiyondaki 33 cönkte ise Aşık Ömer, Kuddusi, Karacaoğlan, Pir Sultan Abdal ve Yunus Emre gibi halk şairlerinin şiirleri yer alıyor. Bu yönüyle koleksiyon, medrese geleneğinin yanı sıra halk kültürünü de yansıtan önemli örnekleri bünyesinde barındırıyor.

Kurum, kataloglama ve dijitalleştirme çalışmaları tamamlanan ilk 6 bin 388 yazma eserin erişime açılmasıyla yazma eser mirasını bilim dünyası ve kamuoyuyla buluşturma çalışmalarını sürdürmeyi hedefliyor.

Koleksiyonun, içerdiği müellif hattı nüshalar, icazetnameler, tezhipli ve minyatürlü eserler ile zengin mecmualar sayesinde Osmanlı ilim, edebiyat ve kültür tarihi araştırmaları açısından önemli bir başvuru kaynağı olması bekleniyor.

Tamiri mümkün olmayan eski kitapları ciltleyerek mesleğe başladığını söyleyen Özcan, “Ciltçilik mesleğine çocuk yaşta baba mesleği olarak başladım. Babam Kur’an-ı Kerim ciltlerdi. Beni dükkanına götürürdü ben de onun cilt yapmasını izlerdim. Söküp dikmeyi o zamanlarda öğrenmiştim. Bir süre sonra babam benim bir matbaada çalışmamı istedi. Bir süre de orada çalışarak matbaacılığı öğrendim. Babama da yardım ederdim. Tapu ve nüfus dairelerinin ciltleme işleri olurdu. Beni de götürürdü. O ciltler büyük olunca yıpranmış, buruşmuş halde olanları sabırla açardık. Şimdi düşünüyorum yapılması mümkün değil. Üste para verseler de yapılmaz.” diye konuştu.

"Çocuk yaşta tamir yapmak bize sabrı öğretti"

Babasının vefatından sonra ciltçiliğe devam ettiğini anlatan Özcan “Babam o ciltleri sabırla yapardı. Biz de ona yardım ederdik, orada aşılamış demek ki. Çocuk yaşta tamir yapmak, bizlere sabrı öğretti, bu işin özü sabır. Çünkü tamir yapmak insana ağır geliyor. Eski bir şeyi düzelteceksin, yenileyeceksin, yapıştıracaksın. Malzeme yok, kağıt yok o zorluklar içinde biz bu işe alışmış olduk. Babam vefat ettikten sonra ağabeyim ciltçilik işini benim yapmamı önerdi. O bana biraz daha yapılabilecek şeyleri öğretti. Babamdan sonra ben devam ettim. Kitap ve Kur’an-ı Kerim ciltliyordum. Sonra karar aldım sadece Kur’an-ı Kerim ciltlemeye başladım. Elhamdülillah Kur’an-ı Kerim ciltlemeye çalışıyorum. Tamirini yapıyorum, eksikliklerini gideriyorum bu da bana huzur veriyor, mutlu oluyorum.” dedi.

"Sabretmek Allah'ın bir hikmeti oluyor"

Özcan konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Bazı kişiler Kur’an-ı Kerim’in yenisini alırım diyor. Bu bana ağır geliyor. Yıpranmış Kur’an-ı Kerim’i hor görüyorsun ikinci sınıfa koyuyorsun. Kutsal kitap, bunu değerlendirmek lazım. Bir hastayı, hastaymış diye morga mı gönderirsin? Tedavisine bakarsın, gerekeni yaparsın. Yaşına bakmamak lazım, sağlığına bakmak lazım. İngiltere’den, Almanya’dan, Hollanda’dan Kur’an-ı Kerim ciltlemeye gelenler oluyor. Sabır şuradan başlıyor. Yapacağın işin önemi neyse ona göre sabretmek lazım. Kur’an-ı Kerim olunca sabretmek Allah’ın bir hikmeti oluyor. ‘Sen nasıl sabrediyorsun’ diyorlar. Allah’ın işi diyorum. Parasına da bakmadan aynı fiyata çok yıpranmış Kur’an-ı Kerim ciltliyorum. Hiç gocunmuyorum, yorulmuyorum. Zaten Kur’an-ı Kerim’e eline alıp bakmak huzur veriyor. Bunu yaşayan bilir.”

Meteoroloji, rüzgarın genellikle kuzey yönlerden, güney ve doğu kesimlerde ise güney yönlerden hafif, zaman zaman orta kuvvette eseceğini duyurdu.

Marmara'da akşama kadar sağanak etkili olacak

Marmara Bölgesi'nde hava, günün ilerleyen saatlerinde kuzey kesimlerde parçalı ve çok bulutlu olacak. İstanbul, Kırklareli, Tekirdağ, Kocaeli ve Sakarya çevrelerinde akşam saatlerine kadar kısa süreli ve yerel sağanak ile gök gürültülü sağanak görülecek. Bölgenin diğer kesimlerinde ise az bulutlu ve açık hava etkisini sürdürecek.

Akdeniz'in iç kesimlerinde öğleden sonra yağış bekleniyor

Akdeniz Bölgesi'nde genel olarak açık ve az bulutlu hava beklenirken, öğle saatlerinden sonra Antalya ve Mersin'in iç kesimlerinde yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak öngörülüyor.

İç Anadolu'da ise parçalı ve az bulutlu hava hakim olacak. Çankırı'nın kuzey ve batı kesimlerinde öğleden sonra kısa süreli yerel sağanak görülebileceği tahmin ediliyor.

Buna göre, TÜFE'deki değişim temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 1,78 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 19,86 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 31,75 artış ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 31,90 artış olarak gerçekleşti.

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 37,53 artış, ulaştırmada yüzde 30,83 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 40,32 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,94, ulaştırmada 5,22 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 5,21 yüzde puan oldu.

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 1,61 artış, ulaştırmada yüzde 2,59 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 2,25 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana grupların aylık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 0,40, ulaştırmada 0,44 ve konutta 0,27 yüzde puan oldu.

Temmuz ayı enflasyon verilerinin açıklanmasıyla kira artış oranı da belli oldu. Ağustosta ev ve iş yerleri için uygulanacak kira artış oranı yüzde 31,9 olarak belirlendi.

Tarihi yapılarla çevrili bir vadi içerisinde kurulması nedeniyle "Vadideki Güzel Şehir" olarak da anılan Bitlis, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde ilim, kültür ve ticaret merkezi olarak gelişti.

Kale, cami, medrese, kümbet ve tarihi mezarlıklarıyla Anadolu'nun önemli kültür rotaları arasında gösterilen kentte, Van Gölü kıyısındaki Ahlat, Tatvan ve Adilcevaz ilçeleri de tarihi mirasları ve doğal güzellikleriyle öne çıkıyor.

Bitlis'te ziyaret edilebilecek başlıca noktalar arasında Bitlis Tarihi Kent Müzesi, Bitlis Seyir Tepesi, Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı, Urartu Evi, Zal Paşa Camisi, Adilcevaz Ulu Camisi ile Nemrut Krater Gölü bulunuyor.

- Bitlis'in geçmişine ışık tutan Tarihi Kent Müzesi

Bitlis merkezde yer alan Bitlis Tarihi Kent Müzesi, geçmişte Vali Konağı olarak kullanılan ve Ahlat taşıyla inşa edilen tarihi binada ziyaretçilerini ağırlıyor.

Bölgenin kültürel mirasını tanıtan müzede, süslemeli taşlar, el değirmenleri, mezar taşları ve bazalt mimari parçalar sergileniyor. Mimari süslemeler ve kitabeler, dönemin sosyal yaşamı, dini anlayışı ve taş işçiliği hakkında önemli bilgiler sunuyor.

- Tarihi şehre kuş bakışı: Bitlis Seyir Tepesi

Şehir merkezine hakim konumdaki Bitlis Seyir Tepesi, tarihi kent dokusunu ve çevresindeki doğal güzellikleri panoramik izleme imkanı sağlıyor.

Özellikle gün doğumu ve gün batımında sunduğu manzaralarla ilgi gören seyir noktası, Bitlis Kalesi ve tarihi taş yapıların topluca görülebileceği en önemli alanlardan biri olarak öne çıkıyor.

- Selçuklu taş işçiliğinin zirvesi: Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı

Van Gölü'nün kuzeybatısında bulunan Ahlat ilçesi, Selçuklu döneminde önemli bir ilim ve kültür merkezi olarak "Kubbet-ül İslam" ünvanıyla anılıyor.

Yaklaşık 210 bin metrekarelik alanıyla Türkiye'nin en büyük, dünyanın ise en büyük Türk-İslam mezarlıkları arasında gösterilen Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı, anıtsal mezar taşlarıyla dikkati çekiyor.

Geometrik ve bitkisel motiflerle bezenen mezar taşları, Selçuklu taş işçiliğinin en önemli örnekleri arasında yer alırken, üzerlerindeki kitabeler de dönemin sosyal ve kültürel yapısına ışık tutuyor. "Ahlat Eski Yerleşimi ve Mezar Taşları", sahip olduğu evrensel değer nedeniyle UNESCO Dünya Mirası Listesi kapsamında korunuyor.

Ahlat'ta bulunan Urartu Evi, bölgenin kadim uygarlıklarından Urartuların yaşam kültürünü ve mimarisini tanıtıyor. Geleneksel mimari anlayışla hazırlanan yapıda, Urartu dönemine ait yaşam biçimi, sanat anlayışı ve günlük hayata ilişkin bilgiler ziyaretçilere aktarılıyor.

- Tarihi camiler kültürel mirası yaşatıyor

Van Gölü kıyısındaki Zal Paşa Camisi, Adilcevaz-Ahlat yolunda göl manzarasıyla ziyaretçilerini karşılıyor. 12 küçük kubbesi bulunan cami, ibadet saatleri dışında da gezilebiliyor.

Adilcevaz Ulu Camisi ise kitabesine göre 1150 yılında onarım gördü. Konik külahlı örtüsü ve camiden ayrı yükselen minaresiyle öne çıkan yapı, bölgenin önemli tarihi eserleri arasında yer alıyor.

- Volkanik doğanın eşsiz mirası: Nemrut Krater Gölü

Tatvan ilçesi sınırlarındaki Nemrut Krater Gölü, dünyanın ikinci, Türkiye'nin ise en büyük krater gölü olarak biliniyor.

Yaklaşık 2 bin 250 metre rakımda yer alan krater alanında sıcak ve soğuk göller, buhar bacaları ve zengin bitki örtüsü bulunuyor. Volkanik yapısı ve panoramik manzarasıyla Nemrut Krater Gölü, doğa ve fotoğraf tutkunlarının uğrak noktaları arasında yer alıyor.

- Büryandan heliseye uzanan Bitlis mutfağı

Bitlis, tarihi ve doğal güzelliklerinin yanı sıra köklü mutfak kültürüyle de gastronomi turizminin önemli duraklarından biri olarak öne çıkıyor.

Kentin simge lezzeti Büryan Kebabı, özel kuyu tandırlarda saatler süren pişirme tekniğiyle hazırlanıyor. Büryanla birlikte tüketilen Avşor Çorbası ise yöre mutfağının vazgeçilmez tatları arasında bulunuyor.

Ciğer taplaması, katıklı dolma, keledoş ve helise de Bitlis mutfağının öne çıkan yemekleri arasında yer alıyor. Yöresel otlar ve geleneksel pişirme teknikleriyle hazırlanan bu yemekler, kentin yüzyıllardır süregelen mutfak kültürünü bugüne taşıyor.

Yüce Allah, İsrailoğullarından kâfir olanları lanetlemişti. Çünkü onlar Allah’a (cc) isyan etmişler, haddi aşmışlar ve sapkınlıklara dalmışlardı. Bu son derece kötü durumdan çıkmak ve yaptıkları kötülüklere engel olmak için çabaları da yoktu. Hâlbuki insanlar birbirlerini yanlışlara karşı uyarmak durumundadırlar. İnsan sorumlu bir varlıktır. Müslümanların hem birbirlerini hem de müşrik, kâfir ve sapıklığa düşen kimseleri uyarmak gibi bir sorumluluğu vardır.

Sorumlu varlık olarak insanlar birbirlerini yanlışa değil doğruya ve hakka çağırırlar. Kötülüklere engel olunursa ve kötüler ıslah edilirse toplum huzurlu olur.

Münker: Çirkin iş, kötü, tasvip edilmeyen, yadırganan, sıkıntı duyulan şey.

HELAL HARAM DUYARLILIĞI

Muhterem Müslümanlar!

Helaller ve haramlar; kulu, Allah’ın rızasına kavuşturan ilahi ölçülerdir. Kişiye, hayat yolculuğunda iyi ile kötüyü gösteren kılavuzlardır. Bizler, Allah Resûlü (s.a.s)’in “Helâl bellidir, haram da bellidir…”^[i] sözünden de biliyoruz ki, helal ve haram apaçık ortaya konulmuştur.

Aziz Müminler!

Dinimiz İslam ile bizlere bildirilen her bir emir ve yasak; insanın haysiyetini, nesillerin emniyetini ve toplumun huzurunu muhafaza etmek gibi hikmetler barındırmaktadır. Mesela, Yüce Rabbimiz; neslin devamını sağlayan evliliği helal, “Zinaya yaklaşmayın. Çünkü o, son derece çirkin bir iştir”[ii] ayeti kerimesiyle de toplumu yok eden zinayı haram kılmıştır. Aynı şekilde Allah Teâlâ, toplumda düzen ve adaleti sağlayacak olan ticareti, alın teriyle kazanmayı, emek vermeyi bizlere helal kılarken; bereketi yok eden faizi, ölçü ve tartıda hile yapmayı, ticaret malının ayıbını saklamayı, kısaca insanları aldatmayı haram kılmıştır.

Kıymetli Müslümanlar!

Şunu da bilmeliyiz ki, helal haram duyarlılığı, sofraya konulan lokmanın temiz olmasıyla sınırlı değildir. Mesela, “Mümin erkeklere söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar… Mümin kadınlara da söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar…”[iii] ayetleri, iffet ve hayâ gibi insanın onurunu yücelten çok önemli bir hususa işaret etmektedir. Dolayısıyla erkek kadın her Müslüman, iffetini korumalı, giyim kuşamına dikkat etmeli, insanın saygınlığını zedeleyen davranışlardan uzak durmalıdır. Müslümana düşen; hayâ, iffet ve ahlakın bir araya geldiğinde anlamlı olduğunu idrak etmektir. Hem sosyal hayatta hem de dijital mecralarda mahremiyet sınırlarına dikkat etmek; dilini yalandan, gözünü haramdan uzak tutmaktır.

Değerli Müminler!

Paylaşma duygusunu ortadan kaldıran, nimeti adilce paylaşmanın önünde en büyük engel olan israf da böyledir. Dünyanın farklı bölgelerinde milyonlarca insan bir lokma ekmeğe, bir damla suya muhtaçken ve israf bize yasaklanmış durumdayken,[iv] ülkemizde tonlarca ekmeğin çöpe atılması, sularımızın sorumsuzca sarf edilmesi helal haram sınırının aşıldığına bir işarettir.

Kıymetli Kardeşlerim!

Rahmet Elçisi (s.a.s)’in, “…Kişinin malını helâlden mi yoksa haramdan mı elde ettiğine bakmayacağı!”[v] sözüyle bizleri ikaz ettiği bir çağa şahitlik etmekteyiz. Helalin hor ve hakir görüldüğü, haramın özendirildiği, gayr-ı meşru söz ve davranışların makul sayıldığı bir zamanın zorluklarıyla karşı karşıyayız. Şunu unutmayalım ki, insanların canına, malına, iffet ve şerefine kastetmek, kamu malına el uzatmak; rüşvet, tefecilik, hırsızlık, içki, uyuşturucu ve kumar gibi kötülüklerden uzak durmak, ancak Yüce Rabbimizin, helal haram ölçüleriyle çizdiği, dosdoğru yolunda olmaktan geçmektedir.

Hutbemizi, Cenâb-ı Hakk’ın şu çağrısıyla bitiriyoruz: “Ey insanlar! Yeryüzündeki helâl ve temiz olan şeylerden yiyin; şeytanın peşinden gitmeyin, çünkü o apaçık düşmanınızdır.”^[vi]

[i] Müslim, Müsâkât, 107.

[ii] İsrâ, 17/32.

[iii] Nûr, 24/30,31.

[iv] A’râf, 7/31.

[v] Buhârî, Büyû’, 23.

[vi] Bakara, 2/168.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Başkan Arpaguş, çalıştayda yaptığı konuşmada, erken çocukluk döneminin insanın kimlik, kişilik ve karakterinin şekillendiği en kritik evre olarak kabul edildiğini belirterek, “Bu dönem, zihinsel, ruhsal ve duygusal gelişimlerin de temelini oluşturmaktadır. İnsanî ve ahlakî değerler, toplumsal kurallar, temel bilgi ve beceriler en güçlü şekilde bu dönemde kazandırılır. Çocukluk dönemindeki olumlu dokunuşlar, çocukların geleceğini teminat altına alırken, ihmaller ya da yanlış yönlendirmeler de daha sonraki dönemlerde telafisi mümkün olmayan sorunlara zemin teşkil etmektedir.” ifadelerini kullandı.

“Kur’an kurslarını çocuğun kişilik inşasına katkı sunmayı hedefleyen bir eğitim alanı olarak görmekteyiz”

İslam eğitim geleneğinde söz konusu çağın fıtratın korunması, güzel ahlakın kazandırılması, sahih ve sağlam bilginin doğru yöntemlerle aktarılması bakımından hayatın en önemli dönemi olarak görüldüğünü ifade eden Başkan Arpaguş, “Bu yönüyle bizler, 4–6 yaş Kur’an kurslarını yalnızca Kur’an okuma becerisinin kazandırıldığı bir öğretim süreci değil; çocuğun fıtratını korumayı, manevî ve ahlakî gelişimini desteklemeyi, sağlam bir kimlik ve kişilik inşasına katkı sunmayı hedefleyen stratejik bir eğitim alanı olarak görmekteyiz.” diye konuştu.

“Çocukların gelişim özelliklerini dikkate almak sürdürülebilir din eğitiminin temel şartlarından biridir”

Çocukluk döneminin önemi ve hassasiyetine dikkati çeken Başkan Arpaguş, başta ebeveynler olmak üzere herkesin çok daha bilinçli davranması gerektiğini belirterek, şunları kaydetti:

“Her şeyden önce söz konusu dönemin karakteristiği iyi bilinmelidir. Çocukların gelişim özelliklerini dikkate almak nitelikli ve sürdürülebilir bir din eğitiminin temel şartlarından biridir. Çocuğun gelişim özelliklerini dikkate almayan bir din eğitimi, pedagojik açıdan faydalı olabilir mi? Ayrıca farklı yaşlardaki çocukların dikkat süresi, hafızası, soyut düşünme kapasitesi, dil gelişimi ve öğrenme biçimi elbette birbirlerinden farklılık arz edecektir. Dolayısıyla aynı yöntemi bütün çocuklara uygulamak, aynı başarıyı bütün çocuklardan beklemek, bilimsel olmadığı gibi pedagojik açıdan da doğru olmasa gerektir.”

“Bir çocuğun bütün harfleri tanımasından daha önemli olan, Kur’an dersine koşarak gelmesidir”

Başkan Arpaguş, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Bizler, Kur’an öğretimindeki başarımızı, öğrencilerin ne kadar ezber yaptığıyla değil, onların Kur’an ile ömür boyu sürecek sevgi ve güven ilişkisi kurabilmeleriyle ölçmeliyiz. Dört-beş yaşlarındaki bir çocuğun bütün harfleri tanımasından daha önemli olan, Kur’an dersine koşarak gelmesidir. O yaşlardaki bir çocuğun uzun sureler ezberlemesinden daha kıymetli olan, Allah sevgisini merhamet merkezli bir şekilde öğrenebilmesidir. Tecvit kurallarını eksiksiz uygulamasından daha değerli olan, Kur’an okumayı, hayatı boyunca sürdüreceği bir alışkanlığa dönüştürebilmesidir.

Dolayısıyla başarı ölçütlerimizi yalnızca ezber miktarı, harfleri tanıma veya tecvit kurallarını uygulama düzeyi üzerinden değil; derse katılım, öğrenme isteği, sosyal etkileşim ve Kur’an’a yönelik olumlu tutum gibi çok boyutlu göstergeler üzerinden okumak mecburiyetindeyiz. Böyle bir yaklaşım hem bilimsel gerçekliklere hem de İslam’ın insan merkezli eğitim anlayışına daha uygun olacaktır.”

“Aslolan, çocuğun soru sorabildiği bir eğitim ortamı sunabilmemizdir”

Sınıf düzeninden materyal tasarımına, etkinlik çeşitliliğinden dijital içeriklere kadar her unsurun, çocuk gelişimi ve psikolojisi açısından dikkatle ele alınması gerektiğini anlatan Başkan Arpaguş, “Etkinliklerle ‘Elifba’ kitabı başta olmak üzere bütün materyaller; keşfetmeyi teşvik eden, oyun temelli öğrenmeyi destekleyen, etkileşimli öğrenmeyi önceleyen, hayal gücünü zenginleştiren bir muhtevaya sahip olmalıdır. Aslolan, çocuğun aktif olduğu, soru sorabildiği, deneyim yaşayabildiği ve öğrenmekten mutluluk duyduğu bir eğitim ortamı sunabilmemizdir.” şeklinde konuştu.

Eğitimin yalnızca sınıf ortamıyla sınırlı olmayan; aile, okul ve sosyal çevreyle etkileşim içinde hayat boyu devam eden bütüncül bir gelişim süreci olduğunu aktaran Başkan Arpaguş, şu ifadelere yer verdi:

“Bu bağlamda erken çocukluk dönemindeki Kur’an eğitiminde ailelerin tutum ve beklentileri, eğitim sürecinin niteliğini doğrudan etkileyen temel unsurlardan biridir. Velilerin çocuklarından kısa sürede daha fazla ezber yapmaları, akıcı okumaya erken dönemde geçmeleri veya yaşıtlarının önünde akademik performans sergilemeleri yönündeki beklentileri, çocukların üzerinde büyük bir baskı oluşturabilmektedir. Maalesef bu durum, eğitimin amacından uzaklaşılmasına sebebiyet vermektedir.”

“İrfan merkezli güçlü bir pedagojik yaklaşım geliştirmek zorundayız”

Velilerin erken çocukluk döneminin özellikleri konusunda bilinçlendirilmesi, Kur’an öğretiminin amaç, yöntem ve kazanımları hakkında bilgilendirilmesi ve eğitim sürecine bilinçli ve aktif olarak katılımlarının sağlanmasının büyük önem taşıdığına dikkati çeken Başkan Arpaguş, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Bu doğrultuda bizim temel hedefimiz, gelenekten beslenen ancak geleceği de doğru okuyabilen bir duyarlılıkla hareket ederek bilgi ve hikmeti buluşturan ve onu ahlaka dönüştüren bir Kur’an eğitim modeli geliştirmek olmalıdır. Çocuklarımızı kendi medeniyet değerlerimizle buluşturabilmek için İslam eğitim geleneğinde olduğu gibi irfan merkezli güçlü bir pedagojik yaklaşım geliştirmek zorundayız. Bunu yapabildiğimizde hem Kur’an eğitiminde büyük bir başarı yakalayacak hem de inançlı, bilgili, ahlaklı ve şahsiyetli nesiller yetiştirme yolunda çok önemli mesafe kat etmiş olacağız.”

“Kur’an eğitimi, çok paydaşlı bir eğitim alanı olarak görülmeli”

Başkan Arpaguş, “Erken çocukluk dönemi Kur’an eğitiminin niteliği ve sürdürülebilir başarısı; başta Diyanet İşleri Başkanlığımız olmak üzere İlahiyat Fakültelerimizin, sosyal bilimler alanında çalışan akademisyenlerimizin ve toplumun bütün kesimlerinin ortak sorumluluk üstlenmesine ve işbirliği içinde hareket etmesine bağlıdır. Onun için erken çocukluk dönemi Kur’an eğitimi, çok paydaşlı bir eğitim alanı olarak görülmeli ve stratejik bir yöntemle ele alınmalıdır.” diye konuştu.

“Çocuklarımızı geleceğe en iyi şekilde hazırlamak için çaba ve gayret sarf ediyoruz”

Başkanlığın, Kur’an eğitimini bu bilinçle sürdürmenin gayreti içerisinde olduğunu kaydeden Başkan Arpaguş, “Çocuklarımızı maddi-manevi her yönden yetiştirmek ve geleceğe en iyi şekilde hazırlamak için çaba ve gayret sarfediyoruz. Onların başta Yaratıcımızla olmak üzere, kendileriyle, aileleriyle, toplumla ve çevreyle barışık bir şekilde yetişmeleri; vatanımıza, milletimize, medeniyetimize ve tüm insanlığa faydalı birey olmaları için hiçbir fedakârlıktan kaçınmıyoruz, kaçınmayacağız.” ifadelerini kullandı.

Başkan Arpaguş, konuşmasını şöyle tamamladı:

“Çocuklarımızı geleceğe en güzel şekilde hazırlama noktasında bilimin ortaya koyduğu gerçekliklerden, çağın imkân ve fırsatlarından azami ölçüde istifade etmeye çalışıyoruz. Eğitim programlarımızı ve ders materyallerimizi çocuk psikologları, çocuk gelişimi uzmanları, pedagoglar, akademisyenler ve sahadaki eğitimcilerimizin katkıları ile sürekli güncelleme çabasındayız. Bugün burada gerçekleştirdiğimiz çalıştayımızda bu hassasiyetin bir tezahürüdür. İnanıyorum ki burada alacağımız kararlar, hazırlayacağımız programlar ve geliştireceğimiz yöntemler, yarının Türkiye’sinde doğru bilgi ile donanmış, dinine, değerlerine ve kültürüne bağlı nesillerin yetişmesine çok önemli katkılar sunacaktır.”

Çalıştaya Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Dr. Hüseyin Hazırlar, Mushafları İnceleme ve Kıraat Kurulu Başkanı Osman İyişenyürek, Eğitim Hizmetleri Genel Müdürü Sedide Akbulut, Konya İl Müftüsü Prof. Dr. Ali Öge ve Başkanlık personeli katıldı.

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından İstanbul’da düzenlenen “Fethin Nişanesi, Medeniyetin Kalbi: Çağları Aşan Mabet Ayasofya” programına katıldı.

İSLAM MEDENİYETİ

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimiz Hûd sûresinde şöyle buyurmaktadır: “Semûd kavmine de kardeşleri Sâlih’i gönderdik. O dedi ki: ‘Ey kavmim! Allah’a kulluk edin. Sizin O’ndan başka ilâhınız yoktur. Sizi topraktan yaratan ve yeryüzünü imar etme sorumluluğunu size veren O’dur. O halde O’ndan bağışlanma dileyin ve samimiyetle tövbe edin. Şüphesiz Rabbim çok yakındır, dualara karşılık verendir.’”[i]

Aziz Müminler!

