10 Muharrem 1448 / 25 Haziran 2026

Âşûrâ Nedir?
Âşûrâ, hicrî yılın ilk ayı olan Muharrem’in onuncu günüdür. Bu kelimenin, Arapçada “on” anlamına gelen aşr kökünden türediği kabul edilmiştir.

Muharrem ve Âşûrâ’nın Önemi

Savaşmanın haram kabul edildiği dört haram aydan biri olan Muharrem, Müslümanlar için hürmet ve bereket ayıdır.

Allah Resûlü (sas), “Âşûrâ günü orucunun, bir önceki yılın günahlarına kefaret olmasını Allah’tan ümit ediyorum.” diyerek Âşûrâ orucu tutmaya teşvik etmiştir.

Müslümanların Tuttuğu İlk Oruç

Ramazan orucu farz kılınmadan önce, Müslümanların tuttuğu ilk oruç, Âşûrâ orucudur.

Peygamber Efendimiz (sas), Medine’ye hicret ettiğinde yahudilerin Âşûrâ gününde oruç tuttuklarını görmüş, onların Hz. Mûsâ’nın ve İsrâiloğulları’nın kurtuluşuna şükür için oruç tuttuklarını öğrenince,

“Biz Musa’ya sizden daha yakınız ve bunu yapmaya daha lâyıkız.” diyerek Müslümanlara Âşûrâ gününde oruç tutmalarını emretmiştir. (Müslim, Sıyâm, 128)

Yahudilere benzememek için bu orucun sadece onuncu günü değil 9-10 veya 10-11. günlerde tutulması tavsiye edilmiştir.

Kerbelâ Hadisesi
Hz. Hüseyin (ra) ve beraberindeki 70’ten fazla yakını, hicrî 61 yılında Âşûrâ günü Kerbelâ’da şehit edilmiştir. Bu yönüyle Âşûrâ, bir hüzün günü olmuştur.

Aşure Geleneği
Toplumsal dayanışma ve paylaşmanın sembollerinden biri olarak aşure yapıp ikram etmek kültürümüzde bir gelenek olarak yaşatılmaktadır.

Âşûrâ günü, geçmişten ibret almanın, Allah’a şükretmenin, paylaşma ve kardeşlik bağlarını güçlendirmenin önemli vesilelerinden biri olmuştur.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

Arapçada "on" anlamına gelen "aşara" kelimesinden türeyen Aşure Günü, hicri yılın ilk ayı muharremin onuncu gününe denk geliyor.

Hadis kaynaklarına göre Hz. Nuh'un gemisinin tufandan kurtulması ve Hz. Musa'nın Kızıldeniz'den geçerek İsrailoğulları'nı Firavun'dan kurtarması hadiseleri de bugünde gerçekleşti.

Ayrıca kültür tarihine ait birçok esere göre Hz. Adem'in işlediği zelleden sonra tövbesinin kabul edilmesi, Hz. İdris'in diri olarak göğe yükseltilmesi, Hz. İbrahim'in ateşte yanmaması, Hz. Yakup'un oğlu Yusuf'a kavuşması, Hz. Eyyub'un hastalıklarının iyileşmesi, Hz. Yunus'un balığın karnından çıkması ve Hz. İsa'nın doğumu ile ölümden kurtarılarak göğe yükseltilmesi gibi hadiselerin de bugün yaşandığı rivayet ediliyor.

Aynı zamanda Emevi Devleti'nin ikinci Halifesi Yezid bin Muaviye tarafından hicri takvime göre 10 Muharrem 61'de (10 Ekim 680) Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'in (s.a.s.) torunu Hz. Hüseyin ve 72 yakınının şehit düştüğü "Kerbela Olayı" da bugün yaşandı.

Bu olayların muharrem ayının onuncu gününde yaşanmasına büyük önem atfeden Müslümanlar, bugünü nafile oruç tutarak geçiriyor.

Hz. Nuh ve onun çağrısına uyarak gemiye binenlerin aşure aşı tüketmeleri dolayısıyla Müslümanların aşure yaparak paylaşma geleneği günümüzde de yaşatılıyor.

Programda kurra-hafızlar tarafından Kur’an-ı Kerim tilavetleri gerçekleştirilecek. Diyanet İşleri Başkanlığı İlahi Korosu muharremiyeler icra edecek, mersiyeler seslendirilecek.

Diyanet İşleri Başkanlığı Başkanlık Müşaviri Doç. Dr. Burhan İşliyen'in konuşma yapacağı program, Kerbela şehitleri için edilecek dua ile sona erecek.

"Muharremiye ve Kerbela Şehitlerini Anma" özel yayını yarın akşam saat 21.00’de Diyanet TV'de...

İl genelinde her iki kategoride derece yapan 125 yarışmacı öğrenci için İl Müftülüğü Gençlik Koordinatörlüğünce ödül takdim töreni düzenlendi.

İl genelinde ilk 100’e giren lise ve ilk 25’e giren üniversite öğrencisinin ödüllendirildiği program Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü Konferans Salonunda Kur’an-ı Kerim tilaveti ile başladı. Müracaat sürecinden yarışmanın yapıldığı güne kadar yapılan çalışmaları konu olan sinevizyon gösterimi ve şiir dinletisi ile devam etti.

Ödül töreninde konuşan Hakkari Valisi İbrahim Taşyapan, “Güzel bir çalışmanın dünyadaki ürünlerini almaya hak kazanan gençlerimizin ödüllerini takdim etmek üzere buradayız. Bu çalışmanın konusu Peygamberimiz Hz. Muhammed (sav) olunca daha da önem kazanıyor. İlimizden sekiz kişinin birçok ili geride bırakarak Diyanet İşleri Başkanlığı uhdesinde umreye gitmeye hak kazanması bizler için övünç kaynağıdır. Bu vesileyle bütün öğrencilerimizi tebrik ediyor, her birinin alınlarından öpüyorum. Yarışmaya hazırlanmalarında emek veren İl Müftülüğü, İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Hakkari Üniversitesi çalışanlarına teşekkür ediyorum." dedi.

İl Müftüsü Hüseyin Okuş ise “Bir anne ve babanın evladına bırakacağı en büyük miras edeptir, doğruluktur diye buyuran bir peygamberin ümmetiyiz. Ahlak ve maneviyatın aşındığı günleri yaşıyoruz. Çocuk ve gençlerimizin yetiştirilmesinde büyük zorlukların olduğu bir dönemdeyiz. Böylesi zor bir dönemde ahlaki değerler anlamında tek modelimiz peygamberimiz Hz. Muhammed (sav) olmalıdır. Bu baptan gençlerimizin Peygamberimizin hayatını bilmesi, O’nun yaşantısını öğrenmesi önem arz etmektedir. Bu vesileyle Başkanlığımız her yıl peygamber efendimizin hayatını konu alan ‘Umre Ödüllü Gençlik Bilgi Yarışması’ düzenliyor.” ifadelerinde bulundu.

Bu yıl Hakkari Üniversitesi, İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve İl Müftülük personellerinin gayretleri sonucu gençlerin büyük bir başarıya imza attığını belirten İl Müftüsü Okuş, Lise düzeyinde 7 (yedi) ve üniversite düzeyinde 1 (bir) olmak üzere toplam 8 öğrencinin Diyanet İşleri Başkanlığı nezaretinde umreye gitmeye hak kazandığını söyleyerek, bu konuda emek veren herkese teşekkürlerini iletti.

Yarışmaya katılan öğrenciler adına duygularını dile getiren Hakkari Üniversitesi İlahiyat Fakültesi 3, sınıf öğrencisi Gülistan Kaya da “Diyanet İşleri Başkanlığı’nın düzenlediği umre ödüllü bilgi yarışması sonucu umreye gitmeye hak kazanmanın mutluluğunu yaşıyorum. Bu sonucu almak benim için sadece bir başarı değil, hayatım boyunca unutamayacağım manevi bir dönüm noktasıdır. Yarışma için kitabın sayfalarını çevirmeye başladığımda bu sürecin sadece bir yarışmaya hazırlık olmadığını fark ettim. Okuduğum her ayet, öğrendiğim her hadis ve Peygamber efendimizin hayatından edindiğim her bilgi, zihnimi aydınlatırken kalbime de tarifsiz bir huzur verdi. Bize bu imkanı sunan Diyanet İşleri Başkanlığı ile yarışmaya hazırlanmamıza emek veren herkese teşekkür ediyorum.” diye konuştu.

Program ödüllerin takdimi ve toplu fotoğraf çekimi ile sona erdi.

Törene Hakkari Valisi İbrahim Taşyapan, İl Milli Eğitim Müdürü Nurettin Yılmaz, okul müdürleri, din görevlileri, öğrenci ve aileleri ile kalabalık bir vatandaş grubu katıldı.

Ziyarette, Trabzon İl Müftüsü Dr. İsmail Çiçek başkanlığındaki heyet tarafından yürütülen eğitim süreçleri, arama-kurtarma faaliyetlerine yönelik hazırlıklar ve AFAD akreditasyon çalışmaları hakkında Vali Şahin’e bilgi sunuldu. Ekip üyelerinin, olası afet durumlarında etkin görev alabilecek donanıma ulaştığı ifade edildi.

Süreç boyunca desteklerini esirgemeyen Trabzon Valisi Tahir Şahin’e, İl Müftüsü Dr. İsmail Çiçek’e, İl AFAD Müdürlüğüne, eğitim kadrosuna, İl Müftü Yardımcılarına, İlçe Müftülerine ve tüm gönüllü din görevlilerine teşekkür edildi.

“Kim bir canı kurtarırsa bütün insanlığı kurtarmış gibidir” anlayışıyla çalışmalarını sürdüren TDV Trabzon İl Müftülüğü Arama Kurtarma Ekibi, gönüllülük esasıyla hem arama-kurtarma faaliyetlerinde hem de afet sonrası manevi destek hizmetlerinde görev almayı hedefliyor.

Trabzon İl Müftülüğü bünyesinde oluşturulan ekip, afet öncesi hazırlık, afet anında müdahale ve afet sonrası manevi destek hizmetleriyle toplumun yanında yer almayı sürdürecek.

Öte yandan, aynı gün Trabzon İl Müftülüğü Konferans Salonu’nda görev yapan AFAD gönüllüsü imam hatipler, Kur’an kursu öğreticileri, vaizler ve manevi danışmanlara yönelik AFAD farkındalık semineri düzenlendi.

Programda AFAD uzmanları tarafından afet öncesi hazırlık, afet anında doğru davranış biçimleri, afet sonrası psikososyal destek hizmetleri ve kurumlar arası koordinasyon konularında kapsamlı sunumlar gerçekleştirildi.

Özellikle afet dönemlerinde vatandaşlara manevi destek sunan din görevlilerinin bilinçlendirilmesi amacıyla düzenlenen seminerde, afet farkındalığının artırılmasına yönelik önemli bilgiler paylaşıldı.

Buna göre, Türkiye'ye göç edenlerin sayısı 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 25,2 artarak 393 bin 829 kişi oldu. Bunların yüzde 56,6'sını erkekler, yüzde 43,4'ünü ise kadınlar oluşturdu. Türkiye'ye yurt dışından gelen nüfusun 91 bin 952'sini Türk vatandaşları, 301 bin 877'sini ise yabancı uyruklu nüfus olarak belirlendi.

Türkiye'den yurt dışına göç eden kişi sayısı ise geçen yıl 2024'e göre yüzde 5 azalarak, 403 bin 216 olarak kayıtlara geçti. Bu nüfusun yüzde 55,3'ünü erkekler, yüzde 44,7'sini ise kadınlardan oluştu. Türkiye'den yurt dışına giden nüfusun 155 bin 119'unu Türk vatandaşları, 248 bin 97'sini ise yabancı uyruklu olduğu görüldü.

Türkiye'ye 2025'te göç edenler yaş grubuna göre incelendiğinde, ilk sırada yüzde 16,3 ile 20-24 yaş grubunda olduğu görüldü. Bu yaş grubunu yüzde 13,7 ile 25-29 ve yüzde 11,5 ile 30-34 yaş grubu izledi.

Türkiye'den göç eden nüfusun yaş gruplarına bakıldığında, en fazla göç edenlerin yüzde 14,3 ile 25-29 yaş grubunda olduğu görüldü. Bu yaş grubunu yüzde 12,5 ile 20-24 ve yüzde 12 ile 30-34 yaş grubu takip etti.

- En fazla göçü İstanbul aldı

Türkiye'ye 2025 yılında göç edenlerin illere göre dağılımı incelendiğinde, yüzde 42,2 ile en fazla göç alan ilin İstanbul olduğu görüldü. İstanbul'u yüzde 9,1 ile Antalya, yüzde 6,7 ile Ankara, yüzde 3,1 ile İzmir ve yüzde 2,9 ile Bursa takip etti.

Türkiye'den göç eden nüfusun illere göre dağılımına bakıldığında ise yüzde 35,4 ile İstanbul en fazla göç veren il olarak kayıtlara geçti. İstanbul'u yüzde 8,7 ile Ankara, yüzde 6,5 ile Antalya, yüzde 4,3 ile Mersin ve yüzde 3,7 ile İzmir izledi.

- En çok Türkmenistan'dan göç alındı

Ülkeye 2025'te gelen yabancı uyruklu nüfus içinde ilk sırayı, yüzde 23,4 ile Türkmenistan vatandaşları aldı. Bu ülkeyi yüzde 8,3 ile Azerbaycan, yüzde 6,9 ile Özbekistan, yüzde 6,1 ile Mısır ve yüzde 5,8 ile Afganistan vatandaşları takip etti.

Türkiye'den göç eden yabancı uyruklu nüfus içinde ilk sırayı yüzde 15,7 ile Irak vatandaşları aldı. Bunu yüzde 11,2 ile Afganistan, yüzde 7,6 ile Rusya Federasyonu, yüzde 6,3 ile İran ve yüzde 5,7 ile Türkmenistan vatandaşları izledi.

Son 24 saatte Gazze'deki hastanelere 2 ölü ve 14 yaralının getirildiği kaydedildi.

Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in saldırılarında 1029 kişinin yaşamını yitirdiği, 3 bin 294 kişinin yaralandığı, enkaz altından ise 785 kişinin cansız bedeninin çıkarıldığı ifade edildi.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda toplam can kaybının 73 bin 41'e, yaralı sayısının 173 bin 402'ye yükseldiği bildirildi.

Gazze Şeridi'nde enkaz altında hala binlerce cenazenin bulunduğu belirtiliyor.

Dünyanın insanlık tarihin en önemli kırılma noktalarından birinden geçtiğine dikkati çeken Kurtulmuş, "Şunu çok rahatlıkla söyleyebiliriz. Eski dünya yıkılıyor, çözülüyor, bu yaşadıklarımızsa yeni bir dünyanın doğum sancılarıdır. Bu çerçevede özellikle iki kutuplu sistemin geride kalması, ardından tek kutuplu sistemin geride kalmasıyla birlikte önümüzde yeni bir dönemin sayfaları sonuna kadar açılıyor." diye konuştu.

Dünyadaki yeni sistemin en belirgin vasıflarından birinin "çok kutupluluk" olacağının aşikar olduğunu anlatan Kurtulmuş, bu çerçevede çok büyük bir potansiyele sahip İslam dünyasına dünyanın geleceğinde fevkalade önemli roller düştüğünü ve İslam dünyasının önünde çok büyük fırsatlar açıldığını vurguladı.

TBMM Başkanı Kurtulmuş, şöyle konuştu:

"Sahip olduğumuz bu önemli fırsatların, yaşadığımız dönemin şartlarını da iyi değerlendirerek farkına varmak ve gereğini yerine getirmek durumundayız. 2 milyarı aşkın nüfusu, 57 üye ülkesiyle Birleşmiş Milletler'den sonra dünyanın en önemli uluslararası teşkilatına sahip olan yapısı, yer altı ve yerüstü kaynakları, muhteşem bir ekonomik kalkınma potansiyeli ve genç nüfusuyla birlikte İslam dünyası yeni dönemin, yeni kurulacak olan dünya sisteminin önemli güç merkezlerinden birisi olmaya adaydır ve bu istikamette çalışmalarımızı yoğunlaştırmak durumundayız. Bunun için öncelikle kendimizin, gücümüzün farkına varmamız lazım ve özgüven içerisinde geleceğe hazırlanmamız gerekir."

Kurtulmuş, birlik ve kardeşliğin tesisi için çalışmalar yapmanın mecburiyetine işaret ederek, "Aksi takdirde bu büyük zaafla, İslam dünyasının hemen her yerinin fevkalade büyük tehditlerle karşı karşıya kalacağı açıktır. Mezhebi, etnik, siyasi ve fikri farklılıklarımızı aramızda bir gerilim ve çatışma vesilesi değil, tam tersine ümmetin zenginliğinin kaynağı olarak görmek ve ona göre hareket etmek mecburiyetindeyiz." ifadelerini kullandı.

İslam dünyasının, dünyada yaşanan büyük kırılmalar ve gerilimler karşısında ortak stratejiler geliştirme mecburiyetinde bulunduğunu dile getiren Kurtulmuş, bu dönemde hiçbir ülkenin tek başına bir kurtuluş reçetesine sahip olmasının mümkün olmayacağını söyledi.

Kurtulmuş, "Nasıl gelişeceğimize, bu süreçten nasıl başarıyla çıkacağımıza odaklandığımız ortak kalıcı stratejiler geliştirmek ve bu stratejiler çerçevesinde de ortak projelere seferber olmak mecburiyetindeyiz." dedi.

İslam dünyasının sahip olduğu maddi ve manevi kaynak zenginliğine dikkati çeken Kurtulmuş, bütün bunların ortak bir akılla ve ortak hedefler çerçevesinde kullanılarak ümmetin tamamının yararlanacağı bir hale dönüştürülmesinin önemini vurguladı.

"Siyasi, kurumsal ve fikri reformların İslam ülkelerinin en temel meselelerinden birisidir"

TBMM Başkanı Kurtulmuş, yeni dönemde eski ezberlerle yol almanın mümkün olmadığına işaret ederek, şunları söyledi:

"Eski ezberlerin baştan ayağa değişmek zorunda olduğu, yeni birtakım yaklaşımları hayata geçirmek için uzun uzun da vaktimizin olmadığı bir dönemin başındayız. Onun için diyorum ki İslam dünyasının A'dan Z'ye topyekun bir reform sürecine ihtiyacı vardır. Reformdan kastım, aslımızdan kopmak, köklerimizden uzaklaşmak, İslami değerleri bir kenara bırakmak değil, tam tersi Hazreti Peygamber ve Asrı Saadet'in bize gösterdiği ölçüde yeniden değerlerimizle buluşarak, değerlerimizi asrın idraki içerisinde yeniden üretmek mecburiyetidir. Bu çerçevede özellikle siyasi, kurumsal ve fikri reformların İslam ülkelerinin en temel meselelerinden birisi olduğunun altını çizmek isterim."

Bu reformların ana fikrinin "adalet", "ehliyet", "şura" ve "hesap verebilirlik prensibi" şeklinde dört ana sütun üzerinde yükselmesi gerektiğini dile getiren Kurtulmuş, "Bu prensipler üzerinde gelişecek olan İslam ülkeleri arasında iş birliği ve geleceği birlikte kurma iradesi, Allah'ın izniyle dünyaya da yol gösterecek yeni bir dönemin başlangıcı olacaktır." diye konuştu.

Kurtulmuş, yıkılan uluslararası sisteminin yerine yeni, adil, hakkaniyetli ve insani bir küresel sistem kurma mecburiyetinin de İslam ülkelerinin üzerinde bir borç şeklinde durduğunu belirterek, "Bunun için çalışacak, yeni bir sistemin bütün dünyaya teklif edilmesi için el birliğiyle gayret edeceğiz." dedi.

"Filistin, insaf ve vicdan sahibi bütün insanların ortak bir meselesi olmuştur"
Filistin meselesinin gelecek dönemde İslam dünyası için ortak bir çaba ve gaye olduğunu belirten Kurtulmuş, "Filistin, sadece Müslümanların değil, insaf ve vicdan sahibi bütün insanların ortak bir meselesi olmuştur. Filistin'de yaşanan insanlık tarihinin gördüğü en büyük soykırıma karşı dünyanın hemen her yerinde vicdan ve insaf sahibi insanlar ayağa kalkmakta, hesap sormaya başlamaktadırlar. İnşallah Filistin meselesini sonuna kadar götüreceğiz." ifadelerini kullandı.

Kurtulmuş, başkenti Kudüs olan nehirden denize kadar özgür bir Filistin devleti için mücadeleyi sürdüreceklerini, Filistin halkına tarihi boyunca en büyük zulmü yapan Binyamin Netanyahu ve çetesinden de uluslararası mahkemeler başta olmak üzere hesap sorulması için de bütün imkanları sefer edeceklerini kaydetti.

TBMM Başkanı Kurtulmuş, Filistin meselesinin İslam dünyasını birleştiren, insaf ve vicdan sahibi bütün insanların da ortak hareket etmesini sağlayan önemli bir mesele olduğunu belirtti.

"Lübnan Lübnanlılarındır, Filistin Filistinlilerindir"

ABD ile İran arasındaki müzakerelere de değinen Kurtulmuş, şunları kaydetti:

"İsviçre'de ABD ile İran arasında yapılan müzakerelerde olumlu bir noktaya gelinmiş olmasını da takdirle karşıladığımızı ifade etmek istiyorum. Ümit ederiz ki bu anlaşmaya sadık kalınır, bu müzakereler sonuna kadar olumlu bir şekilde seyreder ve İran'a karşı tahmil edilen Amerika ve İsrail tarafından yüklenen bu savaş artık ilanihaye sona erdirilerek tam manasıyla bir barış ortamı temin edilir. Bu süreçte başta İsrail'in siyonist rejimi olmak üzere bazı unsurların bu süreci provoke etmemesi için de olağanüstü dikkatli davranılması gerektiğinin altını çizmek istiyorum.

Ayrıca Amerika ile İran arasındaki müzakerelerin önemli bir parçası olarak gördüğümüz Lübnan'daki İsrail saldırganlığının da sona erdirilmesinin hayati bir önem taşıdığını ifade etmek istiyorum. Lübnan Lübnanlılarındır, Filistin Filistinlilerindir. Bu ülkelerin üzerinde İsrail'in hiçbir hakkı olmamıştır, bundan sonra da olmayacaktır. Bir kere daha İslam İşbirliği Teşkilatının Parlamento Birliği'nin 20. toplantısında buradan deklare etmek istiyoruz ki İsrail'deki siyonist rejim ne kadar arz-ı mevud denilen asla uygulanamayacak vadedilmiş topraklar fikrine sahip olursa olsun bölge halkları vadedilmiş topraklar fikrine asla fırsat, prim vermeyecektir. Çünkü biliyoruz ki Tanrı hiçbir toprağı, hiçbir din, ırk mensubuna vadetmemiştir. Dediğim gibi, Suriye Suriyelilerindir, İran İranlılarındır, Lübnan Lübnanlılarındır ve Filistin Filistinlilerindir."

Kurtulmuş, siyonist İsrail rejiminin saldırganlığına karşı bütün İslam ülkelerinin ortak bir şuurla hareket etmesinin zorunlu olduğunu söyledi.

Kafkaslar'daki gelişmelere de dikkati çeken Kurtulmuş, şöyle konuştu:

"Azerbaycan'ın Karabağ toprakları yaklaşık 30 yılı aşkın hukuksuz bir şekilde Ermeniler tarafından işgal edildi. Azerbaycan'ın büyük bir başarıyla kazandığı zaferin sonucunda bu topraklar azat oldu ve şimdi yeni bir dönemin kapıları Kafkaslar'da da açıldı. Azerbaycan ile Ermenistan arasında sürdürülen ve önemli bir başarı sağlanan barış müzakerelerini de takdirle karşıladığımızı, Kafkaslar'daki bu barış sürecinin sonuna kadar yanında ve destekçisi olduğumuzu ifade ediyorum ve ümit ediyorum ki ABD- İran barışında olduğu gibi Kafkaslar'da da Azerbaycan ve Ermenistan arasında kalıcı, nihai bir barış olur ve kıyamete kadar bu topraklar da barışın ve esenliğin hüküm sürdüğü bir bölge olur."

Ankara Emniyet Müdürlüğünden yapılan açıklamaya göre, zirve için oluşturulan "Operasyon Turkuaz" planıyla üst düzey önlemler uygulanmaya başlandı.

Şehir giriş-çıkışlarındaki kontroller artırıldı, il genelindeki 9 ilçede uygulama ve denetimler yoğunlaştırıldı.

NATO görev alanı olarak oluşturulan ve belirlenen bölgelerde ekipler görevlendirildi. 24 saat esasına göre oluşturulan bölgelerde şüpheli şahıs ve araç çalışmaları planlandı. Özel harekat, yunuslar, narkoasayiş ekipleri ve kritik noktalara yerleştirilen sivil ekiplerle güzergahlardaki gerekli tedbirler alındı.

Zirve dolayısıyla çok sayıda turist ve heyeti ağırlaması beklenen işletmeler ve oteller de denetime tabi tutuldu. Dilenciler, değnekçiler ve hanutçular gibi gruplara da taviz verilmiyor.

Plan kapsamında il genelinde uzun süredir aranan şahıslara yönelik özel operasyonlar da yapılıyor. Yakalanan şahıslar cezaevine teslim ediliyor.

Zirve kapsamında alınan tedbirleri yerinde inceleyen Ankara Emniyet Müdürü Maksut Yüksek, halkın yoğun olduğu yerlerde, parklarda, açık ve kapalı alanlara, kafe ve eğlence yerlerine denetimlerin yapılması talimatını verdi.

Bu kapsamda 9 ilçede 215 nokta, 151 park ile 120 işletmede 39 tim ve 450 personelle uygulama yapıldı.

Terör örgütlerinin eylem ve faaliyetleri deşifresine yönelik yapılan operasyonda yakalanan 209 şüphelinin de gözaltında oldukları ve işlemlerinin devam ettiği öğrenildi.

Böylelikle günde ortalama 11 Müslüman karşıtı vakanın meydana geldiğine işaret edilen raporda, ülkedeki danışmanlık ve bildirim merkezlerine Müslümanlara karşı ayrımcılık, hakaret, tehdit, mala zarar verme ve şiddet gibi vakaların bildirildiği aktarıldı.

Bildirilmeyen daha fazla vakanın olduğu varsayımında bulunulan raporda, 2024'te 3 bin 80 Müslüman karşıtı vakanın tespit edildiği anımsatıldı.

Olayların yüzde 61,1'inin "sözlü saldırılar" olarak kayda geçtiğine dikkati çekilen raporda, bunu, yüzde 21,5 ile "ayrımcılık", yüzde 17,4 ile de yaralama, mala zarar verme, kundaklama ve diğer şiddet vakalarını içeren "yaralayıcı davranışların" takip ettiği belirtildi.

Raporda, 2025'te Müslüman karşıtı olaylarda 2 kişinin öldürüldüğüne, 4 kişinin ağır yaralandığına ve 5 kundaklama vakası olduğuna işaret edildi.

Söz konusu olayların önemli bölümünün kadınlara karşı yapıldığı vurgulanan raporda, 2025'te camilere yönelik 61 saldırı düzenlendiğinin bildirildiği aktarıldı.

- "Bu rakamlar buz dağının sadece görünen kısmı"

CLAIM'in yöneticisi Rima Hanano, raporun tanıtıldığı basın toplantısında yaptığı açıklamada, ülkede 2025'te kaydedilen Müslüman karşıtı 4 bin 96 vakanın, insanların günde 11 Müslüman karşıtı sözlü saldırıya, ayrımcılığa ve hatta ağır fiziksel saldırıya maruz kaldığı anlamına geldiğini söyledi.

"Aynı zamanda bu rakamlar buz dağının sadece görünen kısmı." ifadesini kullanan Hanano, pek çok mağdurun sonuçlarından korktuğu ya da ciddiye alınmayacağından endişe duyduğu için bildirimde bulunmadığını kaydetti.

- "Vakalar giderek daha ağır ve şiddeli hale geliyor"

Hanano, 2025'te 2 kişinin Müslüman karşıtı ırkçılık nedeniyle öldürüldüğüne işaret ederek "Endişe verici olan, belgelediğimiz vakaların giderek daha ağır ve şiddetli hale gelmesi ve fiziksel yaralanmaların artmasıdır." dedi.

Faillerin çocuklara da saldırmaktan çekinmediğine dikkati çeken Hanano, Bavyera eyaletinde öğrencilerin çekiçli saldırıya uğradığını ve yaralandığını aktardı.

Hanano, Dresden kentinde iki kız çocuğunun hakarete uğradığını ve 14 yaşındaki bir kızın başörtüsünün zorla çıkarıldığını belirtti.

İnsanların okulda ve günlük hayatta ayrımcılığa uğradıklarını vurgulayan Hanano, olaylar bildirildiğinde resmi makamlarca çoğu zaman ciddiye alınmadığını, Müslümanların genel olarak sürekli olarak aşırılık yanlısı, şiddete eğilimli ya da geri kalmış olarak gösterildiğini anlattı.

Hanano, "İnsanların polise, yargıya ve eğitim kurumlarına güvenini yitirmesi hiç de şaşırtıcı değil." diye konuştu.

- "İnsanlar Müslüman oldukları için hedef haline geliyor"

Müslümanların siyasete yönelik de güveni kaybettiklerini, 2021 yılında yapılan bir ankete katılan Müslümanların neredeyse 3'te 2'sinin Alman hükümetine güvenmediğini belirttiğini anımsatan Hanano, "Bu, toplumumuzu bölüyor. Çünkü, örneğin gastronomi sektöründe, bakım görevlisi, taksi şoförü ya da doktor olarak (toplumda) her gün sorumluluk üstlenen insanlardan bahsediyoruz. Bu insanlar, sırf Müslüman oldukları ya da başkaları tarafından Müslüman sanıldıkları için düşmanlık, ayrımcılık ve şiddetin hedefi haline geliyorlar." ifadelerini kullandı.

Hanano, bu güven kaybının toplum için gerçek bir tehlike olduğunun altını çizdi.

Alman hükümetinin Müslüman karşıtı ırkçılıkla mücadelede eyleme geçme ihtiyacı duymamasından endişe duyduklarını belirten Hanano, "Bu durum bizi endişelendiriyor, çünkü mesele sadece ahlaki bir sorumluluk değil. Almanya, sadece hukuki olarak değil, aynı zamanda pratikte ayrımcılığa karşı önlemler almak ve insanları şiddetten korumakla yükümlüdür." şeklinde konuştu.

Durumun ciddi olduğunu vurgulayan Hanano, Müslüman karşıtı ırkçılığın kendiliğinden ortadan kalkmayacağını, burada net ve kararlı adımların atılması gerektiğini kaydetti.

Hanau kentinde 2020'de yaşanan ırkçı terör saldırısında yaralanan Said Etris Hashemi de konuşmasında, saldırının yıllarca yapılan ırkçı tartışmaların bir sonucu olduğunu dile getirdi.

Irkçılığın şiddetle başlamadığını belirten Hashemi, "Irkçılık çok daha erken başlıyor. Önyargılarla, aşağılama ve ayrımcılıkla. Siyasi tartışmalarda kullandığımız dille başlıyor." dedi.

Hashemi, sarf edilen sözlerin sonunda sonuçsuz kalmadığını, nefreti ve şiddeti körüklediğini sözlerine ekledi.

- Büyük Final Eylül'de Hakkari'de yapılacak

Bölge birincisi olan Kur'an kursu öğreticisi Ali Yalçın, 1-15 Eylül 2026 tarihleri arasında Hakkari’de düzenlenecek olan "Hafızlık Yarışması Türkiye Finali"nde bölgeyi ve Bingöl’ü temsil edecek.

- Müftü İmamoğlu'ndan tebrik

Yarışma sürecini yakından takip eden Bingöl Müftüsü Orhan İmamoğlu, Kur'an-ı Kerim'e hizmet etmenin büyük bir şeref olduğunu vurguladı. Elde edilen başarıların Kur'an'a adanmışlığın ve samimiyetin bir göstergesi olduğunu belirten Müftü İmamoğlu, Ali Yalçın'ı tebrik ederek Türkiye finalinde başarılar diledi. Program sonunda İl Müftüsü Orhan İmamoğlu tarafından Ali Yalçın'a göstermiş olduğu üstün başarılar dolayısıyla hediye takdim edildi.

İl Müftüsü Dr. İsmail Fakirullahoğlu himayelerinde gerçekleştirilen 3 gün 2 gecelik programda gençler, Refahiye Dumanlı Yaylası İzcilik Kampı'nda buluştu.

Kamp boyunca düzenlenen sohbet ve derslerde; temizlik adabı, abdest, namaz, sofra adabı, büyüklere saygı ve küçüklere şefkat gibi temel insani ve dini değerler işlendi.

Parkur yürüyüşleri ve tabiat gezilerinde gençler, akşamları kamp ateşi başında ilahi ve marşlar söyledi.

“Fıtrat Perspektifinden Çocuk ve Genç” konulu söyleşide katılımcılara hitap eden Aybek, çocuk ve gençlerin yetiştirilmesinde ailelerin üstlendiği rolün önemine dikkat çekti.

Aybek, “Çocuklarımızı sadece akademik başarıya odaklı bir sistem içerisinde değerlendirmek yerine onların duygusal, manevi ve ahlaki gelişimlerini de gözetmeliyiz. Eğitimde Peygamber Efendimizin şefkat, merhamet ve anlayış temelli yaklaşımını örnek almak, sağlıklı nesiller yetiştirmenin en önemli yollarından biridir.” dedi.

Ailelerin çocuklarıyla güçlü iletişim kurmasının önemine değinen Aybek, gençlerin anlaşılmaya ve dinlenilmeye ihtiyaç duyduğunu belirterek, “Çocuklarımızın kalplerine dokunmadan davranışlarını değiştirmemiz mümkün değildir. Onlara sevgiyle yaklaşmak, güven vermek ve değerli olduklarını hissettirmek aile içi huzurun temelini oluşturur.” ifadelerini kullandı.

Katılımcıların interaktif katkılarıyla verimli bir sohbet ortamında devam eden söyleşi programı, Sakarya İl Müftüsü Mehmet Aşık’ın Uzman Psikolojik Danışman Mürşid Ekmel Aybek’e günün anısına hediye takdim etmesinin akabinde sona erdi.

Fakirullahoğlu, "Ulu’l-Azm Peygamberlerin İsim ve Sıfatları" başlıklı doktora tezini jüri önünde başarıyla savunarak "doktor" ünvanı almaya hak kazandı.

Doktora sürecinin tamamlanmasının ardından bir teşekkür mesajı yayımlayan İl Müftüsü Dr. İsmail Fakirullahoğlu, şu ifadelere yer verdi:

"Hamdolsun ki Rabbim, 2020 yılında başladığım doktora eğitimimi ve tezimi nihayete erdirmeyi nasip etti. Bu uzun ve meşakkatli ilim yolculuğum boyunca bilgi, tecrübe ve rehberlikleriyle bana yol gösteren kıymetli danışmanım Doç. Dr. Abdullah Temizkan Hocama, tez jürimde yer alan muhterem hocalarıma ve üzerimde emeği bulunan bütün hocalarıma en kalbî teşekkürlerimi arz ediyorum. Elhamdülillah, her başlangıcın bir sonu, her sonun da yeni bir başlangıç olduğunu bir kez daha idrak etmiş bulunuyoruz. Rabbim ilim yolunda bizleri istikametten ayırmasın, ilmiyle amel eden kullarından eylesin."

Ebû Hüreyre’den (ra) nakledildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur:

“Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz, ancak kalplerinize ve amellerinize bakar.”

(M6543 Müslim, Birr, 34)

***

عَنْ هِشَامِ بْنِ إِسْحَاقَ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كِنَانَةَ، عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَرْسَلَنِى الْوَلِيدُ بْنُ عُقْبَةَ وَهُوَ أَمِيرُ الْمَدِينَةِ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَسْأَلُهُ، عَنِ اسْتِسْقَاءِ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) فَأَتَيْتُهُ فَقَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) خَرَجَ مُتَبَذِّلاً مُتَوَاضِعًا مُتَضَرِّعًا حَتَّى أَتَى الْمُصَلَّى فَلَمْ يَخْطُبْ خُطْبَتَكُمْ هَذِهِ، وَلَكِنْ لَمْ يَزَلْ فِى الدُّعَاءِ وَالتَّضَرُّعِ وَالتَّكْبِيرِ، وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ كَمَا كَانَ يُصَلِّى فِى الْعِيدِ.

Abdullah b. Kinâne’nin oğlu Hişâm b. İshâk’ın (ra) naklettiğine göre, babası şöyle demiştir: "Medine valisi Velîd b. Ukbe beni, Resûlullah’ın (sas) yağmur duası hakkında bilgi edinmem için İbn Abbâs’a (ra) göndermişti. Ona gittim, bana şunları anlattı: Resûlullah (sas) gösterişsiz kıyafetler içinde, mütevazı ve yalvarır bir tavırla yağmur duasına çıktı. Namaz kılınan geniş alana geldi. Sizin yaptığınız bu hutbe gibi hutbe irad etmedi. Ancak aralık vermeksizin dua, yakarış ve tekbire devam etti. Sonra bayramda kıldırdığı gibi iki rekât namaz kıldırdı."

(T558 Tirmizî, Cum’a, 43; N1507 Nesâî, İstiskâ, 3)

***

"عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِى طَالِبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ)… فَإِذَا رَكَعَ قَالَ: "اللَّهُمَّ لَكَ رَكَعْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ خَشَعَ لَكَ سَمْعِى وَبَصَرِى وَمُخِّى وَعِظَامِى وَعَصَبِى

Ali b. Ebû Tâlib’den (ra) nakledildiğine göre, Resûlullah (sas) namazda rükûa eğildiği zaman şöyle derdi: “Allah'ım, yalnız senin önünde eğildim, yalnız sana inandım, yalnız sana teslim oldum. Kulağım, gözüm, iliklerim, kemiklerim ve sinirlerim yalnız sana karşı huşû hâlindedir.”

(T3421 Tirmizî, Deavât, 32; D760 Ebû Dâvûd, Salât, 118-119)

***

"عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : "الصَّلاَةُ مَثْنَى مَثْنَى، تَشَهَّدُ فِى كُلِّ رَكْعَتَيْنِ، وَتَخَشُّعٌ وَتَضَرُّعٌ وَتَمَسْكُن

Fadl b. Abbâs’tan (ra) nakledildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur:

“Namazlar ikişer ikişer kılınır. Her iki rekâtta teşehhüd (tahiyyât) okursun, huşû içinde davranırsın, yakarırsın, boyun bükersin...”

(T385 Tirmizî, Salât, 166; HM1799 İbn Hanbel, I, 211)

***

"عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ: لاَ أَقُولُ لَكُمْ إِلاَّ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَقُولُ، كَانَ يَقُولُ: "…اللَّهُمَّ! إِنِّى أَعُوذُ بِكَ مِنْ عِلْمٍ لاَ يَنْفَعُ، وَمِنْ قَلْبٍ لاَ يَخْشَعُ، وَمِنْ نَفْسٍ لاَ تَشْبَعُ، وَمِنْ دَعْوَةٍ لاَ يُسْتَجَابُ لَهَا

Zeyd b. Erkam (ra) şöyle demiştir: "Ben size Allah Resûlü’nün (sas) söylediğinden başka bir şey anlatmıyorum! O (sas) şöyle derdi: "…Allah'ım, fayda vermeyen ilimden, huşû duymayan kalpten, doymayan nefisten ve kabul olunmayan duadan sana sığınırım."

(M6906 Müslim, Zikir, 73; N5540 Nesâî, İstiâze, 65)

***

Vahiy kâtiplerinden Hanzala el-Üseyyidî (ra) bir gün Medine’de dolaşıyordu. Hz. Ebû Bekir es-Sıddîk (ra) ile karşılaştı. Hâlini hatırını soran Hz. Ebû Bekir’e (ra), "Hanzala münafık oldu!" karşılığını verdi. Hz. Ebû Bekir (ra), "Fesübhânallâh! Ne diyorsun!" deyince Hanzala içini dökmeye başladı: "Allah Resûlü’nün (sas) yanındayken, O (sas) bize cenneti, cehennemi o kadar canlı bir şekilde hatırlatıyor ki sanki gözlerimizle görmüş gibi oluyoruz. Efendimizin (sas) yanından ayrıldıktan sonra hanımlarla, çocuklarla, iş güçle uğraşmaktan (onun anlattıklarını) unutuveriyoruz." Hz. Ebû Bekir (ra), "Allah (cc) biliyor ya, biz de bu durumu yaşıyoruz." dedi. Aynı dertten muzdarip bu iki sahâbî, hâllerini bildirmek üzere Allah Resûlü’nün (sas) yanına gittiler. Hanzala (ra), kendisinden duyduğu şüpheyi, "Münafık oldum." diyerek bu kez Peygamberimizin (sas) huzurunda dile getirdi. Efendimiz (sas), “Bu da ne demek oluyor?” diye sorunca Hanzala (ra), Hz. Ebû Bekir’e (ra) söylediklerini tekrarladı: "Ey Allah’ın Resûlü! Senin yanındayken bize cennet ve cehennemi öyle anlatıyorsun ki sanki gözümüzle görüyoruz. Yanından ayrılınca hanımlarla, çocuklarla, iş güçle uğraşmaktan (anlattıklarını) unutuveriyoruz." Bunun üzerine Resûl-i Zîşân (sas), “Bu canı bu tende tutan Allah'a (cc) yemin ederim ki, benim yanımdaki ve ibadet ederkenki hâliniz sürekli devam edecek olsaydı, melekler evlerinizde, yollarınızda karşınıza çıkıp sizinle selâmlaşır, elinizi sıkarlardı. Gel gör ki, yâ Hanzala! (İnsan bu!) Bazen öyle, bazen böyle!” Efendimiz (bu son sözünü) üç defa tekrarladı.

Hz. Peygamber’in (sas), ashâbıyla birlikte bulunduğu ortamlarda huşû zirveye ulaşıyordu. Ashâbı Allah Resûlü’nü (sas) öyle bir vakar ve sükûnetle dinliyorlardı ki onları görenler, sanki başlarında ürkütüp kaçırmaktan korktukları kuşlar var sanırdı. Allah Resûlü (sas), bu huşû hâlinin ve hissettikleri derin duyguların onun yanından ayrıldıklarında yok olduğunu söyleyerek endişelenen ashâbına hem huşûun mükâfatını bildirmiş hem de bu hâli sürekli muhafaza etmenin zorluğuna işaret etmişti. Zira sürekli Allah’ı (cc) anmasına rağmen kendisinin dahi zaman zaman kalbinin perdelendiği oluyor ve hemen O’na (cc) istiğfarda bulunarak bu durumu telâfi etmeye çalışıyordu.

Sessiz ve sakin durmak, tevazu göstermek, boyun eğmek gibi anlamları olan ‘huşû’ kavramı, insanın Cenâb-ı Hakk’ın (cc) huzurunda tevazu ve teslimiyet içerisinde bulunmasını, kalben ve bedenen O’na (cc) hürmet ve itaat ederek boyun eğmesini ifade etmektedir. Huşû insanın Allah’a (cc) imanının ve O’na (cc) eşsiz bağlılığının yalnızca kalp ile değil aynı zamanda saygı, edep ve vakar dolu bir duruş sergileyerek de ifade edilmesidir. Kur’an’da müminlerin en temel özellikleri arasında zikredilen kavramlardan olan huşû, âyetlerde tevazu, saygı duyma, boyun eğme, çaresizlik, seslerin kısılması, gözlerin yere eğilmesi gibi anlamlarda kullanılmış ve insanın Rabbine (cc) olan derin saygısının hâl diliyle gösterilmesi, kalbindeki teslimiyetin bedenine yansıması olarak anlaşılmıştır. Öte yandan huşû, yalnız insanın değil, tüm yeryüzünün âlemlerin Rabbine (cc) boyun eğmesi anlamında da kullanılmıştır.

Kur’ân-ı Kerîm, sahâbîlere ve onların şahsında bütün müminlere huşû içinde olmaları gerektiğini yani Allah’a (cc) karşı tam bir saygı ve teslimiyet içerisinde kulluk etme yükümlülüklerini şu ifadelerle hatırlatmıştır: “İman edenlerin Allah'ı (cc) anma ve O'ndan (cc) inen Kur'an sebebiyle kalplerinin ürpermesi zamanı daha gelmedi mi? Onlar daha önce kendilerine kitap verilenler gibi olmasınlar. Onların üzerinden uzun zaman geçti de kalpleri katılaştı. Onlardan birçoğu yoldan çıkmış kimselerdir.”

Kur’ân-ı Kerîm, her birinde vurgu farklı olsa da huşûu genel olarak, Allah’ın (cc) büyüklüğü karşısında yaratılmışların âcizliğini ifade ederken zikreder. Örneğin Zekeriyya (as) ve ailesinin umarak ve korkarak Allah’a (cc) dua ettiğini söyledikten sonra onların huşû sahibi yani Rablerine karşı derin saygı duyan kimseler olduklarını belirtir.

Huşûun özünde, ibadet ederken tazimle Allah’a (cc) yönelmek, bir diğer ifadeyle O’na (cc) itaat ve teslimiyete odaklanmak vardır. Bu yüzden Allah Resûlü (sas), “Allah (cc) sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz, ancak kalplerinize ve amellerinize bakar.” buyurmuştur. Özellikle namaz ve hac gibi bedenen yerine getirilen ibadetler huşû ile eda edildiğinde, kalbi huzur ve sükûnet kaplar. Mümin için o ibadetlerdeki birtakım bedenî zahmetler rahmete dönüşür. Kur’an’ın ifadesiyle namazın, kalplerinde huşû olmayanlara ağır gelmesi bu yüzdendir. Ayrıca Kur’an’da kurtuluşa eren müminlerin ilk özelliği olarak onların namazlarında huşû içerisinde olmalarının zikredilmesi de son derece önemlidir.

Her olayda sürekli Allah’ı (cc) hatırlayarak huşû içerisinde hareket etmek Peygamber Efendimizin (sas) en belirgin vasıflarından biriydi. Hatta onu görenler, oturuşundaki huşûu fark edip bundan etkilenirlerdi. Özellikle Rabbine yakarışı esnasında huşûu iyice belirginleşir ve herkes tarafından anlaşılabilirdi. Nitekim İbn Abbâs’ın (cc) anlattığına göre, Allah Resûlü (sas), toprağın bir damla yağmura hasret kaldığı bir zamanda yağmur duasına çıktığında, gösterişsiz elbiseler giymiş, mütevazı ve yalvarır bir vaziyette aralık vermeksizin dua, yakarış ve tekbire devam etmişti. Çünkü Yaratan’ın (cc) karşısında insanın sadece bir kul olduğunu idrak etmesi duanın özüydü ve duaların da gönülden yapılması gerekiyordu. Bu nedenle Allah Teâlâ (cc), peygamberlerin korku ve ümitle dua edip kendisine karşı huşû ile hareket ettiklerini bildiriyor ve Kur’an’daki kıssalarına bakıldığında bu vasfın tüm peygamberlerin ortak özelliği olduğu anlaşılıyordu.

Hz. Peygamber (sas), başta namaz olmak üzere bütün ibadetlerinde de huşû ile hareket ediyordu. O (cc), kulluk bilinciyle, sırf “şükreden bir kul olabilmek için” Rabbinin huzurunda duruyor, özenle kıldığı namazlarında uzun uzun kıyamda, rükûda ve secdede bulunuyor, Rabbine dua ediyordu. Allah Resûlü (sas), her bir bölümünde ihlâsla Rabbine yakardığı namazlarının rükû kısmında O’na (cc) duyduğu huşûu şöyle dile getiriyordu: “Allah'ım, yalnız senin önünde eğildim, yalnız sana inandım, yalnız sana teslim oldum. Kulağım, gözüm, iliklerim, kemiklerim ve sinirlerim yalnız sana karşı huşû hâlindedir.”

Sahâbîlerden Resûl-i Ekrem’i (sas) namaz kılarken görenler, bazen onun ağladığına şahit oluyorlardı. Allah Resûlü (sas), Müslümanlara da namazlarını huşû ile kılmalarını öğütlüyor, Cenâb-ı Hakk’ın (cc) huzurunda olmanın gerektirdiği hürmet ve tevazua engel olacak davranışları yasaklıyordu. İslâm’ın ilk yıllarında dinî bilgileri az olan Müslümanlar cemaatle namaz kılarken saflarını tam olarak düzenleyemiyor, hatta namazda konuşuyor ve yanlarındaki arkadaşlarına sorular soruyorlardı. Bunun üzerine, “Allah'a (cc) saygı ve bağlılık içinde namaz kılın.” âyeti nâzil olmuş ve Müslümanların namazlarında konuşmamaları bildirilmişti.

Namaz, zevkle dinlediği ezandan abdeste, kıyamdan tahiyyât ve tesbihâta kadar Müslüman’ın huşû hâlinin doruk noktasına ulaştığı bir ibadettir. Hz. Peygamber’in (sas) amcasının oğlu olan Fadl b. Abbâs’ın (ra) naklettiği bir hadiste Allah Resûlü (sas), “Namazlar ikişer ikişer kılınır. Her iki rekâtta teşehhüd (tahiyyât) okursun, huşû içinde davranırsın, yakarırsın, boyun bükersin...” derken, namazın tam bir huşû hâli olduğunu vurgulamaktadır.

Elbette namazı başından sonuna kadar tam bir huşû içinde kılmak kolay değildir. Zira Müslüman, Allah’a (cc) en yakın olduğu bu zaman diliminde kul olma bilincine ermişken, ezelî düşmanı şeytan boş durmayacak, çeşitli vesveselerle onun huşû hâlini zedelemeye çalışacaktır. Resûlullah (sas) bu durumu şöyle tasvir etmektedir: “Ezan okunduğunda şeytan (bu sesi işitmemek için) hızlı bir şekilde yellenerek kaçar. Ezan bittikten sonra geri gelir. Kâmet getirilmeye başlayınca tekrar kaçar. Kâmet bitirilince tekrar geri döner. Namaz kılan insan ile kalbi arasına girmeye (ona vesvese vermeye) çalışır. "Şu meseleyi de hatırla, bu meseleyi de hatırla..." der. Sonunda namaz kılan üç rekât mı kıldı, dört mü, bilemez hâle gelir. Kişi üç rekât mı yoksa dört mü kıldığını bilemediğinde sehiv secdesi yapsın.”

Namazda şeytanın vesveselerini tamamen engellemek mümkün olmamakla birlikte etkisini asgarî düzeye indirmek pekâlâ mümkündür. Bunun için de namaz kılacak kişinin öncelikle bedensel, ruhsal ve zihinsel açıdan ibadete hazır olması gerekir. Örneğin cemaate yetişeyim diye koşturan ve nefes nefese kalarak namaza duran kişinin huşû ile namaza başlayacağı düşünülemez. Bu yüzdendir ki Allah Resûlü (sas) ashâbına, ezan okunduğunda namaza sakince ve vakar içerisinde gitmelerini, acele etmemelerini tavsiye etmiştir. Ayrıca uyuklayarak namaz kılınmasını doğru bulmayan Resûl-i Ekrem (sas), namaza durulduktan sonra da sağa sola bakılmamasını yani etrafla ilgilenilmemesini istemiş, her bir bakışın, şeytanın namazdan koparıp götürdüğü bir parça olduğunu söylemiştir. Rükû ve secdelerin eksiksiz olarak yapılmasını istemesi, hatta aksine davranışları bir nevi hırsızlık olarak nitelendirmesi ve tuvalet ihtiyacı varken veya yemek hazırken namaza durulmamasını öğütlemesi de ibadet esnasında huşûa engel olabilecek durumlara önceden müdahale etmeye yöneliktir. Bu bağlamda ibadete düşkünlüğüyle bilinen Medineli sahâbî Ebu’d-Derdâ’dan (ra), namaz kılacak birinin önce ihtiyaçlarını giderip kalbini dünyevî kaygılardan boşaltması gerektiği rivayet edilirken, Hz. Ömer’in (ra) oğlu Abdullah’ın (ra), yemek ortaya konduktan sonra, namaz vakti girmiş olsa bile, cemaate katılmadığı hatta yerken aynı anda imamın kıraat sesini duyduğu nakledilmektedir.

Bunların yanında namaz kılınacak fizikî ortam da namazın huşûuna etki eden önemli bir unsurdur. Peygamber Efendimizin (sas) bu hususta da gayet hassas davrandığını görüyoruz. Nitekim bir defasında O (sas), namazda dikkatini dağıttığı gerekçesiyle eşi Hz. Âişe’den (ra) duvara astığı resimli çarşafı kaldırmasını istemiş, bir keresinde de üzerinde resim bulunan bir kıyafetle namaz kıldıktan sonra, bu kıyafetteki resimlerin kendisini namazından alıkoyduğunu söylemiş ve sade bir kıyafeti tercih etmiştir.

Kur’ân-ı Kerîm, Allah’a (cc) teslimiyete odaklanmış bir ruh hâliyle, huşû içerisinde namazlarına devam edenleri müjdeler, onların kurtuluşa eren gerçek müminler olduğunu belirtir. Hz. Peygamber (sas) de, namazı huşû içerisinde eda etme hakkında şöyle buyurur: “Müslüman bir kimse, farz namazın vakti girdiğinde, o namaz için güzel bir biçimde abdest alır, huşû içinde olur ve rükû ederse (namaz kılarsa), büyük günah işlemedikçe o namaz önceki günahlarına kefaret olur. Bu her zaman böyledir.”

Her ne kadar namazla birlikte akla gelse de huşû sadece namazda ulaşılan bir hâl değildir. Ramazan ayında özellikle sahur ve iftar saatleri, kutsal toprakları ziyaret edenler için özellikle tavaf ve vakfe anları, huşûun en derinden hissedildiği zaman dilimleridir. Huşû, Müslüman’ın duasında, tesbihâtında, tefekkür ve tezekküründe, tevbe ve istiğfarında, kısacası Rabbi (cc) ile her buluşmasında koruması gereken en değerli hâllerdendir.

Huşûun mekânı kalptir, huşû kalpte filizlendikten sonra bütün bedene yansır ve insanın konuşmasını, yemesini-içmesini, yürüyüşünü, giyinişini, ibadetini kısacası bütün hâl ve tavırlarını etkiler. Ancak bazen huşûu andıran duruşların sadece görüntüden ibaret olabileceği de unutulmamalıdır. Zaman zaman insanlar, mütevazı görünerek başkalarının gözünde değer kazanmayı, ibadet esnasında huşû içinde bir görüntü sergileyerek hayranlık uyandırmayı isteyebilir. Bu durumu ‘nifak huşûu’ şeklinde niteleyen meşhur sahâbî Ebu’d-Derdâ (ra), "Bu tür bir nifaktan Allah’a (cc) sığının!" diyerek çevresindekileri uyarmış, onlar, ‘Nifak huşûu nedir?’ diye sorunca da, "Kalp huşû duymadığı hâlde vücudun huşû duyar görünmesidir." şeklinde cevap vermiştir. Hz. Ömer (ra) de boynunu eğmiş bir adam gördüğünde, "Ey adam, kaldır kafanı! Huşû boyunda değil, kalptedir." diyerek onu sert bir şekilde uyarmıştır. Tâbiûn neslinin önde gelen âlimlerinden Hasan-ı Basrî (ra) ise, kafasına sarığını geçirip cübbesine bürünen ve mütevazı bir tavırla başını hiç yukarı kaldırmayan birini görünce ondaki gizli kibri sezmiş ve bu tür bir davranışı, "Kalbin huşûu değil, elbisenin huşûu!" şeklinde vasıflandırmıştır.

Gerçekten Allah (cc) karşısında ürpermediği hâlde halkın gözünde zâhid görünebilmek için huşû örtüsüne bürünmek özellikle ibadetler söz konusu olduğunda son derece tehlikelidir. Meselâ, namazı, sadece insanların gördükleri zamanlarda güzel bir şekilde kılmak, Peygamber Efendimizin (sas) ifadesiyle ‘gizli şirk’tir. Nitekim namazlarını ciddiye almayarak yalnızca gösteriş için kılanlar Kur’an tarafından da eleştirilmişlerdir. Allah’a (cc) hakkıyla ibadet eden kul, hem insanların gözü önünde hem de gözlerden uzak mekânlarda namazını huşû içinde kılan kişidir. Gösteriş için oruç tutmak ve bağışta bulunmak da aynı şekilde kınanmıştır. Bu sebeple sahâbîler kalplerinin gösteriş arzusuna kapılması sonucu huşûlarını yitirmekten, nihayetinde amellerinin boşa gitmesinden son derece korkmuşlardır. Resûlullah’ın (sas) terbiyesinde yetişen altın neslin insanları gerek ibadetlerinde gerekse günlük yaşantılarında Allah’a (cc) karşı mütevazı, saygılı ve edepli duruşlarını korumaya gayret göstermişlerdir. Onlar kulluk bilinci içerisinde Allah’a (cc) boyun eğerek yüceleceklerinin farkında olmuşlardır. Bu yüzden Abdullah b. Mes’ûd (ra), "Kim Allah (cc) için huşûundan dolayı tevazu gösterirse, Allah (cc) onu kıyamet gününde yüceltir. Her kim kibrinden dolayı böbürlenirse Allah (cc) da onu kıyamet gününde alçaltır." demiştir.

Allah’ın (cc) kendisine mülk ve zenginlik verdiği Hz. Süleyman’ın (as) huşûundan dolayı başını semaya kaldırmaması Müslümanlar için güzel bir örnektir. Hz. Âişe’nin (ra) naklettiğine göre, Peygamberimiz (sas) de Kâbe’ye girdiğinde çıkıncaya dek huşû içinde başını yukarı kaldırmamıştır. Arap olmayan bir grubun gelerek önünde saygıyla eğilmeleri üzerine Selmân-ı Fârisî (ra), kendisinin sadece bir kul olduğunu onlara hatırlatırcasına hemen başını eğip, "Ben, Allah’a (cc) boyun eğdim." demiştir. Aynı şekilde Kûfe şehrinin değerli âlimlerinden biri olan Ebu’l-Bahterî (ra) ve arkadaşları da birinin kendilerini övdüğünü duyar ve gurur hissederlerse omuzlarını indirir ve "Ben Allah’a (cc) boyun eğdim." derlerdi.

Resûl-i Ekrem’in (sas) ve onu örnek alan kıymetli şahsiyetlerin huşû ile hayatlarını anlamlı kılma gayretlerine dair örnekler sayılamayacak kadar çoktur. En genel anlamda Allah’a (cc) gönülden teslimiyetin bir ifadesi olan huşû hâlinin bir Müslüman’ın karakterine tam olarak yerleşmesi, onun mütevazı ve ağırbaşlı olmasıyla yakından ilgilidir. Hz. Peygamber (sas), her yaştan insanın Allah (cc) ile sağlıklı bir bağ kurarken huşûdan yardım almasını tavsiye etmiş, meselâ, yetişkinlere göre daha dinamik ve gösterişli olmalarından dolayı olsa gerek, gençlerin böbürlenmeyip Allah’a (cc) karşı huşû içinde hareket etmelerini istemiştir.

Kişinin zihnen, bedenen, kalben hulâsa bütün varlığıyla Rabbine yönelerek O’na (cc) boyun eğmesini ifade eden huşû, mümin olmanın en belirgin özelliğidir. Bu özellik inananların bütün düşüncelerine, ibadetlerine, amellerine yansır. Elbette kişi ibadet ederek, Allah’ı (cc) anarak, Kur’an okuyarak huşûun tadına varabilir. Ancak huşû, sadece ibadetlere mahsus olmayıp hayatın her anında Allah’ın (cc) huzurunda Müslüman’ın takınması gereken bir kulluk tavrını ve edebi ifade eder. Bu hâli muhafaza etmek için insanın her an Rabbinin huzurunda olduğunun bilincini taşıması ve ‘ihsan’ yani "Sen O’nu (cc) görmesen de O’nun (cc) seni gördüğünü bilerek Allah’ı (cc) görüyormuşçasına kulluk etme" şuurunu hayatın her anında canlı tutması gerekir. Dünyada bunu gerçekleştirebilen kullarına Cenâb-ı Hak (cc) âhirette mağfiret ve çeşitli mükâfatlar vaad etmektedir. Peygamber Efendimiz (sas) de Müslümanların huşû hâlini bir ömre yaymalarını arzulamış ve kendisi de şöyle dua etmiştir: "...Allah'ım, fayda vermeyen ilimden, huşû duymayan kalpten, doymayan nefisten ve kabul olunmayan duadan sana sığınırım."

Kaynak: Diyanet Hadislerle İslam

İnananlar tarihte nice sıkıntılar çekmiştir. Birçok peygamber, düşmanlarına karşı savaşmıştır. Allah’a inanan kimseler de peygamberlerle birlikte olmuşlardır. Bu kimseler, Allah yolunda karşılaştıkları zorluklara ve çektikleri eziyetlere rağmen yılmadılar, zaafiyet göstermediler. Sabırla mücadeleye devam eden o müminler Rablerine dua edip kusurlarının bağışlanmasını istediler. Allah da onlara dünya ve ahirette mükâfatlar verdi. Bu ayet Allah yolunda sabreden müminlerin dualarından bir örnektir.

Çekilen sıkıntılar karşısında Müslüman’a yakışan davranış, kusuru kendinde aramaktır.

Zaferde de yenilgide de Yüce Allah’a sığınmak ve hak yoldan ayrılmamak gerekir.

İsraf: Aşırılık, haddi aşma.
Akdâm: Ayaklar.

Depremin, 8,39 kilometre derinlikte meydana geldiği belirlendi.

#DEPREM
Büyüklük:4.9 (Mw)
Yer:Akdeniz - [189.04 km] Datça (Muğla)
Tarih:2026-06-24
Saat:11:25:48 TSİ
Enlem:35.06278 N
Boylam:26.84472 E
Derinlik:8.39 km
Detay:https://t.co/I8j7TgGLHM@afadbaskanlik @trthaber @anadoluajansi

— AFAD Deprem (@DepremDairesi) June 24, 2026

Sudeys'in geri dönüşünü namaz kıldırdığı anları paylaşılarak duyuruldu.

Kabe imamının geri dönüşünde sesinin hala belirgin şekilde yorgun ve bitkin olduğu gözlemlendi.

Dünyanın dört bir yanındaki Müslümanlar için önemli bir isim olan Şeyh Sudeys'in dönüşü, kutsal topraklardaki ziyaretçiler tarafından sevinçle karşılandı.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Haber (@diyanethbr)'in paylaştığı bir gönderi

Mesai saatleri dışında verilen kursun sonunda Kur'an öğrenen beş hastane personeline, Öğle namazı sonrası Hastane Mescidinde düzenlenen program ile belgeleri takdim edildi.

Programa, Çorum İl Müftüsü Şahin Yıldırım, Hastane Başhekimi Doç. Dr. Muhammed Gömeç, başhekim yardımcıları, hastane personeli, Çorum Müftülüğü manevi danışmanları ve din görevlileri katıldı.

İl Müftüsü Yıldırım, konuşmalarında “Yüce Kitabımız Kur'an'ı Kerim’i öğrenen hastane personellerini tebrik ediyor, özverili çalışmalarından dolayı din görevlimize de teşekkür ediyorum.” dedi.

Ödül töreninde konuşan Türkiye Diyanet Vakfı Genel Müdür Yardımcısı Fatih Kayacan, vakıf insanının medeniyetimizin en kıymetli değerlerinden biri olduğunu belirterek, “Vâkıf insan; hiçbir karşılık beklemeden varını, yoğunu, düşüncesini, enerjisini ve ömrünü rıza-yı bârî için sarf eden insana denir.” dedi.

Yarışmanın taşıdığı anlamın son derece kıymetli olduğunu ifade eden Kayacan, gençlerin iyilik yolundaki gayretlerinin umut verici olduğunu vurguladı.

İnsanı yaratılış gayesiyle buluşturmayı hedeflediklerini dile getiren Kayacan, “Kim var denildiğinde sağına soluna bakmadan sorumluluk alan, iyilik için harekete geçen bir neslin özlemini duyuyoruz. Elhamdülillah bugün o neslin tohumlarını karşımızda görüyoruz.” ifadelerini kullandı.

Ülke genelinde 71 ilden 1053 grup yarışmaya katıldı

Kayacan, yarışmanın düzenlenmesinde emeği geçen TDV Gençlik Hizmetleri Müdürlüğüne teşekkür ederek, organizasyonun gelecek yıllarda daha geniş kitlelere ulaşacağına inandığını söyledi.

Yarışmaya bu yıl Türkiye genelinden lise düzeyinde 71 ilden 1053 grubun başvurduğunu belirten Kayacan, yapılan değerlendirmeler sonucunda finalist ekiplerin belirlendiğini, önümüzdeki yıllarda katılımın çok daha yüksek seviyelere ulaşmasını hedeflediklerini kaydetti.

Dört hafta boyunca vakıf çalışması gerçekleştirildi

Yarışma kapsamında bir mentör ve beş lise öğrencisinden oluşan gruplar tarafından dört hafta boyunca hazırlanan, video ve fotoğraf ile kayıt altına alınan vakıf temalı çalışmalar jüri tarafından değerlendirilerek ödüle layık görüldü.

Yarışmada birincilik ödülünü kazanan “Genç Ümmet Hareketi” Umre ziyareti ile ödüllendirilirken, ikincilik ödülünü alan “Gönül Yolcuları” Bosna Hersek gezisi, üçüncülük ödülünü kazanan “Öncü Mücahideler” ise Karadeniz gezisi ile ödüllendirildi.

Mansiyon kategorilerinde ise Teknoloji ve İnovatif Sunum Ödülü’nü “Vakıf Nesli” grubu alırken, Yılın Cesur Yürekleri ve Farkındalık Ödülü “Umut Senfonisi” grubuna verildi. Engelsiz Vakıf Ruhu Özel Ödülü’nün sahibi “Özel Kalpler İyilik Neferleri” olurken, Dijital İyilik Ağı ve Etkileşim Ödülü’nü “Nev-Hilal” grubu kazandı.

Program, ödül takdimi ve toplu fotoğraf çekiminin ardından sona erdi.

Saldırıların ardından beldede oluşan yıkım görüntülendi.

BİRLİKTE RAHMET VARDIR

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimizin saygı duyulmasını emrettiği dört aydan[1] biri olan, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Hürmete layık”^[2] olarak zikrettiği Muharrem ayının manevi iklimi içerisindeyiz. Resûl-i Ekrem (s.a.s), “Ramazan’dan sonra tutulan en faziletli oruç, Allah’ın ayı olan Muharrem ayında tutulan oruçtur”^[3] buyurarak, bu mübarek ayın; ibadet ve taatle, hamd ve şükürle, tövbe ve istiğfarla değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatmıştır.

Aziz Müminler!

Önümüzdeki perşembe Âşûrâ gününü idrak edeceğiz. Birçok peygamberin hayatında önemli gelişmelere sahne olan Âşûrâ günü; ne hazindir ki, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Cennet gençlerinin efendisi”^[4] diyerek övdüğü, torunu Hz. Hüseyin Efendimiz ile çoğu Ehl-i Beyt’e mensup yetmişi aşkın Müslümanın Kerbelâ’da acımasızca şehit edildiği gündür.

Kıymetli Müslümanlar!

Kerbelâ, müminlere; birlik ve beraberlik içinde hareket etmeyi, ayrılık ve gayrılığa düşmemeyi hatırlatır. Hak ve hakikati ayakta tutmayı, adaletten ve iyilikten ayrılmamayı anlatır. Kerbelâ, aramıza fitne ve fesat tohumu ekmek, kardeşi kardeşe kırdırmak isteyenlere karşı feraset ve basiretle davranmamızı tavsiye eder. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Birlikte rahmet, ayrılıkta azap vardır”[5] uyarısına kulak vermemizi; sevinci ve nimeti paylaştığımız gibi hüznü ve meşakkati de paylaşmamızı telkin eder.

Değerli Müminler!

Bugün, inananları; acı ve gözyaşına mahkûm etmek, İslam beldelerinin yer altı ve yer üstü zenginliklerini sömürmek isteyen zalimler, başta Gazze ve Filistin olmak üzere birçok farklı coğrafyada yeni Kerbelâlar yaşanması için her türlü yolu denemektedir. Ümmet-i Muhammed olarak bizler de bir daha aynı hüznü yaşamak ve şer odaklarını sevindirmek istemiyorsak, aramızdaki ihtilafları derinleştirmek yerine ortak paydada buluşmanın yollarını aramalıyız. Zira Rabbimiz bir, Peygamberimiz bir, Kitabımız bir, Kıblemiz birdir. Cenâb-ı Hakk’ın, “Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa düşenler gibi olmayın”[6] emri gereğince birbirimize kenetlenmeli; İslam kardeşliğine zarar verecek her türlü söz, tutum ve davranıştan kaçınmalıyız.

Bu vesileyle, başta Hz. Hüseyin ve Ehl-i Beyt-i Mustafa olmak üzere; din, vatan ve mukaddesat uğruna canlarını feda eden bütün şehitlerimizi rahmetle yâd ediyoruz.

Hutbemizi, Allah Resûlü (s.a.s)’in şu uyarısı ile bitiriyoruz: “Birbirinize nefret ve düşmanlık beslemeyin. Birbirinize haset etmeyin. Birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları! Kardeş olun…”^[7]

[1] Tevbe, 9/36.

[2] Müslim, Sıyâm, 203.

[3] Müslim, Sıyâm, 202.

[4] Tirmizî, Menâkıb, 30.

[5] İbn Hanbel, IV, 278.

[6] Âl-i İmrân, 3/105.

[7] Buhârî, Edeb, 62.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

HİCRİ YENİ YILA GİRERKEN

Muhterem Müslümanlar!

İslam’ın ilk yıllarında müminler, Mekkeli müşriklerin günden güne artan eza ve cefasına, işkence ve boykotuna maruz kalmışlardır. Müslümanlar, yaşadıkları bütün zorluklara rağmen imanlarından asla taviz vermemişlerdir. Nihayet Peygamber Efendimiz (s.a.s) ve ashâb-ı güzîn, Cenâb-ı Hakk’ın emriyle, Mekke’den Medine’ye hicret etmişlerdir. İşte bu yıl, daha sonra hicri takvimin başlangıcı olarak kabul edilmiştir.

Aziz Müminler!

Hicret, yalnızca bir yerden başka bir yere göç etmek değildir. Hicret, Allah ve Resûlünün rızasını her şeyden üstün tutma idealidir. Hakka yönelmenin ve hakikate sımsıkı bağlanmanın gayretidir. Nefsin gayr-ı meşru istek ve arzularından, şeytanın bitmek bilmeyen vesveselerinden uzaklaşıp salih ameller ve güzel ahlakla dolu bir ömür geçirme azmidir. Hicret, hata ve günahlardan tövbe edip Yüce Rabbimizin engin rahmet ve mağfiretine sığınma çabasıdır. Haramlardan helallere, kötülüklerden iyiliklere doğru adım atma kararlılığıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.s), “Müslüman, elinden ve dilinden diğer Müslümanların zarar görmediği kişidir. Muhacir ise, Allah’ın yasaklarını terk eden kimsedir”[i] buyurarak bu hususa dikkatlerimizi çekmektedir.

Kıymetli Müslümanlar!

Her birimizin, gerçekleştireceği bir hicreti mutlaka vardır. Yeter ki, hatalarımızı fark edip yanlışlarımızla yüzleşelim. Kendimizle barışık olalım. Fıtratımızın sesine kulak verelim. Yaratılış gayemizi hatırımızdan çıkarmayalım.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümanın hicreti; kibirden tevazua, öfkeden merhamete, bencillikten diğerkâmlığa, zulümden adalete, karamsarlıktan umuda doğru yol almasıdır.

Müslümanın hicreti; yalan, iftira, fitne ve gıybet gibi dilin afetlerinden uzaklaşıp; doğruluğu, kardeşliği ve muhabbeti kuşanmasıdır.

Müslümanın hicreti; nefsini ve neslini, sapkın fikirlerden, bâtıl ideolojilerden ve yanlış yönelişlerden koruması; dinine, değerlerine, kültürüne ve örfüne uygun bir ömür sürmesidir.

Müslümanın hicreti; alkol, zina, faiz, rüşvet, stokçuluk ve karaborsacılık gibi huzur ve güveni zedeleyen haramlara tevessül etmemesi, helallerle yetinmesidir.

Müslümanın hicreti; kul ve kamu hakkını ihlal edecek her türlü günahtan uzak durması; sözüne, davranışlarına ve işine dikkat etmesidir.

Aziz Müslümanlar!

Müslümanlara düşen; hicri yeni yılda, hicretin anlam ve önemini yeniden kavramaları, içinde bulundukları dönemi doğru okumaları, hayatlarının muhasebesini yaparak geleceğe yön vermeleri olmalıdır. İslam kardeşliğini esas almaları, birbirlerine kenetlenmeleri, maddi ve manevi imkânlarını birbirleriyle paylaşmaları olmalıdır.

Bu vesileyle, önümüzdeki salı günü idrak edeceğimiz hicri yeni yılımızın; mazlumların yüzlerinin gülmesine, insanlığın huzura ermesine, birlik, beraberlik ve kardeşliğimizin pekişmesine vesile olmasını Yüce Rabbimizden niyaz ediyoruz.

Hutbemizi, şu ayet-i kerimenin mealiyle bitiriyoruz: “İman edip hicret edenler, Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenler, muhacirleri barındırıp yardım edenler var ya, işte onlar birbirlerinin dostlarıdır…”[ii]

[i] Buhârî, Îmân, 4.

[ii] Enfâl, 8/72.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Günümüzde ibadete açık olan camide, Müslümanlar namazlarını kılmayı sürdürürken, yapı aynı zamanda şehrin en önemli turistik mekanlarından biri olarak öne çıkıyor.

DUYARLILIK

Muhterem Müslümanlar!

Mutlu bir insan, huzurlu bir toplum için gerekli olan erdemlerden biri de duyarlılıktır. Duyarlılık, kendimiz için istediğimiz iyilikleri başkaları için de istemektir. Sorumluluklarımızı fark edip onları yerine getirmenin gayretinde olmaktır. Duyarlılık, insanların can ve malını, kendi can ve malımız gibi kıymetli; insanların izzet ve şerefini, kendi izzet ve şerefimiz gibi mukaddes bilmektir.

Aziz Müminler!

Ailemize, toplumumuza ve bütün insanlara karşı duyarlı olmak, Müslüman olmamızın bir gereğidir. Yüce Rabbimiz, “Ey iman edenler! Sorumluluklarınıza dikkat edin. Siz doğru gittiğiniz takdirde yanlış yola sapanlar size zarar veremez”[1] buyurmaktadır. Evet, nemelazımcı ve vurdumduymaz olmak Müslümana yakışmaz. O, sorumluluklarını bihakkın yerine getirmenin gayretinde olandır. Duyarlı bir Müslüman; anne babasına, eşine ve çocuklarına saygı gösteren, onlara hoşgörüyle muamele edendir. Toplumsal barışı sağlamak için kardeşlik ahlakını hayatının her alanına aktarandır. Dünyanın neresinde olursa olsun her bir mazlumun acısını, her bir mağdurun sızısını yüreğinde hisseden ve üzerine düşen vazifelerini yerine getirendir.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümandan beklenen, kendisine emanet edilen dünyaya karşı da duyarlı olmasıdır. Nasıl ki evini, işyerini ve ibadethanesini temiz tutuyor ise tüm çevresini de aynı titizlikle temiz tutmasıdır. Müslümandan beklenen; ormanına, toprağına ve suyuna hassasiyet göstermesidir. Yarın, ‘Ciğerlerimiz yanıyor!’ haberleriyle uyanmamak; ‘Barajlarımız kurudu, suyumuz kalmadı!’ endişesiyle yaşamamak için bugünden gerekli tedbirleri almasıdır.

Kıymetli Müminler!

Bütün hayatı ve ibadetleri vakit ile tanzim edilmiş Müslümandan beklenen; zamana karşı da duyarlılık göstermesi, onu boşa harcamamasıdır. Zira çalışmak, Müslümanın şiarıdır. Onun dinlenmesi, bir işi bitirip diğerine başladığındadır. “Mümin, bal arısına benzer. Bal arısı gibi hep güzel, temiz, helal şeyler yer. Hep güzel şeyler üretir, hep iyiliklerin peşinden koşar. Hiçbir şeyi ne döker, ne kırar, ne de ifsat eder”[2] hadis-i şerifi, bu konuyu bizlere veciz bir şekilde özetlemektedir.

Aziz Müslümanlar!

Unutmayalım ki, kendimiz ve çocuklarımız için yaşanabilir bir dünya inşa etmenin yolu; çevremize, vaktimize ve bütün insanlara karşı duyarlı olmaktan geçmektedir.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Nerede olursan ol, Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde ol! Bilerek veya bilmeyerek kötü bir fiil işlersen peşinden iyi bir şey yap ki onu yok etsin. Bir de insanlara güzel ahlâkla davran!”[3]

[1] Mâide, 5/105.

[2] İbn Hanbel, II, 199.

[3] Tirmizî, Birr, 55.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Türkiye’den gelen 85 bin hacı adayı da Arafat’a çıkarak, Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş’un yaptığı vakfe duasına hep birlikte “amin” dediler.

1. "Kesimsiz kurban bağışı" vb. adlar altında yapılan bağışların hiçbir dini dayanağı bulunmamakta olup söz konusu bağışlarla kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz.

2. Bir kurban hissesi yalnızca bir kişi içindir. İmkânı olmayan birden fazla kişinin, tek kişilik bir hisseye ortak olabileceği anlayışı dinen doğru değildir.

3. Kurbanlık hayvanın taşıması gereken vasıflar ve kesimle ilgili diğer hükümler, bütün kurban çeşitlerinde aynı olup çeşitli gayelerle veya şükür niyetine kurban edilecek hayvanlarda, yaş gibi bazı şartların gerekli olmadığı inancı yanlıştır.

4. İnsanların bir araya gelerek topluca Hz. Peygamber adına bir kurban hissesine girmeleri şeklinde bir uygulama dinimizde mevcut değildir.

5. Dinimizde kabir kurbanı veya ölü kurbanı adıyla bir kurban türü bulunmamaktadır.

6. Kurban kanının, alna veya araba tekerleği gibi eşyalara sürülmesi inancı doğru değildir.

7. Evli olmayan kimselerin -gerekli mali imkâna sahip olsalar da- kurban kesemeyecekleri anlayışı yanlıştır.

8. Kurban kesim işlemini kadınların yapamayacağı anlayışı doğru değildir. Kesme becerisine sahip olan kişi, erkek olsun kadın olsun, kurban kesimini gerçekleştirebilir.

9. Büyükbaş bir kurbanlığın hissedar sayısının mutlaka 3, 5, 7 gibi tekli sayılarda olması gerektiği anlayışı doğru değildir.

10. Kurbanlık hayvanın gerekli yaşını tamamladığı halde henüz kapak atmamış ise kurban edilemeyeceği şeklindeki anlayış doğru değildir.

11. Kurban etlerinin mutlaka yedi fakire dağıtılması gerektiği şeklindeki anlayış doğru değildir. Kurban etini üçe bölmek müstehaptır.

12. Kurbanlık hayvana ortak olanların bazılarının adak veya akika niyetiyle kurbana iştirak etmesinin kurbana engel olduğu şeklindeki anlayış hatalıdır.

13. Seferî (yolcu) olanın kestiği kurbanın geçersiz olduğu anlayışı doğru değildir.

Din İşleri Yüksek Kurulu

SÖZ AHLAKI VE SOSYAL MEDYA

Muhterem Müslümanlar!

Söz, insanın iç dünyasını dışarıya yansıtan aynasıdır. Güzel bir söz; yaralı kalpleri iyileştiren merhem, kurumuş gönülleri yeşerten can suyudur. Hoş bir kelam; ruhu ilmek ilmek işleyen zarif bir nakış, hataları incitmeden düzelten nazik bir hitaptır. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Gönül alıcı söz, sadakadır.”[1]

Aziz Müminler!

Sözün tesiri, sesin yüksekliğinde değil; samimiyetin derinliğinde, üslubun inceliğinde gizlidir. Evet, en yakınımıza dahi sesimizi duyuramıyorsak, akrabalarımızla ortak paydada buluşamıyorsak, komşularımıza ulaşmaya bir yol bulamıyorsak, bunun sebeplerinden biri de konuşma usulümüzdür. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s), mümini şöyle tarif etmektedir: “Mümin; insanları karalayan, lânet eden, kaba ve kötü sözlü, hayâsız birisi değildir.”[2]

Kıymetli Müslümanlar!

Gönül kapıları, içeriden açılan kilide benzer; o kilidin yegâne anahtarı ise yumuşak bir sözdür. Kur’an-ı Kerim’de, “Kullarıma söyle, sözün en güzelini söylesinler; yoksa şeytan aralarına girer. Kuşkusuz şeytan, insanların apaçık düşmanıdır”[3] buyrulmaktadır. Bu sebeple; yuvasında huzur arayan, dilini zarafetle süslesin. Evladına ulaşmak isteyen, önce onun gönlüne bir çift tatlı kelamla misafir olsun. Saygınlık bekleyen, dilini doğrulukla mühürlesin. Berekete nail olmak isteyen, sözüne dürüstlük katsın. Hâsılı, Allah Resûlü (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Allah’a ve ahiret gününe inanan, ya hayır söylesin ya da sussun.”^[4]

Değerli Müminler!

Söz ahlakının en çok ihlal edildiği alanların başında dijital mecralar gelmektedir. Kimi insanlar, sanal kumar ve uyuşturucu madde gibi bağımlılıklarla; kimileri de şiddete sevk eden dijital oyunlar aracılığıyla kötülüğün günden güne yayılmasına zemin hazırlamaktadır. Kimi insanlar; kimliklerini gizleyerek kalp kırmayı, başkalarının şahsiyetine, şeref ve haysiyetine dil uzatmayı marifet saymaktadır. Kimileri de yalan haberler ile toplumun sinesine fitne ve fesat tohumları ekmektedir. Yüce Rabbimizin bu husustaki uyarısı gayet açıktır: “İnsanın yanında, söylediği her sözü kaydeden bir melek mutlaka hazır bulunur.”^[5]

Aziz Müslümanlar!

Bizler, teknolojik imkânlarla gelen tehlikeleri, fırsatların arkasına gizlenmiş sinsi tuzakları fark edebilirsek, sanal âlemin zararlarını asgari düzeye indirebiliriz. Dijital teknolojileri, etik değerlerimizi gözeterek kullanabilirsek, kültürümüzle bağdaşmayan söz ve içeriklerden kendimizi ve ailemizi muhafaza edebiliriz.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Faydasız söz ve davranışları terk etmesi, kişinin iyi bir Müslüman olduğunun göstergesidir.”[6]

[1] Buhârî, Cihâd, 128.

[2] Tirmizî, Birr, 48.

[3] İsrâ, 17/53.

[4] Buhârî, Edeb, 31.

[5] Kâf, 50/18.

[6] Tirmizî, Zühd, 11; Muvatta’, Hüsnü’l-hulk, 1.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hz. Peygamber ^(s.a.s.), Kurban Bayramı’nda Allah katında en sevimli ibadetin kurban kesmek olduğunu, kurbanın kesilir kesilmez Allah katında makbul olacağını ve kurban edilen hayvanın her bir parçasının kişinin hayır hanesine kaydedileceğini ifade etmiştir. ^{(Tirmizî, Edâhî, 1 [1493]; İbn Mâce, Edâhî, 3 [3126])}

Allah Teâlâ’nın rızasını kazanmak niyetiyle, karşılıksız olarak fakir ve muhtaçlara yardım etmek, iyilik ve ihsanda bulunmak da Müslüman’ın önemli vazifelerinden biridir. Zaruret derecesinde ihtiyaç içerisinde bulunan kimseye yardım etmek dinimizde farz kabul edilmiştir. Ancak bu iki ibadetin birbirinin alternatifi olarak sunulması doğru değildir. Bu sebeple kesme olmadan hayvanı, sadaka olarak bir kişiye vermek kurban yerine geçmez. ^{(İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 6/320)} Aynı şekilde kurban bedelini de yoksullara ya da yardım kuruluşlarına vermek suretiyle, kurban ibadeti ifa edilmiş olmaz.

Şâfiî mezhebinde, genel olarak yukarıda sayılan kusurlardan birinin bulunması, bir hayvanın kurban olmasına engel teşkil ettiği gibi uyuz olan hayvanlar ile yem yemesini engelleyecek derecede dişlerinin bir kısmı dökülmüş olan hayvanların da kurban edilmesi caiz değildir. ^{(Nevevî, el-Mecmû‘, 8/399-404)}

Akıl sağlığı yerinde, hür, mukîm ve dinî ölçülere göre zengin sayılan mümin, İlâhî rızayı kazanmak gayesiyle kurbanını kesmekle hem Cenâb-ı Hakka yaklaşmakta, hem de maddî durumlarının yetersiz olması sebebiyle kurban kesemeyenlere yardımda bulunmaktadır. Bu ibadetin ruhunda Hakk’a yakınlık ve halka fedakârlıkta bulunma anlayışı vardır. Kurban, bir Müslüman’ın bütün varlığını, gerektiğinde Allah yolunda feda etmeye hazır olduğunun bir nişanesidir.

Mezheplerin çoğuna göre, udhiye kurbanı kesmek sünnettir. ^{(İbn Rüşd, Bidâyetü'l-müctehid, 2/191)} Hanefî mezhebinde ise tercih edilen görüş, kurbanın vâcip olduğudur. ^{(Merğînânî, el-Hidâye, 4/355)} Kurban, -fıkhî hükmü ne olursa olsun- Müslüman toplumların belirli simgesi ve şiarı sayılan ibadetlerden biri olarak asırlardan beri özellikle milletimizin dinî hayatında önemli bir yer tutmaktadır.

Halk arasında "Yeşil Camii" olarak bilinen Köprülü Mahallesi'ndeki cami, havaların ısınmasıyla gözleri şenlendiren görünüme kavuştu.

TOPLUMSAL SORUMLULUKLARIMIZ

Muhterem Müslümanlar!

İslam, kişinin; Rabbine ve kendisine karşı görevleri yanında, ailesine ve içinde yaşadığı topluma karşı sorumluluklarını da düzenleyen bir dindir. Allah Resûlü (s.a.s)’in hadislerinde yer alan şu ifade ne kadar da önemlidir: “Üzerinde kendinin hakkı vardır. Rabbinin hakkı vardır. Misafirinin hakkı vardır. Ailenin hakkı vardır. O halde her hak sahibine hakkını ver!”[1]

Aziz Müminler!

Eşlerin sevgi ve saygıyla birbirine bağlı kaldığı, büyüklere hürmetin eksik edilmediği, çocuklarla bereketlenen bir aile yuvası kurmak, onu korumak ve güçlendirmek insani ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Zira kişinin; ruhsal, duygusal ve zihinsel olarak huzur bulduğu, inanç ve medeniyet değerleriyle buluştuğu ilk yer ailesidir. Erdemli bireylerin oluşturduğu faziletli bir toplum ve barış içinde bir dünya inşa etmenin yolu aileden geçmektedir. Yüce Rabbimiz, “Kendileri ile huzur bulasınız diye size kendi türünüzden eşler yaratması ve aranıza sevgi ile merhamet koyması O’nun varlığının delillerindendir”[2] buyurarak, bizlere, ailenin ilahî bir lütuf olduğunu hatırlatmaktadır. Dolayısıyla hiçbir yapı, aile kurumunun alternatifi değildir. Ve yine hiçbir şey; eşlerin birbirlerine duyduğu muhabbetin, çocukların verdiği neşenin, anne ve babanın hissettirdiği mutluluğun, dede ve ninenin sağladığı güvenin yerini asla dolduramaz.

Kıymetli Müslümanlar!

Dinine bağlı, mukaddesatına saygılı nesiller yetiştirmek, ihmal edemeyeceğimiz diğer bir sorumluluğumuzdur. Ecdadımızdan bize miras kalan; kimlik, aidiyet ve fedakârlık gibi hasletleri gençlerimize kazandırmak asli vazifelerimizdendir. Evlatlarımıza değer vermek, onları dinlemek, iki cihan saadetleri için kendilerine rehberlik etmek vazgeçemeyeceğimiz görevlerimizdendir. Allah Resûlü (s.a.s), bu hususta bizleri şöyle uyarmaktadır: “Bakmakla yükümlü olduğu kimseleri ihmal etmesi, kişiye günah olarak yeter.”^[3]

Değerli Müminler!

Engelleri azimle aşmaya çalışan kardeşlerimize ve ailelerine karşı duyarlı olmak ise dini, ahlaki ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Bu sebeple “Kim, kardeşinin ihtiyacını giderirse Allah da onun ihtiyacını giderir”[4] nebevi tavsiyesine uyarak; ibadethanelerimizi, okullarımızı, binalarımızı, sokaklarımızı, engelli kardeşlerimizin kullanabileceği şekilde imar etmeliyiz. Hayatı, özel gereksinimli kardeşlerimiz için kolaylaştırmanın gayretinde olmalıyız.

Aziz Müslümanlar!

Bugün, topyekûn bütün insanlık, pek çok yıkıcı unsurla karşı karşıyadır. Hiçbir sınır ve değer tanımayanlar tarafından; dijital mecralar, reklamlar, televizyon programları ve filmler aracılığıyla toplumun yapı taşı olan aile müessesesi zayıflatılmak istenmektedir. Sapkın akımlar ve batıl ideolojiler eliyle, gençlerin zihin dünyaları bulandırılmaya çalışılmaktadır. Böylesine bir çağda bize düşen; Rabbimizin emirlerine hakkıyla uymak, fıtratımıza sahip çıkmak, nebevî ahlakı ailemize ve nesillerimize aktarmaktır.

Hutbemizi, Kur’an-ı Kerim’de yer alan şu dua ile bitiriyoruz: “…Rabbim! ‘Bana, anne ve babama verdiğin nimetlere şükretmeyi, razı olacağın işleri yapmayı’ bana nasip et. Neslimi de salih kimseler eyle…”[5]

[1] Tirmizî, Zühd, 63.

[2] Rûm, 30/21.

[3] Ebû Dâvûd, Zekât, 45.

[4] Müslim, Birr, 58.

[5] Ahkâf, 46/15.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü