Türkiye genelinde gerçekleştirilen yarışmada Mardin’den 11 öğrenci dereceye girerken, 2 öğrenci umre ödülü kazandı.

Yarışmada derece elde eden öğrenciler için Mardin İl Müftülüğünde ödül takdim programı düzenlendi.

Başarılı öğrencilere hediyeleri, Mardin İl Müftüsü Dr. Enver Türkmen tarafından takdim edildi.

Program, ödül takdimi ve hatıra fotoğrafı çekiminin ardından sona erdi.

Ailelere yönelik programlarda ise ibadet bilinci ve aile içi manevi eğitim konularında bilgilendirmeler yapıldı.

Projenin final programı Kahta Ehlibeyt Camii’nde gerçekleştirildi. İlçe Müftü Vekili Hıdır Akmeşe’nin açılış konuşmasını yaptığı programda, minikler kendi seccadeleriyle saf tutarak cemaatle namaz kıldı.

Filistin için yapılan duaların ardından çeşitli etkinlikler, ikramlar ve hediyelerle program sona erdi.

İl Müftülüğünce programlara katılan öğrenciler için Aladağ Mesire Alanı’nda piknik düzenlendi.

Etkinlikte gençlerle bir araya gelen İl Müftüsü Ali Erhun, "G​ençlerimiz, camilerimizin süsü ve geleceğimizin en büyük teminatıdır. Peygamber Efendimiz’in (sas) izinde, ahlaklı ve donanımlı bir nesil yetiştirmek en büyük gayemizdir. Bu tür etkinliklerle gençlerimiz arasındaki kardeşlik bağlarını kuvvetlendirirken, doğanın sunduğu nimetler üzerinden de manevi bir tefekkür yolculuğuna çıkıyoruz." dedi.

Müftü Erhun, gençliğe yönelik bu tarz manevi ve sosyal projelerin hız kesmeden devam edeceğini belirtti.

Etkinlikte İl Müftü Yardımcısı Merve Yumlu, Din Hizmetleri Şube Müdürü İsmail Şerefli, proje koordinatörleri uzman vaizler Hacer Kurtucu, Zeliha Yetgin, vaizler ve öğretmenler de yer aldı.

Açılışın ardından stantları gezen Bozyazı Kaymakamı Dr. Tuncay Topsakaloğlu, hayır çarşısının ilçedeki dayanışma ruhunu güçlendirdiğini belirterek, Kur’an kursları yararına gerçekleştirilen organizasyonda emeği bulunan tüm görevlilere teşekkür etti.

Kaymakam Topsakaloğlu, vatandaşların gösterdiği ilginin memnuniyet verici olduğunu ifade ederek, eğitime ve gençlerin yetişmesine yönelik her türlü sosyal dayanışma faaliyetinin desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Kermesin açılışında konuşan Bozyazı İlçe Müftüsü Yakup Avcı ise hayır çarşılarının yalnızca maddi destek sağlayan organizasyonlar olmadığını, aynı zamanda paylaşma ve kardeşlik duygularını güçlendiren önemli faaliyetler olduğunu söyledi.

Müftü Avcı, “Bu tür kermesler sadece maddi değil, manevi kazançları da beraberinde getiren hizmetlerdir. Burada sergilenen ürünlerin her biri el emeği ve gönül fedakârlığının ürünüdür. Yapılan her katkı öğrencilerimizin eğitimine, geleceğine ve hayallerine destek olmaktadır. Katkı sunan tüm vatandaşlarımıza, din görevlilerimize, Kur’an kursu öğreticilerimize ve gönüllülerimize teşekkür ediyorum.” dedi.

10-11-12 Haziran 2026 tarihleri arasında açık kalacak olan hayır çarşısında birçok gıda çeşitleri ile el emeği ürünler satışa sunuluyor.

Etkinlikten elde edilecek gelirin tamamı, Bozyazı’daki yatılı hafızlık Kur’an kursları ve Kur’an kurslarında eğitim gören öğrencilerin ihtiyaçları için kullanılacak.

Sabah namazı öncesinde cami görevlileri tarafından Kur’an-ı Kerim tilavet edildi. Namazının ardından ise programın konuğu Prof. Dr. Mehmet Emin Ay, tesbihat ve sohbet gerçekleştirerek cemaate hitap etti. Program, Ay’ın yaptığı dua ile taçlandırıldı.

Programın sonunda bir konuşma yapan İl Müftü Yardımcısı Dr. Muhammed Key, katılımlarından dolayı Prof. Dr. Mehmet Emin Ay’a teşekkürlerini iletti. Key, yoğun ilgi gösteren Balıkesirli vatandaşlara da şükranlarını sunarak, bu tür buluşmaların birlik ve beraberliği pekiştirdiğine vurgu yaptı.

Programın sonunda, TDV Balıkesir Şubesi’ne ait Mobil İkram Aracı ile camiden çıkan cemaate sıcak çorba ikramında bulunuldu.

Kurs Yöneticisi Meliha Çağlayan ve kurs hocaları koordinesindeki etkinliğe özellikle babaların katılımı sağlandı.

Programda İl Müftüsü Mehmet Şahin babalara, İl Müftü Yardımcısı Fatma Serim ise annelere hitap etti. Programda Şehit Hasan Gülhan Cumhuriyet Anadolu Lisesi Rehber Öğretmeni Çelebi Çağlayan tarafından "Çocuk Eğitiminde Babanın Rolü" konulu seminer verildi.

Programın devamında 4-6 yaş grubu minik öğrenciler babalarına özel hazırladıkları gösteriyi büyük bir heyecanla sahneledi. Babaların da aktif olarak yer aldığı eğlenceli yarışmalar ve hediye takdiminin ardından son buldu.

Sınav stresini üzerlerinden atmak ve öğrencilerin moralini yükseltmek amacıyla düzenlenen ikram standını İl Müftüsü Mehmet Şahin de ziyaret ederek öğrencilerle bizzat ilgilendi ve onlara ikramda bulundu. Öğrenciler, sınavlar öncesinde kendileriyle bir araya gelen İl Müftüsü Şahin ile sohbet etme fırsatı bulurken bu samimi ilgi ve destekten duydukları memnuniyeti dile getirdi.

Nasreddin Hoca'nın "Ya tutarsa" fıkrasında yoğurt yapmak için maya çaldığı Akşehir Gölü'nde suyun çekilmesiyle terk edilmiş balıkçı tekneleri hafızalara kazınmış, enduro sporcuları gölün bir yakasından diğerine motosikletleriyle geçerek duruma dikkati çekmişti.

Gölü haritadan silinme noktasından döndüren gelişme, bu sezon Konya genelinde mevsim normallerinin iki katına çıkan yağışlar oldu. Sultan Dağlarına yağan karın erimesiyle de sular göl yatağına ulaştı.

Bölge halkı ve doğaseverler, göldeki son durumu gözetleme kulesinden sevinçle izliyor.

Kurak dönemin ardından göl yüzeyinde yeniden geniş su tabakalarının oluşması, bölgenin biyoçeşitliliğini de harekete geçirdi. Uzun süredir bu civarda görülmeyen yaban kazları ve endemik kuş türleri yuvalarına dönmeye başladı.

- "Bu manzaraya hasrettik"

Göle kıyısı bulunan mahallelerden Gölçayır'ın eski belediye başkanı Hüseyin Cavit Kılınç, AA muhabirine, yağışlarla gölün ciddi oranda su tuttuğunu söyledi.

Uzun zaman sonra gölün eski günlerine dönmeye başladığını belirten Kılınç, "Son 20 yıla göre iyi. 2000'lerin başında burası çevre köylerin geçimini sağlıyordu. Şu anda su seviyesinin 1-2 metre olduğu söyleniyor. 20 yıldır böyle dolmamıştı. Zaman zaman birikiyordu, yazın kayboluyordu. Bu yıl inşallah kaybolmayacak suyla doldu." dedi.

Gölçayır Mahallesi'nde yaşayan 66 yaşındaki Şenol Çelik de Akşehir Gölü'nün yeniden su tutmasının kendilerini mutlu ettiğini dile getirerek, "Bundan önceki yıllarda sular çekilmişti, çok güzel bir gölümüz vardı. Gölümüz şimdi canlanmaya başladı. Su seviyesi 1-2 metreye yükseldi, herkes mutlu. Bu manzaraya hasrettik." diye konuştu.

Gurbetçi Ali Özgül de göldeki gelişmeleri izlemek üzere Akşehir'e geldiğini belirterek, "Buraya 1978'de gelmiştim, o kadar güzeldi, 4-5 metre su vardı. Şu anda da güzel bir tabiat var, su dolmuş. Burası yeniden canlandı ve çok güzel oldu." ifadesini kullandı.

Kur’an kursunda ilkokul (7-10 yaş) ve ortaokul (11-14 yaş) grubu öğrencilerine yönelik olarak, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınlarından Çocuk İlmihali kitabı esas alınarak sürdürülen eğitimlerin sonunda bilgi yarışması yapıldı. Öğrencilerin temel dini bilgiler konusundaki kazanımlarını ölçmek amacıyla gerçekleştirilen yarışma sınavında başarılı olan öğrenciler ödüllendirildi.

Yapılan değerlendirme sonucunda dereceye giren öğrenciler para ödülü ile ödüllendirildi.

Programda konuşan İl Müftüsü Naci Çakmakçı, Kur’an kurslarının çocukların manevi gelişimindeki önemine dikkat çekerek şunları söyledi:

“Çocuklarımızın küçük yaşlardan itibaren dinini öğrenmesi, Kur’an-ı Kerim ile tanışması ve güzel ahlakla yetişmesi bizler için son derece kıymetlidir. Bu tür yarışmalar, öğrencilerimizin öğrendiklerini pekiştirmelerine ve kendilerine güven kazanmalarına vesile olmaktadır. Bugün burada yavrularımızın gösterdiği gayret ve başarı hepimizi mutlu etmiştir. Dereceye giren öğrencilerimizi tebrik ediyor, eğitimlerine emek veren hocalarımıza ve desteklerini esirgemeyen hayırsever kardeşlerimize teşekkür ediyorum. İnşallah bu yavrularımız gelecekte milletine, vatanına ve ümmetine faydalı bireyler olarak yetişeceklerdir.”

Program sonunda, organizasyonun gerçekleştirilmesine katkı sağlayan görevlilere, hayırsever vatandaşlara ve emeği geçenlere teşekkür eden Müftü Çakmakçı, öğrencilerin ilim, ahlak ve Kur’an yolunda yetişmeleri için yapılan çalışmaların artarak devam edeceğini ifade ederek, başarılarının daim olması niyazında bulundu.

Ödül töreninin ardından öğrencilere dondurma, haşlanmış mısır, pamuk şekeri ve çiğ köfte ikram edildi.

Kur’an-ı Kerim tilavetleriyle başlayan programda yapılan protokol konuşmalarında, hafızlık makamının İslam dinindeki seçkin yeri, Kur’an-ı Kerim’i hıfzetmenin, öğrenmenin ve ahkamıyla yaşamanın faziletleri üzerinde duruldu. Öğrencilerin yetiştirilmesinde maddi ve manevi desteklerini esirgemeyen aileler ile Kur'an kursu öğreticileri tebrik edildi.

Programda, eğitimlerini başarıyla tamamlayan 30 hafız öğrenciye icazet belgeleri ve çeşitli hediyeler takdim edildi.

Programa Bahçelievler Kaymakamı Dr. Mehmet Boztepe, Bahçelievler Belediye Başkan Yardımcısı Ayhan Akman, İstanbul İl Müftü Yardımcısı Abdulkadir Boşal, Din İşleri Yüksek Kurulu Uzmanı Mehmet Kapukaya, Reisülkurra Vekili Muhammed Nurullah Dindar ve İLKSEÇ Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ali Ulvi Uzunlar, ilçe din görevlileri, öğrenci aileleri ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Merasim, yapılan hatim dualarının ardından sona erdi.

Bağcılar Yaşar Acar Kız Kur’an Kursu’nda, ADRB Koordinatörü Vaiz Esra Kocatürk’ün koordinasyonunda düzenlenen programa; koruyucu aileler, Kur’an kursu öğrencileri ve çok sayıda vatandaş katılım sağladı. Konferansta, koruyucu aile modelinin dini, sosyal ve insani boyutları kapsamlı bir şekilde ele alındı.

Programda konuşan Bağcılar İlçe Müftülüğü Vaizi Kumriye Özbabacan, İslam dininin yetim ve korunmaya muhtaç çocuklara verdiği hassas önemi anlattı. Kur’an-ı Kerim ayetleri ve hadis-i şerifler ışığında yetim haklarına dair tavsiyelerden örnekler veren Özbabacan, bir çocuğun hayatına dokunmanın büyük bir sorumluluk olduğu kadar, eşsiz bir manevi kazanım olduğunu ifade etti ve koruyucu aileliğin sadece sosyal bir destek modeli değil, aynı zamanda İslam ahlakının özü olan merhamet, paylaşma ve mesuliyet bilincinin en somut yansıması olduğunu vurguladı.

Korunmaya muhtaç çocuklara yuva açan koruyucu aileler de söz alarak kendi tecrübelerini katılımcılarla paylaştı. Süreç boyunca yaşadıkları deneyimleri ve evlat edindikleri çocukların hayatlarındaki olumlu değişimleri aktaran ailelerin konuşmaları, dinleyiciler tarafından büyük bir ilgi ve dikkatle takip edildi.

Koruyucu aile sisteminin işleyişi, yasal başvuru süreçleri ve toplumun bu konuda üstlenebileceği aktif sorumluluklar hakkında yapılan bilgilendirmelerin ardından program, katılımcıların sorularının yanıtlanması ve karşılıklı görüş alışverişiyle sona erdi.

Bakır işlemeciliğinin inceliklerini 55 yıldır aynı titizlikle sürdüren İnler'in evi, zaman içinde ortaya çıkan el emeği eserlerle adeta küçük bir müzeye dönüştü.

Geleneksel oyma teknikleriyle hazırlanan sehpalar, avizeler, saatler, vazolar ve çeşitli dekoratif ürünlerle odaları süsleyen İnler'in evi, hem sanatın estetik yönünü hem de yıllara yayılan ustalığın izlerini taşıyor.

- Evindeki birçok eşya bakırdan

Selahattin İnler, bakır işçiliğinin kendisi için bir meslekten öte yaşam biçimi olduğunu söyledi.

Evindeki birçok eşyayı kendi yaptığı bakır ürünlerle tamamladığını ifade eden İnler, komşularının ve misafirlerinin eserlerine büyük ilgi gösterdiğini anlattı.

Yaptığı işlerin büyük emek ve sabır gerektirdiğini belirten İnler, "Duvar saatinin yapımı yaklaşık 20 gün sürdü. Orta sehpa, avizeler, duvar saati, ayaklı saatler, vazolar hepsi severek yaptığım ama oldukça zaman alan işler." dedi.

Geleneksel el sanatlarında yaşanan çırak sıkıntısına işaret eden İnler, şunları kaydetti:

"Çırak yetişmiyor. Gelenler birkaç gün çalıştıktan sonra bırakıp gidiyor. Bu nedenle meslek neredeyse yok olma noktasına geldi. Ben de Erzincan'da bu sanatı yaşatmaya ve canlandırmaya çalışıyorum. Benim yaptığım iş yüzeysel bir işçilik değil. Bakırı tamamen oyarak şekillendiriyorum. Bu işi Erzincan'da benden başka yapan kimse yok."

- "Nereye baksam bakır görüyorum"

İnler, bakır sevgisinin yaşamının her alanına yansıdığını vurgulayarak, "Benim bakır sevdam hiç bitmiyor. Nereye baksam bakır görüyorum." ifadesini kullandı.

Ürettiği eserlerin nesiller boyunca kullanılabilecek dayanıklılıkta olduğunu dile getiren İnler, "Bunlar dededen toruna kalabilecek işler. Kolay kolay bozulmaz. Bizden sonra da çocuklarımız ve torunlarımız bu eserleri kullanmaya devam edebilir." diye konuştu.

Dedesinin babası ve dedesi baston üreticisi olan Salman, ilerleyen yıllarda eğitimi ve işleri nedeniyle bir süre baston yapımından uzak kaldı. 2006 yılında İngilizce öğretmeni olarak atandı. Salman, çeşitli yerlerde görev yaptıktan sonra 2014 yılında İzmir'in Ödemiş ilçesindeki Birgi Fazlı Alpay Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ne tayin oldu.

Ailesine ait yaklaşık 200 yıllık bastonculuk geleneğini sürdürmek isteyen Salman, "ata mirasına" sahip çıkmaya karar verdi. Öğretmen Salman bu kez öğrenci oldu, bastonculuk geleneği alanında 2021'de Yaşayan İnsan Hazinesi ünvanına layık görülen baston ustası Tansel Işık'tan mesleğin inceliklerini öğrendi.

Birgi Mahallesi'nde yaklaşık 2 yıl önce kendi atölyesini açan Salman, okuldaki mesaisinin dışında 20 metrekarelik alanda geleneksel yöntemlerle Devrek bastonu yapımını yaşatıyor.

- "Baston yapımı benim için büyük bir tutkudur"

Duygu Salman, ailesinin 1800'lü yıllardan bu yana Devrek bastonuyla ilgilendiğini söyledi.

Atalarından devraldığı bu sanatı devam ettirmeye gayret ettiğini ifade eden Salman, "Çocukluğumda dedemin atölyesinde büyüdüm. Orada öğrendiğim teknikleri bu yaşıma kadar tasarlayarak getirdim." dedi.

Salman, baston yapımının sabır istediğinin altını çizerek, "Kızılcık ağacı kullanıyoruz baston yapımında, onun dallarından yapıyoruz. Çok aşamadan geçiyor. Önce izinli olarak ormanda ağaçtan dal kesiyoruz. Yaklaşık 2 yıl kuruyor. Sonra fırınlanarak doğrultma işlemi yapılıyor. Tornadan geçirip üzerine motif işlenecek hale getiriyoruz." diye konuştu.

Devrek bastonunda çift yılan motifi uygulandığını ifade eden Salman, yılanın tıp ve sağlığın sembolü olduğunu, kabını, derisini değiştirmesinin ölümsüzlüğü temsil ettiğini, Devrek bastonunun da sevilen kişilere sağlıklı günlerden kullanması için hediye edildiğini anlattı.

Salman, baston yapımının ailesi için çok önemli bir gelenek olduğunu, miras taşıyıcısı olarak devam ettirmek istediğini kaydetti.

Atölyesindeki bastonları satmayan Salman, sözlerini şöyle tamamladı:

"Gelecekteki hedefim Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçılığına başvurmak. Onun için hazırlanıyorum. Ailemiz adına değerli olduğu için miras taşıyıcılığı diyebiliriz. Oğluma bu işin inceliklerini öğreterek onun devam ettirmesini istiyorum."

Programın açılış konuşmasını Robotik Kodlama Eğitmeni Emsal Bakırhan yaptı. Ardından günün anlam ve önemine dair konuşmasını gerçekleştiren Tatvan İlçe Müftüsü Bilal Şengül, çocukların manevi eğitimlerinin yanı sıra çağın gerektirdiği teknolojik becerilerle de donatılmasının önemine vurgu yaptı.

Konuşmaların ardından kurdele kesilerek serginin açılışı gerçekleştirildi. Sergide öğrencilerin yıl boyunca hazırladıkları robotik kodlama çalışmaları ve projeler ziyaretçilerin beğenisine sunuldu. Vatandaşların yoğun ilgi gösterdiği etkinlikte, öğrencilerin ortaya koyduğu özgün çalışmalar büyük beğeni topladı.

Programa Tatvan İlçe Vaizi Ahmet Can Dalkılıç da katılarak öğrenci ve velilerin heyecanına ortak oldu.

Müftü Şengül ve İlçe Vaizi Dalkılıç, sergi alanını gezerek öğrencilerin hazırladığı projeleri tek tek inceledi. Öğrencilerden çalışmaları hakkında bilgi alan Şengül, gösterdikleri gayret ve başarılarından dolayı öğrencileri, öğreticileri ve ailelerini tebrik ederek başarılarının devamını diledi.

Program, serginin gezilmesi, öğrencilerle yapılan sohbetler ve hatıra fotoğraflarının çekilmesiyle sona erdi.

Geniş bir katılımla gerçekleştirilen programda, Kur'an kurslarında eğitim gören öğrencilerin gönülden okuduğu Kur’an-ı Kerim tilavetleri, seslendirdikleri ilahiler ve yaptıkları içten dualar salondaki davetlilere duygu dolu anlar yaşattı. Minik yüreklerin sahne heyecanı ve aldıkları eğitimi başarıyla sergilemeleri katılımcılardan büyük beğeni topladı.

Program kapsamında, çocukların eğitim süreçleri boyunca edindikleri güzel ahlak, temel dini bilgiler ve Kur'an-ı Kerim okuma becerileri takdir edildi. Adalar İlçe Müftüsü Adem Özdemir, evlatlarını Kur’an ahlakıyla yetiştirme gayretinde olan kıymetli velilere, dönem boyunca fedakarca emek veren Kur’an kursu öğreticilerine ve programda kendilerini yalnız bırakmayan tüm misafirlere teşekkürlerini ifade etti.

Yıl sonu kapanış etkinliği, öğrencilerin başarılarının kutlanması ve geleceğe dair iyi dileklerde bulunulmasının ardından tamamlandı.

-Bağcılar

Bağcılar İlçe Müftülüğüne bağlı Esfendiyar 4-6 Yaş Kur'an Kursu'nda eğitim gören minik öğrenciler için eğitim döneminin sona ermesi dolayısıyla coşkulu bir yıl sonu eğlence programı düzenlendi.

Dönem boyunca aldıkları elifba ve değerler eğitimini başarıyla tamamlayan minikler, şenlik kapsamında kendileri için hazırlanan çeşitli oyunları oynayarak doyasıya eğlendi.

Kurs Yöneticisi Elif Özcan ile kurs öğreticileri Şeyma Kayserilioğlu, Nurcan Açar ve Nazik Yumuşak'ın titiz koordinasyonunda gerçekleştirilen program sayesinde öğrenciler, hem bir yılın yorgunluğunu attı hem de arkadaşlarıyla birlikte sosyal yönlerini geliştirme imkanı buldu.

Çok sayıda velinin de büyük bir heyecan ve ilgiyle yakından takip ettiği anlamlı etkinlik, günün anısına çekilen neşeli hatıra fotoğrafları ile tamamlandı.

-Maltepe

Maltepe İlçe Müftülüğüne bağlı 4-6 yaş grubu Kur’an kurslarında eğitim gören minik öğrenciler için eğitim döneminin sona ermesi dolayısıyla Maltepe Sahili Orhangazi Şehir Parkı’nda “Yıl Sonu Şenliği” düzenlendi.

Maltepe İlçe Müftüsü Hasan Küçük’ün açılış konuşmasıyla başlayan programda, İlçe Milli Eğitim Müdürü Hale Bağce Özbaş da kürsüye gelerek miniklerin ve ailelerin mezuniyet sevincine ortak oldu.

Protokol konuşmalarının ardından kültürel mirasımızın en önemli unsurlarından biri olan Hacivat-Karagöz gösterisiyle buluşan minik yürekler, etkinlik boyunca hem eğlenceli hem de öğretici anlar yaşadı.

-Kağıthane

Kağıthane İlçe Müftülüğüne bağlı 4-6 yaş grubu Kur’an kurslarında eğitim dönemini başarıyla tamamlayan minik öğrenciler için "Yıl Sonu Kapanış Şenliği" gerçekleştirildi.

İlçe genelinde faaliyet gösteren 22 kurs ve 72 sınıfta eğitim gören toplam 797 öğrencinin yer aldığı programa; Kağıthane Kaymakamı Yüksel Kara, Kağıthane Belediye Başkanı Mevlüt Öztekin, İlçe Müftüsü Necmettin Kayar, İlçe Millî Eğitim Müdürü Mustafa Hoşyiğit, İlçe Gençlik ve Spor Müdürü Oktay Şahin, cami dernek başkanları, Kur’an kursu öğreticileri, öğrenciler ve çok sayıda veli katıldı.

Kurs öğrencilerinden birinin Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başlayan programın açılış konuşmasını yapan İlçe Müftüsü Necmettin Kayar, 4-6 yaş kurslarının çocukların manevi ve millî değerlerle yetiştirmesindeki kritik rolüne dikkati çekti. Müftü Kayar, "4-6 Yaş Kur’an Kurslarımız, maneviyatı güçlü nesillerin yetişmesinde öncü bir rol üstlenmektedir. Hedefimiz; değerlerine bağlı, ahlaklı ve bilinçli nesiller yetiştirmektir. Bu vesileyle öğrencilerimize, ailelerine, emeği geçen öğreticilerimize, dernek başkanlarımıza ve desteklerinden dolayı Kağıthane Belediyemize gönülden teşekkür ediyorum." ifadelerini kullandı.

Şenlik, minik öğrencilerin dönem boyunca hazırladıkları birbirinden renkli gösterilerin sergilenmesi ve çekilen hatıra fotoğrafının ardından sona erdi.

-Ümraniye

Ümraniye İlçe Müftülüğü tarafından düzenlenen 2025-2026 Eğitim Öğretim Yılı 4-6 Yaş ve 7-10 Yaş Kur’an Kursları Kapanış Programı, öğrencilerin ve ailelerin yoğun katılımıyla coşkulu bir atmosferde gerçekleştirildi.

Ümraniye Millet Bahçesinde düzenlenen programa; Ümraniye Kaymakamı Yüksel Çelik, Ümraniye Belediye Başkanı İsmet Yıldırım, kurum amirleri, din görevlileri, Kur’an kursu öğreticileri, öğrenciler ve çok sayıda veli katıldı.

Programda konuşan İlçe Müftüsü Abdulkerim Çelik, 4-6 Yaş ve 7-10 Yaş Kur’an kurslarının çocukların erken yaştaki manevi gelişiminde çok önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı. Müftü Çelik, yavrularımızın milli ve manevi değerlerle yetişmesinde büyük bir özveriyle emek veren Kur’an kursu öğreticilerine ve çocuklarını bu ilim yuvalarına emanet eden ailelere gönülden teşekkür etti.

Eğitim dönemi boyunca Kur’an-ı Kerim, temel dini bilgiler ve değerler eğitimi alan öğrenciler, program kapsamında hazırladıkları gösteri ve sunumları sahneledi. Minik öğrencilerin sergilediği sahne performansları, ailelere ve davetlilere duygu dolu anlar yaşatırken izleyenlerden büyük beğeni topladı.

Etkinlik, öğrencilerin sunumlarının ardından çekilen hatıra fotoğrafı ile sona erdi.

Şemdinli Kaymakamı Yunus Emre Akpınar ve daire amirlerinin de destek verdiği kermesi ziyaret eden İl Müftü Yardımcısı Beyhan Görener, "Hafızlık yapan kardeşlerimiz yararına düzenlenen bu güzide hizmetin hayırlara vesile olmasını Yüce Allah’tan temenni ediyorum. Gösterilen yoğun ilgi nedeniyle vatandaşlarımıza teşekkürlerimi iletiyorum. Bu tip etkinlikler ile Kur’an muhafızlarının yanında olmaya gayret gösteriyoruz." dedi.

Şemdinli İlçe Müftü Vekili Bayram Ertuğrul ise yaptığı açıklamada, "İlçemizde bulunan Kur’an Kurslarında 240 civarında öğrencimiz hafızlık ve Arapça eğitimi almaya devam etmektedir. Öğrencilerimizin hiçbir maddi sıkıntı yaşamadan sadece derse odaklanmaları sağlamak amacıyla zaman zaman bu tip etkinlikleri yapmaya devam ediyoruz. Hayır çarşısına maddi-manevi destek sağlayan personellerimiz ile Vakıf Şubesi gönüllüleri ve vatandaşlarımıza şükranlarımı sunuyorum." ifadelerinde bulundu.

Kur'an-ı Kerim tilaveti ile başlayan programın açış konuşmasını gerçekleştiren İl Müftü Yardımcısı Sedanur Sezen, değerler eğitiminin temelinin ailede atıldığını ve hafızlık eğitimi sürecinin bu değerlerle taçlandırılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Konferansa konuşmacı olarak katılan Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Emin Ay ise hafızlık eğitiminde değerlerin yerine ve önemine değinerek, karakter gelişiminin en önemli unsurunun duygular olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Ay, özellikle "bağlanma" ve "inanma" duygularının çocuk üzerindeki etkisine dikkat çekerek "Bağlanma duygusu sayesinde insan yavrusu, özellikle ilk çocukluk yıllarında anne babasına şüphelenmeden inanır. Çocukların ruhuna doğuştan 'inanç tohumları' serpilmiştir; bizlere düşen görev, bu tohumları korkuyla değil, Allah sevgisiyle yeşertmektir. Çocuklarınıza Allah korkusunu bir koz olarak kullanmayın; onun yerine Allah’ın sevgisini, merhametini ve şefkatini anlatın." dedi.

Prof. Dr. Ay, din eğitiminin aile ortamında doğal bir süreç olarak devam etmesi gerektiğinin altını çizerek; "Eğitim anne dizinde başlar. Her söylenen sözcük, çocuğun kişiliğine konan bir tuğladır. Çocuklara, yaşlarına uygun olarak Peygamberimizin hayatından hatıralar anlatılmalı, merhamet, adalet ve doğruluk gibi kavramlarla buluşturulmalıdır. Unutmayın ki çocuklar, anlatılan hikayelerdeki kahramanlara özenirler; onlara sevginin diliyle hitap etmeliyiz." değerlendirmesinde bulundu.

İl Müftü yardımcıları ve ilçe müftülerinin de katıldığı program, hediye takdimi ile sona erdi.

İki gün süren eğitim programının açılışında konuşan Malatya İl Müftüsü Ramazan Dolu, manevi danışmanlık hizmetlerinin günümüzdeki önemine dikkat çekerek programın hayırlı olması temennisinde bulundu. Ardından İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Kubat tarafından selamlama konuşması yapıldı.

Programın ilk gününde Prof. Dr. Emine Yılmaz tarafından “Gençlik ve Bağımlılık”, Doç. Dr. Abdurrazak Gültekin tarafından “Danışmanlıkta Felsefenin Yol Göstericiliği” ve Doç. Dr. Hatice Kılınçer tarafından “Manevi Danışmanlık Nedir, Ne Değildir?” konularında sunumlar gerçekleştirildi.

Eğitimin ikinci gününde ise Doç. Dr. Hatice Kılınçer tarafından “Danışmanlık Uygulamaları” başlıklı oturumlar yapıldı. Manevi danışmanlık ve rehberlik alanında bilgi ve tecrübe paylaşımına katkı sağlayan eğitim programı, katılımcılar tarafından ilgiyle takip edilirken, program Musiki Dinletisinin ardından katılım belgelerinin takdim edilmesiyle sona erdi.

HİCRİ YENİ YILA GİRERKEN

Muhterem Müslümanlar!

İslam’ın ilk yıllarında müminler, Mekkeli müşriklerin günden güne artan eza ve cefasına, işkence ve boykotuna maruz kalmışlardır. Müslümanlar, yaşadıkları bütün zorluklara rağmen imanlarından asla taviz vermemişlerdir. Nihayet Peygamber Efendimiz (s.a.s) ve ashâb-ı güzîn, Cenâb-ı Hakk’ın emriyle, Mekke’den Medine’ye hicret etmişlerdir. İşte bu yıl, daha sonra hicri takvimin başlangıcı olarak kabul edilmiştir.

Aziz Müminler!

Hicret, yalnızca bir yerden başka bir yere göç etmek değildir. Hicret, Allah ve Resûlünün rızasını her şeyden üstün tutma idealidir. Hakka yönelmenin ve hakikate sımsıkı bağlanmanın gayretidir. Nefsin gayr-ı meşru istek ve arzularından, şeytanın bitmek bilmeyen vesveselerinden uzaklaşıp salih ameller ve güzel ahlakla dolu bir ömür geçirme azmidir. Hicret, hata ve günahlardan tövbe edip Yüce Rabbimizin engin rahmet ve mağfiretine sığınma çabasıdır. Haramlardan helallere, kötülüklerden iyiliklere doğru adım atma kararlılığıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.s), “Müslüman, elinden ve dilinden diğer Müslümanların zarar görmediği kişidir. Muhacir ise, Allah’ın yasaklarını terk eden kimsedir”[i] buyurarak bu hususa dikkatlerimizi çekmektedir.

Kıymetli Müslümanlar!

Her birimizin, gerçekleştireceği bir hicreti mutlaka vardır. Yeter ki, hatalarımızı fark edip yanlışlarımızla yüzleşelim. Kendimizle barışık olalım. Fıtratımızın sesine kulak verelim. Yaratılış gayemizi hatırımızdan çıkarmayalım.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümanın hicreti; kibirden tevazua, öfkeden merhamete, bencillikten diğerkâmlığa, zulümden adalete, karamsarlıktan umuda doğru yol almasıdır.

Müslümanın hicreti; yalan, iftira, fitne ve gıybet gibi dilin afetlerinden uzaklaşıp; doğruluğu, kardeşliği ve muhabbeti kuşanmasıdır.

Müslümanın hicreti; nefsini ve neslini, sapkın fikirlerden, bâtıl ideolojilerden ve yanlış yönelişlerden koruması; dinine, değerlerine, kültürüne ve örfüne uygun bir ömür sürmesidir.

Müslümanın hicreti; alkol, zina, faiz, rüşvet, stokçuluk ve karaborsacılık gibi huzur ve güveni zedeleyen haramlara tevessül etmemesi, helallerle yetinmesidir.

Müslümanın hicreti; kul ve kamu hakkını ihlal edecek her türlü günahtan uzak durması; sözüne, davranışlarına ve işine dikkat etmesidir.

Aziz Müslümanlar!

Müslümanlara düşen; hicri yeni yılda, hicretin anlam ve önemini yeniden kavramaları, içinde bulundukları dönemi doğru okumaları, hayatlarının muhasebesini yaparak geleceğe yön vermeleri olmalıdır. İslam kardeşliğini esas almaları, birbirlerine kenetlenmeleri, maddi ve manevi imkânlarını birbirleriyle paylaşmaları olmalıdır.

Bu vesileyle, önümüzdeki salı günü idrak edeceğimiz hicri yeni yılımızın; mazlumların yüzlerinin gülmesine, insanlığın huzura ermesine, birlik, beraberlik ve kardeşliğimizin pekişmesine vesile olmasını Yüce Rabbimizden niyaz ediyoruz.

Hutbemizi, şu ayet-i kerimenin mealiyle bitiriyoruz: “İman edip hicret edenler, Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenler, muhacirleri barındırıp yardım edenler var ya, işte onlar birbirlerinin dostlarıdır…”[ii]

[i] Buhârî, Îmân, 4.

[ii] Enfâl, 8/72.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

"…Ey insanlar! Dinde aşırılıktan sakının. Çünkü sizden öncekileri dinde aşırılık helâk etti."

(İM3029 İbn Mâce, Menâsik, 63; N3059 Nesâî, Menâsikü’l-hac, 217)

***

Ebû Hüreyre’den (ra) nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurmuştur:

"Din kolaydır. Bir kişi takatinin üstünde ibadete kalkışırsa din karşısında âciz kalır. Bunun için aşırıya kaçmayınız, dosdoğru yolu tutunuz ve (salih amellerden alacağınız mükâfattan ötürü) sevininiz..."

(B39 Buhârî, Îmân, 29)

***

Hz. Âişe’den (ra) nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurmuştur:

"…Güç yetirebileceğiniz işleri yapın. Vallahi siz bıkarsınız da Allah (cc) bıkmaz!..."

(B43 Buhârî, Îmân, 32; M1834 Müslim, Müsâfirîn, 221)

***

Hz. Âişe (ra) anlatıyor: "Peygamber’e (sas), "Allah’ın (cc) en çok sevdiği amel hangisidir?’ diye soruldu. O (sas) da, "Az da olsa devamlı olanıdır." buyurdu ve devamında şöyle dedi: "Gücünüz yettiği kadar amel üstlenin."

(B6465 Buhârî, Rikâk, 18; M1828 Müslim, Müsâfirîn, 216)

***

Ebû Hüreyre’den (ra) rivayet edildiğine göre, Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurmuştur:

"Her şeyin bir coşkunluğu olduğu gibi her coşkunluğun da bir durgunluğu vardır. Şayet bu iki hâli yaşayan kimse itidalli olup orta yolu takip edebilirse onun (kurtuluşa ereceğini) umarım. Fakat (bunları samimiyetten uzak yapıp da) parmakla gösterilecek hâle gelirse, onu (salih kimselerden) saymayın!"

(T2453 Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 21)

***

Hz. Peygamber (sas) ve ashâbının zor zamanlarıydı... Tebliğe başladığı günden itibaren Hz. Peygamber’e (sas) karşı olumsuz bir tavır alan müşriklerin boykot, baskı ve işkenceleri son haddine ulaşmış, müminler işkenceyle öldürülmeye başlanmıştı. Mekkeli müşriklerin, Müslümanlara yaşattıkları vahşet karşısında Müslümanların güvenliğini sağlama imkânı bulamayan Resûlullah (sas), çareyi hicret etmekte bulmuştu. Öncelikle ashâbından hicret etmelerini isteyen Hz. Peygamber (sas), daha sonra kendisi de Medine’ye hicret etmişti. Hicretten sonra Hz. Peygamber (sas), her şeylerini Mekke’de bırakarak Medine’ye hicret eden Mekkeli müminler (muhacir) ile onlara her konuda yardımcı olan Medineli müminler (ensar) arasında bir kardeşlik antlaşması (muâhât) yapmıştı. Buna göre Hz. Peygamber (sas) her bir muhaciri ensardan biri ile kardeş ilân etti. Böylece ensar, muhacirlere kucak açıp ihtiyaçlarını giderecek, onları barındıracak, yeni memleketlerinde yeni bir hayat kurmalarına yardımcı olacaktı.

Hz. Peygamber’in (sas) bu şekilde kardeş yaptığı kimseler arasında muhacirlerden Selmân el-Fârisî (ra) ile ensardan Ebu’d-Derdâ (ra) da yer alıyordu. Bu kardeşlerden Ebu’d-Derdâ (ra), Müslüman olduktan sonra kendisini ibadetten alıkoyduğu için ticareti dahi bırakıp kendini ibadete vermiş bir kimseydi. Bir gün Selmân (ra), kardeşi Ebu’d-Derdâ’yı (ra) ziyarete gitti ve dostunun hanımını bakımsız elbiseler içinde görünce çok şaşırarak, "Bu ne hâl?" diye sordu. Ümmü’d-Derdâ (ra), kocasının kendisi ile ilgilenmediğini ima ederek, "Kardeşin Ebu’d-Derdâ’nın dünyaya (ve bir eşe) ihtiyacı kalmadı ki!" karşılığını verdi. Biraz sonra Ebu’d-Derdâ (ra) gelerek Selmân’a (ra) yemek ikram etti. Selmân (ra) onun da kendisiyle birlikte yemesini isteyince Ebu’d-Derdâ (ra), "Ben oruçluyum." dedi. Ancak Selmân (ra), "Sen yiyene kadar ben yemeyeceğim!" deyince Ebu’d-Derdâ (ra), nafile olan orucunu bozarak yemeğe katıldı.

Selmân (ra), o gece Ebu’d-Derdâ’nın misafiri oldu. Ebu’d-Derdâ (ra) gecenin bir yarısında erkenden namaza kalkmıştı. Bu durumu fark eden Selmân (ra), yatıp uyumasını istedi. Bir süre sonra tekrar namaza kalkan Ebu’d-Derdâ’yı (ra) Selmân (ra) yine uyuması konusunda ikaz etti. Gecenin sonuna doğru Selmân (ra), Ebu’d-Derdâ’yı (ra), "(Haydi), şimdi kalk." diyerek uyandırdı ve ikisi birlikte namaz kıldılar. Namaz sonrasında Selmân (ra), Ebu’d-Derdâ’yı (ra) karşısına alarak kardeşlik hakkından doğan şu samimi uyarıda bulundu: "Rabbinin senin üzerinde hakkı var. Nefsinin senin üzerinde hakkı var. Ailenin senin üzerinde hakkı var. Şu hâlde her hak sahibine hakkını ver!"

Bu olaydan sonra Ebu’d-Derdâ (ra) Peygamber Efendimize (sas) gelerek hâdiseyi anlattı. Hz. Peygamber (sas), "Selmân doğru söylemiş." buyurarak Selmân’ın (ra) kardeşine olan uyarılarını takdir etti.

İslâm dini bütün aşırılıkları, yani olması gerekenin ötesine geçmeyi, bir sapma olarak kabul etmiştir. İslâmî çerçevede ‘ifrat’ ve ‘tefrit’ olarak nitelendirilen aşırı uçlar, bir bakıma Allah’ın (cc) koyduğu sınırları zorlayan noktalardır. İfrat, gereğinden fazla (aşırı) olma; tefrit ise yetersizlik ve ihmalkârlık anlamına gelmektedir. Bunların ortası, yani duygu, düşünce, ahlâk ve davranışlarda dengeli olmak ise ‘itidal’ olarak adlandırılır. İtidal, sırât-ı müstakîm yani bütün aşırılık ve gevşekliklerden uzak olan doğru ve dengeli bir yol ve yöntemdir.

Kâinat son derece hassas bir denge üzerine kurulmuştur. Bu dengeden ufacık bir sapma bile evrende korkunç felâketlere yol açabilmektedir. Küçük kâinat diye nitelenen insan da aynı şekilde hassas bir dengeyle yaratılmıştır. Bu dengede görülecek sapmalar, zamanla insanı aşırılıklara götüreceği için insanın ruh ve beden bütünlüğünde, madde ve mânâ algısında, dünya ve âhiret telakkisinde birtakım düzensizliklere yol açacaktır. Ancak bunlar arasında kurulacak denge, iki tarafa da aynı değeri vermekle değil, hepsine hak ettiği önemi vermekle mümkündür. Meselâ, Cenâb-ı Hak (cc), dünya-âhiret ikilisinden bahsederken onları eşit değerde tutmamış, âhiret yurdunun dünya hayatından daha hayırlı olduğunu sürekli hatırlatmıştır. Ebedî olanla fâni olanın karşılaştırılmasında aklın varacağı sonuç da bundan başkası değildir. Ruh ve beden, madde ve mânâ arasında yapılacak karşılaştırmalarda da aynı değerlendirme geçerlidir.

Günümüzde bireysel ve toplumsal sıkıntıların kaynağında, hayatın sırrı olan bu dengenin alt üst edilmiş olmasının yattığı inkâr edilemez. Ruh-beden bütünlüğü bozulduğu için hayatı anlamlandıramayan ve ruhsal bunalımlar içinde savrulan bireyden; maddî açıdan geliştiği hâlde mânevî dünyası alabildiğine fakir kalmış, kendi çıkarları ve egemenlikleri için hiçbir değer tanımayan dünya güçlerine kadar birçok olumsuz fotoğrafı içinde barındıran yaşlı dünyamızın içine düştüğü durum, bunun en açık göstergesidir.

Kur’ân-ı Kerîm’de her fırsatta aşırılıktan kaçınmayı ve itidali elden bırakmamayı tavsiye eden Yüce Rabbimiz (cc), İslâm toplumunu,’vasat bir ümmet’ olarak nitelemiş, Hz. Peygamber (sas) de bunu, ’mutedil (bir ümmet)’ yani adalet sahibi, her şeyi yerli yerine koyan, yerli yerince yapan, her şeye hakkını veren, aşırılıklardan (ifrat ve tefritten) uzak duran, orta yolu takip eden, dengeli bir toplum olarak tefsir etmiştir. İtidali elden bırakıp Cenâb-ı Hakk’ın (cc) koymuş olduğu sınırları aşanlar ise Allah’ın (cc) gazabına uğramışlardır.

Mümin hayatın her alanında ve özellikle ibadetler konusunda dengeli olmak zorundadır. Nitekim, "Güzel bir hayat tarzını, tedbirli ve dengeli hareket etmeyi peygamberliğin yirmi dört parçasından biri" sayan Resûl-i Ekrem (sas), Benî Kays heyeti içinde gelen ve akıllılığı, sakinliği ve ağırbaşlılığı ile öne çıkan Münzir b. âiz (ra) isimli sahâbîyi, "Sende Allah’ın sevdiği iki özellik var!" diyerek övmüştür. Buna mukabil itidalli olamayan pek çok kimseyi haddi aşmaktan ve aşırılığa kaçmaktan sakındırmıştır. Meselâ, Hz. Peygamber (sas) hac görevini ifa ederken şeytan taşlamak amacıyla kendisi için toplanan sapan taşı büyüklüğündeki küçük taşları insanlara göstererek, "Bunun gibi taşları atınız!" buyurmuş ve arkasından, "Ey insanlar! Dinde aşırılıktan sakının. çünkü sizden öncekileri ancak dinde aşırılık helâk etti." uyarısında bulunmuştur. Burada Allah Resûlü (sas), büyük taşlar atarak diğer insanlara zarar verebilecek kimseleri uyarmakta ve bunun dince benimsenmeyen bir aşırılık olduğunu belirtmektedir.

Kur’ân-ı Kerîm’in haddi aşan ve aşırıya kaçanları uyardığı âyetlerinin birisinde, "Ey iman edenler! Allah’ın size helâl kıldığı iyi ve temiz nimetleri (kendinize) haram etmeyin ve (Allah’ın koyduğu) sınırları aşmayın. çünkü Allah, haddi aşanları sevmez." buyrulur. Bu âyetin iniş sebebi olarak zikredilen olaylardan birisi de şudur: Hz. Peygamber’in eşlerine gelerek onun ibadetleri hakkında bilgi almak isteyen üç kişi, kendilerine anlatılanı azımsayarak, "Biz kim, Peygamber (sas) kim! Allah (cc) onun geçmiş ve gelecek günahlarını bağışlamıştır." demişlerdi. Sonra kendi aralarında sözleşerek biri gece boyu sürekli namaz kılmaya, diğeri sürekli oruç tutmaya, üçüncüsü de kadınlardan uzak kalarak evlenmemeye karar vermişlerdi. O arada yanlarına giren ve konuştuklarını duyan Allah Resûlü (sas), "Şöyle şöyle diyen sizler misiniz? Şunu iyi bilin ki, vallahi, aranızda Allah’tan (cc) en çok korkanınız ve O’na (cc) karşı en çok takva sahibi olanınız benim. Bununla birlikte ben bazen oruç tutar, bazen tutmam. Hem namaz kılarım hem de uyurum. Kadınlarla da evlenirim. Kim benim sünnetimden yüz çevirirse benden değildir!" buyurmuştur.

Kur’ân-ı Kerîm’de, "Allah (cc) sizin için kolaylık ister, zorluk istemez." şeklinde ifade edilen ‘dinde kolaylık’ prensibi aslında, dengeli bir dinî hayatın önemine de işaret etmektedir. İnsanları ancak gücünün yettiği ölçüde sorumlu tutan Cenâb-ı Hak (cc) onlardan, zorlanmadan yapabilecekleri şeyler istemiştir. Zorlanmadan yapılabilecek şeyler ise aşırı olmayan şeylerdir. İşte Hz. Peygamber’i (sas) ziyarete gelenlerin, onun ibadeti hakkında anlatılanları azımsamaları, ibadetlerde itidalli olmanın önemini kavrayamadıklarını göstermektedir. Halbuki Allah Resûlü’nün (sas) dinî yaşantısı dengeli, yani aşırılıklardan uzaktır. Hz. Peygamber (sas), kendi aralarında, doğal ve dengeli hayatı zorlayan bir karara varan bu kişileri, kendi yaşantısını örnek göstererek uyarmıştır. Böyle eğilimlerin farkında olan Allah Resûlü (sas) başka bir hadislerinde şöyle buyurur: "Din kolaydır. Bir kişi takatinin üstünde ibadete kalkışırsa din karşısında âciz kalır. Bunun için aşırıya kaçmayın, dosdoğru yolu tutunuz ve (salih amellerden alacağınız mükâfattan ötürü) sevinin..."

Allah Resûlü’nün (sas) ibadetler konusunda en sevdiği şey, sebat ve devamlılıktır. Bir defasında, kıldığı namazların çokluğundan dolayı bir kadını övgüyle anlatan Hz. Âişe’ye (ra), "Bırakın (böyle sözleri)! Güç yetirebileceğiniz işleri yapın. Vallahi siz bıkarsınız da Allah (cc) bıkmaz!" buyurmuştu. Bu yüzden, Peygamber Efendimiz (sas), kayalıklar üzerinde namaz kılan bir adamı uzun bir süre sonra yine aynı şekilde namaz kılıyor görünce, "Ey insanlar! Size gereken orta yoldur. Vallahi siz bıksanız da Allah bıkmaz!" buyurarak ibadetlerde aşırıya gidilmemesini öğütlemiştir. Nitekim kendisi de ibadetlerinde itidali elden bırakmamış, bu bağlamda geceyi sabahlara kadar namaz kılarak değerlendirme yoluna gittiği yahut da Ramazan’dan başka bir ayda sürekli oruç tuttuğu görülmemiştir.

"Kolaylaştırın, zorlaştırmayın; sevdirin, nefret ettirmeyin!" ilkesini her fırsatta tavsiye eden Peygamber Efendimiz (sas), buna aykırı davrananları derhâl ikaz etmiştir. Meselâ, namazı çok uzatan Muâz b. Cebel (sas) kendisine şikâyet edilince çok kızmış, "Ey insanlar! Sizler nefret ettiriyorsunuz. İnsanlara namaz kıldıran kimse (bıktırmayacak şekilde) hafif kıldırsın. Çünkü cemaat arasında, hasta, zayıf ve ihtiyaç sahibi kimseler bulunur." buyurarak namazda dengeyi sağlayamayan kimseleri uyarmıştır. Kendisi de namazını ve hutbesini orta uzunlukta tutarak ashâbına örnek olmuştur. Onun için Tâif’e vali olarak gönderdiği Osman b. Ebu’l-Âs’a (ra), namazı hafif kıldırması ve insanları, içlerindeki en zayıfına göre değerlendirmesi tavsiyesinde bulunarak ibadette itidalden ayrılmaması gerektiğine dikkat çekmiştir.

Peygamber Efendimiz (sas), namazları fazla uzatmayı hoş görmediği gibi alelacele baştan savma bir şekilde kılınan namazın kabul olmayacağını da belirtmiştir. Bir defasında hızlı hızlı namaz kılıp yanına gelen Hallâd b. Râfi’ (ra) isimli sahâbîye kıldığı namazı aslında kılmış olmadığını, dolayısıyla tekrar kılması gerektiğini söylemiş ve üç defa kılmasına rağmen Peygamber Efendimizin (sas) istediği gibi kılmaması üzerine namazı ona tarif etmiş ve her rüknün hakkını vermesini yani namazda ta’dîl-i erkâna riayet etmesini söylemiştir. O hâlde namazı fazla uzatmak ifrat, alelacele kılmak ise tefrittir. İtidal ise namazı, ta’dîl-i erkâna riayet ederek her rüknün hakkını vermek suretiyle ihlâs ve huşû ile kılmaktır.

Aynı anlayışı zekâtla ilgili uygulamalarda da görmek mümkündür. Peygamber Efendimiz (sas), zekâtı azaltmak için zekât verilecek malları dağıtmayı yahut da zekât toplamak ile görevli memurun çok zekât alabilmek için dağınık olan malları bir araya getirmesini yasaklamıştır.

Aynı şekilde zekât memurunun malların en iyisini almasını hoş karşılamamıştır. Nitekim Peygamber Efendimiz (sas), Muâz b. Cebel’i (ra) Yemen’e gönderirken onlardan zekât almasını emrettikten sonra, "Mallarının en kıymetlilerini (zekât olarak) almaktan kaçın. Mazlumun bedduasından sakın. Çünkü onunla Allah (cc) arasında perde yoktur." buyurarak zekâtta aşırılığa düşmemesi konusunda onu uyarmıştır.

Hz. Peygamber (sas), dinî yaşantıda aşırılığı, dünyadan el etek çekip toplumdan uzaklaşarak kendini sürekli ibadete vermeyi uygun görmemiş ve bu eğilimde olan bazı arkadaşlarını ikaz etmiştir. Meselâ, sahâbeden Abdullah b. Amr’ın (ra) gündüzleri sürekli oruç tutup, geceleri de ibadetle geçirdiği bilgisi kendisine ulaşınca, böyle yapmaması konusunda onu uyarmıştır. Ona (ra), "Böyle yapma, oruç tut, tutmadığın zamanlar da olsun; namaz kıl, uyku da uyu!" dedikten sonra, vücudunun, eşinin ve misafirlerinin onun üzerindeki haklarını hatırlatıp, "Her aydan üç gün oruç tutman yeterlidir. Çünkü her iyiliğinin on kat sevabı vardır. Bu da bütün seneyi oruçlu geçirmek demektir." buyurmuştur. Abdullah b. Amr (ra) daha fazla oruç tutmak istediğini söyleyerek ısrar edince, Hz. Peygamber (sas), "Öyleyse Allah’ın peygamberi Dâvûd’un (as) orucu gibi oruç tut. Bundan fazlasını yapma!" diyerek onun gün aşırı olarak senenin yarısını oruçlu geçirmesine izin vermiştir. Abdullah’ın (cc) yaşlandığı zaman, "Keşke Resûlullah’ın (sas) ruhsatını kabul etseydim!" diyerek pişmanlığını dile getirmesi dikkat çekicidir.

Benzer bir şekilde Hz. Peygamber (sas), ibadet konusunda çok istekli olan kimselere, bireysel ve toplumsal görevlerini aksatmayacak bir sınır çizerek daha fazlasına izin vermemiş, "Sürekli oruç tutan, oruç tutmamış olur." ifadesiyle, bu konudaki aşırılığın, istenenin tersine bir sonuç doğuracağını dile getirmiştir.

Hz. Peygamber (sas), yeni Müslüman olan ashâbının dini uygulama konusundaki heves ve isteklerinin daha sonra altından kalkamayacakları yükümlülüklere dönüşmemesi için de onları uyarmıştır. Meselâ, Allah’ın haccı farz kıldığını ve haccetmeleri gerektiğini belirttiği bir konuşmasını dinleyen bir zât, "Her sene mi Ey Allah’ın Resûlü?" diye sorunca şu cevabı vermiştir: "Evet desem, (her sene haccetmeniz) farz olurdu (gereklilik hâline gelirdi). Siz de buna güç yetiremezdiniz." Sonra Peygamberimiz (sas) şöyle devam etmiştir: "Sizi (herhangi bir yükümlülük yüklemeden) kendi hâlinize bıraktığım sürece siz de beni kendi hâlime bırakın (da soru sormayın!) Sizden öncekiler, ancak peygamberlerine çok soru sormaları ve onlara muhalefet etmeleri yüzünden helâk oldular. Size bir şeyi emredersem gücünüzün yettiği kadarıyla onu yapın. Size herhangi bir şeyi yasaklarsam onu bırakın!"

Bu yüzden Sevgili Peygamberimiz (sas), bir mağarada dünyadan el etek çekmiş bir kimse görerek özenip onun gibi yaşamak için izin isteyen bir sahâbîye, İslâm’da ruhbanlığın olmadığını hatırlatacak şekilde, "Ben Yahudilik ve Hıristiyanlıkla değil, kolay olan Hanîf (tevhid) diniyle gönderildim." buyurmuştur. Yine kadınlardan uzak bir şekilde dünyaya sırtını dönerek yaşamaya izin isteyen Osman b. Maz’ûn’un (ra) isteğini reddetmiştir. Hz. Âişe (ra) de Osman’ın (ra) ihmal ettiği eşi Huveyle (Havle) b. Hakîm’in ailevî sorunlarıyla yakından ilgilenmiş ve onun problemlerini çözmeye çalışmıştır. Hatta öyle ki birkaç gün sonra güzel kokular içinde, sanki bir gelinmiş gibi Peygamberimizin (sas) hanımlarını ziyarete gelen Huveyle, onlara artık kocasının kendisiyle ilgilendiği bilgisini vermiştir.

Allah Resûlü (sas), farkına vardığı her durumda, aşırılıklar konusuna ashâbının dikkatini çekmiş ve onları duyarlı olmaya davet etmiştir. Meselâ, güzel bir görünüşe sahip olan Abdullah b. Hâris el-Bâhilî (ra) isimli sahâbî bir gün Resûlullah’ın (sas) yanına gelip onunla tanışmış, bir sene sonra görünüşü ve şekli değişmiş olarak tekrar geldiğinde ise Allah Resûlü (sas) onu tanıyamamıştır. Abdullah (ra) kendisini tanıtınca, Allah Resûlü (sas), "Seni değiştiren nedir? Halbuki sen güzel görünüşlü birisiydin!" diyerek şaşkınlığını dile getirmiştir. Bunun üzerine Abdullah (ra), "Senden ayrıldıktan sonra sadece geceleri yedim. (Sürekli oruç tuttum.)" deyince Allah Resûlü (sas), "Kendine niçin eziyet ettin?" diyerek, yaptığı aşırılığa dikkat çekmiş, ardından da Ramazan ayı ile her ay sadece bir günü oruçlu geçirmesini önermiştir. Abdullah (ra) daha fazlasını isteyince Peygamber Efendimiz, önce her ay iki gün, sonra üç gün oruç tutmasını tavsiye etmiş, sonunda da haram aylarından belli sayıda oruç tutmasına izin vermiştir. Görüldüğü üzere Allah Resûlü (sas), sürekli oruç tutmayı, kişinin kendine eziyet etmesi olarak niteleyerek, bu tür aşırılıkları hoş görmemiştir.

Dinî uygulamalar açısından uzantısı günümüze kadar ulaşan bir başka aşırılık ise Kur’an’ı anlamadan hızlı bir şekilde okumaktır. Mushafların çoğaltıldığı ve Kur’an’ı hızlı okuyarak kısa sürede hatmedenlerin sayısının arttığı günlere yetişen Hz. Âişe (sas), anlamaya imkân tanımayan böyle bir okuyuşu tasvip etmemiş, İslâm’ın birinci asrında ortaya çıkan bu âdet hakkında, "Ben Allah’ın Peygamberi’nin (sas) bir gecede Kur’an’ın tamamını okuduğunu ve sabaha kadar namaz kıldığını bilmiyorum." demiştir.

İbadetlerde üzerinde özellikle durulması gereken husus devamlılıktır. Peygamber Efendimiz (sas), ibadeti özel bir güne tahsis etmekten ziyade ibadetin sürekli olmasına önem vermiştir. Nitekim Hz. Âişe’nin (ra) anlattığına göre, Peygamber Efendimiz (sas), "Allah’ın en çok sevdiği amel hangisidir?" diye soruldu. O (sas) da, "Az da olsa devamlı olanıdır." buyurmuş ve devamında şöyle demiştir: "Gücünüz yettiği kadar amel üstlenin." Bu sözleri ile Resûl-i Ekrem (sas) amelleri, başlangıçta aşırı bir şekilde yapıp daha sonraki zamanlarda bırakmaktansa az da olsa devamlı yapmanın Allah (cc) katında daha değerli olduğunu ifade etmiştir.

İbadetlerde gözetilmesi gereken diğer bir husus ise ihlâsla yapılmasıdır. Peygamberimiz (sas), Muâz b. Cebel’i (ra) Yemen’e gönderirken, "Dininde samimi/ihlâslı ol ki az amel bile sana yetsin." tavsiyesinde bulunarak ibadetlerde önemli olanın çok yapılması değil, ihlâslı ve huşû içerisinde yapılması olduğunu vurgulamıştır. Kişinin samimi olarak, yalnızca Rabbinin rızasını gözeterek yaptığı ameller, riya için yaptığı amellerin karşısında elbette ki çok değerlidir. Çünkü riya amelleri boşa çıkarır. Peygamber Efendimiz (sas), "Her şeyin bir coşkunluğu olduğu gibi her coşkunluğun da bir durgunluğu vardır. Şayet bu iki hâli yaşayan kimse itidalli olup orta yolu takip edebilirse onun (kurtuluşa ereceğini) umarım. Fakat (bunları samimiyetten uzak yapıp da) parmakla gösterilecek hâle gelirse, onu (salih kimselerden) saymayın!" buyurarak yapılan işlerin itidalli bir şekilde ve gösterişe kaçmadan yapılmasının önemini vurgulamıştır.

Burada işaret edilen iki ayrı aşırılık; ibadetlere aşırı bir şekilde yönelmek ile ibadetleri tamamen bırakıp farzları dahi yerine getirememektir. Peygamberimiz (sas) bu iki aşırılığı değil, orta yolu yani itidali tavsiye etmektedir. Efendimiz, başka bir hadiste ise, "Her şeyin coşkunluğu olduğu gibi, her coşkunluğun da bir durgunluğu vardır. Durgunluk döneminde bile sünnetime yönelen kurtulmuştur. Fakat bundan başkasına yönelen kimse ise helâk olmuştur." buyurarak itidal hâlinin sünnetine uymak ile gerçekleşeceğini belirtmiştir. Bu konuda Abdullah b. Mes’ûd (ra), "Sünnet çerçevesinde itidalli davranmak, bid’at içerisinde çok çaba sarf etmekten daha hayırlıdır." buyurarak bid’atlerle bezenmiş, aşırı bir şekilde ibadet etmektense Peygamber Efendimizin (sas) tavsiye ettiği miktarda ibadet edilmesinin daha kıymetli olduğunu bildirmektedir. Nitekim Peygamber Efendimizin (sas) sünneti, bize hayatın her alanında olduğu gibi ibadetler hususunda da nasıl itidalli olabileceğimizi en güzel şekilde gösterir.

İbadetlerde olduğu gibi toplumsal hayatta da ölçülü ve dengeli olmak, gerek Kur’an’da ve gerekse hadislerde emredilmiştir. "...(Allah’ın (cc) koyduğu) sınırları aşmayın. Çünkü Allah (cc), haddi aşanları sevmez." buyuran Cenâb-ı Hakk’ın (cc) talimatına uygun olarak O’nun Elçisi (sas), hayatın hiçbir alanında dengesizliği ve aşırılığı hoş karşılamamıştır. Bu bağlamda Peygamber Efendimiz (sas), düşmanlıkta aşırı gitmeyi yasaklamış ve "Allah’ın en sevmediği kimse, husumette aşırı gidenlerdir." buyurmuştur. Allah (cc) yolunda savaşırken düşmana karşı olsa bile, haksızlık ve hainlik yapmak, işkence etmek ve çocukları öldürmek gibi aşırılıklara karşı ashâbını uyarmıştır. Yine adam öldürme suçu için konulan kısas cezasının uygulanmasında meşru ölçülerin aşılmaması konusunda titizlikle durulmuştur. Bütün bu uyarılar, "Sizinle savaşanlara karşı Allah (cc) yolunda siz de savaşın. Ancak aşırı gitmeyin! Çünkü Allah (cc) aşırı gidenleri sevmez." âyetinin bir izahı gibidir. Yine Kur’an’da inkârcılara karşı savaşmak emredilirken ve Hz. Peygamber’in (sas) ashâbı inkâr edenler karşısında çetin davranmalarıyla övülürken; müminlere karşı savaş açmayan, onlara baskı ve işkence gibi uygulamalarda bulunmayan müşriklere karşı iyi davranılmasında bir sakınca görülmemesi, Müslüman olmayan toplumlar ile ilişkilerdeki itidalin bir gereğidir.

Allah Resûlü (sas), Müslümanların kendisine karşı olan saygı ve övgülerinin de bir ölçü içinde olmasını arzu etmiş ve "Hıristiyanların Meryem oğlunu (İsa’yı) övmekte aşırı gittikleri gibi siz de beni övmede aşırılık göstermeyin. Şüphesiz ki ben Allah’ın (cc) kuluyum. Onun için bana "Allah’ın (cc) kulu ve resûlü" deyin." buyurmuştur. Ayrıca o, öfkesinde ve kederinde olduğu gibi sevincinde de mutedil davranmaya dikkat etmiş, "Bir şeyi (aşırı) sevmen, (seni) kör ve sağır eder." buyurarak duygulardaki kontrolsüzlüğün olumsuz sonuçlarına dikkat çekmiştir.

Peygamber Efendimiz (sas), giyim kuşam konusunda da aşırılıklardan uzak durulmasını istemiştir. O (sas), kibir ve gösteriş için abartılı bir şekilde giyinmeyi hoş görmediği gibi, yardıma muhtaçmışçasına pejmürde bir giyim tarzını yahut saç baş dağınık derbeder bir şekilde dolaşmayı da hoş karşılamamıştır. Peygamberimiz (sas), "Allah (cc), nimetinin izinin kulunun üzerinde görülmesinden hoşlanır." buyurmuş, ayrıca temiz ve sade giyinmeyi tavsiye etmiştir.

Yeme içme konusunda da aşırıya kaçmamayı tavsiye eden Peygamber Efendimiz (sas), "İnsan, midesinden daha kötü bir kap doldurmamıştır. Halbuki birkaç lokma insanın belini doğrultmaya yeter. Eğer mutlaka bu miktarı geçecekse, midesinin üçte biri yemeğe, üçte biri içeceğe ve diğer üçte biri de (boş kalarak) nefes alıp vermeye ayrılmış olsun." buyurarak insanın yaşantısını sürdürebilmesi için az bir yiyeceğin bile kâfi geleceğini bildirmiştir. Çok yemenin insana verdiği maddî ve mânevî rahatsızlıklar düşünüldüğünde Peygamber Efendimizin (sas) bu tavsiyesi daha iyi anlaşılacaktır.

Yeme içme hususunda riayet edilmesi gereken diğer bir husus da israftan kaçınılmasıdır. Yüce Rabbimiz (cc), "Ey Âdemoğulları! Her secde edişinizde güzel elbiselerinizi giyin, yiyin, için, fakat israf etmeyin. Çünkü Allah (cc) israf edenleri sevmez." buyurarak gıda tüketiminde israfa gidilmemesini önemle vurgulamıştır. Yine harcamalarda da ölçülü olmak Allah Teâlâ’nın (cc) bizleri uyardığı önemli bir husustur. Rabbimiz (cc), "Onlar, harcadıklarında ne israf ne de cimrilik edenlerdir. Onların harcamaları, bu ikisi arası dengeli bir harcamadır." ve "Eli sıkı olma, büsbütün eli açık da olma. Sonra kınanır ve çaresiz kalırsın." buyurarak bizlere israf ve cimrilik arasında orta yolu yani cömertliği tavsiye etmektedir.

Kısacası Müslüman her hâlükârda orta hâlli olmayı, dengeli ve ölçülü davranmayı prensip edinmelidir. Aşırılığın insanı helâke götüreceğini hatırlatan Peygamber Efendimizin (sas), dünya ve âhiret mutluluğu için bizlere tavsiyesi, iki hayat arasındaki hassas dengeyi yitirmemek, birisine abartılı bir özen gösterirken diğerini ihmal etmemektir. Öteki âlemde huzura kavuşmak isteyenlerin, bu dünyada kendilerini ve çevrelerini huzursuz edecek aşırılıklardan kaçınmaları şarttır. Allah Teâlâ (cc), koymuş olduğu sınırları aşanları çok iyi bilir. Onlar, zalimlerin ta kendileridir. Onlar için âhirette elem verici bir azap vardır.

O hâlde Müslümanın, birey olarak dengeli bir hayat sürdürmesi, o hayatı yaratan, yarattığı her şeyi en güzel şekilde ve bir ölçüye göre var eden Yüce Yaratıcı’nın (cc) koyduğu kanunlara uygun hareket etmesiyle mümkündür. İşte böyle bireylerden oluşacak bir toplum ancak, Cenâb-ı Hakk’ın (cc), ’vasat ümmet’ olarak tanımladığı dengeli toplum olma vasfına hak kazanacaktır.

Kaynak: Diyanet Hadislerle İslam

Günümüzde ibadete açık olan camide, Müslümanlar namazlarını kılmayı sürdürürken, yapı aynı zamanda şehrin en önemli turistik mekanlarından biri olarak öne çıkıyor.

DUYARLILIK

Muhterem Müslümanlar!

Mutlu bir insan, huzurlu bir toplum için gerekli olan erdemlerden biri de duyarlılıktır. Duyarlılık, kendimiz için istediğimiz iyilikleri başkaları için de istemektir. Sorumluluklarımızı fark edip onları yerine getirmenin gayretinde olmaktır. Duyarlılık, insanların can ve malını, kendi can ve malımız gibi kıymetli; insanların izzet ve şerefini, kendi izzet ve şerefimiz gibi mukaddes bilmektir.

Aziz Müminler!

Ailemize, toplumumuza ve bütün insanlara karşı duyarlı olmak, Müslüman olmamızın bir gereğidir. Yüce Rabbimiz, “Ey iman edenler! Sorumluluklarınıza dikkat edin. Siz doğru gittiğiniz takdirde yanlış yola sapanlar size zarar veremez”[1] buyurmaktadır. Evet, nemelazımcı ve vurdumduymaz olmak Müslümana yakışmaz. O, sorumluluklarını bihakkın yerine getirmenin gayretinde olandır. Duyarlı bir Müslüman; anne babasına, eşine ve çocuklarına saygı gösteren, onlara hoşgörüyle muamele edendir. Toplumsal barışı sağlamak için kardeşlik ahlakını hayatının her alanına aktarandır. Dünyanın neresinde olursa olsun her bir mazlumun acısını, her bir mağdurun sızısını yüreğinde hisseden ve üzerine düşen vazifelerini yerine getirendir.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümandan beklenen, kendisine emanet edilen dünyaya karşı da duyarlı olmasıdır. Nasıl ki evini, işyerini ve ibadethanesini temiz tutuyor ise tüm çevresini de aynı titizlikle temiz tutmasıdır. Müslümandan beklenen; ormanına, toprağına ve suyuna hassasiyet göstermesidir. Yarın, ‘Ciğerlerimiz yanıyor!’ haberleriyle uyanmamak; ‘Barajlarımız kurudu, suyumuz kalmadı!’ endişesiyle yaşamamak için bugünden gerekli tedbirleri almasıdır.

Kıymetli Müminler!

Bütün hayatı ve ibadetleri vakit ile tanzim edilmiş Müslümandan beklenen; zamana karşı da duyarlılık göstermesi, onu boşa harcamamasıdır. Zira çalışmak, Müslümanın şiarıdır. Onun dinlenmesi, bir işi bitirip diğerine başladığındadır. “Mümin, bal arısına benzer. Bal arısı gibi hep güzel, temiz, helal şeyler yer. Hep güzel şeyler üretir, hep iyiliklerin peşinden koşar. Hiçbir şeyi ne döker, ne kırar, ne de ifsat eder”[2] hadis-i şerifi, bu konuyu bizlere veciz bir şekilde özetlemektedir.

Aziz Müslümanlar!

Unutmayalım ki, kendimiz ve çocuklarımız için yaşanabilir bir dünya inşa etmenin yolu; çevremize, vaktimize ve bütün insanlara karşı duyarlı olmaktan geçmektedir.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Nerede olursan ol, Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde ol! Bilerek veya bilmeyerek kötü bir fiil işlersen peşinden iyi bir şey yap ki onu yok etsin. Bir de insanlara güzel ahlâkla davran!”[3]

[1] Mâide, 5/105.

[2] İbn Hanbel, II, 199.

[3] Tirmizî, Birr, 55.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Arafat ve Müzdelife'de Kurban Bayramı arifesinde vakfe görevlerini yerine getiren, ardından Cemerat'a geçerek "büyük şeytan" olarak ifade edilen "Akabe cemresi"ne 7 taş atan Müslümanlar, daha sonra Kabe'de ziyaret tavafı ve sayı gerçekleştirdi.

Türkiye’den gelen 85 bin hacı adayı da Arafat’a çıkarak, Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş’un yaptığı vakfe duasına hep birlikte “amin” dediler.

1. "Kesimsiz kurban bağışı" vb. adlar altında yapılan bağışların hiçbir dini dayanağı bulunmamakta olup söz konusu bağışlarla kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz.

2. Bir kurban hissesi yalnızca bir kişi içindir. İmkânı olmayan birden fazla kişinin, tek kişilik bir hisseye ortak olabileceği anlayışı dinen doğru değildir.

3. Kurbanlık hayvanın taşıması gereken vasıflar ve kesimle ilgili diğer hükümler, bütün kurban çeşitlerinde aynı olup çeşitli gayelerle veya şükür niyetine kurban edilecek hayvanlarda, yaş gibi bazı şartların gerekli olmadığı inancı yanlıştır.

4. İnsanların bir araya gelerek topluca Hz. Peygamber adına bir kurban hissesine girmeleri şeklinde bir uygulama dinimizde mevcut değildir.

5. Dinimizde kabir kurbanı veya ölü kurbanı adıyla bir kurban türü bulunmamaktadır.

6. Kurban kanının, alna veya araba tekerleği gibi eşyalara sürülmesi inancı doğru değildir.

7. Evli olmayan kimselerin -gerekli mali imkâna sahip olsalar da- kurban kesemeyecekleri anlayışı yanlıştır.

8. Kurban kesim işlemini kadınların yapamayacağı anlayışı doğru değildir. Kesme becerisine sahip olan kişi, erkek olsun kadın olsun, kurban kesimini gerçekleştirebilir.

9. Büyükbaş bir kurbanlığın hissedar sayısının mutlaka 3, 5, 7 gibi tekli sayılarda olması gerektiği anlayışı doğru değildir.

10. Kurbanlık hayvanın gerekli yaşını tamamladığı halde henüz kapak atmamış ise kurban edilemeyeceği şeklindeki anlayış doğru değildir.

11. Kurban etlerinin mutlaka yedi fakire dağıtılması gerektiği şeklindeki anlayış doğru değildir. Kurban etini üçe bölmek müstehaptır.

12. Kurbanlık hayvana ortak olanların bazılarının adak veya akika niyetiyle kurbana iştirak etmesinin kurbana engel olduğu şeklindeki anlayış hatalıdır.

13. Seferî (yolcu) olanın kestiği kurbanın geçersiz olduğu anlayışı doğru değildir.

Din İşleri Yüksek Kurulu

SÖZ AHLAKI VE SOSYAL MEDYA

Muhterem Müslümanlar!

Söz, insanın iç dünyasını dışarıya yansıtan aynasıdır. Güzel bir söz; yaralı kalpleri iyileştiren merhem, kurumuş gönülleri yeşerten can suyudur. Hoş bir kelam; ruhu ilmek ilmek işleyen zarif bir nakış, hataları incitmeden düzelten nazik bir hitaptır. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Gönül alıcı söz, sadakadır.”[1]

Aziz Müminler!

Sözün tesiri, sesin yüksekliğinde değil; samimiyetin derinliğinde, üslubun inceliğinde gizlidir. Evet, en yakınımıza dahi sesimizi duyuramıyorsak, akrabalarımızla ortak paydada buluşamıyorsak, komşularımıza ulaşmaya bir yol bulamıyorsak, bunun sebeplerinden biri de konuşma usulümüzdür. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s), mümini şöyle tarif etmektedir: “Mümin; insanları karalayan, lânet eden, kaba ve kötü sözlü, hayâsız birisi değildir.”[2]

Kıymetli Müslümanlar!

Gönül kapıları, içeriden açılan kilide benzer; o kilidin yegâne anahtarı ise yumuşak bir sözdür. Kur’an-ı Kerim’de, “Kullarıma söyle, sözün en güzelini söylesinler; yoksa şeytan aralarına girer. Kuşkusuz şeytan, insanların apaçık düşmanıdır”[3] buyrulmaktadır. Bu sebeple; yuvasında huzur arayan, dilini zarafetle süslesin. Evladına ulaşmak isteyen, önce onun gönlüne bir çift tatlı kelamla misafir olsun. Saygınlık bekleyen, dilini doğrulukla mühürlesin. Berekete nail olmak isteyen, sözüne dürüstlük katsın. Hâsılı, Allah Resûlü (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Allah’a ve ahiret gününe inanan, ya hayır söylesin ya da sussun.”^[4]

Değerli Müminler!

Söz ahlakının en çok ihlal edildiği alanların başında dijital mecralar gelmektedir. Kimi insanlar, sanal kumar ve uyuşturucu madde gibi bağımlılıklarla; kimileri de şiddete sevk eden dijital oyunlar aracılığıyla kötülüğün günden güne yayılmasına zemin hazırlamaktadır. Kimi insanlar; kimliklerini gizleyerek kalp kırmayı, başkalarının şahsiyetine, şeref ve haysiyetine dil uzatmayı marifet saymaktadır. Kimileri de yalan haberler ile toplumun sinesine fitne ve fesat tohumları ekmektedir. Yüce Rabbimizin bu husustaki uyarısı gayet açıktır: “İnsanın yanında, söylediği her sözü kaydeden bir melek mutlaka hazır bulunur.”^[5]

Aziz Müslümanlar!

Bizler, teknolojik imkânlarla gelen tehlikeleri, fırsatların arkasına gizlenmiş sinsi tuzakları fark edebilirsek, sanal âlemin zararlarını asgari düzeye indirebiliriz. Dijital teknolojileri, etik değerlerimizi gözeterek kullanabilirsek, kültürümüzle bağdaşmayan söz ve içeriklerden kendimizi ve ailemizi muhafaza edebiliriz.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Faydasız söz ve davranışları terk etmesi, kişinin iyi bir Müslüman olduğunun göstergesidir.”[6]

[1] Buhârî, Cihâd, 128.

[2] Tirmizî, Birr, 48.

[3] İsrâ, 17/53.

[4] Buhârî, Edeb, 31.

[5] Kâf, 50/18.

[6] Tirmizî, Zühd, 11; Muvatta’, Hüsnü’l-hulk, 1.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hz. Peygamber ^(s.a.s.), Kurban Bayramı’nda Allah katında en sevimli ibadetin kurban kesmek olduğunu, kurbanın kesilir kesilmez Allah katında makbul olacağını ve kurban edilen hayvanın her bir parçasının kişinin hayır hanesine kaydedileceğini ifade etmiştir. ^{(Tirmizî, Edâhî, 1 [1493]; İbn Mâce, Edâhî, 3 [3126])}

Allah Teâlâ’nın rızasını kazanmak niyetiyle, karşılıksız olarak fakir ve muhtaçlara yardım etmek, iyilik ve ihsanda bulunmak da Müslüman’ın önemli vazifelerinden biridir. Zaruret derecesinde ihtiyaç içerisinde bulunan kimseye yardım etmek dinimizde farz kabul edilmiştir. Ancak bu iki ibadetin birbirinin alternatifi olarak sunulması doğru değildir. Bu sebeple kesme olmadan hayvanı, sadaka olarak bir kişiye vermek kurban yerine geçmez. ^{(İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 6/320)} Aynı şekilde kurban bedelini de yoksullara ya da yardım kuruluşlarına vermek suretiyle, kurban ibadeti ifa edilmiş olmaz.

Şâfiî mezhebinde, genel olarak yukarıda sayılan kusurlardan birinin bulunması, bir hayvanın kurban olmasına engel teşkil ettiği gibi uyuz olan hayvanlar ile yem yemesini engelleyecek derecede dişlerinin bir kısmı dökülmüş olan hayvanların da kurban edilmesi caiz değildir. ^{(Nevevî, el-Mecmû‘, 8/399-404)}

Akıl sağlığı yerinde, hür, mukîm ve dinî ölçülere göre zengin sayılan mümin, İlâhî rızayı kazanmak gayesiyle kurbanını kesmekle hem Cenâb-ı Hakka yaklaşmakta, hem de maddî durumlarının yetersiz olması sebebiyle kurban kesemeyenlere yardımda bulunmaktadır. Bu ibadetin ruhunda Hakk’a yakınlık ve halka fedakârlıkta bulunma anlayışı vardır. Kurban, bir Müslüman’ın bütün varlığını, gerektiğinde Allah yolunda feda etmeye hazır olduğunun bir nişanesidir.

Mezheplerin çoğuna göre, udhiye kurbanı kesmek sünnettir. ^{(İbn Rüşd, Bidâyetü'l-müctehid, 2/191)} Hanefî mezhebinde ise tercih edilen görüş, kurbanın vâcip olduğudur. ^{(Merğînânî, el-Hidâye, 4/355)} Kurban, -fıkhî hükmü ne olursa olsun- Müslüman toplumların belirli simgesi ve şiarı sayılan ibadetlerden biri olarak asırlardan beri özellikle milletimizin dinî hayatında önemli bir yer tutmaktadır.

TOPLUMSAL SORUMLULUKLARIMIZ

Muhterem Müslümanlar!

İslam, kişinin; Rabbine ve kendisine karşı görevleri yanında, ailesine ve içinde yaşadığı topluma karşı sorumluluklarını da düzenleyen bir dindir. Allah Resûlü (s.a.s)’in hadislerinde yer alan şu ifade ne kadar da önemlidir: “Üzerinde kendinin hakkı vardır. Rabbinin hakkı vardır. Misafirinin hakkı vardır. Ailenin hakkı vardır. O halde her hak sahibine hakkını ver!”[1]

Aziz Müminler!

Eşlerin sevgi ve saygıyla birbirine bağlı kaldığı, büyüklere hürmetin eksik edilmediği, çocuklarla bereketlenen bir aile yuvası kurmak, onu korumak ve güçlendirmek insani ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Zira kişinin; ruhsal, duygusal ve zihinsel olarak huzur bulduğu, inanç ve medeniyet değerleriyle buluştuğu ilk yer ailesidir. Erdemli bireylerin oluşturduğu faziletli bir toplum ve barış içinde bir dünya inşa etmenin yolu aileden geçmektedir. Yüce Rabbimiz, “Kendileri ile huzur bulasınız diye size kendi türünüzden eşler yaratması ve aranıza sevgi ile merhamet koyması O’nun varlığının delillerindendir”[2] buyurarak, bizlere, ailenin ilahî bir lütuf olduğunu hatırlatmaktadır. Dolayısıyla hiçbir yapı, aile kurumunun alternatifi değildir. Ve yine hiçbir şey; eşlerin birbirlerine duyduğu muhabbetin, çocukların verdiği neşenin, anne ve babanın hissettirdiği mutluluğun, dede ve ninenin sağladığı güvenin yerini asla dolduramaz.

Kıymetli Müslümanlar!

Dinine bağlı, mukaddesatına saygılı nesiller yetiştirmek, ihmal edemeyeceğimiz diğer bir sorumluluğumuzdur. Ecdadımızdan bize miras kalan; kimlik, aidiyet ve fedakârlık gibi hasletleri gençlerimize kazandırmak asli vazifelerimizdendir. Evlatlarımıza değer vermek, onları dinlemek, iki cihan saadetleri için kendilerine rehberlik etmek vazgeçemeyeceğimiz görevlerimizdendir. Allah Resûlü (s.a.s), bu hususta bizleri şöyle uyarmaktadır: “Bakmakla yükümlü olduğu kimseleri ihmal etmesi, kişiye günah olarak yeter.”^[3]

Değerli Müminler!

Engelleri azimle aşmaya çalışan kardeşlerimize ve ailelerine karşı duyarlı olmak ise dini, ahlaki ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Bu sebeple “Kim, kardeşinin ihtiyacını giderirse Allah da onun ihtiyacını giderir”[4] nebevi tavsiyesine uyarak; ibadethanelerimizi, okullarımızı, binalarımızı, sokaklarımızı, engelli kardeşlerimizin kullanabileceği şekilde imar etmeliyiz. Hayatı, özel gereksinimli kardeşlerimiz için kolaylaştırmanın gayretinde olmalıyız.

Aziz Müslümanlar!

Bugün, topyekûn bütün insanlık, pek çok yıkıcı unsurla karşı karşıyadır. Hiçbir sınır ve değer tanımayanlar tarafından; dijital mecralar, reklamlar, televizyon programları ve filmler aracılığıyla toplumun yapı taşı olan aile müessesesi zayıflatılmak istenmektedir. Sapkın akımlar ve batıl ideolojiler eliyle, gençlerin zihin dünyaları bulandırılmaya çalışılmaktadır. Böylesine bir çağda bize düşen; Rabbimizin emirlerine hakkıyla uymak, fıtratımıza sahip çıkmak, nebevî ahlakı ailemize ve nesillerimize aktarmaktır.

Hutbemizi, Kur’an-ı Kerim’de yer alan şu dua ile bitiriyoruz: “…Rabbim! ‘Bana, anne ve babama verdiğin nimetlere şükretmeyi, razı olacağın işleri yapmayı’ bana nasip et. Neslimi de salih kimseler eyle…”[5]

[1] Tirmizî, Zühd, 63.

[2] Rûm, 30/21.

[3] Ebû Dâvûd, Zekât, 45.

[4] Müslim, Birr, 58.

[5] Ahkâf, 46/15.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

﷽

قُلْ اِنَّ صَلَات۪ي وَنُسُك۪ي وَمَحْيَايَ وَمَمَات۪ي لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَۙ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

...اَللّٰهُمَّ مِنْكَ وَلَكَ عَنْ مُحَمَّدٍ وَأُمَّتِهِ.

İBADETLER, BİZİ RABBİMİZE YAKINLAŞTIRIR

Muhterem Müslümanlar!

İbadetlerimiz, bizi; Rabbimize yakınlaştıran, O’nun rızasına ulaştıran ve güzel ahlakla donatan kulluk vazifemizdir. “De ki: Benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm ancak âlemlerin Rabbi olan Allah içindir”[1] ayet-i kerimesi bunun en açık ifadesidir.

Namazımız, bizi günahlardan ve kötülüklerden alıkoyar. Kalbimize ferahlık, ruhumuza huzur verir. Zekâtımız ve sadakamız, malımıza ve ömrümüze bereket katar. Yardımlaşma ve dayanışma bilincinin bütün topluma yayılmasına vesile olur. Orucumuz; gönlümüzü, dünyevi hırs ve tutkuların esaretinden kurtarır. Ahlakımızı olgunlaştırır, bize şahsiyet kazandırır.

Aziz Müminler!

Haccımız ve umremiz, Allah’a teslimiyetimizin nişanesi olan ibadetlerimizdendir. Kur’an-ı Kerim’de, “Haccı ve umreyi Allah için eksiksiz yerine getirin”[2] buyrulmaktadır. Hacı adaylarımızı kutsal beldelere yolcu ettiğimiz şu günlerde bizler biliyoruz ki, haccımız ve umremiz; dili, ırkı ve mezhebi farklı olan Müslümanları bir araya getiren, onlara kulluk bilinci ve ümmet şuuru kazandıran kardeşlik buluşmasıdır. Müminin, Allah’ın sonsuz rahmet ve merhametine sığındığı, samimi tövbeler ve gözyaşlarıyla günahlarının bağışlanmasını umduğu kutlu bir yolculuktur. İnananlara, geçmişin muhasebesini yaparak geleceklerini inşa etme fırsatı sunan yenilenme ve diriliş zamanıdır.

Kıymetli Müslümanlar!

Yüce Rabbimize olan kurbiyyetimizi artıran bir diğer ibadet ise kurbandır. Yine bugünlerde hazırlığına başladığımız kurban ibadetimiz, malımızı ve canımızı Cenâb-ı Hakk’ın yolunda feda edebileceğimizin bir göstergesidir. “Kurbanların etleri ve kanları asla Allah’a ulaşmaz. O’na ulaşacak olan ancak sizin takvanızdır”[3] ayet-i kerimesinde buyrulduğu üzere, kurbandan maksat, Allah’ın emrine boyun eğmektir. O’na olan sadakati izhar etmektir. Kurbandan maksat; bencillik, cimrilik ve tamahkârlık gibi kötü huylardan arınmaktır. Ve kurbandan maksat; gönüllerimizi birbirine açmaktır, birlik ve beraberliğimizi pekiştirmektir. Böylelikle iyiliği yeryüzüne hâkim kılmanın gayretinde olmaktır.

Değerli Müminler!

Kurban, bir iyilik hareketidir. Milletimizi bir umut olarak gören insanlarla aramızda kurduğumuz gönül köprüsüdür. Kurban, yolumuzu hasretle bekleyen kardeşlerimizin hanelerine muhabbet taşımak, sofralarında bayram sevincini yaşatmaktır. Bu vesileyle; arzu eden kardeşlerimiz, vekâlet yoluyla kestirmek istedikleri kurbanlarını, Diyanet İşleri Başkanlığımız ve Türkiye Diyanet Vakfımıza emanet ederek bu iyilik hareketine destek verebilirler.

Yüce Rabbimizden; bizleri, sağlık ve afiyet içerisinde Kurban Bayramı’na ulaştırmasını niyaz ediyoruz. Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu duasıyla bitiriyoruz: “…Allah’ım! Bu kurban Sendendir ve Hz. Muhammed (s.a.s) ile ümmeti tarafından Senin rızan için sunulmuştur.”^[4]

[1] En’âm, 6/162.

[2] Bakara, 2/196.

[3] Hac, 22/37.

[4] İbn Mâce, Edâhî, 1.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

﷽

وَابْتَغِ ف۪يمَٓا اٰتٰيكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَص۪يبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَٓا اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ...

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

...فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ…

ALIN TERİ MUKADDESTİR

Muhterem Müslümanlar!

İslam; kazanç ile infakı, zanaat ile ahlakı bir araya getiren hayat dinidir. Dinimiz, bütün insanlığı; iş hayatında hak ve hukuka riayet etmeye, helal-haram bilincini kuşanmaya davet etmektedir. Alın terini mukaddes saymakta, helal ve meşru yollardan rızık temin etmeyi ibadet olarak görmektedir. Peygamber Efendimiz (s.a.s), bir hadis-i şeriflerinde bizleri çalışmaya şöyle teşvik etmektedir: “Sizden birinizin, urganıyla sırtında bir bağ odun satması, böylece Allah’ın onun itibarını koruması, verip vermeyecekleri belli olmayan kimselerden bir şeyler istemesinden daha hayırlıdır.”[1]

Aziz Müminler!

Bugün, dini ve insani değerlerin çalışma hayatının dışına itilmeye çalışıldığına şahitlik ediyoruz. Üzülerek ifade edelim ki, biz Müslümanlar da bu yanlış gidişattan nasibimizi almaktayız. Oysaki iş ve ticaret hayatındaki faaliyetler ve elde edilen gelirler, Müslüman için bir amaç ya da bir hedef olmamalıdır. Bilakis, Allah’ın rızasına ulaşmada, iki cihan saadetini elde etmede bir araç olmalıdır. Bu nedenledir ki, biz Müslümanlar; ticaretimizde, alış-verişimizde, işçi ve işveren ilişkilerimizde iyiliği, adaleti ve merhameti esas alan, ahlaki ilkeleri usta-çırak eğitimi çerçevesinde nesilden nesile aktaran bir anlayışı benimsemek durumundayız.

Kıymetli İşçi ve İşveren Kardeşlerim!

İşyerini sadece bir geçim kapısı değil, karşılıklı güvenin hâkim olduğu birer ‘emniyet yurdu’ haline getirmek, herkesin ortak görevidir. Bununla birlikte işçi; Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Allah Teâlâ, işinizi en güzel şekilde yapmanızdan hoşnut olur”[2] nasihatine kulak vermeli; işini, sağlam ve kaliteli yapmalıdır. Yaptığı işin ve çalıştığı işyerinin kendisine bir emanet olduğu bilinciyle hareket etmeli; evine, alın teriyle elde ettiği helal lokmayı götürmenin gayretinde olmalıdır. İşveren ise; Allah Resûlü (s.a.s)’in, “Her kimin yanında kardeşi çalışırsa, ona yediğinden yedirsin, giydiğinden giydirsin. Onlara güçlerini aşan işler yüklemeyin”^[3] emri gereğince, işçiye hakkını tam ve zamanında ödemeye çalışmalı, onun sosyal haklarını gözetmelidir. İşçinin güvenli ve sağlıklı bir ortamda çalışması için gerekli tüm tedbirleri almalıdır. Bu amaçla yapılacak her çalışmanın; sadece bir insanın değil, ailenin ve toplumun geleceğini korumak olduğunu unutmamalıdır.

Değerli Müminler!

İşveren ya da işçi olmanın, insani açıdan hiçbir üstünlüğü yoktur. Allah katında insanların en faziletlisi; imanla nasiplenen, ibadet ve güzel ahlakla hayatını süsleyen, takva elbisesine bürünendir. İnsanların en faziletlisi; hakkaniyeti, dürüstlüğü, yardımlaşma ve dayanışmayı bütün menfaatlerin üstünde görendir.

Hutbemizi, Yüce Rabbimizin şu ayet-i kerimesi ile bitiriyoruz: “Allah’ın sana verdiği şeylerle ahiret yurdunu ara. Dünyadan da nasibini unutma. Allah’ın sana iyilik yaptığı gibi sen de iyilik yap...”^[4]

[1] Buhârî, Zekât, 50.

[2] Beyhakî, Şüabü’l-îmân, 4/334.

[3] Buhârî, Îmân, 22.

[4] Kasas, 28/77.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş'un katılımıyla düzenlenen törende 333 hafıza icazet verildi.

Hazırlıkların aylarca sürdüğü bahçede, laleler en güzel şeklini nisan ortasında alıyor.