Yüce Allah, insanı yeryüzünün bir emanetçisi olarak yaratmış ve ona hayatı imar etme sorumluluğu yüklemiştir. Bu sorumluluk; şehirler inşa ederken, ahlak ve faziletin korunduğu bir hayat kurabilmektir. İşte medeniyet, maddi eserlerle birlikte manevi değerleri de yaşatan bu anlayışın adıdır.

Kıymetli Müslümanlar!

Kur’an’ın ve sünnet-i seniyyenin rehberliği üzerine kurulan ve on beş asırlık tecrübeyle yoğrulan İslam medeniyeti; ilmi ibadetle, çalışmayı dürüstlükle, gücü adaletle, zenginliği paylaşmayla buluşturarak yükselmiştir. Tarih boyunca inşa edilen camiler, vakıflar ve kütüphaneler; insanımıza hizmet eden, toplumu ayakta tutan bu medeniyet tasavvurunun birer simgesi olmuştur.

Değerli Müminler!

İslam medeniyetinin temel gayesi; kalpleri kazanmak, zihinleri ve gönülleri aynı inanç, duygu ve idealde buluşturabilmektir. “Şüphesiz Allah adaleti, iyiliği ve yakınlara yardım etmeyi emreder; hayâsızlığı, fenalığı ve azgınlığı yasaklar”[ii] ayet-i kerimesinde yer alan ilahi ölçüler bu medeniyetin temelidir. Zira, iyiliğin unutulduğu ve ahlakın ihmal edildiği bir toplumun kalıcı bir gelecek kurması mümkün değildir.

Aziz Müslümanlar!

Camilerimiz, kardeşliğimizi pekiştiren; okullarımız, bilgiyle birlikte erdemi öğreten; iş yerlerimiz ise dürüstlüğün, emeğe saygının ve helal kazancın yaşatıldığı mekânlar olmalıdır. Her birimiz, bulunduğumuz yerde iyiliği temsil edebilirsek medeniyetimiz de güç kazanacaktır. Bize düşen; ecdadımızdan devraldığımız mirası korumak ve onu daha da zenginleştirerek gelecek nesillere ulaştırmaktır. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Nerede olursan ol, Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde ol! Kötülüğün peşinden iyi bir şey yap ki onu yok etsin. İnsanlara da güzel ahlâka uygun biçimde davran!”[iii] emri gereğince, Rabbimize karşı kulluk görevimizi ifa ederken, insanlığa faydalı olmayı da hayatımızın gayesi hâline getirmektir. Yine bize düşen, medeniyetimizden ilham alarak geleceğimizi iman, ilim, hikmet ve güzel ahlakla inşa etmektir.

Kıymetli Kardeşlerim!

Bugün, İstanbul’un fethinin nişanesi ve ecdadımızın kıymetli emaneti Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nin yeniden cemaatiyle buluştuğu gündür. Ayasofya Camiinden yankılanan ezan-ı Muhammedî, İstanbul’un fethinde olduğu gibi şanlı milletimizin adalet ve merhametinin yeryüzüne ilanıdır. Camilerimiz, aziz milletimizin maziyle köprüler kurduğu ve istikbalini yoğurduğu manevi kalelerimizdir. Toplumun her kesimini; gencini, yaşlısını ve çocuğunu aynı kubbe altında bir aile kılan bu mabetler, birleştirici ruhunu kıyamete kadar sürdürecektir.

Camilerimizin minarelerinden okunan ezanlarımızın gök kubbemizde ebediyen yankılanması niyazıyla; hutbemizi, Tevbe sûresinde yer alan şu ayet-i kerimenin mealiyle bitiriyoruz: “Allah’ın mescitlerini, ancak Allah’a ve ahiret gününe inanan, namazı dosdoğru kılan, zekâtı veren ve yalnızca Allah’tan korkan ve çekinen kimseler imar edebilirler. İşte onların doğru yolu bulanlardan olmaları umulur.”^[iv]

[i] Hûd, 11/61.

[ii] Nahl, 16/90.

[iii] Tirmizî, Birr, 55.

[iv] Tevbe, 9/18.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Yurt genelinde Temmuz 2026 itibarıyla tarım işçilerinin zorlu hasat mesaisi sürüyor.

Mısır'ın 1 cüneyhlik banknotunu da süsleyen bu tarihi yapı, zamanın yıpratıcı etkisi nedeniyle başlatılan bakım ve onarım çalışmalarının sona ermesi ve İslam dünyasının kültürel mirasını canlandırma vizyonu doğrultusunda yeniden ziyarete açıldı.

KUR’AN-I KERİM

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimizin kıyamete kadar gelecek bütün insanlara bahşettiği nimetlerden, engin şefkat ve merhametinin tecellilerinden biri de Kur’an-ı Kerim’dir.

Kur’an-ı Kerim, hakkı batıldan ayırt eden ilahi kelamdır. O, asla sıradan bir söz değildir.[1] Kur’an-ı Kerim, sözlerin en güzeli ve en mukaddesidir. O, hidayet kaynağı, şifa membaıdır. Kur’an-ı Kerim, insanlığı; hak ve hakikate, iyilik ve adalete, huzur ve muhabbete sevk eden Rahmani bir muştudur. Ayet-i kerimede buyrulduğu üzere, “Bu Kur’an, en doğru olana iletir; dünya ve ahiret için yararlı işler yapan müminlere, büyük bir mükâfat olduğunu müjdeler.”[2]

Aziz Müminler!

Kur’an-ı Kerim, rahmet peygamberi Allah Resûlü (s.a.s)’in en büyük mucizesidir. Onun tek bir harfi dahi değişmemiştir, asla değiştirilemeyecektir. Yüce Rabbimiz, “Şüphesiz Kur’an’ı biz indirdik. Onun koruyucusu da elbette biziz”[3] buyurarak, bu gerçeği beyan etmektedir.

Kur’an-ı Kerim, insan ürünü değildir; Allah Teâlâ’nın kelamıdır. O, bir benzeri şöyle dursun; bir suresinin, hatta bir ayetinin dahi benzerinin getirilemeyeceği yüce bir kitaptır. Kur’an; Cenâb-ı Hak ile bağımızı güçlendiren, çevremiz ile ilişkilerimizi düzenleyen bir kılavuzdur.

Kıymetli Müslümanlar!

Kur’an-ı Kerim’in rehberliğine sarılan kişiler yolunu kaybetmezler. Onun ilkeleriyle hayat süren aileler huzur bulurlar. Onun ahlakını kuşanan toplumlar güven içinde yaşarlar. Onun adaletini benimseyen milletler güçlü olurlar. Hayatında Kur’an-ı Kerim’e yer vermeyenler, onun emirlerine ve yasaklarına riayet etmeyenler, ayetlerini alaya alanlar ise ancak kendilerini küçük duruma düşürürler. Yüce Rabbimizin bu husustaki uyarısı gayet açıktır: “…İşte bu kitap, Allah’ın, dilediğini kendisiyle doğru yola ilettiği hidayet rehberidir. Allah kimi de saptırırsa artık ona doğru yolu gösterecek yoktur.”[4]

Değerli Müminler!

Devletimizi, vatanımızı, milletimizi, birlik ve beraberliğimizi muhafaza etmenin yolu; değerlerimize sahip çıkmaktan geçmektedir. Bilelim ki; bu değerlerin içerisinde Kur’an-ı Kerim vardır, sünnet-i seniyye vardır. Meşruiyetini İslam’dan alan örfümüz vardır, kültürümüz vardır. Mutluluğun yolu da işte bu değerleri öğrenmekten ve hayatımıza aktarmaktan geçmektedir.

Hutbemizi, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Şüphesiz bu Kur’an, Allah’ın sizlere bir ikramıdır...”[5]

[1] Târık, 86/13,14.

[2] İsrâ, 17/9.

[3] Hicr, 15/9.

[4] Zümer, 39/23.

[5] Dârimî, Fedâilü’l-Kur’ân, 1.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

YAZ KUR’AN KURSLARI

Muhterem Müslümanlar!

Geçtiğimiz hafta itibarıyla çocuklarımız bir eğitim öğretim yılını daha tamamlayıp yaz dönemine girdiler. Evlatlarımızın iyi bir eğitim almaları toplumumuz ve geleceğimiz için önem arz etmektedir. Ancak bilmeliyiz ki; beden ve ruhun, dünya ve ahiretin birlikte imar ve ihya edilmesi gerekmektedir. Zira insanı gerçek anlamda değerli kılan; bilgisiyle birlikte imanını, başarısıyla birlikte ahlakını koruyabilmesidir. Resûl-i Ekrem (s.a.s), “Hiçbir anne baba, çocuğuna güzel terbiyeden daha kıymetli bir bağışta bulunmamıştır”[i] nasihatiyle bu hususa dikkatlerimizi çekmektedir.

Kıymetli Anne Babalar!

Modern çağın getirdiği tüketim kültürü, dijital mecraların bilinçsiz kullanımı, zaman zaman kutsallarımızın mizah adı altında alaya alınması, çocuklarımızı günden güne değerlerimizden uzaklaştırmaktadır. Tertemiz dimağlar; batıl inançlar, sapkın akımlar, bağımlılık ve akran zorbalığının girdabında kaybolma riskiyle karşı karşıyadır. Etrafımızı çepeçevre saran bu tehditler karşısında çaresiz değiliz. Çare; akıllara ve kalplere hitap eden ilim ve hikmeti, en güzel şekilde çocuklarımızla buluşturmaktır. Yüce Rabbimizin, “Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun”[ii] emri gereğince, evlatlarımıza helal haram hassasiyeti kazandırmaktır. Milli ve manevi değerlerimizi özümsemelerine katkı sunmaktır.

Değerli Müminler!

Çocuklarımızın; Yüce Kitabımız Kur’an’ı, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in örnek hayatını, iman ve ibadet esaslarını, dinî ve ahlaki değerlerimizi, örf ve adetlerimizi öğrenebilecekleri yaz Kur’an kurslarımız önümüzdeki pazartesi günü başlıyor. Bizler istiyoruz ki; yaz Kur’an kurslarında çocuklarımız; paylaşmayı, kardeşliği, yardımlaşmayı ve sevgiyi yaşayarak öğrensinler. Birlikte namaz kılmanın huzurunu, dua etmenin güzelliğini ve cami adabının inceliklerini idrak etsinler. Vatanımızın dirliği ve milletimizin huzuru için Kur’an’ın nuruyla aydınlansınlar. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in güzel ahlakıyla erken yaşta tanışsınlar. Gençlerimiz; zihinlerindeki sorulara, kalplerindeki arayışlara din görevlilerimizin rehberliğinde cevaplar bulsunlar. Bir ömür boyu iyiliklere omuz omuza yürüyecekleri arkadaşlıklar kursunlar.

Aziz Müslümanlar!

Unutmayalım ki, çocuklarımızın gönlüne küçük yaşlarda ekilen Allah sevgisi, ömür boyu meyve verecek en kıymetli tohumdur. Bu vesileyle “Yaz Kur’an Kursunda Buluşuyoruz” çağrısıyla tüm çocuklarımızı ve gençlerimizi, camilerimize ve Kur’an kurslarımıza davet ediyoruz. Aynı zamanda anne babalardan, çocuklarının; dinimiz, kültürümüz ve camilerimizle olan bağlarını koruma noktasında daha fazla hassasiyet göstermelerini bekliyoruz.

Hutbemizi, Allah Resûlü (s.a.s)’in şu müjdesiyle bitiriyoruz: “Kim Kur’an-ı Kerim’i okur ve onunla amel ederse, kıyamet günü ebeveynine bir taç giydirilir. Bu tacın ışığı, güneşin dünyadaki bir eve konulduğunda onun vereceği ışıktan daha güzeldir…”[iii]

[i] Tirmizî, Birr, 33; İbn Hanbel, IV, 77.

[ii] Tahrîm, 66/6.

[iii] Ebû Dâvûd, Vitr, 14.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Muhterem Müslümanlar!

“Kendileri ile huzur bulasınız diye sizin için eşler yaratması, aranızda sevgi ve merhamet var etmesi Allah’ın varlığının ve kudretinin delillerindendir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibretler vardır”[1] ayet-i kerimesinde ifade edildiği üzere, ilahi rahmetin yeryüzündeki tecellilerinden biri de ailedir.

Aziz Müminler!

Aile, İslam’ın ilkelerini belirlediği nikâh akdiyle kurulan huzur ve muhabbet yuvasıdır. Sıkıntıların birlikte omuzlandığı; kederlerin paylaşıldığı, sevinçlerin çoğaltıldığı huzur ocağıdır. Aile; bizleri, günahlardan uzak tutan güvenli bir sığınaktır. Millî ve manevi değerlerimizi kuşaktan kuşağa aktarmamıza vesile olan bir müessesedir.

Değerli Müslümanlar!

Aile olmak, sadece aynı mekânı paylaşmak değildir. Aile olmak, dünyayı da ahireti de cennete çevirmek için el ele verebilmektir. İyi günde olduğu gibi kötü günde de birlik ve beraberliği güçlü kılabilmektir. Aile olmak, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in örnekliğini hayatımıza yansıtabilmektir. Onun gibi, elinden ve dilinden emin olunan güvenilir bir eş olabilmektir. Kızını ayakta karşılayıp yerini ona ikram eden vefakâr bir baba olabilmektir. Namazdayken omuzlarına çıkan torunlarının oyunlarını bozmamak için secdesini uzatan müşfik bir dede olabilmektir. Yetim ve öksüzlere hamilik yapan, kimsesiz çocuklara aile sıcaklığını hissettiren merhametli bir insan olabilmektir.

Kıymetli Müminler!

Her geçen gün, aile değerlerimiz örselenmekte; evlilikler, külfetli hale getirilmekte; bekârlık ve evlilik dışı hayat teşvik edilmektedir. İnancımızda rızkın Allah’a ait olduğu[2] vurgulanmasına rağmen, ‘çocuk sahibi olmanın hayatı zorlaştırdığı’ söylemleri günden güne artmaktadır. Hâlbuki devletlerin geleceği; ailenin kurulmasına, korunmasına ve güçlendirilmesine bağlıdır. Milletlerin en büyük sermayesi, milli ve manevi değerleriyle yetişen nesillerdir. Bu sebeple, göz aydınlığı evlatlarımızın evliliklerine yardımcı olmak, sadece anne ve babaların değil bütün toplumun ortak sorumluluğudur. Diyanet İşleri Başkanlığımız da bu sorumluluğun bir gereği olarak müftülüklerimiz marifetiyle nikâh merasimleri icra etmektedir.

Aziz Müslümanlar!

Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Nikâhın en hayırlısı, en kolay olanıdır”[3] tavsiyesini kendimize düstur edinelim. Gösteriş ve israfa dayalı nişan, nikâh ve düğün merasimleriyle gençlerimizin ve ailelerimizin omuzlarına ağır yükler yüklemeyelim. Hanelerimizi huzur ve güvenin kaynağı haline getirelim. Rabbimizin lütfu olan çocuklarımızı bereket vesilesi olarak görelim.

Hutbemizi, Allah Resûlü (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en iyi olanınızdır. İçinizde ailesine karşı en iyi olan da benim!”[4]

[1] Rûm, 30/21.

[2] Hûd, 11/6.

[3] Ebû Dâvûd, Nikâh, 30-31.

[4] İbn Mâce, Nikâh, 50.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Temel ihtiyaçlardan yoksun kalan aileler, yıkılan evlerinin yakınında kurdukları derme çatma çadırlarda ve ağır hasarlı binalarda zorlu koşullar altında günlük yaşam mücadelesi veriyor.

Saldırıların ardından beldede oluşan yıkım görüntülendi.

BİRLİKTE RAHMET VARDIR

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimizin saygı duyulmasını emrettiği dört aydan[1] biri olan, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Hürmete layık”^[2] olarak zikrettiği Muharrem ayının manevi iklimi içerisindeyiz. Resûl-i Ekrem (s.a.s), “Ramazan’dan sonra tutulan en faziletli oruç, Allah’ın ayı olan Muharrem ayında tutulan oruçtur”^[3] buyurarak, bu mübarek ayın; ibadet ve taatle, hamd ve şükürle, tövbe ve istiğfarla değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatmıştır.

Aziz Müminler!

Önümüzdeki perşembe Âşûrâ gününü idrak edeceğiz. Birçok peygamberin hayatında önemli gelişmelere sahne olan Âşûrâ günü; ne hazindir ki, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Cennet gençlerinin efendisi”^[4] diyerek övdüğü, torunu Hz. Hüseyin Efendimiz ile çoğu Ehl-i Beyt’e mensup yetmişi aşkın Müslümanın Kerbelâ’da acımasızca şehit edildiği gündür.

Kıymetli Müslümanlar!

Kerbelâ, müminlere; birlik ve beraberlik içinde hareket etmeyi, ayrılık ve gayrılığa düşmemeyi hatırlatır. Hak ve hakikati ayakta tutmayı, adaletten ve iyilikten ayrılmamayı anlatır. Kerbelâ, aramıza fitne ve fesat tohumu ekmek, kardeşi kardeşe kırdırmak isteyenlere karşı feraset ve basiretle davranmamızı tavsiye eder. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Birlikte rahmet, ayrılıkta azap vardır”[5] uyarısına kulak vermemizi; sevinci ve nimeti paylaştığımız gibi hüznü ve meşakkati de paylaşmamızı telkin eder.

Değerli Müminler!

Bugün, inananları; acı ve gözyaşına mahkûm etmek, İslam beldelerinin yer altı ve yer üstü zenginliklerini sömürmek isteyen zalimler, başta Gazze ve Filistin olmak üzere birçok farklı coğrafyada yeni Kerbelâlar yaşanması için her türlü yolu denemektedir. Ümmet-i Muhammed olarak bizler de bir daha aynı hüznü yaşamak ve şer odaklarını sevindirmek istemiyorsak, aramızdaki ihtilafları derinleştirmek yerine ortak paydada buluşmanın yollarını aramalıyız. Zira Rabbimiz bir, Peygamberimiz bir, Kitabımız bir, Kıblemiz birdir. Cenâb-ı Hakk’ın, “Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa düşenler gibi olmayın”[6] emri gereğince birbirimize kenetlenmeli; İslam kardeşliğine zarar verecek her türlü söz, tutum ve davranıştan kaçınmalıyız.

Bu vesileyle, başta Hz. Hüseyin ve Ehl-i Beyt-i Mustafa olmak üzere; din, vatan ve mukaddesat uğruna canlarını feda eden bütün şehitlerimizi rahmetle yâd ediyoruz.

Hutbemizi, Allah Resûlü (s.a.s)’in şu uyarısı ile bitiriyoruz: “Birbirinize nefret ve düşmanlık beslemeyin. Birbirinize haset etmeyin. Birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları! Kardeş olun…”^[7]

[1] Tevbe, 9/36.

[2] Müslim, Sıyâm, 203.

[3] Müslim, Sıyâm, 202.

[4] Tirmizî, Menâkıb, 30.

[5] İbn Hanbel, IV, 278.

[6] Âl-i İmrân, 3/105.

[7] Buhârî, Edeb, 62.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

HİCRİ YENİ YILA GİRERKEN

Muhterem Müslümanlar!

İslam’ın ilk yıllarında müminler, Mekkeli müşriklerin günden güne artan eza ve cefasına, işkence ve boykotuna maruz kalmışlardır. Müslümanlar, yaşadıkları bütün zorluklara rağmen imanlarından asla taviz vermemişlerdir. Nihayet Peygamber Efendimiz (s.a.s) ve ashâb-ı güzîn, Cenâb-ı Hakk’ın emriyle, Mekke’den Medine’ye hicret etmişlerdir. İşte bu yıl, daha sonra hicri takvimin başlangıcı olarak kabul edilmiştir.

Aziz Müminler!

Hicret, yalnızca bir yerden başka bir yere göç etmek değildir. Hicret, Allah ve Resûlünün rızasını her şeyden üstün tutma idealidir. Hakka yönelmenin ve hakikate sımsıkı bağlanmanın gayretidir. Nefsin gayr-ı meşru istek ve arzularından, şeytanın bitmek bilmeyen vesveselerinden uzaklaşıp salih ameller ve güzel ahlakla dolu bir ömür geçirme azmidir. Hicret, hata ve günahlardan tövbe edip Yüce Rabbimizin engin rahmet ve mağfiretine sığınma çabasıdır. Haramlardan helallere, kötülüklerden iyiliklere doğru adım atma kararlılığıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.s), “Müslüman, elinden ve dilinden diğer Müslümanların zarar görmediği kişidir. Muhacir ise, Allah’ın yasaklarını terk eden kimsedir”[i] buyurarak bu hususa dikkatlerimizi çekmektedir.

Kıymetli Müslümanlar!

Her birimizin, gerçekleştireceği bir hicreti mutlaka vardır. Yeter ki, hatalarımızı fark edip yanlışlarımızla yüzleşelim. Kendimizle barışık olalım. Fıtratımızın sesine kulak verelim. Yaratılış gayemizi hatırımızdan çıkarmayalım.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümanın hicreti; kibirden tevazua, öfkeden merhamete, bencillikten diğerkâmlığa, zulümden adalete, karamsarlıktan umuda doğru yol almasıdır.

Müslümanın hicreti; yalan, iftira, fitne ve gıybet gibi dilin afetlerinden uzaklaşıp; doğruluğu, kardeşliği ve muhabbeti kuşanmasıdır.

Müslümanın hicreti; nefsini ve neslini, sapkın fikirlerden, bâtıl ideolojilerden ve yanlış yönelişlerden koruması; dinine, değerlerine, kültürüne ve örfüne uygun bir ömür sürmesidir.

Müslümanın hicreti; alkol, zina, faiz, rüşvet, stokçuluk ve karaborsacılık gibi huzur ve güveni zedeleyen haramlara tevessül etmemesi, helallerle yetinmesidir.

Müslümanın hicreti; kul ve kamu hakkını ihlal edecek her türlü günahtan uzak durması; sözüne, davranışlarına ve işine dikkat etmesidir.

Aziz Müslümanlar!

Müslümanlara düşen; hicri yeni yılda, hicretin anlam ve önemini yeniden kavramaları, içinde bulundukları dönemi doğru okumaları, hayatlarının muhasebesini yaparak geleceğe yön vermeleri olmalıdır. İslam kardeşliğini esas almaları, birbirlerine kenetlenmeleri, maddi ve manevi imkânlarını birbirleriyle paylaşmaları olmalıdır.

Bu vesileyle, önümüzdeki salı günü idrak edeceğimiz hicri yeni yılımızın; mazlumların yüzlerinin gülmesine, insanlığın huzura ermesine, birlik, beraberlik ve kardeşliğimizin pekişmesine vesile olmasını Yüce Rabbimizden niyaz ediyoruz.

Hutbemizi, şu ayet-i kerimenin mealiyle bitiriyoruz: “İman edip hicret edenler, Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenler, muhacirleri barındırıp yardım edenler var ya, işte onlar birbirlerinin dostlarıdır…”[ii]

[i] Buhârî, Îmân, 4.

[ii] Enfâl, 8/72.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Günümüzde ibadete açık olan camide, Müslümanlar namazlarını kılmayı sürdürürken, yapı aynı zamanda şehrin en önemli turistik mekanlarından biri olarak öne çıkıyor.

DUYARLILIK

Muhterem Müslümanlar!

Mutlu bir insan, huzurlu bir toplum için gerekli olan erdemlerden biri de duyarlılıktır. Duyarlılık, kendimiz için istediğimiz iyilikleri başkaları için de istemektir. Sorumluluklarımızı fark edip onları yerine getirmenin gayretinde olmaktır. Duyarlılık, insanların can ve malını, kendi can ve malımız gibi kıymetli; insanların izzet ve şerefini, kendi izzet ve şerefimiz gibi mukaddes bilmektir.

Aziz Müminler!

Ailemize, toplumumuza ve bütün insanlara karşı duyarlı olmak, Müslüman olmamızın bir gereğidir. Yüce Rabbimiz, “Ey iman edenler! Sorumluluklarınıza dikkat edin. Siz doğru gittiğiniz takdirde yanlış yola sapanlar size zarar veremez”[1] buyurmaktadır. Evet, nemelazımcı ve vurdumduymaz olmak Müslümana yakışmaz. O, sorumluluklarını bihakkın yerine getirmenin gayretinde olandır. Duyarlı bir Müslüman; anne babasına, eşine ve çocuklarına saygı gösteren, onlara hoşgörüyle muamele edendir. Toplumsal barışı sağlamak için kardeşlik ahlakını hayatının her alanına aktarandır. Dünyanın neresinde olursa olsun her bir mazlumun acısını, her bir mağdurun sızısını yüreğinde hisseden ve üzerine düşen vazifelerini yerine getirendir.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümandan beklenen, kendisine emanet edilen dünyaya karşı da duyarlı olmasıdır. Nasıl ki evini, işyerini ve ibadethanesini temiz tutuyor ise tüm çevresini de aynı titizlikle temiz tutmasıdır. Müslümandan beklenen; ormanına, toprağına ve suyuna hassasiyet göstermesidir. Yarın, ‘Ciğerlerimiz yanıyor!’ haberleriyle uyanmamak; ‘Barajlarımız kurudu, suyumuz kalmadı!’ endişesiyle yaşamamak için bugünden gerekli tedbirleri almasıdır.

Kıymetli Müminler!

Bütün hayatı ve ibadetleri vakit ile tanzim edilmiş Müslümandan beklenen; zamana karşı da duyarlılık göstermesi, onu boşa harcamamasıdır. Zira çalışmak, Müslümanın şiarıdır. Onun dinlenmesi, bir işi bitirip diğerine başladığındadır. “Mümin, bal arısına benzer. Bal arısı gibi hep güzel, temiz, helal şeyler yer. Hep güzel şeyler üretir, hep iyiliklerin peşinden koşar. Hiçbir şeyi ne döker, ne kırar, ne de ifsat eder”[2] hadis-i şerifi, bu konuyu bizlere veciz bir şekilde özetlemektedir.

Aziz Müslümanlar!

Unutmayalım ki, kendimiz ve çocuklarımız için yaşanabilir bir dünya inşa etmenin yolu; çevremize, vaktimize ve bütün insanlara karşı duyarlı olmaktan geçmektedir.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Nerede olursan ol, Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde ol! Bilerek veya bilmeyerek kötü bir fiil işlersen peşinden iyi bir şey yap ki onu yok etsin. Bir de insanlara güzel ahlâkla davran!”[3]

[1] Mâide, 5/105.

[2] İbn Hanbel, II, 199.

[3] Tirmizî, Birr, 55.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü