Rize İl Müftülüğü tarafından Rize Merkez Şeyh Camii önünde düzenlenen uğurlama merasimine, İl Müftü Vekili Abdulkerim Karabıyık, müftülük görevlileri, hacı adayları ve yakınları katıldı.

Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başlayan programda İl Müftü Vekili Abdulkerim Karabıyık, hacı adaylarına sağlıkla gidip gelmeleri temennisinde bulunarak haccın sadece bir ibadet değil, aynı zamanda manevi bir eğitim süreci olduğunu vurguladı.

Karabıyık, konuşmasında hac ibadetinin manevi önemine değinerek, "Rabbim bu yolculuğu salimen gidip ganimen dönebilmeyi nasip eylesin. Hac, kalabalıklar içerisinde mümince bir duruşun nasıl olması gerektiğinin öğrenildiği bir bilinç yolculuğudur. Oradan döndüğünüzde, o şuurla hayatınızın geri kalanını idame ettireceğiniz bir eğitim sürecinde olduğunuzu unutmayın." ifadelerine yer verdi.

Kafileye ilişkin bilgiler de paylaşan Karabıyık, toplam 199 kişiden oluşan grubun 8 din görevlisinin rehberliğinde yolculuk yapacağını belirtti. Hacı adaylarının 30’unun Artvin’den olduğunu ifade eden Karabıyık, bu kişilerin Rize-Artvin Havalimanı’nda kafileye dahil olacağını söyledi.

Programda kafile başkanı olarak görevlendirilen İl Vaizi İsmail Çepni’nin duasıyla hacı adayları Rize-Artvin Havalimanı’na oradan da direkt uçuşla Medine’ye yolcu edildi.

Bahçeşehir Kültür ve Sanat Merkezindeki program Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Dr. Hüseyin Hazırlar'ın katılımıyla gerçekleşti.

Başkan Yardımcısı Dr. Hüseyin Hazırlar, "Gönüllerini ve zihinlerini adeta nakış nakış, ilmek ilmek Kur’an'la dokuyan yavrularımızı gönülden tebrik ediyor, ömür boyu başarılar diliyorum. Hafızlık, Cenab-ı Hakk’ın bir insana lütfedeceği en büyük nimetlerden biridir, hafızlar anne babalarının gururu, yarına dair umutlarımızdır. Emekleri, gayretleri ve azimleriyle Kur’an-ı Kerim’i hıfzedip gönüllerine nakşeden öğrencilerimizi, onları yetiştiren kıymetli hocalarımızı ve destek veren ailelerini yürekten tebrik ediyorum.” diye konuştu.

Başakşehir İlçe Müftüsü Feyyaz İdin, hafızlığın sadece bir ezber süreci değil, aynı zamanda Kur'an ile kurulan güçlü bir bağ ve ahlak yolculuğu olduğunu belirtti.

Öğrencilerin gayretini ve ailelerin fedakarlığını tebrik eden Müftü İdin, bu başarının bir hayat disiplini olduğunu vurguladı.

Programa Vali Yardımcısı Okan Leblebiciler, İstanbul Milletvekilleri Yıldız Konal Süslü ile Halis Dalkılıç, Başakşehir Kaymakamı Cemil Özgür Öneği, MEB Din Öğretimi Öğrenme Süreçleri ve Sosyal Etkinlikler Daire Başkanı Ahmet Yapıcı, Başakşehir Belediye Başkanı Yasin Kartoğlu, ilçe müftüleri ve STK temsilcileri ile çok sayıda vatandaş katıldı.

Törende hafız öğrencilere hocaları tarafından taç giydirildi ve icazetleri takdim edildi.

Tören, protokol üyeleri tarafından öğrencilere hediye takdim edilmesi ve günün anısına çekilen hatıra fotoğrafı ile sona erdi.

Program sonunda hafızlık hocalarına plaket takdim edildi.

İlçe Müftüsü Recep Eren konuşmasında, Ramazan ayının adeta bir mektep olduğunu ifade ederek, din hizmetlerine mukabele okuyarak ve hatimle teravih namazı kıldırarak başlayan gençlerin yarının imamları, vaizleri ve müftüleri olacağını belirtti. Hafız gençlere hizmetlerinden dolayı teşekkür etti.

Program kapsamında; Ramazan ayında ilçedeki camilerde mukabele okuyan 146 hafıza onar bin lira, hatimle teravih namazı kıldıran 17 hafıza yirmişer bin lira, birden fazla mukabele okuyan hafızlara on beşer bin lira, hem hatimle teravih kıldırıp hem de mukabele okuyan hafızlara ise; yirmi beşer bin lira olmak üzere toplamda iki milyon TL dağıtıldı.

Programa İlçe Müftülüğü Şube Müdürü Sezgin Bay, İlçe Zekat Koordinatörü Hakkı Vatansever, Kur’an kursu öğreticileri, imam hatipler ve hafızlar katıldı.

Program, hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.

Öte yandan Bayrampaşa İlçe Müftülüğüne bağlı Kur’an kurslarında hafızlık eğitimi gören ve 2026 yılında yapılan hafızlık tespit sınavında başarılı olan 15 hafız için “Hafızlık Belge Takdim Programı” gerçekleştirildi.

Bayrampaşa İlçe Müftüsü Recep Eren konuşmasında, “Hafızlık sadece ezber değildir; bir hayat disiplinidir, bir ahlak yolculuğudur. Sizler yaşayan Kur’an’ın temsilcileri olacaksınız. Unutmayın ki asıl vazife, hafızlığı muhafaza etmek ve Kur’an ahlakıyla yaşamaktır.” ifadelerini kullandı.

Program kapsamında hafızlık belgeleri ile birlikte Bayrampaşa İlçe Müftülüğü ve TDV Bayrampaşa Şubesi tarafından hafızlara üçer bin lira nakdi hediye, Müftü Eren tarafından takdim edildi.

Seminere narkotik polis memurları katılarak, ailelere uyarı ve tavsiyelerde bulundu.

Gerçekleştirilen etkinlikte, özellikle gençleri tehdit eden uyuşturucu ve bağımlılık yapıcı maddelerin zararları, bu maddelere karşı erken farkındalığın önemi ve ailelerin çocuklarını korumada üstlenebileceği rol detaylı şekilde ele alındı. Narkotik ekipleri, sahadan edindikleri tecrübeleri paylaşarak, ailelerin dikkat etmesi gereken davranış değişiklikleri ve risk işaretleri hakkında kapsamlı bilgiler sundu.

Katılımcı veliler, seminer boyunca merak ettikleri soruları uzmanlara yöneltme fırsatı bulurken, program karşılıklı etkileşimle verimli bir şekilde tamamlandı.

• Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in (sas) Doğumu (M. 571)

Törende Türkiye Cumhuriyeti Riyad Büyükelçisi Prof. Dr. Emrullah İşler, Cidde Başkonsolosu Mustafa Ünal, Riyad Din Hizmetleri Müşaviri Prof. Dr. Ramazan Muslu, Cidde Din Hizmetleri Ataşesi Dr. Ahmet Oğuz, Medine Koordinasyon ve İskan Ekip Başkanı Dr. Mehmet Zengin, Medine Havalimanı Ekip Başkanı Muammer Şahin, Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı yetkilileri, Türk Hava Yolları Medine Müdürü Bilal Çelik ile din görevlileri hacı adaylarını güllerle karşıladı.

Karşılama töreninde konuşan Büyükelçi Prof. Dr. Emrullah İşler, hacı adaylarına "Hoş geldiniz" diyerek, ibadetlerinin makbul olması temennisinde bulundu.

Diyanet İşleri Başkanlığının, hacıların ibadetlerini en güzel şekilde yerine getirebilmeleri için tüm hazırlıkları titizlikle tamamladığını vurgulayan İşler, organizasyonda emeği geçen tüm görevlilere teşekkür etti.

Medine-i Münevvere’deki havalimanı işlemlerinin ardından hacı adayları, konaklayacakları otellere intikal ettirildi. İlk kafilelerin ardından Türkiye’nin dört bir yanından hacı adaylarının kutsal topraklara intikali planlanan takvim doğrultusunda devam edecek.

Fikriye Ateş İlçe Müftüsü Ali Fuat Baycan'dan inşaat çalışmaları hakkında bilgi aldıktan sonra, böyle bir hayırlı hizmetin Ünye'ye kazandırılmasından ve kendisinin de bu hayırlı hizmete katkı sağlamasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek bağışta bulundu.

İlçe Müftüsü Ali Fuat Baycan, bağıştan ve göstermiş olduğu hassasiyetten ötürü teşekkür ederek bu hayırlı hizmetlerin duyarlı insanlarca desteklendiği müddetçe devam edeceğini söyledi.

Törende konuşan Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı prof. Dr. Ahmet İshak Demir, hacı adaylarına sağlıkla gidip gelmeleri temennisinde bulundu.

Türkiye'de yaklaşık 2 milyon kişinin hac için kayıt olduğunu belirten Demir, "Bu sene 85 bine yakın kişiye nasip oldu. Ankara'dan 147 bin kişi sırada bekliyor. Bunlardan bu sene 6 bin 500 kişi hacca gidiyor. İlk kafilemiz bugün gidiyor. İlk hacı kafilemiz de inşallah 1 Haziran'da Ankara'ya ulaşacak." diye konuştu.

Çevre illerden gelen 11 bin 500 hacı adayının daha Esenboğa Havalimanı'ndan kutsal topraklara gideceğini bildiren Demir, toplamda 39 kafilenin Ankara'dan hareket edeceğini söyledi.

- "Şu anki yolculuk bambaşka, Rabb'im gitmeyenlere de nasip etsin"

Hacı adayı Rahime Yıldız, AA muhabirine, hacca gitmek için 16 yıldır beklediğini, bu yıl kurada ismi çıktığı için çok mutlu olduğunu dile getirdi.

Ayfer Kızılkaya da çok mutlu olduğunu belirterek, "Şu anki yolculuk bambaşka. Kuşlar gibi uçmak istiyorum. Günahkar olarak gidiyoruz, Allah tertemiz dönmeyi nasip etsin. Ümmet-i Muhammed'e dualarımız hep daim olacak. Rabb'im gitmeyenlere de nasip etsin." dedi.

Hasan Hüseyin Akkuş ise 2024'te kurada isimlerinin çıktığını ancak eşinin rahatsızlığı nedeniyle gidemediklerini, bu yıl kurada tekrar isimlerinin çıktığını anlattı. Akkuş, hacca gidecekleri için çok heyecanlı olduklarını vurguladı.

Törenin sonunda Ankara Müftüsü Dr. Hasan Çınar, kutsal topraklara gidecek hacı adayları için dua etti.

İlk kafiledeki hacı adayları ve Diyanet İşleri Başkanlığı görevlileri, pasaport kontrolü ve işlemlerin tamamlanmasının ardından dualar ve gözyaşlarıyla uğurlandı.

Ankara'dan toplam 6 bin 500 hacı adayı kutsal topraklara gidecek.

***

Câbir b. Abdullah'tan (ra) rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur:

“Cennetin anahtarı namaz, namazın anahtarı ise abdesttir.”

(T4 Tirmizî, Tahâret, 1; HM14717 İbn Hanbel, III, 341)

***

عَنْ حُمْرَانَ، فَلَمَّا تَوَضَّأَ عُثْمَانُ قَالَ:... سَمِعْتُ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَقُولُ: “لاَ يَتَوَضَّأُ رَجُلٌ فَيُحْسِنُ وُضُوءَهُ، وَيُصَلِّى الصَّلاَةَ إِلاَّ غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الصَّلاَةِ حَتَّى يُصَلِّيَهَا.”

Humrân'dan (ra) nakledildiğine göre, Hz. Osman (ra) abdest aldığında dedi ki: Hz. Peygamber'in (sas) şöyle dediğini işittim: “Bir kimse abdest alır ve güzelce abdest almaya özen gösterir, ardından da namaz kılarsa, bu abdestle namaz arasında işlediği (günahlar) o namazı kılıncaya kadar mutlaka bağışlanır.”

(B160 Buhârî, Vudû’, 24; M540 Müslim, Tahâret, 5)

***

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ –أَوِ الْمُؤْمِنُ– فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ –أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ– فَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ كَانَ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ –أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ– فَإِذَا غَسَلَ رِجْلَيْهِ خَرَجَتْ كُلُّ خَطِيئَةٍ مَشَتْهَا رِجْلاَهُ مَعَ الْمَاءِ –أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ– حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنَ الذُّنُوبِ.”

Ebû Hüreyre’den (ra) nakledildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur: “Müslüman —veya mümin— bir kul/kişi abdest alır da yüzünü yıkarsa, gözleri ile baktığı her günah suyla —yahut suyun son damlasıyla— yüzünden çıkar gider. Ellerini yıkadığı zaman elleriyle işlediği her günah su ile —yahut suyun son damlası ile— beraber ellerinden çıkar gider. Ayaklarını yıkadığı zaman ayaklarının yürüyerek işlediği her günah su ile —yahut suyun son damlasıyla— birlikte çıkar gider. Sonunda o kul/kişi günahlarından arınmış olur.”

(M577 Müslim, Tahâret, 32; T2 Tirmizî, Tahâret, 1)

***

عَنْ أَبِى حَازِمٍ قَالَ كُنْتُ خَلْفَ أَبِى هُرَيْرَةَ وَهُوَ يَتَوَضَّأُ لِلصَّلاَةِ فَكَانَ يَمُدُّ يَدَهُ حَتَّى تَبْلُغَ إِبْطَهُ فَقُلْتُ لَهُ: يَا أَبَا هُرَيْرَةَ! مَا هَذَا الْوُضُوءُ؟ فَقَالَ: يَا بَنِى فَرُّوخَ! أَنْتُمْ هَا هُنَا؟ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكُمْ هَا هُنَا مَا تَوَضَّأْتُ هَذَا الْوُضُوءَ. سَمِعْتُ خَلِيلِى (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَقُولُ: “تَبْلُغُ الْحِلْيَةُ مِنَ الْمُؤْمِنِ حَيْثُ يَبْلُغُ الْوَضُوءُ.”

Ebû Hâzim (ra) anlatıyor: Ebû Hüreyre’nin (ra) arkasında idim. Namaz için abdest alıyordu. Kolunu koltuk altına kadar yıkadı. Kendisine, “Ey Ebû Hüreyre! Bu nasıl abdest?” dedim. Bana, “Ey Benî Ferrûh! Siz burada mıydınız? Sizin burada olduğunuzu bilsem böyle abdest almazdım. Lâkin ben dostumun (sas) şöyle dediğini işittim: “Müminin ziyneti (nuru), abdest suyunun ulaştığı yere kadar varır.”

(M586 Müslim, Tahâret, 40)

***

عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) ﴿قَالَ يُونُسُ: إِنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) عَنْ التَّيَمُّمِ؟﴾ فَقَالَ: “ضَرْبَةٌ لِلْكَفَّيْنِ وَالْوَجْهِ.”

Ammâr b. Yâsir'den (ra) nakledildiğine göre, o, Hz. Peygamber'e (sas) teyemmümü sormuş, Peygamber (sas) de, “(Teyemmüm) eller için (bir vuruş) ve yüz için bir vuruştur” buyurmuştur.

(HM18509 İbn Hanbel, IV, 264; DM770 Dârimî, Tahâret, 65)

***

عَنْ أَبِى ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “الصَّعِيدُ الطَّيِّبُ وَضُوءُ الْمُسْلِمِ وَإِنْ لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ عَشْرَ سِنِينَ.”

Ebû Zer'den (ra) rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur: “Temiz toprak, on sene boyunca su bulamasa bile, Müslüman’ın abdest suyu (mesabesinde) olur.”

(N323 Nesâî, Tahâret, 203; T124 Tirmizî, Tahâret, 92)

***

Allah Resûlü (sas), ölümü ve âhireti hatırlatması dolayısıyla kabirlere ziyarette bulunur, ashâbına da bunu tavsiye ederdi. Engin merhametiyle her konuda ashâbına yol gösteren Rahmet Elçisi (sas), kabristanda nasıl davranmaları gerektiği hususunda da onları uyarır, kendisi de kabirdekilere selâm verir ve dua ederdi. Âdeti olduğu üzere, bir gün sahâbîlerle birlikte bir kabristana uğradı ve “Esselâmü aleyküm ey müminler diyarı(nın sakinleri)!” diyerek selâm verdi. Sonrasında ise, “İnşallah biz de size katılacağız, (ancak din) kardeşlerimizi (dünyada) görmüş olmayı çok arzu ederdim.” diye ekledi. Bunu duyan sahâbîler merakla, “Yâ Resûlallah! Biz senin kardeşlerin değil miyiz?” dediler. Allah Resûlü (sas), “Siz benim ashâbımsınız, kardeşlerim ise henüz (dünyaya) gelmeyenlerdir.” buyurdu. Bunun üzerine ashâb-ı kirâm, “Ümmetinden henüz dünyaya gelmeyenleri nasıl tanıyacaksın Yâ Resûlallah?” diye sordular. Resûlullah şöyle dedi: “Bir adamın siyah atlar arasında, alınları ve ayakları beyaz (sekili) atları olsa, onları tanımaz mı?” Ashâbın, “Elbette tanır.” cevabını duyan Resûl-i Ekrem (sas), ümmetinden hiç görmediği insanları kıyamet gününde nasıl tanıyacağını, müjde niteliğindeki şu cevabıyla bildirdi: “İşte benden sonra gelecek olan kardeşlerim, aldıkları abdestten dolayı kıyamet günü abdest azaları parlayarak gelecekler. Ben de onları Kevser havuzu başında karşılayacağım.”

Sevgili Peygamberimizi (sas) görme saadetine eremeyip, onunla asr-ı saadette yaşayamamış olsalar da, onun kardeşleri, nurlu simaları ile âhirette tanınabileceklerdir. Bunun yolu ise maddî ve mânevî kirlerden arınma vesilesi olan abdesttir. İslâm’da birtakım ibadetlerin yerine getirilmesi için hazırlık aşaması olan abdest, Farsça “âb” (su) ve “dest” (el) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmakta ve “el suyu” anlamına gelmektedir. Arapçası ise “vudû”dur. Kendisi ibadet olmasının yanında, diğer bazı ibadetlerin yapılmasının da ön şartı olan abdest, belli uzuvları su ile usulüne uygun olarak yıkamak, bazılarını ise mesh etmekten ibarettir.

İslâm dininde kulun Allah’ın (cc) huzuruna ibadet maksadıyla çıkabilmesi için maddî ve mânevî yönden temizlenmiş ve arınmış olması esastır. Bu yüzden ibadet için hazırlanan kişi (bedenen temiz olsa bile) abdestsiz olma durumunda abdest, cünüp olma durumunda ise gusül almak suretiyle mânevî (hükmî) kirlilikten temizlenir. “Hadesten tahâret” olarak da bilinen bu temizlik, Kur’ân-ı Kerîm’de şu şekilde bildirilmektedir: “Ey iman edenler! Namaza kalkacağınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi ve —başlarınıza mesh edip— her iki topuğa kadar da ayaklarınızı yıkayın. Eğer cünüp iseniz, (boy abdesti alıp) iyice yıkanarak temizlenin.” Âyette bildirildiği üzere yüzü, kollarla birlikte elleri, ayakları yıkamak ve başı mesh etmek abdestin farzlarından (temel şartlarından) sayılmıştır.

Allah Resûlü (sas), yalnız, ruhları câhiliyenin düşünce ve inanç kirlerinden arındırmakla kalmamış, beden temizliği konusunda da oldukça hassas davranarak ashâbına bunu öğretmiştir. Câhiliye karanlığından yeni kurtulmuş, her türlü kirden arınma ihtiyacında olan insanlara, “temizliğin imanın yarısı olduğunu” bildiren Hz. Peygamber (sas), bizzat uygulamalı olarak bedenin nasıl temizlendiğini ve nasıl ibadetlere hazır hâle geldiğini anlatmıştır. Bir defasında bir sahâbînin, “Yâ Resûlallah, abdest nasıl alınır?” sorusu üzerine bir kap su isteyen Allah Resûlü abdest almaya başlamıştır. Ellerini üç kere, yüzünü üç kere, kollarını üç kere yıkamış, başına mesh etmiş, şehâdet parmaklarını kulaklarına götürüp uçlarıyla içini, başparmaklarıyla dışlarını mesh etmiş ve ayaklarını da üçer defa yıkamıştır. Sonrasında ise, “İşte abdest böyle alınır. Kim buna bir şey ekler veya eksiltirse (Resûlullah’a (sas) muhalefetten dolayı kendisine) kötülük etmiş ve zulmetmiş olur.” buyurarak abdestin hakkını vermeyenlere veya bu konuda aşırıya kaçanlara uyarıda bulunmuştur.

Allah Resûlü (sas) abdeste Allah’ın (cc) adıyla başlamayı, abdest alırken ağza su vermeyi, her iki burun deliğine su çekip temizlemeyi, başın ön ve arka tarafına (kaplama) mesh yapmayı, kulaklara birer kere mesh etmeyi, abdest uzuvlarını yıkarken ovmayı bizzat uygulayarak ashâbına öğretmiştir. Abdestin sünnetleri arasında zikredilen bu uygulamalar, usulüne uygun ve lâyıkıyla alınan bir abdestin özellikleri arasındadır.

Abdestin hakkının verilerek alınması konusunda oldukça titiz davranan Resûl-i Ekrem (sas), Lakît b. Sabre (ra) isimli sahâbînin: “Ey Allah'ın Resûlü, bana abdest hakkında bilgi verir misin?” sorusu üzerine şöyle buyurmuştur: “Abdest organlarını güzel bir şekilde, özenerek yıka. Parmaklarının arasından suyu geçir. Oruçlu değilsen ağız ve buruna su verirken içine iyice çek.” Hz. Peygamber (sas), abdest alırken uzuvların kuru bir yer kalmayacak şekilde yıkanmasına dikkat eder, suyun sakal aralarına ulaşmasını sağlar, ellerini yıkarken eğer parmağında yüzük varsa onu hareket ettirir ve parmaklarının arasını hilallerdi. Allah Resûlü’nün (sas) abdest konusundaki bu hassasiyetine şahit olan Abdullah b. Amr (ra), bir yolculuk esnasında namazı yetiştirmek için acele ederek ve mesh edercesine az su kullanarak abdest aldıkları sırada, Hz. Peygamber’in (sas) kendilerini gördüğünü ve ses tonunu yükselterek onlara, “Ateşte yanacak olan şu topuklara yazık! (Hiçbir yeri kuru bırakmadan) abdestinizi güzelce alın!” demişti.

Resûlullah (sas), abdest azalarını kimi zaman bir, kimi zaman iki, kimi zaman da üç kere yıkardı. Onun, azalarını üçer kere yıkamak suretiyle abdest aldıktan sonra, “İşte bu, benim ve benden önceki peygamberlerin abdestidir.” dediğine dair rivayetler bulunmaktadır. Böylece, abdestin önceki peygamberler ve ümmetleri tarafından da bilindiği ortaya çıkmaktadır.

Hz. Peygamber (sas), abdest aldıktan sonra yapılmasını hoş karşıladığı bazı hareketleri de bildirmiş, söz gelimi güzel bir şekilde abdest aldıktan sonra, “Eşhedü en lâ ilâhe illâllâhü vahdehû lâ şerîke leh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve Resûlüh. Allâhümme'c'alnî mine't-tevvâbîne ve'c'alnî mine'l-mütetahhirîn.” (Şehâdet ederim ki, tek olan, hiçbir ortağı bulunmayan Allah’tan (cc) başka hiçbir ilâh yoktur ve şehâdet ederim ki, Muhammed (sas) O’nun (cc) kulu ve elçisidir. Allah’ım! Beni tevbe edenlerden ve temizlenenlerden eyle!) denilmesinin cennete girmeye vesile olacağını haber vermiştir. Bu yüzden abdest aldığı sırada insanın Rabbine tam bir teslimiyetle dua etmesi, özellikle her bir azayı yıkarken onunla ilgili duada bulunması, abdest vesilesiyle huzura ermek ve hakiki bir temizlik için önemlidir.

Sevgili Peygamberimizin (sas) hayatının her ânını dikkatle gözlemleyerek onun her davranışını örnek alan ashâb-ı kirâm, abdest konusunda da aynı hassasiyeti göstermiş, onun abdest alışını sonraki nesillere aynen nakletmiştir. Nitekim tâbiînden Abdu Hayr (ra), sahâbîlerin ileri gelenlerinden Hz. Ali'nin (ra) kendilerine abdesti şu şekilde öğrettiğini anlatmaktadır: “Hz. Ali (ra) bir defasında bizim yanımıza geldi ve namaz kıldı. Sonra abdest suyu istedi. Biz içimizden, "Namazı kıldığı hâlde suyu ne yapacak ki?" dedik. Halbuki onun maksadı bize bir şeyler öğretmekmiş. Nihayet içinde abdest suyu bulunan bir kapla bir leğen getirildi. Önce kabı sağ eline döküp iki elini üç defa yıkadı. Sonra üç kez suyu ağzına ve burnuna ayrı ayrı verip dışarı attı. Ardından üç defa yüzünü ve üçer defa da sağ ve sol kolunu yıkadı. Sonra elini kaba daldırıp başını bir kez mesh etti. Sonra da sağ ve sol ayaklarını üçer kere yıkadı. Akabinde bize şöyle dedi: Resûlullah'ın (sas) abdestini öğrenmek kimi sevindirecekse, işte bu, onun abdestinin ta kendisidir.”

Resûlullah'ın abdest alışını merak edenler, onu görmüş olan sahâbîlerden bunu nakletmelerini istemişlerdir. Ashâbdan da, “Resûlullah'ın (sas) abdest alma şekli işte böyleydi.” ifadesiyle onun abdestinin hiçbir ayrıntısının atlanılmadan ve değiştirilmeden anlatıldığı pek çok rivayet nakledilmiştir. Hz. Osman (ra) da, “Resûlullah'ı (sas) benim aldığım gibi abdest alırken gördüm.” diyerek, etrafındakilere sünnete uygun bir şekilde abdest almayı öğretmiş ve devamında Allah Resûlü'nün (sas), “Kim benim aldığım şu abdest gibi abdest alır da sonra kalkıp iki rekât namaz kılarsa ve kıldığı bu namazda hatırına dünyalık getirmezse Allah onun geçmiş günahlarını affeder.” buyurduğunu nakletmiştir.

Abdest, başta namaz olmak üzere, Kur'an okumak ve Kâbe'yi tavaf etmek gibi diğer ibadetlerin de anahtarı konumundadır. Nitekim Allah Teâlâ (cc), kullarına namaza kalktıkları zaman abdest almalarını emretmiş, Hz. Peygamber (sas) de Allah'ın (cc) emrettiği şekilde güzelce abdest alınmadıkça namazın tamamlanmayacağını bildirmiştir. Allah Resûlü (sas), “Namazın anahtarı temizliktir, namazın başlangıcı tekbir almak, bitişi ise, selâm vermektir.” buyurmuş, temizlenmeden yani abdest almadan hiçbir namazın kabul olmayacağını şu şekilde dile getirmiştir: “Sizden bir kimse, abdesti bozulunca tekrar abdest almadıkça Allah (cc) onun kılacağı namazını kabul etmez.” Ashâbdan bir kişinin abdestini tam almadan, ayağında kuruluk bulunduğu hâlde namaz kıldığını gören Allah Resûlü (ra), ondan abdestini ve namazını iade etmesini istemiştir. Bu şekilde Sevgili Peygamberimiz (sas), huşû ile kılınarak tadına varılan namazların, ancak eksiksiz alınan bir abdestle mümkün olabileceğini bildirmiştir.

“Cennetin anahtarı namaz, namazın anahtarı ise abdesttir.” buyuran Allah Resûlü (sas), namazla abdest arasındaki sıkı irtibattan dolayı pek çok kez bunları birlikte zikrederek, bu iki ibadetin günahların affına vesile olduğunu haber vermiştir. “Bir kimse abdest alır ve güzelce abdest almaya özen gösterir, ardından da namaz kılarsa, bu abdestle namaz arasında işlediği (günahlar) o namazı kılıncaya kadar mutlaka bağışlanır.” buyuran Hz. Peygamber (sas), abdestle arınan kulun namazla Rabbini yüceltmesinin mükâfatını dile getirmiştir. Ümmetine, “Kim güzelce abdest alır da kalbiyle ve yüzüyle yönelerek iki rekât namaz kılarsa, cennete girmeyi hak eder.” müjdesini veren Sevgili Peygamberimiz (sas), hakkını vererek abdest alıp namaz kılan kişinin âhirette hak ettiği mevkii bildirmiştir.

Resûl-i Ekrem'in (sas), günahlara kefaret olan ve hasenatı artırmaya vesile kılınan şeyler arasında zikrettiği abdest, devam edildiği sürece, kişinin mânevî yönden derecesinin yükselmesine de sebep olmaktadır. Nitekim Allah Resûlü (sas) bir sabah vakti Hz. Bilâl'e (ra), “Ey Bilâl! Bana Müslüman olduğun dönemde işlediğin ve çok faydasını umduğun bir amelini söyle! Zira ben bu gece cennette önümde senin ayakkabılarının sesini işittim!” buyurmuş ve şu cevabı almıştır: “Doğrusu benim işlediğim ve en çok faydasını umduğum amel, gecenin veya gündüzün bir saatinde tertemiz paklanıp sonra da o temizlikle Allah"ın bana takdir ettiği kadar kıldığım namazdır.”

Resûl-i Ekrem (sas), genellikle her namaz için abdest almayı tercih etmiş, Mekke'nin fethedildiği gün olduğu gibi, tek abdestle bütün vakitleri kıldığı da olmuştur. Sahâbîler ise çoğu zaman, abdestleri bozulmadığı sürece aynı abdestle namaz kılmaya devam etmişlerdir. Abdest tazelemenin faziletinden dolayı kimi sahâbîler, her namaz için abdest almaya özen göstermişlerdir. Nitekim her namaz için abdest aldığı görülen Abdullah b. Ömer'e (ra) bunun sebebi sorulduğunda şöyle demiştir: “Ben, sabah namazı için abdest alsaydım, abdestim bozulmadıkça onunla (günlük) bütün namazları kılabilirdim. Lâkin Resûlullah'ın (sas), "Kim abdest üzerine abdest alırsa kendisi için on hasene (sevap) vardır." buyurduğunu işittim ve bunun sevabını arzuladığım için bu şekilde abdest aldım.”

Allah Resûlü (sas), namaz ve benzeri ibadetleri yerine getirmek amacıyla abdest aldığı gibi, diğer zamanlarda da mümkün mertebe abdestli olmaya özen göstermiştir. Ashâbını bununla yükümlü tutmamış ancak onların da bunu uygulamalarından hoşlanmıştır. Hz. Âişe (ra), Resûlullah'ın (sas) yatmadan önce namaz abdesti gibi abdest alıp öyle uyuduğunu nakletmekte, Allah Resûlü (sas) de abdestli olarak yatağına giren ve uykusu gelinceye kadar Allah'ı (cc) zikreden kimsenin, dünya ve âhirete dair yaptığı duasının kabul edileceğini haber vermektedir. Bunun yanında, abdestin öfke ateşini söndürdüğünü bildiren Hz. Peygamber (sas), ashâbına öfkelendiklerinde abdest almalarını tavsiye etmiştir.

Suyun temiz ve temizleyici olarak kabul edildiği İslâm dininde su kullanarak temizlenmek her fırsatta teşvik edilmiştir. Temiz olmak kaydıyla su vasfı değişmeyen sıvılardan da abdest alınabileceği bilinmektedir. Hz. Peygamber (sas), deniz suyuyla abdest alınıp alınmayacağı sorusuna, denizin suyunun temiz, ölüsünün de helâl olduğu şeklinde cevap vermiştir. Allah Resûlü (sas), Kur'an'da, “temizlenmeyi seven kimseler” olarak anılan Kubâ ahalisinin, mânevî temizliklerinin yanında, suyla yapılan temizliğe de özen göstermeleri dolayısıyla övgüye lâyık olduklarını bildirmiştir.

Hz. Peygamber'in (sas) “imanın ayrılmaz bir gereği” olarak nitelediği abdest, şüphesiz yalnız bedendeki kirleri temizlemekle kalmaz, insandaki olumsuz duyguları, negatif enerjiyi, hata ve günahların karasını da alır götürür. “Her kim abdest alır ve de abdesti(ni) güzelce almaya özen gösterirse, günahları vücudundan çıkar, hatta tırnaklarının altından süzülür gider.” buyuran Allah Resûlü (sas), abdest ile yere dökülen her damlanın kişiyi günahlarından arındırmaya vesile olduğunu müjdelemektedir. O hâlde yıkanan yalnız abdest uzuvları değildir; Allah'ın rahmetiyle insanın benliği yıkanmakta ve günaha bulanan her uzuv bu arınmadan nasibini almaktadır. Resûl-i Ekrem bu arınışı şöyle dile getirmektedir: “Müslüman —veya mümin— bir kul/kişi abdest alır da yüzünü yıkarsa, gözleri ile baktığı her günah suyla —yahut suyun son damlasıyla— yüzünden çıkar gider. Ellerini yıkadığı zaman elleriyle işlediği her günah su ile —yahut suyun son damlası ile— beraber ellerinden çıkar gider. Ayaklarını yıkadığı zaman ayaklarının yürüyerek işlediği her günah su ile —yahut suyun son damlasıyla— birlikte çıkar gider. Sonunda o kul/kişi günahlarından arınmış olur.”

Abdestle dünyada temizlik ve arınmışlık duygusunu tadan mümin, âhirette de abdestin nuruyla aydınlanacaktır. Zira, “Müminin ziyneti (nuru), abdest suyunun ulaştığı yere kadar varır.” buyuran Allah Resûlü (sas), abdestin, inananları yalnız dünyada değil, âhirette de nurlandıracağı müjdesini vermektedir. Abdest nuru, âhirette Muhammed ümmetinin alâmet-i fârikası olacak ve müminler abdest uzuvlarındaki parlaklık sebebiyle “(elleri ayakları) sekililer” diye çağrılacaklardır. Nitekim Allah Resûlü (sas), kıyamette kendilerini tanıyıp tanıyamayacağını soran ashâbına, “Elbette tanıyacağım. Sizin o gün hiçbir ümmette bulunmayan bir simanız olacak. Benim yanıma abdest izlerinden dolayı yüzleriniz ve ayaklarınız nurlu olarak geleceksiniz.” şeklinde cevap vermiştir. Bu nedenle, bu hadisi nakleden Ebû Hüreyre (ra), abdest alırken kimi zaman kollarını pazılarına kadar, ayaklarını da baldırlarına kadar yıkamış ve yanındakilere şu tavsiyede bulunmuştur: “Sizden her kim yapabilirse bu parlaklığı artırsın!”

Sevgili Peygamberimiz (sas), abdest almayı ve mümkün olduğunca abdestli bulunmayı tavsiye etmekle birlikte, abdest alırken suyun israf edilmesini yasaklamıştır. Ashâbından Sa'd b. Ebû Vakkâs'ın (ra) abdest aldığı sırada suyu fazla kullandığını görünce ona, “Bu ne israf!” demiş, Sa'd ise, “Abdestte de israf olur mu?” diye sormuştu. Bunun üzerine Allah Resûlü (sas), “Evet, akan bir nehir kenarında olsan bile (haddinden fazla tüketirsen abdestte de israf olur)!” buyurarak bu konudaki hassasiyetini dile getirmişti.

Abdest, idrar ve dışkı yollarından herhangi bir şey çıktığında, ağız dolusu kusma, vücudun herhangi bir yerinden kan, irin gibi şeylerin çıkarak akması durumlarında bozulmaktadır. Zikredilen bu durumların gerçekleşebilmesi ihtimaliyle, insanın iradesini kontrol edemediği, bayılma, delirme, sarhoş olma ve uyuma gibi durumlarda da abdestin bozulması söz konusudur.

Allah Resûlü (sas), tuvalet ihtiyacını giderdiği zaman abdestini tekrar almıştır. Ancak namazda iken karnında bir ağrı hissederek abdestinin bozulduğu zannına kapılan kişinin bir ses duymadığı veya koku hissetmediği sürece namazına devam etmesi gerektiğini bildirmiş, bu tür vesveselerin şeytanın işi olduğunu haber vermiştir. Hz. Peygamber (sas), uyuma ve kusma durumlarında ise abdestin bozulduğunu bildirmiştir.

Abdestte, baş, boyun ve kulaklar ıslak el sürülmek suretiyle mesh edilir. Aynı şekilde mest ve sargı üzerine de mesh etme söz konusudur. Dinde kolaylığın esas olması bağlamında, özellikle soğuktan korunmak için giyilen mestlerin ve yaralara sarılan sargıların üzerine mesh etmenin abdest için yeterli olduğu bildirilmiştir. Hz. Peygamber (sas) de kimi zaman başıyla birlikte sarığının, mestlerinin, ayakkabı, çizme ve (mest özelliğine sahip olan kalın) çoraplarının üzerine mesh ederek bu konuda ümmetine kolaylık sağlamıştır. Resûlullah (sas), mest üzerine meshin süresini yolcu için üç gün üç gece; yolcu olmayan kimse için ise, bir gün bir gece olarak tayin etmiş, mestlerin uyku veya abdest bozma durumlarında çıkarılmamasını ancak cünüplükten dolayı çıkarılmasını emretmiştir. Mest üzerine meshin makbul olabilmesi için mestlerin abdestli olarak giyilmiş olması, ayaktan çıkarılmaması ve ayağın ıslatılmaması gerekmektedir. Abdesti bozan durumların mest üzerine meshi de bozduğu, dolayısıyla mestli iken abdesti bozulanın, mestini çıkarmadan üzerine mesh etmek suretiyle yeniden abdest alması gerektiği bilinmektedir.

Daha önce de belirttiğimiz üzere, İslâm'da temizliğin su kullanılarak yapılması esas olmakla birlikte, suyun bulunmadığı veya hastalık, soğuk, can güvenliği endişesi gibi çeşitli nedenlerden ötürü su kullanımının mümkün olmadığı durumlarda kolaylık prensibi gözetilerek teyemmüme ruhsat verilmiştir. Toprak veya toprak türü temiz bir madde kullanılarak ellerin, yüzün ve kolların mesh edilmesi şeklinde yapılan teyemmüm, zorunlu durumlarda abdest ve guslün yerine geçen itibarî/simgesel bir temizliktir. Allah Teâlâ (cc), kullarını temizlemek, onlar için nimetini tamamlamak ve onların şükretmesini sağlamak maksadıyla, kullarına teyemmüm kolaylığını getirdiğini şu şekilde bildirmektedir: “Eğer hasta veya yolcu iseniz veya def-i hacetten gelmişseniz yahut kadınlarla münasebette bulunmuş olup da su bulamamışsanız temiz toprağa teyemmüm edin, ondan yüzlerinize ve ellerinize mesh edin. Allah (cc) size güçlük çıkarmak istemez fakat şükredesiniz diye sizi temizleyip arındırmak ve size olan nimetlerini tamama erdirmek ister.”

Teyemmümle ilgili âyetin indiriliş sebebiyle ilgili Hz. Âişe'den (ra) gelen bir rivayete göre, Allah Resûlü (sas) ve müminler bir yolculuktan dönmekteydiler. Bu sefer sırasında Hz. Âişe'nin (ra) gerdanlığı kaybolmuş, insanlar da onu aramaya koyulmuşlardı. Ancak arama işi uzamış, tan yeri ağarmaya başlamıştı. İnsanların abdest için su bulamamaları ve namaz vaktinin girmiş olması dolayısıyla teyemmüm âyeti nâzil olmuştu. Bunun üzerine Allah Resûlü (sas) ve müminler, kalkıp teyemmüm yapmışlar hatta ashâbdan Üseyd b. Hudayr (ra), bu âyetin inişine sebep olması dolayısıyla Hz. Âişe'ye hitaben, “Allah seni hayırla mükâfatlandırsın! Vallahi, senin başına ne sıkıntı gelmişse mutlaka Allah (cc) senin için onda bir çıkar yol ihsan etmiş ve o işte Müslümanlar için bir bereket kılmıştır.” demişti.

Beden temizliğinin ötesinde mânevî bir arınma yöntemi olan teyemmümün yapılışını Allah Resûlü (sas), “(Teyemmüm) eller için (bir vuruş) ve yüz için bir vuruştur” şeklinde tarif etmiştir. Böylece teyemmüm, ister abdest isterse boy abdesti niyetiyle olsun, elleri —avuç içi toprağa gelecek şekilde— temiz toprağa dokundurup yüzü meshetmek, sonra bir kez daha dokundurup kolları dirseklerle beraber meshetmekten ibarettir.

Abdest ve guslü bozan şeyler yanında, kullanılabilir su bulmak da, teyemmümü bozmaktadır. Teyemmümü gerekli kılan şartların uzaması durumunda abdest ya da gusül niyetiyle teyemmüme devam edilir. Nitekim Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur: “Temiz toprak, on sene boyunca su bulamasa bile Müslümanın abdest suyu (mesabesinde) olur.” Allah Resûlü'nün (sas) ve ashâbının gerekli gördükleri durumlarda teyemmüm yapmayı tercih ettikleri bilinmektedir. Nitekim ashâbdan Amr b. Âs (ra), Resûlullah tarafından bir askerî birliğin başında komutan olarak görevlendirilmiş ve seriye ile gönderilmişti. Amr b. Âs (ra), gittikleri yerde soğuk bir gecede ihtilâm olmuş ve suyla guslederse hastalanıp öleceğinden korkup teyemmüm etmişti. Hatta arkadaşlarına da teyemmümlü olarak sabah namazını kıldırmıştı. Bu durumdan rahatsız olan bazı kimseler Resûlullah'a (sas) şikâyette bulunmuşlar ancak Allah Resûlü (sas), Amr b. Âs'ın (ra) bu davranışını onaylamıştı. Yine sahâbîlerden Ammâr b. Yâsir'in de gittiği bir sefer sırasında gusletmesi gerekmiş, ancak su bulamayınca o da toprakta yuvarlanmış ve sonrasında namazını kılmıştı. Bu durumu Resûlullah'a (sas) anlattığında ise, Peygamberimiz (sas) sadece elleriyle (toprağa vurup yüzünü ve kollarını meshederek) teyemmüm etmesinin yeterli olacağını söylemişti.

Allah Resûlü (sas), suyun bulunmadığı veya kullanılmasının çeşitli sıkıntılara sebebiyet verebileceği durumlarda teyemmüm yapılmasında hiçbir sakınca görmemiş hatta bundan kaçınanları eleştirmiştir. Nitekim Resûlullah (sas) zamanında başından yaralanan bir kişinin gusletmesi gerekmiş, teyemmüm yapabilecekken arkadaşlarının ısrarı üzerine yıkanmış ve bunun neticesinde vefat etmişti. Bu durumu duyan Allah Resûlü (sas) üzülerek, “Onun ölümüne sebep oldular, Allah (sas) onların canlarını alsın! Cehaletin şifası sormak değil miydi?” demişti.

Peygamberimiz (sas) zamanında iki adam yolculuğa çıkmışlar, ancak namaz vakti geldiği hâlde su bulamamışlardı. Toprakla teyemmüm edip namaz kıldıktan sonra su bulmuşlar ve biri namazını iade ederken diğeri etmemişti. Resûlullah'a (sas) bu olayı anlattıklarında o, namazı tekrar kılmayan kimseye, “Sünnete uyup doğru yapmışsın; namazın tamamdır.” demiş, abdest alıp tekrar kılana ise, “Sana da iki kat sevap vardır.” buyurmuştu.

Cenâb-ı Hakk'ın (cc) huzuruna çıkmadan önce mümin insan, dıştan içe doğru bir temizlik yapar. Şartlara göre kimi zaman abdest kimi zaman gusül bazen de teyemmümle, yalnız bedenini değil, ruhunu, nefsini ve gönlünü arındırır, bu şekilde huzur-ı ilâhî'ye çıkmaya lâyık hâle gelir. Abdest suyunun paklığında veya temizleyici olan toprağın saflığında mânevî bir iklime doğru ilk adımını atar. Arınmaya içtenlikle niyet eden insan, yıkadığı her bir uzuvla sadece görünen kirlerden değil, mânevî kirlerinden yani günahlarından da arınır. Yalnız ibadetlerin değil, hakkı verildiğinde cennetin de anahtarı olabilecek bu arınmayla kişi, dünyanın geriliminden kendisini soyutlayarak huzura kavuşur. Mümin, Resûl-i Ekrem'in (sas) gösterdiği hassasiyetle ve hissettiği samimiyetle abdestini aldığında, şüphesiz temizliğin verdiği gönül rahatlığını tadacak ve ibadetin tadına varabilecektir. Abdesti Peygamber Efendimizin (sas) ve ashâbının abdestine ne kadar benzerse, hayatının da onlarınki gibi berraklaşması mümkün olabilecektir. Her zaman abdestli bulunmaya özen gösteren mümin, abdestin serinliğini ve huzurunu hissederek her an temiz kalacaktır. Zira, “Abdeste ancak mümin kimse müdavim olur.” buyuran Allah Resûlü (sas), inananları hayatın her ânını abdest temizliğinde yaşamaya teşvik etmiştir.

Kısasta sizin için hayat vardır, ey akıl sahipleri, umulur ki sakınırsınız.
Bakara, 2/179

---

Kâtile hangi cezanın verileceği konusunda çeşitli milletlerin farklı uygulamaları vardır. Tarihte Yahudilerde kısas, Hristiyanlarda diyet, cahiliye dönemi Araplarında ise intikam uygulamaları vardı. Örneğin cahiliye döneminde bazen bir kişiye karşılık on kişi öldürülebiliyordu. Bazı milletlerde ise kâtil sadece hapsedilirdi. İslam, adalet ve eşitlik ilkesini esas alarak kısas cezasını öngördü. Bununla birlikte ölenin yakınlarına kâtili affedip diyet isteme hakkını da verdi.

Kısas, toplumdaki herkesin yaşama hakkını güvence altına alır. Kısas olmazsa haksızlıklar artar, fitneler ve daha büyük çatışmalar ortaya çıkabilir.

Kısas: Kasten adam öldürme ve yaralama suçlarında suçlunun, yetkililer tarafından, işlediği fiile denk bir ceza ile cezalandırılma

• Hz. Hatice’nin (ranhâ) vefatı (620)

Sözlükte "bir işi görmek için verilen zaman, bir işin yeri" anlamlarına gelen mîkât, dinî bir kavram olarak, Harem bölgesine dışarıdan gelenlerin, ihrama girmesi gereken yerlere verilen addır.

"Mikat" kelimesi Kurân-ı Kerim'de geçer mi?

Kur’ân-ı Kerîm’de mîkāt kelimesi bir yerde çoğul şeklinde olmak üzere sekiz âyette sözlük anlamında geçmekte, hadislerde de hem sözlük hem terim anlamında yer almaktadır. Kur’an’da Kâbe “el-beytü’l-harâm” (el-Mâide 5/2), onu çevreleyen mescid “el-mescidü’l-harâm” (el-İsrâ 17/1), Mekke şehri de “harem” (el-Kasas 28/57; el-Ankebût 29/67) diye nitelendirilerek buraların korunmuş ve saygıya değer yerler olduğu belirtilmiştir.

Hz. Peygamber (sas) de Mekke’nin yerlerin ve göklerin yaratıldığı gün Allah tarafından haram kılındığını ve kıyamete kadar da böyle kalacağını ifade etmiştir (Buhârî, “Ṣayd”, 10; Müslim, “Ḥac”, 445-446).

Harem, Hill ve Âfak

Hz. Peygamber (sas) ’in diğer bazı açıklama ve uygulamalarına dayanılarak Mekke ile belirli çevresine harem, burayı kuşatan ikinci bölgeye Hil, bunların dışında kalan yerlere de “âfâk” denilmiş, Harem ve Hil dışından hac ve umre için yahut başka bir amaçla Mekke’ye gelenlerin belirli yerlerde ihrama girip bazı kurallara uymaları zorunlu kılınmıştır.

Harem bölgesinde oturanlar hac için bulundukları yerden, umre için Hil bölgesine çıkarak, Hil bölgesinde oturanlar hac ve umre için bulundukları yerden, buraların dışından gelen âfâkîler ise kendileri için belirlenen mîkāt yerlerinden ihrama girerler (bk. ÂFÂKÎ; HAREM; HİL; İHRAM).

Âfâkîlerin ihrama gireceği bu yerler Hz. Peygamber (sas) tarafından beş nokta halinde belirlenmiştir (Buhârî, “Ḥac”, 7, 9, 11, 12; Müslim, “Ḥac”, 11-12; Ebû Dâvûd, “Menâsik”, 8).

İhramsız olarak bu sınırları geçmek caiz değildir. Ancak Harem bölgesine giden kişiler mîkât yerlerinden önce de ihrama girebilirler.

Mîkât yerleri

Mekke'ye Medine yönünden gelenler için Zülhuleyfe;

Şam istikametinden gelenler için Cuhfe;

Irak cihetinden gelenler için Zat-ı Irak;

Necid tarafından gelenler için Karn;

Yemen yönünden gelenler için de Yelemlem'dir.

Açıklamada, hac sezonu hazırlıkları kapsamında Kabe'nin örtüsünün alt kısmının 3 metre yukarı kaldırıldığı belirtildi.

Başkanlığın açıklamasında, çalışmaların örtünün alt bölümlerinin sökülmesi, köşe kısımlarının ayrılması ve ardından 3 metre yüksekliğe kaldırılarak sabitlenmesini kapsadığı kaydedildi.

Beyaz koruyucu kumaşın yerleştirildiği ve kandillerin yeniden yerlerine monte edildiği ifade edilen açıklamada, yaklaşık iki saat süren işlemin, 34 uzman tarafından titizlikle yapıldığı dile getirildi.

Açıklamada, söz konusu uygulamanın, özellikle hac döneminde yoğunlaşan tavaf sırasında örtünün zarar görmesini ve temas edilmesini önlemek amacıyla her yıl yapıldığına işaret edildi.

Kaldırılan bölümün, tüm yönlerden yaklaşık 2 metre genişliğinde beyaz pamuklu kumaşla kaplandığı, bunun da hacı adaylarının ibadetlerini daha rahat yerine getirebilmeleri için alınan yıllık tedbirler arasında yer aldığı belirtildi.

Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından İstanbul Büyük Çamlıca Camii’nde düzenlenen “Sürre Alaylarından Günümüze Harem’den Haremeyne Hacı Uğurlama Programı” Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş’un katılımıyla gerçekleşti.

Kur’an-ı Kerim tilaveti ve okunan kasidelerle başlayan programda konuşan Başkan Arpaguş, sözlerine Kahramanmaraş’ta bir okula yapılan saldırı sonucu hayatını kaybeden vatandaşlara Allah’tan rahmet dileyerek başladı.

“Kalplerimiz, büyük bir vuslatın, kavuşmanın, özlemin sona ermesinin heyecanını yaşıyor”

Hacı adaylarının yıllarca özlemini duyduğu vaktin nihayet geldiğini belirterek, “Yüce Mevla’nın davetine icabet ederek hac vazifemizi yerine getirmek üzere yola çıkıyoruz. Uzun yıllardır özlemin ve umudun en saf halini kalplerimizde taşıyarak bu mukaddes yolculuğa hazırlandık. Ailemizi, dost ve akrabalarımızı geride bırakarak Allah’ın evine, Beytullah’a doğru, Rahman’ın evine doğru, Rahman’ın misafirleri olarak yola çıkıyoruz. Allah aşkıyla ve O’nun sevgili habibi Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.s)’in muhabbetiyle dolu olan kalplerimiz, büyük bir vuslatın, kavuşmanın, özlemin sona ermesinin heyecanını yaşıyor.” ifadelerini kullandı.

“Mebrur bir haccın karşılığı ancak cennettir”

Hacı adaylarının hayatının en önemli yolculuğunda Beytullah’la, Arafat’la, Müzdelife’yle, Mina’yla, Ravza’yla buluşacağını kaydeden Başkan Arpaguş, şöyle konuştu:

“Kur’an-ı Kerim’in nazil olduğu, bizlere geldiği topraklarda bulunacak, Peygamber Efendimizin (s.a.s) yaşadığı bölgeleri görecek, kutsal beldelerin manevî havasını teneffüs edeceğiz. Bir mümin için ne büyük bir fırsattır, ne değerli bir ikramdır, ne güzel bir nimettir. Çünkü Sevgili Peygamberimiz (s.a.s) usul ve adabına riayet edilerek yapılan haccın, kişiyi annesinden doğduğu günkü hâle, yani günahsız ve tertemiz hâle dönüştüreceğini müjdelemekte. ‘Mebrur bir haccın karşılığı ancak cennettir’ buyurmaktadır. Bizler de bu müjdeye muhatap olan kişiler olarak, O’nun (s.a.s) gösterdiği ve öğrettiği şekilde hac görevimizi ifa edecek tekrar yurdumuza döneceğiz.”

“Bu yolculuk, günah kirlerinden arınıp yeniden doğma yolculuğudur”

Hacı adaylarının Allah’ın davetine icabet etmek suretiyle çıkacağı bu yolculuğun, sıradan bir seyahat olmayacağını aktaran Başkan Arpaguş, şu ifadelere yer verdi:

“Bu yolculuk, ilahi çağrıya gönül verip ‘Allah’ım, buyur! Emrine amadeyim! Geldim!’ diyerek benzeri olmayan bir muhabbet ve aşkla benzeri olmayan bir duygu seliyle ve duygu yoğunluğuyla mukaddes mekânlara yapılan bir yolculuktur. Hac yolculuğu; müminin kendi kalbine ve içine doğru yapılan yolculuktur. Etkisi bütün bir ömre yayılan bu yolculuk, insanı kendisiyle, kalbiyle, nefsiyle ve geride bıraktığı anılarıyla yüzleştiren kutlu bir yolculuktur. Bu yolculuk, dünyevi heva ve hevesleri bir kenara bırakıp, aklı ve ruhu karartan ne varsa hepsinden yüz çevirerek Allah’a sığınma yolculuğudur. Bu yolculuk, Allah’ın sonsuz rahmet eşiğine, kapısına baş koyup; nasuh tövbelerle gözyaşlarıyla yıkanmış yakarışlarla, af dilekleriyle kendini yeniden inşa etme yolculuğudur. Bu yolculuk, günah kirlerinden arınıp, bağışlanmanın o eşsiz huzurunda yeniden doğma yolculuğudur. Yolculuğumuz mübarek olsun. Yolumuz açık olsun. Ziyaretimiz makbul, haccınız mebrur ve mübarek olsun.”

“Takva, bir müminin en güzel, en samimi, en has ve halis yol arkadaşıdır”

Hacı adaylarının bu yolculukta yanında bulunduracakları en hayırlı azığın takva olduğunu söyleyen Başkan Arpaguş, “Takva, bir müminin en güzel, en samimi, en has ve halis yol arkadaşıdır. Onun için bu yolculuğa çıkarken azığımız takva olsun. Çıktığımız bu kutlu yolda Allah'a karşı sorumluluklarımızı düşünerek hareket etmeliyiz. O’nun emirlerine uyup, yasaklarından kaçınmayı, günahlardan sakınıp O'nun rızasını kazanmaya çalışmayı temel düstur edinmeliyiz. Bu yolculukta zaman zaman birtakım problemlerle, aksaklıklarla ve rahatsız edici durumlarla karşılaşabilmemiz mümkün. Böyle durumlarda Peygamber (s.a.s) ahlakını kuşanmamız, haccın adap ve erkanına uygun davranmamız gerektiğini asla unutmamalıyız.” şeklinde konuştu.

“İslam kardeşliğini zedeleyecek olumsuz söz, tavır ve davranışlardan uzak durmalıyız”

“Gideceğiniz kutsal beldede, dil, renk, ırk ve makam-mevki farklılıklarının ortadan kalktığını, güçlü bir kardeşlik, güçlü bir birlik ve beraberlik şuuru oluştuğunu göreceksiniz. Dünyanın dört bir köşesinden, her milletten milyonlarca kardeşimizin, aynı amaç, aynı inanç ve aynı duygularla bir araya geldiğine hep birlikte şahit olacağız.” ifadelerini kullanan Başkan Arpaguş, şunları kaydetti:

“O kutlu diyarlara vardığımızda, nice peygamberin gelip geçtiği o beldenin ruhuna uygun hareket etmemiz lazım. İslam kardeşliğini zedeleyecek olumsuz söz, tavır ve davranışlardan uzak durmalıyız. Kimseyle münakaşa etmemeliyiz. Kimseye karşı kırıcı söz ve davranışlarda asla bulunmamalıyız. Dünyalık namına ne varsa geride bırakmak suretiyle çıktığımız bu kutlu yolculukta elimize, dilimize hâkim olmalıyız, kalbimize hâkim ve sahip olmalıyız. Gaflete düşmemeli, gafil olmamalıyız. Her anı, her demi, her günü, her saati o bilinçle yaşamalı, ibadet şuuruyla huzur-u ilahide olduğumuz bilinciyle oradaki günlerimizi geçirmeliyiz. Yıllar boyunca heyecanla beklediğimiz bu kutlu yolculuk, inşallah bizlere her bakımdan büyük kazançlar sağlayacak, yaşantımız boyunca bizi zinde tutacak, vadedildiği üzere büyük mükâfatlara nail olmamızın yolunu açacaktır.”

“Mübarek topraklara; Mekke’ye, Ka’be’ye, Medine’ye Efendimiz (s.a.s)’e selamlar götürünüz”

Ecdadımızın, hac ibadetine ayrı bir önem verdiğini hatırlatan Başkan Arpaguş, “Hac yolculuğu sebebiyle İstanbul’dan hacca giden kafileler için özel merasimler düzenlemiştir. ‘Surre Alayı’ denilen bu merasimlerle hac kafileleri Harem’den Harameyn’e o kutsal topraklara dualarla ve tekbirlerle uğurlanmıştır. Kafileler, Mekke ve Medine halkının ihtiyaçlarını karşılamak üzere çeşitli hediyelerle, ikramlarla yola koyulmuşlardır. Ecdadımızın Haremeyn’e olan sevgi ve muhabbetini gösteren bu gelenek asırlar boyunca coşkulu merasimlerle devam etmiştir. İşte bizler burada, düzenlenen bu etkinlikle, bu kadim geleneği yeniden yâd ediyor, yeniden ihya ediyoruz. Hac yolculuğumuz mübarek olsun. Mübarek topraklara; kutlu şehir Mekke’ye, onun bağrında yer alan Ka’be’ye, nurlu şehir Medine’ye, Efendimiz (s.a.s)’e bizden selamlar götürünüz. Habib-i Kibriya Efendimize (s.a.s) hürmetlerimizi arz ediniz.”

“Vatanımıza, milletimize, ailemize dua etmeyi ihmal etmeyelim”

Başkan Arpaguş, “Allah yolculuğumuzu kolaylaştırsın. Seferimizde yardımcımız olsun. Uzaklıklarımızı yakın eylesin. Bizleri yolculuğun güçlüklerinden, üzücü manzaralarla karşılaşmaktan, her türlü kötülükten ve hastalıktan muhafaza buyursun. O kutsal topraklara vardığımızda, kutlu beldenin hasretiyle içi yanan ancak kavuşamayan kardeşlerimizi de unutmayalım, onlar için de dua edelim. Vatanımıza, milletimize, ailemize, komşularımıza, akrabalarımıza, arkadaşlarımıza da dua etmeyi ihmal etmeyelim. Ümmet-i Muhammed’i, zulüm altında yaşayan, acı çeken Müslüman kardeşlerimizi de dualarımızda analım. Onlara kurtuluşlar, sıhhat ve afiyet dileyelim. Cenab-ı Hak, inşallah bizlere bu yolculuğumuzu kolay kılsın. Sağlıcakla gidip, selametle geliniz. Allah’a emanet olunuz.” diye konuştu.

Konuşmanın ardından İstanbul Müftüsü Doç. Dr. Emrullah Tuncel de dua etti.

Programa, İstanbul Valisi Davut Gül, Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Fatih Mehmet Karaca, Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürü Hüseyin Demirhan, hacı adayları ve aileleri katıldı.

Selmân (ra) ciddiyetle cevap vermişti. Çünkü tuvalet âdâbı, câhiliye insanının takdir edemeyeceği bir medenîlik düzeyiydi. Eskilerin zarif deyimiyle def-i hacet, yani tuvalet ihtiyacı insanın en doğal ve zorunlu ihtiyacıdır. İslâm Peygamberi bu doğal ihtiyacın giderilmesine bile bir incelik, ölçü ve ahlâk getirmiştir. Sadece getirmekle kalmamış aynı zamanda bunu ilk Müslümanlar için bir öğretim konusu yapmıştır. Tuvalet âdâbı, aynı zamanda temizlik bilincini, ötekine saygı anlayışını, çevre duyarlılığını ve hatta zihnen ve bedenen temizlenme ve temiz kalma iradesini içeren bir öğretiyi yansıtmaktadır. Beden temizliği esasen kendileriyle ruhî temizliğin hedeflendiği ibadetler için de ön şarttır. Bir ön hazırlık safhasıdır. Bundan dolayı Allah Resûlü (sas), “Temizlik imanın yarısıdır.” buyurmuştur.

Din dilinde büyük abdestten sonra taharetlenmeye yani temizlenmeye ‘istincâ’, küçük abdestten sonra temizlenmeye ise ‘istibrâ’ denir. Tuvalet temizliğinde esas olan, arınmanın suyla yapılmasıdır. Temizliği imanla bağdaştırarak ona son derece önem atfeden İslâm medeniyetinde su, benzersiz bir yere sahiptir. Suyun bulunmadığı şart ve ortamlarda muhtelif malzemelerle temizlik yapılabilirse de, suyun mevcut olması hâlinde temizliğin suyla yapılması gerekir. Nitekim Resûlullah (sas), “Orada temizlenmeyi seven adamlar vardır. Allah (cc) da tertemiz olanları sever.” âyetiyle Yüce Yaratıcı"nın övgüsüne mazhar olan Kubâ halkının, suyla taharetlenmeleri sayesinde bu şerefe eriştiklerini söylemiştir.

Peygamberimiz kendisi de su ile taharetlenmiş, hatta bu amaçla Enes b. Mâlik (ra) ve Ebû Hüreyre (ra) gibi bazı sahâbîler kendisine su temin etme konusunda yardımcı olmuşlardır. Sevgili eşi Hz. Âişe (ra) de, suyun bulunduğu zamanlarda Resûlullah’ın (sas) her tuvalet ihtiyacı sonrasında mutlaka su ile taharetlendiğini vurgulu bir dille beyan etmiştir. Dahası, eşleri aracılığı ile erkeklere haber göndererek, “Kocalarınıza su ile temizlenmelerini söyleyin. Ben onlara bunu söylemekten hayâ ediyorum ama bilmeliler ki, Allah Resûlü (sas) su ile temizlenirdi.” der.

Pek tabiî ki, Sevgili Peygamberimiz (sas) bol miktarda su bulunmasına rağmen, temizlenme aracı olarak muhtelif şeylerin kullanılmasından bahsediyor değildi. Bilakis onun su dışında çeşitli malzemeyle taharetlenmeye yönelik tavsiyeleri, suyun bulunmadığı ve bugünkü anlamda temizlik için üretilmiş malzemelerin de olmadığı durumlara has olup, buna mukabil hemen her şartta temini mümkün olan malzemeyle temizlenme ihtiyacı karşısında yapılmış tavsiyelerdir.

Hem maddî hem de mânevî anlamda temizliği hayatına düstur edinen pak ve latîf Peygamberimiz (sas), insan vücudundan atılan necasetin çevreye bulaşmaması ve temiz alanlara taşınmaması konusunda titizlik göstermiştir. Tuvalet ihtiyacının giderilmesi esnasında dikkat edilmesi gerekenleri öğretirken öncelik verdiği husus, kıyafete ve bedene idrarın sıçratılmamasıdır. Nitekim bir defasında ashâbıyla birlikte yürüyen Nebî-i Muhterem (sas), iki kabrin yanından geçerken durur. Beraberindekiler meraklı bakışlarla kendisinin durma sebebini anlamaya çalışırken, o, bu iki kabirde yatan iki kişiye işaret ederek şöyle der: “Bunlar mutlaka azap görüyorlar. Oysa büyük bir günahtan dolayı da azap görüyor değiller. Bunlardan biri idrardan sakınmazdı. Diğeri ise, söz taşırdı.” Sonra yaş bir hurma dalı alır, ikiye bölerek her birini bir mezarın üzerine diker. Bu tavır sahâbe-i kirâmın merakını daha da arttırmıştır. Allah Resûlü’ne (sas) neden böyle yaptığını sorarlar. Hz. Peygamber (sas), “Umulur ki, (bu dallar) kurumadıkça onların azapları hafifletilir.” buyurur.

Erkeklerin ayakta küçük abdest bozmasına gelince, bu mevzuda iki tür rivayetin varlığı dikkat çeker. Hz. Peygamber’in (sas) ayakta küçük abdest bozduğu nakledilmiştir Ancak Peygamberimizin (sas), ayakta abdest bozduğunu gördüğü bazı sahâbîleri uyardığına ilişkin de rivayetler vardır. Efendimizin (sas) genelde oturarak küçük abdest bozması; avret mahallinin görülmesi ve üzerine idrar sıçraması endişesine yönelik olsa gerektir. Nitekim sahâbe-i kirâmdan Ebû Musa el-Eş’arî (ra), Hz. Peygamber’in (sas) tuvalet ihtiyacı belirdiğinde, idrar sıçramasından korunmak amacıyla yumuşak bir zemin aradığına dikkat çeker. Dönemin kıyafet şekli dikkate alındığında, oturarak abdest bozmanın bu tarz endişelerin yaşanmaması açısından daha uygun olduğu fark edilir. Ancak onun bazen ayakta idrar yapması, bu tarz bir uygulamanın da duruma göre caiz olduğunu göstermesi açısından kayda değerdir.

Taharetlenme esnasında sağ eli kullanmamak, tuvalet terbiyesine dair Peygamber Efendimizden (sas) öğrendiğimiz bir diğer husustur. Konuya ilişkin bir ifadesinde Hz. Âişe (ra), Resûlullah’ın (sas), sağ elini temizlik ve yemek için, sol elini de temizlenmek ve benzeri temiz olmayan işler için kullandığını ifade eder. O (sas), söz konusu tavrını sahâbe için bir alışkanlığa dönüştürme istikametinde oldukça hassas davranmış, sağ elle taharetlenmek ve sol elle yemek gibi aksi uygulamaları yasaklamış, bu kurala riayet etmeyenleri de bizzat uyarmıştır.

Tuvalet sonrası elleri yıkamak da, gündelik yaşama ilişkin nebevî sünnetin önemli bir alışkanlığını oluşturur. İbn Abbâs(ra), Resûlullah’ın (sas) tuvalet ihtiyacını giderdikten sonra ellerini yıkadığına dair gördüklerini şöyle anlatır: “Nebî (sas) gece uykudan kalkıp tuvalet ihtiyacını giderdi. Sonra ellerini ve yüzünü yıkadı. Daha sonra da uyudu.” Burada Allah Resûlü’nün (sas), ellerini yıkadıktan sonra uyumaya gitmesi manidardır. Zira o, yeme-içme ya da gündelik işlerine devam etmek üzere ellerini yıkamamış, bilakis ellerini yıkadıktan sonra gidip uyumuştur. Bu tavır, tuvaletten çıkmış olmayı başlı başına elleri yıkama sebebi olarak gördüğünü açıkça ortaya koymaktadır. Bir başka defa da tuvalet sonrasında ellerini toprağa sürdüğü, böylece elleri temizlemede toprağı bir temizlik maddesi gibi kullanıp, daha sonra yıkadığı bildirilmektedir. Yaşadığı ortam itibariyle daha başka sebeplerle de toprağı temizlik aracı olarak kullanan Allah Resûlü’nün () bu tavrı, yine tuvalet sonrası ellerin iyice yıkanması konusundaki hassasiyetini desteklemektedir. O (sas), uykudan kalkıldığında da ellerin yıkanmadan bir kabın içine daldırılmasını ve kaptan su alınmasını temizlik açısından sakıncalı bulmuştur.

Tuvalet ihtiyacını giderirken Kâbe yönüne dönmemek ve kıbleyi arkaya almamak da konuya ilişkin nebevî bir uyarıdır. Hz. Peygamber (sas), “Büyük veya küçük abdest bozarken kıbleyi önünüze ve arkanıza almayın; doğuya veya batıya dönün.” buyurmuş, böyle bir durumda kıblenin sağ veya sol yana alınmasını tembihlemiştir. Ancak bu yasak, mesken ve açık alan arasındaki fark dikkate alınarak yorumlanmış ve yasağın daha çok açık arazide ihtiyaç gidermeyle alâkalı olduğu belirtilmiştir. Binalarda ise tuvaletlerin mevcut şekilleriyle kullanılabileceğini, özellikle günümüz itibariyle bunun kaçınılmaz olduğunu söylemek mümkündür. Bununla birlikte yurdumuzda da genelde görüldüğü üzere, meselenin önemsenerek bina planı aşamasında konunun dikkate alınması, dinî duyarlığın bir gereği olmaktadır.

Peygamber Efendimiz (sas), abdest bozmak için insanların göremeyeceği ve gizlenmeye müsait bir mekân arardı. Muğîre b. Şu’be (ra) ve Câbir b. Abdullah (ra) gibi bazı sahâbîler onun tuvalete giderken halkın gözü önünden uzaklaştığına ve hiçbir kimsenin olmadığı tenha yerleri seçtiğine dikkat çekerler. Yine avret mahallini göstermeme hassasiyetinin bir gereği olarak kendisinin abdest bozacağı zaman yere eğilmedikçe giysisini kaldırmadığı ve ümmetine de gizlenmeleri için telkinde bulunduğu nakledilir. Pek tabiî ki, gizlenmek için uygun yer arama çabası, daha çok mâmur tuvalet ortamından uzak, açık araziler için söz konusu olabilecek bir durumdur. Zira o dönemde evlerde tuvalete özgü bir bölüm bulunmamakta ve gözden uzak tenha bir köşede bu ihtiyaç giderilmektedir. Zaten dilimizde hâlen ‘tuvalet’ anlamında kullanılmakta olan ‘helâ’ sözcüğü de Arapçada ‘tenha ve gözden uzak yer’ demektir.

Elbette Resûlullah’ın (sas) abdest bozarken gizlenmesindeki temel espri, hayâ gereği avret mahallinin görülmesini engellemek olduğu kadar, başkalarından rahatsız olmamak ve hiçbir surette de çevreyi rahatsız etmemektir. Dolayısıyla bu mevzuda esas olan, ortam ayrımına girmeden her hâlükârda bu üç hususun gözetilmesidir. Bunlar, aynı zamanda konuya dair câhiliye anlayışıyla İslâmî anlayış arasındaki önemli farklılık noktalarından birini teşkil etmektedir. Nitekim Resûlullah (sas), “Lânetlenmeye neden olan üç şeyi yapmaktan sakının: su kaynaklarının çevresine, yol ortasına ve gölgelik yerlere abdest bozmaktan.” buyurarak ümmetini uyarmıştır.

Hiç kuşkusuz halkın gelip geçtiği yollara, ağaç altlarına, gölgeliklere, parklara, su kenarlarına ve benzeri uğrak yerlere abdest bozmak, başkalarına zarar vermek ya da onları rahatsız etmek demektir. Oysa bu kabil sorumsuz hareketler, mümin duyarlılığı ile bağdaşması mümkün olmayan küçültücü davranışlardır. Bu noktada Hz. Peygamber’in (sas), mümin için, “İnsanların kendilerine zarar vermeyeceğinden emin oldukları kişidir.” şeklindeki tanımını hatırdan çıkarmamak gerekir.

Bu konunun bir devamı olarak günümüz itibariyle tuvaletlerin kullanımı da üzerinde durulması gereken bir diğer mühim noktayı teşkil eder. Tuvalete giden kimse, girdiği tuvaleti nasıl bulmak istiyorsa, çıkarken de aynı titizlik içerisinde terk etmeli, beden temizliğine gösterdiği dikkati, tuvalet konusunda da devam ettirmelidir. Evinde kendi tuvaletini kullanırken ne derece itinalı davranıyorsa, umuma açık tuvaletlerde de o kadar edepli davranmak Müslüman’ın ahlâkı olmalıdır.

Peygamberimiz (sas), yaratılış gereği son derece tabiî olan tuvalet ihtiyacını rahatlıkla giderebilmenin bir nimet olduğuna dikkat çekmektedir. Her ânını şükür ve dua ile donatan Allah Resûlü (sas), tuvalete girerken, “Allâhümme innî eûzü bike mine"l-hubüsi ve"l-habâis.” (Allah’ım! Her türlü pislikten ve necasetten sana sığınırım.) şeklinde dua etmekte, çıktıktan sonra ise, “Ğufrânek” (Senden bağışlanma dilerim.) ya da “Elhamdülillâhi’llezî ezhebe anni’l-ezâ ve âfânî” (Üzerimden sıkıntıyı kaldıran ve bana afiyet veren Allah’a hamdolsun.) demektedir. Zorunlu olmadıkça tuvalette konuşmamak ve banyo yapılan yere küçük abdest bozmamak da tuvalet kültürüne dair Resûlullah’ın (sas) bize öğrettiği diğer edep kuralları arasında yer almaktadır.

Allah size yalnızca murdar eti, kanı, domuz etini ve Allah’tan başkasının adına kesilmiş olanı haram kıldı. Ama biri zorda kalırsa, haksızlığa sapmadıkça, sınırı aşmadıkça kendisine günah yoktur. Biliniz ki Allah bağışlayıcıdır, merhametlidir.
Bakara, 2/173

---

İslam, kolaylık ve rahmet dinidir. Bu nedenle zaruret ve ihtiyaç hâllerinde sıkıntının derecesine göre hükümlerde esneklik sağlanarak bazı istisnalar getirilmiştir. Örneğin namazlarda ayakta durmaya güç yetiremeyen oturduğu yerde namaz kılabilir. Hasta veya yolcu Ramazan’da oruç tutmayıp daha sonra kaza edebilir. Domuz etinin yenmesi, şarabın içilmesi haramdır. Ancak susuzluktan veya açlıktan ölme tehlikesiyle karşılaşan kimse, hayatî tehlikeyi atlatacak miktarda bunlardan faydalanabilir.

Allah hiçbir kimseyi, gücünün yetmediği bir şeyle yükümlü kılmaz. Zaruretler, haram olan şeyleri mübah kılar.

Haram: Yapılması din tarafından yasaklanan fiil.

Meyte: Etinin yenmesi helal olduğu hâlde dinî usullere göre boğazlanmamış olan ölü hayvan.

Namazı hakkıyla kılın, zekâtı verin ve Resûl’e itaat edin ki esirgenesiniz. (Nûr, 24/56)

Rize İl Müftülüğü ile TDV Rize Şubesi iş birliğinde gerçekleştirilen organizasyon, iki gün boyunca yoğun ilgi gördü.

Hayır Çarşısı’nda ev yapımı lezzetli yiyecekler, el emeği göz nuru ürünler ile Diyanet ve TDV yayınlarına ait eserler satışa sunuldu.

Elde edilen gelirlerin proje kapsamında TDV Genel Merkezi’ne ulaştırılacağını belirten Rize İl Müftüsü ve TDV Rize Şube Başkanı Naci Çakmakçı, evliliğin toplumsal ve manevi önemine dikkat çekti. Çakmakçı, evliliğin insan hayatında güvenli bir liman olduğunu vurgulayarak, eşlerin yalnızca hayat arkadaşı değil; aynı zamanda manevi yolculukta birbirine destek olan yol arkadaşları olduğunu ifade etti.

Bu organizasyonla aile kurumunun güçlenmesine katkı sağlanmasının hedeflendiğini belirten Çakmakçı, Hayır Çarşısı’nın aynı zamanda toplumsal dayanışmayı da pekiştirdiğini dile getirdi.

Çakmakçı açıklamasını, “Bir yuvanın kurulmasına vesile olmak, bir ömrün duasında yer almak maksadıyla düzenlediğimiz bu anlamlı organizasyona katkı sunan tüm hayırseverlerimize teşekkür ediyoruz. Her zaman olduğu gibi halkımızın desteğiyle nice güzel çalışmalara imza atmaya devam edeceğiz.” sözleriyle tamamladı.

Törene Victoria Eyaleti Başbakanı Jacinta Allan'ın yanı sıra bakanlar, milletvekilleri ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katıldı.

Açılışta konuşan Allan, farklı inanç ve kültürlerin bir arada yaşamasının önemini vurgulayarak, toplumda hoşgörü ve birlikte yaşam değerlerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Allan, "Bendigo'da uzun yıllar yaşamış, bölgenin milletvekili olmuş ve şimdi de başbakan olan biri için, Bendigo toplumu için gurur verici bir gün çünkü bu, inançlı insanların Bendigo'da açık bir şekilde ibadet edebilecekleri bir yere sahip olduklarını gösteriyor. İbadet etme hakkı, topluma açık olmalı. Bendigo İslam toplumu için önemli bir gün ve bundan daha fazla gurur duyamazdım." ifadelerini kullandı.

- Mahkeme sürecinin uzaması maliyetleri artırdı

Bendigo İslam Toplumu Merkezi Başkanı Ayman Chehnah, önce protestoların, ardından caminin inşa edilmemesi için açılan davanın uzun sürmesinin maliyeti artırdığını belirterek "Mahkeme 5 yıl sürmeseydi projeyi çoktan tamamlamıştık. O dönemde hem süreç daha kolaydı hem de maliyetler daha düşüktü. Şimdi ise inşaat hem zorlaştı hem de pahalandı." dedi.

- Yapım sürecinde protestolar

Bendigo'da cami yapılacağının duyulmasının ardından, başta Melbourne ve Bendigo olmak üzere ülke genelinde ırkçı gruplar tarafından çok sayıda protesto düzenlendi. Buna karşılık, projeye destek veren Avustralyalılar ve insan hakları savunucuları da karşıt gösteriler organize etti.

Irkçı gruplar, caminin kentte trafik sorununa yol açacağı gibi gerekçelerle projeyi mahkemeye taşıdı ancak mahkeme, bu başvuruları 2016'da mesnetsiz bularak reddetti ve tüm yargılama giderlerinin başvuruyu yapan gruplar tarafından karşılanmasına hükmetti.

Uzun süren tartışmaların ardından açılan Bendigo Camii, kentte yaşayan yaklaşık 250 Müslüman ailenin yanı sıra çevre kasabalardaki Müslümanlar için de önemli bir ibadet merkezi olarak hizmet verecek.

﷽

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا قُٓوا اَنْفُسَكُمْ وَاَهْل۪يكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ ...

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

اَلْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضاً.

BİRBİRİMİZE KENETLENELİM, SORUMLULUKLARIMIZI İDRAK EDELİM

Muhterem Müslümanlar!

Hafta içinde yüreklerimizi dağlayan, hepimizi derin bir üzüntüye sevk eden, elem verici hadiseler yaşadık. Öğretmen ve öğrencilerimizi hedef alan saldırılar sebebiyle canlarımız hayattan koparıldı, birçok canımız da yaralandı. Yüce Rabbimizden; hayatlarını kaybeden öğretmen ve öğrencilerimize rahmet, yaralı kardeşlerimize acil şifalar diliyoruz. Cenâb-ı Hak, anne-babalarına ve yakınlarına sabr-ı cemil ihsan eylesin. Milletimizin başı sağ olsun.

Aziz Müminler!

Bugünler, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Müminin mümine karşı durumu, bir parçası diğer parçasını sımsıkı kenetleyip tutan binalar gibidir”[1] buyurduğu üzere, milletçe kenetlenme, acıları ve hüzünleri paylaşma, barış ve huzur iklimini muhafaza etme günleridir. Yüce Rabbimizin merhametine, devletimizin basiretine, milletimizin sağduyusuna güvenme günleridir.

Kıymetli Müslümanlar!

Acımız çok büyük. Ancak, dün olduğu gibi bugün de millet olarak el ele, gönül gönüle verip bütün sıkıntılarımızın üstesinden gelebilir, dertlerimize derman olabiliriz. Yeter ki, kötülüğün içimizi karartmasına, birbirimize olan güvenimizi sarsmasına fırsat vermeyelim. Evlatlarımızın; vatan ve mukaddesatına bağlı, imanlı ve ahlaklı bir insan olarak yetişmeleri için daha fazla gayret gösterelim.

Değerli Müminler!

Günümüzde çocuklarımız, çok yönlü bir kuşatma altındadır. Dijital bağımlılıklar, zararlı alışkanlıklar, bilinçsiz tüketim anlayışı, olumsuz iletişim dili evlatlarımızın ruh ve gönül dünyalarını bulandırmaktadır. Hayatın pek çok alanına etki eden bu problemler, yavrularımızı değerlerimize yabancılaştırmakta, onların tertemiz zihinlerini kirletmekte ve kalplerini karartmaktadır. Dolayısıyla; anne ve babalar, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, hukukçular, medya mensupları, sanatçılar, yapımcılar, akademisyenler, hocalar, öğretmenler, hâsılı millet olarak hepimiz, her zamankinden daha fazla sorumluluklarımızın idrakinde olalım. Yüce Rabbimizin tertemiz fıtratla yarattığı ve bizlere emanet ettiği çocuklarımızın ellerinden tutalım, sığınabilecekleri ilk limanın aileleri olduğunu onlara hissettirelim. Çocuklarımızın kimlerle arkadaşlık ettiklerine, dijital mecralarda nasıl vakit geçirdiklerine dikkat edelim. Yavrularımızı; batıl akımların, şiddet içerikli oyunların insafına bırakmayalım.

Aziz Müslümanlar!

Yüce Rabbimizden; başta çocuklarımız ve gençlerimiz olmak üzere her birimiz için dünya ve ahiret huzuru niyaz ediyoruz. Hutbemizi Yüce Rabbimizin şu uyarısıyla bitiriyoruz: “Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun…”[2]

[1] Buhârî, Salât 88, Mezâlim 5; Müslim, Birr, 65.

[2] Tahrîm, 66/6.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hazırlıkların aylarca sürdüğü bahçede, laleler en güzel şeklini nisan ortasında alıyor.

Karla kaplı bitki örtüsü ve kuş sesleri eşliğinde ziyaretçilerine doğal güzelliklerini sunan milli park, fotoğraf tutkunlarını da ağırlıyor.

Bölgede kar kalınlığı Karagöl'de 20, köylerde ise yer yer 40 santimetreye kadar ulaştı.

Beyaza bürünen Karagöl Sahara Milli Parkı ve Karagöl dronla görüntülendi.

﷽

اِنَّ الدّ۪ينَ عِنْدَ اللّٰهِ الْاِسْلَامُ۠ …

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

اَللَّهُمَّ! إِنِّى أَعُوذُ بِكَ مِنَ الشِّقَاقِ وَالنِّفَاقِ وَسُوءِ الْأَخْلاَقِ.

İSLAM

Muhterem Müslümanlar!

Cenâb-ı Hak, dünyamızı ve ahiretimizi mamur kılalım diye bizlere akıl ve irade vermiş, peygamberler göndermiş, kitaplar indirmiştir. “Allah katında yegâne din İslam’dır”[1] fermanıyla, kıyamete kadar gelecek bütün insanlar için, İslam’ı seçmiştir.

İslam, insanlığı huzur ve mutluluğa davet eden bir dindir. Zihinleri kötü düşüncelerden, nefisleri bencillik ve hırstan arındıran, beşeriyete kurtuluşu gösteren bir dindir. Dürüstlük ve hakkaniyeti, iyilik ve güzelliği yeryüzüne hâkim kılmanın yollarını öğreten bir dindir.

Aziz Müminler!

İslam’ın özü tevhittir. Tevhid, azamet ve yüceliğin sadece Allah’a ait olduğunun ilanı ve ikrarıdır. Varlığın asıl sahibine teslim olmak, heva ve hevesin esaretinden kurtulup gerçek özgürlüğe kavuşmaktır. Tevhid, Allah’tan başka hiçbir varlığın önünde eğilmemek, hak ve hakikat uğrunda izzetli bir duruş sergilemektir. Cenâb-ı Hak, “Allah, sizin Rabbinizdir. O’ndan başka ilâh yoktur. O, her şeyin yaratıcısıdır. Öyle ise O’na kulluk edin. Güvenilip dayanılacak tek varlık O’dur”[2] buyurmaktadır.

Değerli Müslümanlar!

İslam’ın toplumsal hayattaki yansıması ise vahdettir. Vahdet; birliktir, beraberliktir, kardeşliktir. Dilleri ve coğrafyaları farklı olsa da Rabbi bir, peygamberi bir, kitabı bir, kıblesi bir olan müminlerin; her hâl ve durumda birbirlerine kenetlenmeleri, el birliğiyle zulme ve zalime geçit vermemeleridir. Farklılıkları, zenginlik olarak görmeleri; ayrışmanın ve bölünmenin değil, birleşmenin ve bütünleşmenin vesilesi kılmalarıdır. Bu hususta Yüce Rabbimizin beyanı gayet açıktır: “Doğrusu sizin ümmetiniz bir tek ümmettir. Ben de sizin Rabbinizim. Öyleyse bana kulluk edin.”^[3]

Kıymetli Müminler!

Bugün, insanlığı; içine düştüğü buhranlardan çıkaracak olan, İslam’ın istikamet mesajlarıdır. Yangın yerine çevrilmek istenen dünyamızı tekrar huzur yurduna dönüştürecek olan, Kur’an-ı Kerim’in hayat veren ilkeleridir. Gönülleri birbirine ısındıracak, insanları birbirine kaynaştıracak olan, Allah Resûlü (s.a.s)’in güzel ahlakıdır.

Aziz Müslümanlar!

İslam’ın sahibi Allah’tır. Onu gönderen de kıyamete kadar koruyacak olan da O’dur.[4] Bu dinin kitabı Kur’an-ı Kerim’dir. Peygamberi ise, İslam’ı en güzel şekilde yaşayarak öğreten Hz. Muhammed Mustafa (s.a.s)’dir. Dolayısıyla hiçbir kimse ya da grup, İslam’ı kendi tekelinde göremez. İslam’ın en temel vasfı olan tevhidi savunma bahanesiyle fitne ve fesat çıkaramaz, ümmetin vahdetine, vatanımızın dirlik ve birliğine zarar veremez. İslam’ın; dar kalıplara hapsedilemeyecek, bir coğrafyanın sınırına sığmayacak kadar yüce bir din olduğu unutulmamalıdır.

Cenâb-ı Hak, bizleri vahdetten, birlik, beraberlik ve kardeşlikten ayırmasın. Hutbemizi Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in şu duasıyla bitiriyoruz: “Allah’ım! Bozgunculuktan, nifaktan ve kötü ahlaktan sana sığınırım.”[5]

[1] Âl-i İmrân, 3/19.

[2] En’âm, 6/102.

[3] Enbiyâ, 21/92.

[4] Hicr, 15/9.

[5] Ebû Dâvûd, Vitr, 32.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

﷽

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا نُودِيَ لِلصَّلٰوةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا اِلٰى ذِكْرِ اللّٰهِ وَذَرُوا الْبَيْعَۜ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ...

CUMA VE ÜMMET BİLİNCİ

Muhterem Müslümanlar!

Bugün Cuma… Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Güneşin üzerine doğduğu en hayırlı gün, Cuma günüdür...”[1] Bugün, biz müminlerin haftalık buluşma günüdür. Birlik, beraberlik ve kardeşliğimizin perçinlendiği müstesna bir zaman dilimidir.

Aziz Müminler!

Cuma günü yerine getirmemiz gereken sorumlulukların başında Cuma namazını eda etmek gelmektedir. Yüce Rabbimiz, “Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında Allah’ı anmaya koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz, bu sizin için çok hayırlıdır”[2] buyurmaktadır. Bu çağrı, sadece bedenlerin bir mekânda toplanması için değil; ruhların kaynaşması, kalplerin aynı hakikatle bütünleşmesi içindir. Bu çağrı, omuzların birbirine değdiği gibi gönüllerin de birbirine dokunması içindir. Bu çağrı; dilleri, renkleri, mezhepleri, makamları ve mevkileri farklı olan bütün müminlerin, bir duvarın tuğlaları gibi birbirine destek olmalarını hatırlatmak içindir.

Değerli Müminler!

Cuma namazına yapılan çağrı, Müslümanlara; ayrılıkları bir kenara bırakıp vahdeti kuşanmayı, tefrikadan uzaklaşıp birbirlerine tutunmayı, yani ümmet olmayı öğretmek içindir. Bu çağrı; sohbet ve hutbeyi, başlarının üzerinde bir kuş varmış da kıpırdayınca uçup gidecekmiş gibi dinleyen[3] sahâbe-i kirâmın örnek hayatına işaret içindir. Ve bu çağrı; İslam’ın hak ve hakikatlerini, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in rahmet yüklü mesajlarını dünyanın her köşesine ulaştırmamız içindir.

Kıymetli Müslümanlar!

Cuma günü Allah’ın divanına durmak için bedenine, elbisesine ve kokusuna özen gösteren müminler; sosyal hayatta da söz ve davranışlarına özen göstermeli, birbirlerine sırt çevirmemelidir. Birbirlerinin dertlerine derman, sıkıntılarına çare olmalı; kısır çekişmelere girmemeli, sığ anlayışlara mahkûm olmamalıdır. Cuma namazını eda etmek üzere cami ve mescitlerde bir araya gelen ve aynı kıbleye yönelen ümmet-i Muhammed; cami dışında da saflarını sık tutmalı, zorluklar karşısında beraberce sabır göstermelidir. Düşmanlarına karşı yekvücut olmalı; camisine, mescidine, kıblesine, yurduna sahip çıkmalıdır.

Aziz Müslümanlar!

Savaşların ve acıların yaşandığı, insanlığın barışa hasret kaldığı, zalimlerin Mescid-i Aksâ’da secdeyi engellediği şu günlerde bizlere düşen; Cuma ve ümmet bilincini diri tutmaktır. Zihinlerimizi ve gönüllerimizi aynı inançta, aynı duyguda ve aynı idealde buluşturmaktır. Cuma gününü; kardeşlik ahdimizi yenilememize, bir vücudun azaları gibi kenetlenmemize, dirliğimize ve dayanışmamıza vesile kılmaktır. Birlikte rahmetin, ayrılıkta azabın olduğunu unutmamaktır.

Cumamızı tebrik ediyor, hutbemizi Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifiyle bitiriyoruz: “Kim güzelce abdest alıp Cumaya gelir, hutbeyi can kulağıyla dinlerse, o Cuma ile gelecek Cuma arasındaki günahları affolunur...”^[4]

[1] Müslim, Cum’a, 18.

[2] Cuma, 62/9.

[3] Ebû Dâvûd, Tıb, 1.

[4] Müslim, Cum’a, 27.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Doğal hammaddenin işlenmesinden pişirme aşamasına kadar uzanan üretim sürecinde kadınlar da aktif rol üstleniyor.

Hazırlık, şekillendirme ve süsleme gibi aşamalarda görev alan kadınlar, el emeğine dayalı bu zanaatın yaşatılmasında önemli katkı sağlıyor.

Nesilden nesile aktarılan çömlekçilik, ilçede yalnızca ekonomik bir faaliyet olmanın ötesinde, köklü bir kültürel miras niteliği taşıyor.

Geleneksel üretim yöntemlerinin korunduğu Karacasu'da, çömlekçilik hem bölge ekonomisine katkı sunuyor hem de Anadolu’nun zanaat kültürünü gelecek kuşaklara aktarmayı sürdürüyor.

1946 yılında Adnan Ötüken tarafından kurulan ve günümüze kadar hizmet vermeyi sürdüren kütüphaneden günde 2 bin kişi faydalanıyor.

﷽

وَاَنْ لَيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ وَاَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرٰىۖ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

قُولُوا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ عَلَى اللّٰهِ تَوَكَّلْنَا.

TEVEKKÜL

Muhterem Müslümanlar!

Yüce dinimiz İslam’ın hayatımızın her alanına yansıtmamızı emrettiği ilkelerden biri tevekküldür.

Tevekkül; Müslümanın, sorumluluklarını hakkıyla yerine getirip Allah’ın rahmet ve merhametine sığınmasıdır. Üzerine düşen tedbirleri alıp Allah’ın takdirini beklemesidir. Meşru isteklerine ulaşmak için sebeplere sarılması, aklını ve iradesini doğru yönde kullanması, Allah’a güvenip dayanmasıdır.

Aziz Müminler!

Tevekkül, bir ebeveynin; Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Hiçbir anne baba, çocuğuna güzel terbiyeden daha kıymetli bir bağışta bulunamaz”[1] buyruğuna uyarak evlatlarına güzel örnek olması, daha sonra onlardan erdem ve fazilet beklemesidir. Bir gencin, “Yaptığınız işi güzel yapın. Allah işini güzel yapanları sever”[2] ilkesi gereğince geleceğini; ilim, sanat ve meslek çerçevesinde şekillendirmesi, sonra Allah’tan başarı istemesidir.

Kıymetli Müslümanlar!

Kimi zaman tevekkül; bir tüccarın, ölçüyü ve tartıyı eksiksiz yaptıktan sonra Allah’tan hayırlı kazanç dilemesi olarak karşımıza çıkar. Kimi zaman da tevekkül; bir çiftçinin toprağı doğru işleyip, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “‘Allah bize yeter, O ne güzel vekildir. Sadece Allah’a tevekkül ettik.’ deyiniz”[3] hadis-i şerifi gereğince hasadın bereketini Allah’a havale etmesi olarak hayata yansır.

Değerli Müminler!

Tevekkül, tembelliğin sığınağı, miskinliğin bahanesi değil, uyanışın ve kendine gelmenin vesilesidir. Allah’ın yardımını ümit ederek fiili duada bulunmak; zamanın gereklerine uygun bilgi ve teknoloji üretmektir. Zaferlerin emeksiz elde edilemeyeceği bilinciyle düşmanları caydıracak güce ulaşmak için gayret etmek, Cenâb-ı Hak’tan nusret ve inayet dilemektir.

Aziz Müslümanlar!

“Allah’ın dediği olur” kanaatiyle tedbiri elden bırakmak, “Kaderde ne varsa o gelir başa” anlayışıyla sorumlulukları ihmal etmek, “Nasıl olsa Allah rızkımı verir” düşüncesiyle çalışmayı terk etmek, İslam’ın tevekkül anlayışında kendisine asla yer bulamaz. Müslümana düşen; ‘Tedbir kuldan, takdir Allah’tan’ şuuruyla gecesini gündüzüne katarak çalışmaktır. Yüce Rabbimizin bu husustaki uyarısı gayet açıktır: “İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır ve çalışmasının karşılığı ileride mutlaka görülecektir.”[4]

Kıymetli Kardeşlerim!

Kalplerimizin huzur bulabilmesi için hayatımızın her alanında; okurken, çalışırken, ailemizin rızkını temin ederken, zorluklara karşı mücadele verirken tevekküle ihtiyacımız vardır. Zaman, kendimize gelme ve tevekkül anlayışımızı gözden geçirme zamanıdır. Vakit, çalışmayı, üretmeyi ve mücadeleyi hayatımızın vazgeçilmez bir parçası kılma vaktidir.

Hutbemizi İstiklal Şairimizin şu veciz sözleriyle bitiriyoruz:

Allah’a dayan, sa’ye sarıl, hikmete râm ol,

Yol varsa budur, bilmiyorum başka çıkar yol!

[1] Tirmizî, Birr, 33.

[2] Bakara, 2/195.

[3] Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 8.

[4] Necm, 53/39, 40.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimiz, bu yıl aynı günde iki bayramı bizlere ikram etti. Ramazan Bayramının ilk gününü idrak ederken, biz müminlerin bayramı Cuma namazını eda etmek üzere bir aradayız hamdolsun.

Aziz Müminler!

Ramazan-ı şerif, maddi ve manevi pek çok güzelliği elde ettiğimiz bir mektep idi. Bu mübarek ayda; camilerimiz cemaatle, gönüllerimiz muhabbet ile dolup taştı. Tekbir ve salavatların yükseldiği kubbelerimiz altında ümmet-i Muhammed olmanın coşkusunu hep birlikte yaşadık. Sahurla bereketlendik. Oruç ile ruhlarımızı arındırdık. Kur’an-ı Kerim ile gönüllerimizi nurlandırdık. Teravih ve teheccüd namazlarıyla gecelerimizi huzura erdirdik. Zekât ve fitrelerimizle paylaşmanın ve yardımlaşmanın sevincini yaşadık. Geçmişin muhasebesini yaptık, hata ve günahlarımız için Cenâb-ı Hak’tan bağışlanma diledik.

Kıymetli Müslümanlar!

Allah’ın razı olduğu bir kul, insanların hoşnut olduğu bir Müslüman olmanın yolu, hayatı Ramazan kılmakla mümkündür. Hayatı Ramazan kılmak ise; Kur’an-ı Kerim’i okumaya, onun istediği gibi bir mümin olmaya gayret göstermekle olur.

Hayatı Ramazan kılmak; Rabbimizin zikrini dilimize ve kalbimize yerleştirmekle, zikrin en büyüğü olan namazlarımızı eda etmekle olur. “Kim, Ramazan orucunu tutar ve ona Şevval ayından altı gün daha eklerse, bütün yıl oruç tutmuş gibidir”[1] hadis-i şerifi gereğince içinde bulunduğumuz Şevval ayında oruç tutmakla olur.

Değerli Müminler!

Hayatı Ramazan kılmak; yıl boyunca ihtiyaç sahiplerini, yetim ve öksüzleri gözetmekle, iyiliği yeryüzüne hâkim kılmak için çaba sarf etmekle olur. Etrafımızı ateş çemberine çevirmek isteyenlere karşı feraset ve basireti kuşanmakla, birlik ve dirlikle olur.

Hayatı Ramazan kılmak; ticaretimizi helal kazançla bereketlendirmekle olur. Ailemizde sevgi ve merhameti, sosyal hayatta adalet ve hakkaniyeti hâkim kılmakla olur. Hâsılı hayatı Ramazan kılmak; elimizi, belimizi ve dilimizi muhafaza ettiğimiz bir ömür sürmekle olur. Yüce Rabbimiz böyle bir hayatı sürdürenlere şu müjdeyi vermektedir: “‘Rabbimiz Allah’tır’ deyip sonra da istikamet üzere yaşayanlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir. Onlar cennetliktir. Yapmakta olduklarına karşılık, orada ebedi kalacaklardır.”[2]

Aziz Müslümanlar!

Şu hususu unutmayalım ki; Ramazan mektebinde alınan eğitim, bir ömre aktarıldığında gerçek anlamını kazanacaktır. Hutbemizi; Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, ‘Allah’ın en sevdiği amel nedir?’ diye soran kişiye verdiği şu cevapla bitiriyoruz: “Allah katında amellerin en sevimlisi az da olsa devamlı olanıdır.”[3]

[1] Müslim, Sıyâm, 204.

[2] Ahkâf, 46/13,14.

[3] Müslim, Müsâfirîn, 216.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

﷽

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰىۜ اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُوحٰىۙ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

أَنَا مُحَمَّدٌ وَأَحْمَدُ وَالْمُقَفِّي وَالْحَاشِرُ وَنَبِيُّ التَّوْبَةِ وَنَبِيُّ الرَّحْمَةِ.

HAK VE HAKİKATİN TEMSİLCİLERİ: PEYGAMBERLER

Muhterem Müslümanlar!

Yüce dinimizin temel inanç esaslarından biri peygamberlere imandır. Peygamberler, Allah’ın insanlar arasından seçtiği elçileri, hak ve hakikatin temsilcileridir. Onlar; insanlığa, ebedi kurtuluş yolunu göstermek için gönderilmiştir. Peygamberler, insanları; tek olan Allah’a iman etmeye, yani tevhide davet etmişlerdir.

Aziz Müminler!

Hz. Âdem ile başlayan peygamberlik vazifesi Hz. Muhammed Mustafa (s.a.s) ile sona ermiştir. Aynı şekilde Hz. Âdem ile başlayan ilâhî mesaj, Ramazan ayında Kadir Gecesinde Peygamber Efendimiz (s.a.s)’e indirilen Kur’an-ı Kerim’le taçlanmış ve son bulmuştur.

Sevgili Peygamberimiz (s.a.s), zulmün girdabındaki bir toplumu değiştirmiştir. Yaşanmaz denilen dünyayı saadet asrına; cehaletin karanlığını aydınlığa çevirmiştir. Peygamber Efendimiz (s.a.s) bir hadis-i şeriflerinde, “Ben Muhammed’im, Ahmed’im, peygamberlerin ardından gelen el-Mukaffî’yim, insanların arkamda toplandığı el-Hâşir’im, Tevbe Peygamberi’yim, Rahmet Peygamberi’yim” buyurmuştur. Dolayısıyla, kim; sevgi ve saygı gibi ahlaki değerleri kuşanmayı hedefliyorsa Allah Resûlü (s.a.s)’in rehberliğinden ayrılmamalıdır. İyiliğin dünyaya hâkim olmasını, kötülüğün son bulmasını istiyorsa Kur’an ve sünnete sarılmalıdır.

Kıymetli Müslümanlar!

Yüce Rabbimiz, Kur’an-ı Kerim’de, “Peygamber, arzu ve hevesine göre konuşmaz. Onun size okuduğu, kendisine indirilmiş vahiyden başka bir şey değildir” buyurmaktadır. Bu sebepledir ki, Peygamberimizi ve onun rahmet yüklü mesajlarını “yanılsama” olarak değerlendirmek doğrudan Allah’ın kelâmına, Allah’ın iradesine, Allah’ın dinine yapılmış bir saldırıdır. Cenâb-ı Hak, peygamberlere inanmayan, onları alay ve eğlence konusu yapanların ibretlik sonunu bizlere şöyle haber vermektedir: “Senden önceki peygamberlerle de alay edilmiş, sonunda onlarla alay edenleri, alaya aldıkları azap kuşatıvermişti.”

Değerli Müminler!

Bizler, peygamberler arasında asla ayrım yapmayız. Hepsinin Allah’ın elçisi olduğuna iman ederiz. Zira biliriz ki; Peygamberlerin her biri Allah katında değerlidir. Hz. Âdem’de, Hz. İbrâhim’de, Hz. Mûsâ’da, Hz. Îsâ’da ve Hz. Muhammed Mustafa (s.a.s)’de aynı şeyleri söylemişlerdir. Onların mesajları temelde birdir ve aynıdır; o da tevhiddir. Yüce Rabbimiz, “Andolsun biz, her ümmete, ‘Allah’a kulluk edin, tâğuttan uzak durun’ diyen bir peygamber gönderdik” buyurmaktadır.

Aziz Müslümanlar!

İslam, inançta tevhidi istediği gibi sosyal hayatta vahdeti, yani ümmetin birlik ve beraberlik içerisinde hareket etmesini emretmiştir. Cenâb-ı Hak “Allah’a ve Resûlü’ne itaat edin ve birbirinizle çekişmeyin. Sonra gevşersiniz, gücünüz, devletiniz elden gider. Sabırlı olun. Allah sabredenlerle beraberdir” buyurarak bu hakikate işaret etmektedir. Hal böyleyken, yıllardır İslam coğrafyası üzerinde oyunlar oynanmakta, Müslümanlar zulüm altında inlemektedir.

Kıymetli Kardeşlerim!

Kadir Gecesinin gölgesinin üzerimize düştüğü şu günlerde vahyin aydınlığında, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in ilkeleri doğrultusunda hayatımızın muhasebesini yeniden yapmalıyız. Bir ve beraber olmalı, kardeşliğimizi pekiştirmeliyiz. Ramazan ayının bu son günlerinde birbirimiz ve ümmet-i Muhammed için dua etmeliyiz ki, Rabbimizin nusret ve inayeti inananların üzerine olsun.

Değerli Müminler!

Önümüzdeki Çarşamba günü Çanakkale Zaferinin yıl dönümünü idrak edeceğiz. Bu vesileyle aziz şehitlerimize, ebedi âleme irtihal eden kahraman gazilerimize Yüce Rabbimizden rahmet diliyoruz. Kadir Gecemizi şimdiden tebrik ediyoruz. Hutbemizi Kadir sûresinin mealiyle bitiriyoruz: “Biz Kur’an’ı Kadir Gecesinde indirdik. Kadir Gecesinin ne olduğunu sen bilir misin? Kadir Gecesi, bin aydan daha hayırlıdır. O gece melekler ve Cebrâil, Rablerinin izniyle her bir iş için iner de iner. O gece tan yeri ağarıncaya kadar esenliktir.”

Muhterem Müslümanlar!

Malımız, mülkümüz, sahip olduğumuz bütün imkânlarımız Yüce Rabbimiz tarafından bizlere verilmiş birer emanettir. Bu emanetlerin şükrünü eda etmek; varlıklarımızı ihtiyaç sahipleriyle, yetim, öksüz ve kimsesizlerle paylaşmakla gerçekleşebilir. İşte bu emanet bilincinin ibadete dönüşmüş hali, zekât ve fıtır sadakasıdır.

Aziz Müminler!

Zekât, İslam’ın beş temel esasından biridir. Zekât, sadece bir bağış değil, bizzat Allah ve Resûlü tarafından belirlenmiş bir ibadettir. İnsanın malını eksilten değil, bereketlendiren ilahi bir nimettir.[1] “Onların mallarında, muhtaç ve yoksullar için bir pay vardır”[2] ayetinde buyrulduğu üzere zekât, fakiri minnet altında bırakan bir lütuf değil, ona hakkını teslim etmektir.

Kıymetli Müslümanlar!

Zekât, müminler arasında yardımlaşma ve dayanışma, rahmet ve şefkat köprüleri kurar. Birlik ve beraberliğin daha da güçlenmesine vesile olur. Kardeşliğin gönüllerde, hanelerde ve sofralarda hissedilmesini sağlar. Bu yönüyle zekât, toplumsal barış, huzur ve dayanışmaya büyük katkı sunar.

Zekât vermek, kişiyi bencillikten, hasetten ve cimrilikten arındırır. Zekât, insanın; içindeki mal sevgisini ve dünya hırsını dizginlemesine, günahlarından arınmasına yardımcı olur. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “…Zekât, suyun ateşi söndürdüğü gibi hata ve günahları silip yok eder.”[3]

Değerli Müminler!

Fitre olarak bildiğimiz fıtır sadakası ise; Ramazan-ı şerife ulaşmanın, bayrama kavuşmanın şükrüdür. Peygamber Efendimiz (s.a.s), bayram namazımızı kılmadan önce fıtır sadakalarımızı ihtiyaç sahiplerine ulaştırmamızı emretmektedir.[4] Zira fıtır sadakası ile Ramazan Bayramı; merhamet ve muhabbetin, neşe ve sevincin toplumun tamamına yayıldığı müstesna bir zaman dilimine dönüşmektedir.

Aziz Müslümanlar!

Zekât ve fıtır sadakasında esas olan; önce kişinin, çevresinden ihtiyaç sahibi akrabalarını ve komşularını gözetmesidir. Sonra da yardımlarını mazlum ve mağdur coğrafyalarda bulunan kardeşlerine ulaştırmasıdır. Bugün bize düşen, içerisinde bulunduğumuz Ramazan-ı şerifi vesile kılarak zekât ve fitrelerimizle bir fakirin sofrasını şenlendirmektir. Bir borçlunun yükünü hafifletmektir. Yolda kalmışa el uzatmaktır. Bir yetimin, bir öksüzün ve bir garibin yüzünü güldürmektir. Mazlumların yanında yer almaya, onlara umut olmaya devam etmektir. Böylelikle Yüce Rabbimizin bizlere lütfettiği imkânları ebedi kazanca dönüştürmektir.

Hutbemizi Cenâb-ı Hakk’ın şu ayet-i kerimesi ile bitiriyoruz: “Namazı kılın, zekâtı verin. Kendiniz için önceden ne hayır yaparsanız Allah katında onu bulursunuz. Muhakkak ki Allah, yaptıklarınızı eksiksiz görür.”[5]

[1] Bakara, 2/276.

[2] Zâriyât, 51/19.

[3] Tirmizî, Cum’a, 79.

[4] Buhârî, Zekât, 70.

[5] Bakara, 2/110.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimiz, hayatımızda tertemiz bir sayfa açalım, hatalarımızı gözden geçirelim, günahlarımıza tövbe edelim diye bazı zamanları bizlere ikram etmiştir. İşte içerisinde bulunduğumuz Ramazan-ı şerif, Allah’ın sevdiği bir kul olmak, kendimize çekidüzen vermek, varsa kötü söz ve davranışlarımızı terk etmek için büyük bir fırsattır.

Aziz Müminler!

Bu haftaki hutbemizde rahmet ve mağfiret ayı Ramazan-ı şerifi vesile kılarak; aileleri mutsuzluğa ve insanlığı felakete sürükleyen bağımlılık tehlikesine dikkatlerinizi çekmek istiyoruz.

Bağımlılık, basit bir alışkanlık değildir. İnsanı sahte mutluluk ve geçici hazların esiri haline getiren bir hastalıktır. Kişinin; zamanını heba ederken günaha dalmasına, şiddete yönelmesine, hatta kendisinin ve ailesinin canına kastetmesine sebep olan büyük bir tehdittir.

Kıymetli Müslümanlar!

Her biri bir diğerinden tehlikeli olan bağımlılıkların başında alkol ve uyuşturucu maddeler gelmektedir. Bu iki illet; aklı ve iradeyi zayıflatmakta, insanın bedenini ve ruhunu içten içe çürütmektedir. Ailede huzur ve mutluluğu yok etmekte; yuvaları dağıtmakta, ocakları söndürmektedir. Allah Resûlü (s.a.s) bir hadis-i şeriflerinde, “Sakın içki içme. Çünkü içki her kötülüğün anahtarıdır”[1] buyurarak bu tehlikeye dikkatlerimizi çekmektedir.

Değerli Müminler!

Günümüzde iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla hanelerimize kadar giren bir başka bağımlılık ise dijital kumardır. Üzülerek ifade edelim ki, dijital kumar, toplumun azımsanmayacak bir kesimine sirayet etmiş durumdadır. Çok küçük miktarlarla başlanan dijital kumar, kişinin; evini ve arabasını satmasına, bütün imkânlarını bu yolda tüketmesine, borç batağına sürüklenmesine sebebiyet vermektedir. Aile bağlarının kopmasına neden olmaktadır. Cenâb-ı Hak bu hususta bizleri şöyle uyarmaktadır: “Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları, şeytan işi birer pisliktir. Onlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz.”[2]

Aziz Müslümanlar!

Sadece gençleri ve çocukları değil, anne ve babaları da esaret altına alan bir diğer bağımlılık ise dijital bağımlılıktır. Dijital bağımlılık; dikkati dağıtmakta, kişiyi yalnızlaştırmaktadır. İnsanların acısını, “Yardım edilmesi gereken bir durum” olmaktan çıkarıp “Seyredilen bir içerik” haline getirebilmektedir. Dijital bağımlılık sebebiyle; alış veriş sitelerinde, sanal oyun ve eğlencelerde vakitler israf, ömürler zayi edilmektedir.

Kıymetli Kardeşlerim!

Aklı örten her türlü maddeden, kumar ve dijital bağımlılıklardan korunmanın en etkili yolu, bu kötülüklere hiç bulaşmamaktır. Gençlerimize ve çocuklarımıza sevgi ve güven temeline dayalı bir aile ortamı sunmaktır. Bütün tedbirlere rağmen bir şekilde zararlı alışkanlıkların müptelası olan kardeşlerimize elimizi uzatmak, onları kötülerin insafına terk etmemektir. Ayrıca kendi rahatımız için çocuklarımızın eline telefon ve tablet tutuşturmamaktır. Yemek yemeleri, bir köşede sessiz kalmaları için yavrularımızı zararlı oyun, çizgi film ve eğlencelerle baş başa bırakmamaktır.

Aziz kardeşlerim! Ramazan-ı şerifin bereketinden istifade ederek hayatımızı gözden geçirelim. Zararlı alışkanlıklardan kurtularak yeni bir başlangıç yapalım. Unutmayalım ki, insan hayatı, bağımlılıklarla çürütülecek, dijital mecralarda tüketilecek kadar önemsiz ve değersiz değildir.

[1] İbn Mâce, Eşribe, 1.

[2] Mâide, 5/90.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Peygamber Efendimizin (sas) eğitim metodu - Prof. Dr. Selçuk Coşkun Diyanet Dijital Tv'de...