Çalışmalar hakkında değerlendirmelerde bulunan İmam Hatip Ömer Sarıkaya, “Biz çocukluğumuzda dikili bir ağaçtan meyve yiyemedik. İstedik ki çocuklarımız ve gençlerimiz cami çevresinde vakit geçirsin, diktiğimiz ağaçların meyvelerinden yesinler.” ifadelerini kullandı.

İncesu İlçe Müftüsü Muhammet Ertuğay ise yapılan hizmetten duyduğu memnuniyeti dile getirerek, “Hocamıza, Mahalle Muhtarımız Şerafettin Akduran’a, mahalle sakinlerimize ve hocamızla dayanışma içerisinde destek veren din görevlilerimize teşekkür ediyorum. Örnek ve öncü çalışmalarından dolayı kendilerini tebrik ediyorum. Ülkemizdeki bütün camilerimizin çevresiyle birlikte örnek yaşam alanlarına dönüşmesi ne güzel olur. Rabbimiz bizlere cenneti; çeşit çeşit ağaçlar ve altlarından ırmaklar akan bahçelerle tasvir ediyor. Dünyamızı yaşanabilir bir çevreye dönüştürmek ve imar etmek için gayret göstermeliyiz.” dedi.

Cami çevresinde gerçekleştirilen çevre düzenlemesi ve ağaçlandırma çalışmaları, mahalle sakinleri tarafından da memnuniyetle karşılandı.

Proje kapsamında, Hacı Halil Bayraktar Camii gençleri arasında birlik ve beraberliği tesis etmek, kardeşlik duygularını pekiştirmek, sağlıklı yaşam bilincini artırmak ve kültürel değerleri gelecek nesillere aktarmak amacıyla her hafta 20 öğrenciye bisiklet turu düzenleniyor.

Bu haftaki bisiklet turunun durağı Kayseri Recep Tayyip Erdoğan Millet Bahçesi oldu. Bisiklet turunun ardından Hacı Halil Bayraktar Camii Gençlik Kolları tarafından öğrencilere kahvaltı ikramında bulunuldu.

Programa katılan İl Müftüsü Durmuş Ayvaz, “Kayseri Diyanet Gençliği Tarihe Pedallıyor projesi kapsamında öğrencilerimizle bugün Kayseri Recep Tayyip Erdoğan Millet Mahçesi’nde buluştuk. Bu proje ile öğrencilerimize Kayserimizin güzel yerlerini gezdiriyor hem de ilimizin tarihi hakkında bilgiler veriyoruz. Ardından da dini bilgileri en güzel şekilde öğreterek vatanına ve milletine sahip çıkan birer fert, anne babalarına hayırlı birer evlat olmaları için gayret gösteriyoruz. Faaliyetler kapsamında öğrenci ve velilerimizden olumlu geri dönüşler alıyoruz. Böylesi güzel bir projeye vesile olan Talas İlçe Müftüsü Şevket Karaca başta olmak üzere Hacı Halil Bayraktar Camii İmam Hatibi Ahmet Ağırtopçu'ya ve projede emeği geçen tüm personele ve hayırseverlerimize teşekkür ediyorum.” dedi.

Program sonunda Müftü Ayvaz, öğrencilere Diyanet İşleri Başkanlığı yayınları arasında yer alan "Niçin İnanıyorum?" ve "Sosyal Medya Ahlakı" adlı kitapları hediye etti.

Düzenlenen programa Kayseri İl Müftüsü Durmuş Ayvaz, Talas İlçe Müftüsü Şevket Karaca, Hacı Halil Bayraktar Camii İmam Hatibi Ahmet Ağartopçu, Talas İlçe Müftülüğü personeli ve öğrenciler katıldı.

“Allah katında daha değerli olmanın yegane ölçüsü takvadır”

İslamiyet’e göre insanın eşref-i mahlukat olduğunu söyleyen Başkan Arpaguş, herhangi bir cinsiyet ayrımı olmaksızın tüm insanların aynı değere sahip olduğunu belirterek, “Allah katında daha değerli olmanın yegane ölçüsü de takvadır, sorumluluk bilincidir. İnsan, Cenab-ı Hakk’ın muhatap kabul ettiği, onu akıl ve iradeyle donatarak kulluk emanetini yüklediği sorumlu bir varlıktır. İnsana yüklenen bu sorumluluğun sınırı ise ilahi adaletle çizilmiştir. Her insan, kendisine lütfedilen imkanlar, yetenekler nispetinde bu sorumluluğa sahiptir. İnsanın fıtratına ve mizacına göre vahiyle tespit ve tayin edilen söz konusu sorumluluklar ise peygamberler vasıtasıyla tüm insanlığa bildirilmiştir.” ifadelerini kullandı.

Hz. Adem’den Hz. Muhammed Mustafa’ya (s.a.s) kadar bütün peygamberlerin, insanın kendine, Rabbine ve çevresine karşı sorumluluklarını gerektiği gibi yerine getirmesi için rehberlik ettiğini dile getiren Başkan Arpaguş, “Yeryüzünde herkesin can, mal, akıl, onur ve mahremiyetini teminat altına alacak bir hayat nizamı kurmanın mücadelesini vermişlerdir.” dedi.

“Adalet terazisi şaştığında, orada merhametten, şefkatten, iyilikten söz etmek mümkün olmayacaktır”

Yüce dinimiz İslam’ın yeryüzünde yerleştirmeyi hedeflediği en temel yaklaşımın her canlıyı emanet bilmek ve her birine adaletle, merhametle muamele etmek olduğunu ifade eden Başkan Arpaguş, şunları kaydetti:

“Kur’an-ı Kerim ve sünnet-i seniyye, bunu, hayatın vazgeçilmez bir ilkesi olarak teklif etmektedir. Bu ilke ile çelişen, her türlü yaklaşımla mücadele etmeyi de insani bir görev olarak bizlere telkin etmektedir. Bu bağlamda bilhassa adalet ilkesi, insanın tüm varlık alemiyle ilişkilerinin nirengi noktasında yer alan bir husustur. Zira adalet terazisi bir kez şaştığında, orada hakkaniyetten, merhametten, şefkatten, iyilikten söz etmek mümkün olmayacaktır. Adaletin ihlal veya ihmal edildiği yerde zulümler, haksızlıklar ve kötülükler kaçınılmaz hale gelecek; şiddet ise içinden çıkılmaz bir sarmala dönüşecektir.”

“Dünyanın birçok bölgesinde masum insanlar acımasızca hedef alınmakta”

Günümüzde adalete kasteden ve evrensel insani değerleri öteleyen mekanik ve faydacı bir yaklaşımın, bütün dünyayı etkisi altına aldığını aktaran Başkan Arpaguş, “Bunun sonucu olarak küresel bir sorun haline gelen şiddet ise din, dil, ırk ve cinsiyet gözetmeksizin bütün insanlığı tehdit edecek bir boyuta ulaşmıştır. Nitekim bugün tüm insanlığı yoran bir şiddet sarmalıyla karşı karşıyayız. Bundan en fazla da çocukların ve kadınların etkilendiğini görmekteyiz. Dünyanın birçok bölgesinde masum insanlar acımasızca hedef alınmakta; özellikle kadınlar ve çocuklar, vicdanları sızlatan uygulamalara maruz bırakılmaktadır. Zarafeti ve nezaketi en fazla hak edenlere reva görülen bu tutum, insanlığın bugünü ve geleceği açısından hayli endişe vericidir.” şeklinde konuştu.

Kadınların cinsiyet üzerinden bir ayrımcılığa tabi tutulmasının insanlık dışı bir tutum olduğunu kaydeden Başkan Arpaguş, şu ifadelere yer verdi:

“Hangi sebeple ve kim tarafından yapılırsa yapılsın kadının onurunu rencide etmek ve ona yaşama hakkını bile çok görmek, bariz bir cahiliye adetidir. Bu durum insan onuruyla bağdaşmayan bir zihniyet bozukluğunun ve hastalıklı bir ruh halinin göstergesidir. Yüce dinimiz İslam, ister kadın ister erkek olsun herhangi bir insanın onurunu örseleyen ve şiddeti normalleştiren her türlü düşünce, anlayış ve yaklaşımı reddetmiştir. Özellikle kadına yönelik değersizleştirici söylem ve davranışları kesin bir dille yasaklamıştır.

Peygamber Efendimizin (s.a.s.) bu husustaki tavrı son derece açıktır. Onun mümtaz hayatında kadınlara yönelik şiddeti meşrulaştıran herhangi bir söz, tutum ve davranış numunesine rastlamak mümkün değildir. ‘Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır. Ben de aileme karşı en hayırlı olanınızım.’ hadis-i şerifi, onun mezkur meseleye yaklaşımını açıkça ortaya koymaktadır.”

“Aile toplumun mayasıdır, özüdür”

Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in “Ey insanlar! Kadınların haklarına riayet ediniz! Onlara şefkat ve sevgi ile muamele ediniz! Onlar hakkında Allah’tan korkmanızı tavsiye ederim.” Hadis-i şerifine dikkati çeken Başkan Arpaguş, “Peygamber Efendimiz (s.a.s), bu uyarısıyla bir yandan kadını ötekileştiren ve metalaştırarak haysiyetini ayaklar altına alan cahiliye düşüncesini reddederken; diğer yanda da gönüllerde saygı ve muhabbeti, ailede rahmet ve meveddeti, toplumda hakkaniyet ve adaleti hakim kılmaya çalışmıştır. Peygamber Efendimizin (s.a.s) bu noktada özellikle aile kurumuna büyük bir önem atfettiğini görüyoruz. Zira aile toplumun mayasıdır, özüdür. İnsan tüm değerlerini ailede öğrenmektedir. Tutum ve davranışlar, kişinin içinde yaşadığı ailenin benimsediği değerler ekseninde şekillenmektedir.” ifadelerini kullandı.

“İslam, ailenin temeline sevgi, şefkat, adalet ve merhamet gibi değerleri yerleştirmiş”

Başkan Arpaguş, “Nitekim İslam, ailenin temeline sevgi, şefkat, adalet ve merhamet gibi değerleri yerleştirmiş, aile içerisindeki ilişkilerin emanet bilinciyle, hakkaniyet ekseninde sürdürülmesini istemiştir. Bu yaklaşıma aykırı olan hiçbir davranışı tasvip etmemiştir. Aile yuvasının kuruluşundan karşılıklı hak ve sorumluluklara kadar evliliğin her aşamasını bu ideali gerçekleştirmek üzere güvenceye kavuşturmuş ve aileyi kurumsallaştırmıştır.” diye konuştu.

“Kadın ile erkeği ayrıştırmamaya, ötekileştirmemeye de özen göstermek zorundayız”

Günümüzde ne yazık ki aile kurumunu itibarsızlaştıran ve kadının hakkını savunmak adına kategorik olarak erkeği ötekileştiren sığ bir yaklaşıma şahit olunduğunu belirten Başkan Arpaguş, çeşitli medya araçları üzerinden yapılan özensiz yayınlar, aile içi şiddet meselesinin makul ve gerçekçi bir çözüme kavuşturulmasını daha da zorlaştırdığını dile getirerek, şunları kaydetti:

“Esasen insanı ayrıştıran bu yaklaşım, toplumsal psikolojide ciddi bir tahribata da sebep olmaktadır. Dolayısıyla kadını ikinci sınıf addeden, onun onurunu inciten ve ona her türlü baskıyı, zulmü ve şiddeti reva gören anlayışlara karşı kararlı bir şekilde mücadele ederken kadın ile erkeği ayrıştırmamaya, ötekileştirmemeye de özen göstermek zorundayız. Aile kurumunun itibarına halel getirecek söz, tutum ve davranışlardan da kesinlikle kaçınmak mecburiyetindeyiz.

Gözden uzak tutulmaması gereken temel hakikat şudur ki kadın ve erkek, birbirinin rakibi değil, bilakis, birbirini tamamlayan, destekleyen ve güçlendiren iki ana unsurdur. O halde önceliğimiz, kadınıyla, erkeğiyle, ebeveyniyle, çocuğuyla ve diğer tüm unsurlarıyla bir bütünlük içinde aileyi güçlendirmek olmalıdır.

Diyanet İşleri Başkanlığı olarak bizler bu anlayışla hizmet üretmeye devam ediyoruz. 81 ilimizde ve ilçelerimizde Aile ve Dini Rehberlik Merkezlerimiz ve Bürolarımızda milletimizin aile huzuruna rehberlik etmeye çalışıyoruz. Aile kurumunun korunması ve güçlendirilmesi, toplumsal huzurun desteklenmesi ve sosyal problemlerin çözümüne katkı sağlanması amacıyla çeşitli faaliyetler yürütüyoruz.”

“Aday din görevlilerine ‘Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele’ konulu eğitimler veriyoruz”

Başkan Arpaguş, Aile ve Dini Rehberlik Bürolarında görev yapan personel için “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele” konulu eğitimler düzenlendiğini dile getirerek, “Bununla birlikte yıl boyunca konferans, seminer, çalıştay ve istişare toplantıları yaparak farkındalığı canlı tutmaya çalışıyoruz. 2025 yılında gerçekleştirilen hizmet içi eğitim programlarına toplam 2.364 personelimiz katılmıştır. Diyanet Akademisi Başkanlığı tarafından yürütülen ihtisas ve mesleki eğitim programlarında, 19 Akademi merkezinde eğitim gören aday din görevlilerine ‘Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele’ konulu eğitimler veriyoruz. Ayrıca Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile Diyanet Akademisi iş birliğinde Kur’an kursu öğreticileri için düzenlenen hizmet içi eğitimlerinde de şiddetin önlenmesine yönelik sunumlar gerçekleştiriyoruz.” ifadelerini kullandı.

Başkanlık tarafından hazırlanan eğitim materyalleri doğrultusunda, uzman personel tarafından başta din görevlileri olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan er ve erbaşlar, ceza infaz personeli, emniyet personeli ve İŞKUR kursiyerlerine yönelik “Aile İçi Şiddetle Mücadelede Dini Referanslar” konulu seminerler düzenlendiğini söyleyen Başkan Arpaguş, “İçişleri Bakanlığımız tarafından kaymakam adaylarına yönelik gerçekleştirilen eğitim programlarında yetkin personelimiz vasıtasıyla ‘Aile İçi ve Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesinde Dini Referanslar’ başlıklı sunumlar yapıyoruz.” ifadesini kullandı.

“İslam dininin şiddeti reddeden yaklaşımını anlatıyoruz”

Kur’an kurslarında aile içi şiddetin önlenmesine yönelik bilgilendirme seminerleri düzenlendiği söyleyen Başkan Arpaguş, katılımcılara konuya ilişkin Başkanlık yayınları ile çeşitli yayınlar ve broşürler dağıtıldığını belirterek, “Baba Okulu Projesi kapsamında 81 ilde baba ve baba adaylarına yönelik gerçekleştirilen eğitimlerde, ‘Ailede Merhametin Mimarı Olarak Baba’ modülü çerçevesinde İslam dininin şiddeti reddeden yaklaşımını anlatıyoruz. Bunun yanı sıra Aile ve Dini Rehberlik Büro ve Merkezlerine başvurarak manevi destek ve dini rehberlik talebinde bulunan vatandaşlara gerekli hizmet sunuyor; ihtiyaç halinde ilgili kurum ve kuruluşlara yönlendirme yapıyoruz.” şeklinde konuştu.

“2025 yılında şiddetle mücadele konusunda 6 farklı başlıkta cuma hutbesi irad edilmiş”

Başkan Arpaguş, konuşmasını şöyle sürdürdü:

25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü Faaliyetleri. Bu özel gün münasebetiyle müftülüklerimiz vasıtasıyla paneller, konferanslar ve çeşitli farkındalık programları düzenliyoruz. Bununla birlikte Diyanet Radyo ve Diyanet TV’de konuya ilişkin programlar hazırlıyor; süreli yayınlarımızda bilgilendirici yazı ve makalelere yer veriyoruz.

Ayrıca kahvehane sohbetleri, fabrika ve iş yeri ziyaretleri, yerel televizyon ve radyo programları ile cuma hutbesi ve vaazları aracılığıyla toplumun farklı kesimlerine yönelik farkındalık çalışmalarına devam ediyoruz. Sadece 2025 yılında şiddetle mücadele konusunda 6 farklı başlıkta cuma hutbesi irad edilmiş, camilerimizde toplam 7.928 vaazda bu konu işlenmiştir.

Başkanlığımız ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında imzalanan iş birliği protokolü kapsamında kadın konukevlerinde manevi destek hizmetleri vermeye devam ediyoruz. Bu kapsamda 2025 yılı sonu itibarıyla 70 ilde görev yapan 141 personel tarafından toplam 2.412 faaliyet gerçekleştirilmiş ve 9.925 kişiye ulaşılmıştır.

Başkanlığımız, kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddetle mücadele alanında büyük bir hassasiyet ve sorumluluk bilinciyle gerçekleştirdiği faaliyetlerini, ‘Ailenin Korunması ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesinde Toplumsal Farkındalığın Sağlanması Projesi’ çerçevesinde, ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği çerçevesinde kararlılıkla devam ettirmektedir.”

Toplantıya Adalet Bakanı Akın Gürlek, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Dr. Hüseyin Hazırlar ile Diyanet Akademisi Başkanı Doç. Dr. Enver Osman Kaan da katıldı.

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş, Ankara Hakimevi’nde düzenlenen “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Koordinasyon Kurulu 19. Toplantısı”na katıldı.https://t.co/2ajP6vPPmk pic.twitter.com/uTR3jUdGFL

— T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı (@diyanetbasin) June 9, 2026

e-YDS 2026/7 Arapça/Rusça alanlarında 28 Haziran 2026 tarihinde Ankara, İstanbul, İzmir ve Adana’daki e-Sınav Uygulama Binalarında yapılacaktır. Adaylar saat 13.30’dan sonra sınav binalarına alınmayacak.

Sınava başvurular, 9-18 Haziran 2026 tarihleri arasında olup adaylar başvurularını 9 Haziran 2026 tarihinde saat 14.00'ten itibaren ÖSYM’nin https://sanalpos.osym.gov.tr adresinden yapabilecek.

Sınava alınacak aday sayısı, e-Sınav Uygulama Binalarının kapasitesiyle sınırlı olacağından bu sınav için kontenjan; Ankara’da 4430, İstanbul’da 455, İzmir’de 120 ve Adana’da 316 olarak belirlenmiştir. Adaylar, sınav ücretini ödeme sırasına göre kontenjana dâhil edilecektir. Kontenjan dolduğu takdirde adayların sınav ücretini yatırması sistem tarafından engellenecek ve e-YDS için sınav ücreti ödeme süreci sonlandırılacak.

e-YDS, elektronik ortamda yapılacağından adayların sınavda uygulanacak arayüzleri sınav öncesinde tanıması amacıyla deneme e-sınavı hazırlanmıştır. Sınava katılacak adayların sınavdan önce deneme sınavından yararlanmaları önemlidir.

Adaylar, deneme e-sınav uygulaması ve 2026 e-YDS Kılavuzu’na aşağıdaki bağlantılardan erişebilecek.

2026 Elektronik Yabancı Dil Sınavı (2026 e-YDS) Kılavuzu

Deneme e-Sınav Uygulaması

Türkiye'de sebze ve meyve yetiştiriciliğinde lider konumdaki kent, domates, biber, salatalık, patlıcan, nar, portakal gibi ürünlerin yanı sıra tropikal meyve üretiminde de önemli rol oynuyor. Özellikle Alanya, Gazipaşa, Manavgat, Serik ilçeleri başta olmak üzere kentin kıyı kesimlerinde mangodan ananasa, papayadan kamkata, ejder meyvesinden passifloraya kadar çok sayıda tropikal meyve yetiştiriliyor.

Antalya Tarım ve Orman İl Müdürü Şakir Fırat Erkal, Antalya'nın verimli topraklarında yetiştirilen ürünlerin hem ülke geneline hem de yurt dışına gönderildiğini söyledi.

Birçok üründe en fazla üretimin Antalya'da yapıldığını dile getiren Erkal, kentin tropikal meyvede de öncü konumunda olduğunu belirtti.

Türkiye genelinde üretilen muzun yüzde 50'sinin Antalya'da yetiştirildiğinin ve gıda arz güvenliğini dikkate alarak kontrollü bir şekilde üretim yapıldığının altını çizen Erkal, üretim miktarının da talebe göre arttığını kaydetti.

Erkal, üretimin hem artmasının hem de çeşitlenmesinin ithalatı da önlediğine dikkati çekerek, "Dışarıya döviz gitmiyor, bilakis içeride ürettiğimiz ürünleri yurt dışına ihraç ederek döviz girdisi sağlıyoruz." diye konuştu.

- En fazla muz ve avokado üretiliyor

Manavgat ilçesinde tropikal meyve üreten bir firmanın yönetim kurulu başkanı Şevki Öncel de 400 dekarı örtü altı olmak üzere 700 dekarda muz, avokado, mango, ananas, papaya, carambola, passiflora, guava gibi 40 çeşit tropik meyve yetiştirdiklerini söyledi.

En fazla muz ve avokado üretimi yaptıklarını dile getiren Öncel, Türkiye'de ve dünyada en fazla muzun tüketildiğini, arkasından da avokadonun geldiğini belirtti.

Avokadonun gıda sektörünün dışında sağlık, kozmetik alanlarında da geniş bir şekilde kullanıldığını aktaran Öncel, muzda 12 ay boyunca hasat yapabildiklerini, avokado, mango ve diğer ürünlerde cinslere göre değişik zamanlarda hasat yaptıklarını bildirdi.

Tropikal ürünlere ilginin her geçen yıl arttığına işaret eden Öncel, "Yurt içinde talep oldukça fazla, her geçen yıl yüzde 15-20 oranında tüketim artışı var." ifadesini kullandı.

Üretici olarak önceliklerinin ithalatı önleyerek, ülke ihtiyacını karşılamak olduğunu belirten Öncel, şunları kaydetti:

"Tropikal meyveler ithal, yurt dışından lojistik ve maddi imkanlarla ülkemize getirilen ürünler. Bu bölge de tropikal bir iklime sahip, meyvelerin ihtiyaçlarını öğrendikten sonra burada rahatlıkla üretebileceğimizi düşündük ve başladık. Ülkemizin iş insanları olarak birinci önceliğimiz ülkemizin ihtiyacını ülkemizde görmek, sonra da daha fazla üretip dünyaya bunu iyi yapanlarla rekabet edebilmek, bu yolda ilerliyoruz."

Keskin, üniversite bünyesinde Giresun fındığının kısırlık üzerindeki etkisine dair araştırmaya 2024'te "Giresun Yağlı Fındığının Sıçan Testis Dokularında Formaldehit Hasarına Karşı Etkisi Projesi" ile başladıklarını belirtti.

Çalışmada, "formaldehit" denilen ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından kanserojen olarak tanımlanan bir kimyasalı kullandıklarını dile getiren Keskin, bu kimyasalın tekstil sanayisinin yanı sıra bazı ürünlerin üretiminde yer aldığını söyledi.

Keskin, insanların bu kimyasala düşük dozda maruz kalabildiklerine işaret ederek, "Biz sağlık camiası açısından laboratuvarlarımızdan, kadavralarımızın saklanmasından dokuların analizlerine kadar birçok aşamada sağlık çalışanlarının, bilim insanların maruz kalığı bir kimyasaldır." dedi.

- "Kısırlığa çözüm olabileceğini belirledik"

Dünyada her 100 çiftten 15'inin kısırlık sorunu yaşayabildiğine değinen Keskin, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bunun yüzde 50'si erkek kaynaklıdır. Formaldehitin hem solunum, sindirim, sinir sistemi hem de ürogenital sistem üzerine olumsuz etkileri bilinmektedir. Bu araştırmamızda deney hayvanı olarak sıçanları kullandık. Hayvanları formaldehite maruz bıraktık ve takip etmeye başladık. Hepsinde yüksek düzeyde testis dokusunda hasar meydana geldiğini gözlemledik. Bu hasar sonucunda hayvanlarda testosteron miktarları düştü ve sperm kaliteleri bozuldu."

Keskin, daha sonra araştırmada Giresun yağlı fındığını toz haline getirdiklerini ve deney hayvanlarının midelerine sonda yardımıyla ulaştırdıklarını belirterek, "Giresun fındığı kullanarak gerçekleştirdiğimiz tedavi sürecinde formaldehit nedeniyle testosteron miktarları düşen ve sperm kaliteleri bozulan sıçanlarda iyileşme gözlemledik. Bu sayede Giresun fındığının formaldehit kaynaklı kısırlığa çözüm olabileceğini belirledik." diye konuştu.

Araştırma sonuçlarıyla ilgili makalenin uluslararası bir tıp dergisinde yayımlandığını dile getiren Keskin, şunları kaydetti:

"Üniversitemizin Bilimsel Araştırma Projeleri birimi, projemizi değerli gördü, destekledi. 2024 yılında araştırmamız start aldı ve 6 ay sonra da verilerimiz gelmeye başladı. Analizler bittikten sonra da çalışmamız uluslararası bir tıp dergisinde yayınlandı. Elde ettiğimiz sonuçlar, günlük bir avuç fındığın erkek kaynaklı kısırlık üzerinde olumlu sonuçlarının olduğunu ortaya koydu."

Arif Keskin, 4 bilim insanının yer aldığı araştırmayı, insan sağlığına katkısı ve Giresun yağlı fındığının dünyaya tanıtımı açısından kıymetli gördüklerini sözlerine ekledi.

Konferansta din eğitimi alanında görev yapan personelin mesleki, ahlaki ve toplumsal sorumlulukları ele alınırken; eğitimde temsil, rehberlik, iletişim ve örneklik gibi başlıklara dikkat çekildi.

Bayram, sahih bilgi aktarımının yanı sıra öğrencinin gelişimini bütüncül biçimde gözeten bir yaklaşımın önemine değindi.

Soru-cevap usulüyle yürütülen oturumun devamında kursiyerlerin sahada karşılaştıkları güncel meseleler, mesleki tecrübeler ve uygulamalara yer verildi.

Mersin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürü Naci Yılmaz ile İl Müftüsü Mustafa Topal tarafından imza altına alınan protokol kapsamında; Mersin Çocuk Evleri Sitesi ve Mersin Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdürlüğü bünyesinde kurum bakımında bulunan 10-13 yaş aralığındaki çocuklara milli ve manevi değerlerin aktarılması ve bugünün nesillerinde bu doğrultuda bir farkındalık oluşturulması hedefleniyor.

Proje doğrultusunda, Çocuk Evleri Sitesi ve Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdürlüğünde ilk ve ortaöğretim kademelerinde öğrenim gören çocukların katılımıyla şehit aileleri ve şehitlik ziyaretleri gerçekleştirilecek.

Söz konusu ziyaretler vasıtasıyla, devlet korumasındaki çocuklar ile şehit aileleri arasında manevi bir bütünleşmenin sağlanması, tarihi ve kültürel geleneklerin genç nesillerle birlikte yaşatılarak geleceğe güçlü bir şekilde taşınması amaçlanıyor.

Bursa Diyanet Gençlik Koordinatörlüğü öncülüğünde, ilçe gençlik koordinatörlüklerinin desteğiyle “Gençliğe Değer” projesi kapsamında gerçekleştirilen programlarda, “Tefekkür Ufkunda Gençlik” temasıyla Bursa genelinden öğrenciler Gökmen Uzay Havacılık Eğitim Merkezi’ni (GUHEM) ziyaret ederek bilimle yakından tanışma fırsatı buldu.

Program kapsamında İl Müftülüğü Külliyesi’nde bulunan Hüseyin Durmaz Camii’nde düzenlenen maneviyat istasyonlarında öğrencilere; İslam’ın ilme verdiği önem, İslam bilim tarihinde Müslüman bilim insanlarının insanlığa kazandırdığı önemli çalışmalar ve sünnetullah kavramı hakkında bilgilendirmeler yapıldı.

Gençler, geçmişten günümüze bilimin gelişim sürecine dair önemli bilgiler edinme imkanı buldu.

Program sonunda öğrencilere çekilişle çeşitli hediyeler verildi, ikramlar yapıldı.

Programda İlçe Müftüsü Ferhat Mat tarafından eğitim sürecini tamamlayan 4-6 Yaş Kur’an Kursu öğrencilerine katılım belgeleri ile çeşitli hediyeler verildi.

Programda çocuklara yönelik çeşitli etkinlikler düzenlenirken, çizgi film karakterleri de etkinlikte yer aldı.

Program, ikramların ardından hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.

Efeler Mimar Sinan Kapalı Spor Salonu’nda gerçekleştirilen merasime Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Dr. Hafız Osman Şahin, Aydın Valisi Dr. Osman Varol, İl Müftüsü Hasan Güneş, protokol üyeleri, kurum amirleri, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve vatandaşlar katıldı.

Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başlayan programda açış konuşmasını yapan İl Müftüsü Hasan Güneş, hafızlık eğitiminin önemine değinerek hafızların Kur’an-ı Kerim’in muhafazasında önemli bir görev üstlendiğini ifade etti. Hafızlık eğitimini tamamlayan öğrencileri, ailelerini ve öğreticilerini tebrik eden Güneş, bu başarının sabır, azim ve gayretin bir neticesi olduğunu belirtti.

Programda konuşan Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Hafız Osman Şahin ise hafızlığın büyük bir emanet ve sorumluluk olduğunu vurguladı.

Şahin, “Bugün icazet alacak hafızlarımız Kur’an’ın muhafızları olacaktır. Peygamber Efendimizin ifadesiyle Kur’an hafızları ümmetin şereflileridir.” dedi.

Türkiye’de hafız sayısının 250 bine yaklaştığını ifade eden Şahin, icazet alan öğrencilerin de bu kutlu kervana katıldığını belirterek öğrencileri, ailelerini ve hocalarını tebrik etti. Diyanet İşleri Başkanlığının her yaş grubuna yönelik Kur’an ve din eğitimi hizmetlerini sürdürdüğünü kaydeden Şahin, Kur’an öğrenmenin ve Kur’an’la hayatı güzelleştirmenin önemine dikkat çekti.

Aydın Valisi Osman Varol da konuşmasında hafızlığın yalnızca bir ezber faaliyeti olmadığını belirterek, Kur’an-ı Kerim’in insanlığa rehberlik eden ilahi bir kitap olduğunu ifade etti.

Seçkin karilerin Kur'an ziyafeti sunduğu program, Mushafları İnceleme ve Kıraat Kurulu Üyesi Fatih Okumuş' un duası ve öğrencilere plaket takdim ile sona erdi.

Merasim, Din Görevlisi Safa Balta’nın Kur’an-ı Kerim tilaveti ile başladı.

Bolu İl Müftü Yardımcısı Ahmet Demirel’in katılımıyla gerçekleştirilen merasimde, İslam dinine giriş sürecine ilişkin gerekli bilgilendirmeler yapıldı.

Müftü Yardımcısı Demirel, ihtida merasimi vesilesiyle Seungjın Hong’u tebrik ederek, İslam’ın barış, rahmet ve hidayet dini olduğunu ifade etti. Bu anlamlı tercihin hayırlara vesile olmasını temenni eden Demirel, Seungjın Hong’a bundan sonraki hayatında huzur, bereket ve istikamet diledi.

Program sonunda Hong'a ihtida belgesi ile birlikte İngilizce Kur’an-ı Kerim ve kitaplar hediye edildi.

Merasim, yapılan dua ile sona erdi.

Türkiye’nin Moskova Büyükelçisi Tanju Bilgiç, Rusya Federasyonu Müslümanları Dini İdaresi Başkanı Ravil Gaynutdin, Moskova YEE Koordinatörü Ersin Akbulut, İzmir Olgunlaşma Enstitüsü Müdürü Şule Aydın, bazı İslam ve Arap ülkelerinin Moskova’daki büyükelçileri, diplomatik misyon temsilcileri, Türk iş insanları, Rus ve Türk vatandaşları katıldı.

Sergide yüzyılların birikimini ve güzelliklerini taşıyan başta Sultan Ahmet Camii’nin ve Bursa Ulu Camii'nin minyatürü olmak üzere farklı camilerin minyatürleri ve tezhip süslemeleri yer aldı.

Kur'an-ı Kerim tilaveti ile başlayan açılış töreninde konuşan Türkiye’nin Moskova Büyükelçisi Bilgiç, serginin, Türkiye’deki camilerin zarafetini ve süsleme geleneğinin inceliklerini Rus halkına tanıtmayı amaçladığını belirtti.

Bilgiç, “Bu eserler, aynı zamanda yüzyıllar boyunca şekillenmiş bir medeniyet birikimini de yansıtmaktadır.” dedi.

Rusya ile Türkiye arasında kültür ve sanat alanındaki ilişkilerin son derece memnuniyet verici şekilde geliştiğine dikkati çeken Bilgiç, bu işbirliğinin bir başka güzel örneğinin; 2015’te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in serginin yapıldığı Moskova Merkez Camisi’ni birlikte açması olduğunun altını çizdi.

Bu tür kültürel faaliyetlerin her birinin iki ülke arasındaki kültürel ilişkilerin güçlenmesine katkı sağladığını kaydeden Bilgiç, “Türkiye ile Rusya, köklü tarihleri, zengin kültürel mirasları ve güçlü sanat gelenekleriyle dünya medeniyetine önemli katkılar sunmuştur. Bu bakımdan Türkiye ve Rusya, kültür ve sanat alanında birbirlerini tamamlayan iki önemli ülkedir.” diye konuştu.

Bilgiç, kültürel etkileşimin arttıkça iki ülke arasındaki karşılıklı dostluk ve anlayışın da güçleneceğini dile getirdi.

- Gaynutdin: Amacımız, İslam kültürünün zenginliğini ve güzelliğini tanıtmak

Rusya Federasyonu Müslümanları Dini İşleri İdaresi Başkanı Gaynutdin de konuşmasında, Rusya’nın ana camisinde gerçekleşen bu kültürel etkinliğin amacının, “Rus halkını, İslam kültürünün zenginliği ve güzelliğiyle tanıştırmak” olduğunu söyledi.

Moskova’da tanınmış bir kültür mekanı olarak da kendini kanıtlamış olan Moskova Merkez Camii’ndeki İslam Müzesi’nin yüzyıllardır süregelen İslam medeniyetinin çeşitliliğini sergilediğine dikkati çeken Gaynutdin, “Bu verimli sergi girişimleri, uzun yıllardır Rusya ile dost ülkeler arasındaki insani ilişkilerin geliştirilmesine katkıda bulunuyor ve bundan memnuniyet duyuyoruz.” diye konuştu.

Moskova Merkez Camisi’ndeki sergi, 2 Temmuz’a kadar ziyaretçilere açık kalacak.

Ebû Hüreyre’den (ra) nakledildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur:

"Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz, ancak kalplerinize ve amellerinize bakar."

(M6543 Müslim, Birr, 34)

***

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِى بَكْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ): "يَتْبَعُ الْمَيِّتَ ثَلاَثَةٌ فَيَرْجِعُ اثْنَانِ وَيَبْقَى وَاحِدٌ يَتْبَعُهُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ وَعَمَلُهُ فَيَرْجِعُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ "وَيَبْقَى عَمَلُهُ

Abdullah b. Ebû Bekir (ra) anlatıyor: Enes b. Mâlik’ten (ra) işittiğime göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur: "Üç şey öleni (mezara kadar) takip eder; ikisi geri döner, biri kalır. Ailesi, malı ve ameli onu takip eder. Ailesi ve malı geri döner, ameli kalır."

(M7424 Müslim, Zühd, 5)

***

"عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ: أَنَّ أَعْرَابِيًّا قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! مَنْ خَيْرُ النَّاسِ؟ قَالَ: "مَنْ طَالَ عُمُرُهُ وَحَسُنَ عَمَلُهُ

Abdullah b. Büsr’den (ra) nakledildiğine göre, bir bedevî, "Ey Allah’ın Resûlü! En hayırlı insan kimdir?" dedi. Resûlullah (sas) şöyle buyurdu: "Ömrü uzun ve ameli güzel olan kimsedir."

(T2329 Tirmizî, Zühd, 21)

***

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: "بَادِرُوا بِالأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ، يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِى كَافِرًا، أَوْ يُمْسِى مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا، يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنَ الدُّنْيَا.’

Ebû Hüreyre’den (ra) nakledildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur: "Gecenin zifiri karanlıklarına benzeyen fitneler ortaya çıkmadan (salih) ameller yapmakta acele edin! Zira o zaman kişi mümin olarak sabaha çıkacak, kâfir olarak akşamlayacak yahut mümin olarak akşamlayacak, kâfir olarak sabaha çıkacak; dünyevî çıkarlar karşılığında dinini satacaktır."

(M313 Müslim, Îmân, 186)

***

"عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: "قَالَ اللَّهُ ﴿عَزَّ وَجَلَّ﴾: أَعْدَدْتُ لِعِبَادِيَ الصَّالِحِينَ مَا لاَ عَيْنٌ رَأَتْ، وَلاَ أُذُنٌ سَمِعَتْ، وَلاَ خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ

Ebû Hüreyre’den (ra) nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sas) şöyle buyurmuştur: "(Yüce) Allah (cc) şöyle buyurdu: "Salih kullarım için hiçbir gözün görmediği, hiçbir kulağın işitmediği ve hiç kimsenin aklına gelmeyen şeyler hazırladım.""

(M7132 Müslim, Cennet, 2)

***

On yedi yaşında İslâm’ı seçen ve ilk Müslümanlardan olan Sa’d b. Ebû Vakkâs (ra), Allah Resûlü’yle (sas) ilgili bir anısını şöyle anlatmaktadır:

"Veda Haccı senesi hastalığımın artması üzerine Resûlullah (sas) beni ziyarete gelince ona, "Yâ Resûlallah! Gördüğün gibi hastalığım çok arttı. Ben mal sahibiyim. Bir kızımdan başka da vârisim yok. Malımın üçte ikisini sadaka olarak verebilir miyim?" dedim. Resûlullah (sas), "Hayır." buyurdu. "Yarısını sadaka olarak verebilir miyim?" dedim. "Hayır." buyurdu. Sonra Allah Resûlü (sas), "Üçte biri olur. Hatta üçte bir bile çoktur. Vârislerini zengin bırakman, insanlara el açan fakirler olarak bırakmandan daha iyidir. Allah’ın (cc) rızasını kazanmak için vereceğin her nafaka, hatta hanımının ağzına koyduğun her lokma, sana sevap kazandırır." buyurdu.

"Yâ Resûlallah! Arkadaşlarım seninle Medine’ye gidecekler. Ben geride mi bırakılacağım?" dedim. Resûlullah (sas) şöyle buyurdu: "Sen geride bırakılmayacaksın, daha salih ameller işleyeceksin ve derecen yükselecek. Umulur ki sen hayatta bırakılacaksın ve bazı topluluklar senden yararlanacak, öteki (düşman) topluluklar da senden zarar görecektir!"

Allah Resûlü’nün (sas) bu umut ve temennisi gerçekleşecek, Mekke’de öleceğinden endişelenen Sa’d b. Ebû Vakkâs (ra), Hicrî 55. seneye kadar yaşayacak ve nice salih ameller işleyecekti. Bedir ve Uhud Savaşlarında nasıl aktif rol oynadıysa, büyük bir komutan ve askeri bir deha olarak Kâdisiye’de Sâsânîleri hezimete uğratacak ve Medâin’i fethedecekti. Ele geçirilen Irak topraklarında Müslümanları teşkilatlandıracak ve Kûfe gibi bir ilim ve kültür şehrini kuracaktı. Bunlar onun geride bıraktığı salih amellerinden sadece birkaçıydı.

‘Salih amel’, din dilindeki yaygın kullanımı ile öncelikle Allah Teâlâ’ya (cc) ibadet ve taatte bulunmak, Allah’ın (cc) kullarının yararına faydalı işler demektir. Helâl ve meşru olan her türlü iş, şayet düzgün, sağlam, dürüst yapılıyorsa bu, salih amel olarak nitelenir. Birçok âyet ve hadiste ‘amel’ ile daha çok ecir/sevap kazanmak için yapılan çeşitli ibadet ve taat dile getirilir; bununla birlikte ‘salih amel’ kavramının kapsamının çok daha geniş olduğu unutulmamalıdır.

Yüce Allah (cc) yüze yakın âyette, "iman eden ve salih amel işleyen" buyurarak iman etmekle salih amel işlemeyi yan yana zikretmiştir. Âyetlerde geçen "salih amel işleyenler" nitelemesi, başta ibadetler olmak üzere her türlü olumlu ve yararlı davranış ve işleri ifade etmektedir.

İman ile birlikte salih amel, Müslüman’ın hayat anlayışını, iş ahlâkını ve üretim felsefesini göstermektedir. Buna göre her meslek erbabı işini temiz yapmalı, hizmetin hakkını vermelidir ki, böylece helâlinden kazanmış olsun. Şu hâlde iman ve salih amel, kişiyi ahlâklı ve sorumlu davranışlara yöneltmeli, karşılıklı hak ve hukukun korunmasına sevk etmelidir. Bu durum ortaklar için de, alıcı ve satıcı için de genel geçer bir kuraldır. Salih bir müminin işi, çalışması, üretimi de aynı şekilde salih, yani dürüst olmalıdır. Bundan dolayıdır ki Resûlullah (sas), "Salih bir kişi için, salih mal ne kadar güzeldir!" buyurmakla hem salih kimseyi, hem de onun helâl kazancını övmektedir. Zira salih olmayan iş, neticesi itibariyle karşı tarafı zarara sokacağından beraberinde kul hakkını getirecek; haksız ve haram kazanç ise o şahsın ibadetlerini dahi olumsuz etkileyecektir. Dolayısıyla işi salih olmayanın, kendisi de asla salih olamayacaktır.

Salih amel kavramının geniş bir anlam bütünlüğüne sahip olduğunu teyit eden başka âyetler de vardır. Örneğin Yüce Allah (cc), demir zırhlar imal etmelerini emretmesinin hemen ardından Hz. Dâvûd’a (as) ve ailesine "Ve salih amel yapın!" derken, zırhların sağlam yapılması gereğini hatırlatmaktaydı.

Salih amel, Müslümanlara sadece âhiret mutluluğu değil, güzelliklerle dolu bir dünya hayatı da sunmanın yoludur: "Erkek veya kadın, kim mümin olarak salih amel/iyi iş işlerse, elbette ona hoş bir hayat yaşatacağız ve onların mükâfatlarını, yapmakta olduklarının en güzeli ile vereceğiz." Görüldüğü gibi bu âyet-i kerimede imanın ve salih amellerin, öncelikle "dünyada hoş bir hayat sağlayacağı’ üzerinde durulmaktadır. Bu anlamda Yüce Rabbimiz (cc), "Andolsun, Zikir’den sonra Zebûr’da da, "Yeryüzüne muhakkak benim salih kullarım vâris olacaktır." diye yazmıştık." derken, yeryüzü egemenliğinin salih amel işleyen birey ve toplulukların hakkı olduğunu ilân etmektedir: "Allah, içinizden iman edip de salih ameller işleyenlere, kendilerinden önce geçenleri egemen kıldığı gibi, onları da yeryüzünde mutlaka egemen kılacağına, onlar için hoşnut ve razı olduğu dinlerini iyice yerleştireceğine, yaşadıkları korkularının ardından kendilerini mutlaka emniyete kavuşturacağına dair vaatte bulunmuştur. Onlar, bana kulluk eder ve bana hiçbir şeyi ortak koşmazlar..."

Sadece işler değil, insanlar da ‘salih’ olur. Salih evlât sahibi olmak şükredilecek bir durumdur. "Eğer bize salih bir evlât verirsen andolsun ki biz şükredenlerden oluruz." Salih babaların evlâtları bazen salih olmayan işler yapabilir. Nitekim babası Nuh’un (as) yalvarmasını kâle almayan, tufanı görmesine rağmen kurtuluş gemisine binmeyen evlâdının bu tavrı, Kur’an’ın diliyle "salih olmayan bir amel" diye nitelendirilmiştir. Diğer taraftan iman eden ve salih ameller işleyenler, "yaratılmışların en hayırlıları" olarak değerlendirilmiştir.

Kur’ân-ı Kerîm’de, "Allah’a (cc) çağıran, salih amel işleyen ve "Kuşkusuz ben Müslümanlardanım." diyenden daha güzel sözlü kimdir?" buyrulmaktadır. "Âyinesi iştir kişinin, lafa bakılmaz! Şahsın görünür rütbe-i aklı, eserinde." deyişi de aynı espiriye işaret etmektedir.

Yüce Allah (cc), dünya ve âhirette izzet ve şeref isteyenlere bu makama yükselebilmeleri için iki yol öğretir: "Güzel söz ve salih amel!" İman ve salih amel, aynı zamanda Allah (cc) nezdinde insanların değerini gösteren en önemli iki ölçüdür: "Sizi huzurumuza yaklaştıracak olan ne mallarınızdır ne de evlâtlarınız. İman edip salih amel yapanlar müstesna, onlara yaptıklarının kat kat fazlası mükâfat vardır. Onlar (cennet) odalarında güven içindedirler." Âyetteki mesajı Allah Resûlü (sas) de şu şekilde özetler: "Allah (cc) sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz, ancak kalplerinize ve amellerinize bakar."

Kur’an’da, "Mallar ve çocuklar dünya hayatının süsüdür. Ama kalıcı salih işler (el-bâkıyâtü’s-sâlihât) ise, Rabbinin katında, hem mükâfat yönünden hem de ümit bağlamak bakımından daha hayırlıdırlar." buyrulmasına bakılırsa, ’bâkî/kalıcı’ olmasının, salih amelin temel vasfı olduğu söylenebilir. Ancak bu kalıcı iyilikler, kulun ölümünden sonra geride bıraktıkları ile beraberinde götürdüklerini ifade eder. Nitekim bir hadisinde Sevgili Peygamberimiz (sas), kulun, geride bıraktığı faydalı bilginin, kendisine dua eden salih evlâdın ve faydası süregelen sadakalarının, ölümünden sonra dahi sevabından yararlanmaya devam edeceği ameller olduğunu haber verir. Bir başka rivayette zikredilen mescit yaptırmak, yolcular için misafirhane inşa etmek ve bir yere su getirmek gibi kalıcı yatırımlar da bu cümledendir. Yine Peygamber Efendimizin (sas) haber verdiğine göre, "Üç şey ölüyü (mezara kadar) takip eder; ikisi geri döner, biri kalır. Ailesi, malı ve ameli onu takip eder. Ailesi ve malı geri döner, ameli kalır."

Salih amel, Müslümanların hem dünyaları hem de âhiretleri için büyük öneme sahiptir. Allah Resûlü (sas), bir bedevînin kendisine insanların en hayırlısının kim olduğunu sorması üzerine, "Ömrü uzun ve ameli güzel olandır." cevabını vermiştir. Hiç bitmeyecekmiş gibi süren dünya hayatının ve dünya nimetlerinin ansızın tükenebileceğine dikkat çeken Efendimiz, ashâbını şu sözlerle uyarmıştır:

"Yedi şey gelmeden önce (salih) ameller işlemede acele edin! Ne bekliyorsunuz? Her şeyi unutturan yoksulluğu mu, azdırıp saptıran zenginliği mi, sıhhati bozan hastalığı mı, bunaklaştıran ihtiyarlığı mı, ansızın geliveren ölümü mü, beklenenlerin en şerlisi olan Deccâl’i mi? Yoksa kıyameti mi? Ki kıyamet (hepsinden) daha dehşetli ve daha acıdır."

"Gecenin zifiri karanlıklarına benzeyen fitneler ortaya çıkmadan (salih) ameller yapmakta acele edin! Zira o zaman kişi mümin olarak sabaha çıkacak, kâfir olarak akşamlayacak yahut mümin olarak akşamlayacak, kâfir olarak sabaha çıkacak; dünyevî çıkarlar karşılığında dinini satacaktır."

Kur’an’da Allah’ın (cc) rızası gözetilerek yapılmış olan her türlü iyi, güzel ve yararlı iş, ‘sâlihât’ olarak geçmekte, bu işleri yapan kimseler de, ‘salihler’ olarak anılmaktadır. Salih kimseler dünyada nasıl örnek gösterilmişse, âhirette de en kazançlı çıkanların başında olacaklardır. Kur’an’da bu kimseler, peygamberler, dosdoğru olanlar ve şehitlerle beraber Allah’ın (cc) nimete eriştirdiği kişiler arasında sayılmışlardır. Allah Resûlü (sas) de, onların nail olacağı mükâfatları Yüce Yaratıcı’nın (cc) dilinden şöyle ifade etmiştir: "Salih kullarım için hiçbir gözün görmediği, hiçbir kulağın işitmediği ve hiç kimsenin aklına gelmeyen şeyler hazırladım." Nitekim daima salihlerle beraber olmayı arzulayan Hz. Peygamber (sas), gerçek dostunun ancak Allah Teâlâ (sas) ve salih müminler olduğunu ifade etmiştir.

Salih kullar, kendileri için Allah’ın (cc) gönüllerde sevgi tohumlarını yeşerttiği güzel insanlardır. "İman edip de salih davranışlarda bulunanlara gelince; onlar için Rahmân, (gönüllerde) bir sevgi yaratacaktır." Peygamber Efendimiz (sas), "Allah (cc) bir kul hakkında hayır isterse, o hayrı işlemeye onu yetkili kılar." buyurmuşlar, ashâb-ı kirâmın, "Allah (cc) bunu nasıl yapar yâ Resûlallah?" sorusuna da, "Ölümden önce o kulu salih amel işlemeye muvaffak kılar." cevabını vermişlerdir.

Tam anlamıyla fesadın/ifsadın yani bozgunculuğun karşıtı olan salâh/ıslah kelimesinin özünde yapıcı olmak, iyileştirmek, düzeltmek, barış tesis etmek anlamları vardır. Yüce Allah (cc), "Yoksa biz iman edip salih ameller işleyenleri, yeryüzünde fesat çıkaranlar gibi mi tutacağız?" derken, salih amelin barış ve huzuru temin etme fonksiyonuna işaret etmiş olmaktadır. Allah Resûlü (sas) iki kişinin arasını düzeltmenin (ıslâhu zâti’l-beyn), nafile oruç, namaz ve sadakadan daha üstün bir davranış olduğunu söylerken, iki insan arasına fesat sokmanın da barışın kökünü kazıyan bir davranış olduğunu belirtmiştir.

İman, güzel bir davranışın Allah (cc) indinde kabule mazhar olması için gereken ilk ve en önemli koşuldur. İnandıktan sonra salih amel işleyenlerin çabalarının zayi olmayacağına ve karşılığının kesintisiz olarak verileceğine dair birçok ilâhî vaat bulunmaktadır. İman olmaksızın sergilenen iyi davranışlar, âhiret hayatı için bir fayda sağlamayacaktır: "Allah, sırf kendi rızası için yapılmayan hiçbir ameli kabul etmeyecektir." Dolayısıyla Allah’ın rızası bulunmayan amel de salih görülmeyecektir. Peygamber-i Zîşân Efendimiz (sas), Allah için değil de, başka varlıklar için çalışanlara âhiret günü bir münadinin şöyle sesleneceğini haber verir: "Kim işlediği bir amelde Allah’a (cc) başkasını ortak koşmuşsa sevabını Allah’tan (cc) başkasından istesin. Zira Allah (cc) kendisine ortak koşulmasından en uzak olandır."

Kur’an’da salih amelin, kötülüklerin ve günahların karşısında bir alternatif olarak sunulduğu görülür. Bu alternatif, kulun hem kendine yaptığı kötülükler, hem de başkalarının kendisine yaptığı kötülükler için geçerlidir. Allah Teâlâ (cc) salih ameli tevbenin bir parçası olarak bizlere takdim eder: "...Sizden kim cahillikle bir kabahat işler de sonra peşinden tevbe eder, durumunu düzeltirse, Allah (cc), çok bağışlayandır, çok merhamet edendir."

Gerçekten de inananlar, başkalarından gördükleri kötülükleri onlara iyilik yaparak gidermeye çalıştıkları gibi, başkalarına yaptıkları kötülükleri ve kendi günahlarını da ancak salih amelle düzeltebilirler. Başkasına yapılan bir haksızlık veya bir kötülüğün bağışlanması için sadece pişman olup tevbe etmek yetmez. O haksızlığı düzeltmek de gerekir. Örneğin gereksiz yere başkasının onuruyla oynayarak ve ona ait bir malı zimmetine geçirerek haksızlık yapan kimse, kıyamet günü gelmeden önce yaptığı bu haksızlığı telâfi etmelidir. Ya hak sahibiyle helâlleşmeli veya hakkını geri ödemelidir. Bunu yapmadığı takdirde işlediği salih amellerinden de olur. Şu hâlde kul hakkını yiyen kimse, sabah akşam namaz kılıp niyaz eylese de yaptığı kötülüğü temizleyemez, kendisini aklayamaz. Fakat işlenen günah, kul ile Allah (cc) arasındaki bağı zedeleyen türden ise, elbette bu durumda tevbeden sonra yapılacak her türlü iyilik, günahı temizleyecektir. Zira kötülükleri ancak iyilikler silebilir.

Takva, Müslüman’ın salih amel işleyerek Allah’ın (cc) azabından kendini koruması anlamına geldiğine göre, salih amel sadece günahları silmekle kalmaz, aynı zamanda mümin için ‘takva’ zırhına dönüşür ve günah işlemesine mani olur. Zaten Müslüman, "Nerede olursan ol Allah’a (cc) karşı gelmekten sakın; (işlediğin) bir kötülüğün arkasından hemen bir iyilik yap ki onu yok etsin..." nebevî buyruğu doğrultusunda hareket eder ve böylece kendisini korumuş olur. ‘Salâh, iyilik, güzellik’, müminin sadece ibadet hayatına değil, onun ahlâkına ve tüm davranışlarına yansımalıdır. O hâlde her mümin Sevgili Nebî’nin (sas) öğrettiği şu duayı sık sık tekrarlamalıdır:

"...Allah’ım, beni amellerin en güzeline ve ahlâkın en güzeline kavuştur. Onların en güzeline ancak sen ulaştırırsın. Beni kötü işlerden ve kötü ahlâktan muhafaza et. Bunlardan ancak sen koruyabilirsin."

Ölümü hâlinde kulun kendisiyle birlikte gidecek olan ve mizanın sevap kefesini kendi lehine ağırlaştıracak olan hiç kuşkusuz kulun salih amelleridir. "Her nefis yarın için ne hazırladığına bir baksın." ilâhî emrinde kastedilen hazırlık da salih amellerden başka bir şey değildir. Elbette Allah’ın (cc) rahmeti ve lütfu olmaksızın sadece işlediği iyi ameller sayesinde kul cennete giremez. Ancak müminin, âhirete dair kaygılarını azaltacak ve ebedî kurtuluş için bir umut kaynağı olacak iman ve salih amelden başka sermayesi de yoktur.

"De ki: "Çalışın, yapın. Yaptıklarınızı Allah (cc) da, Resûlü (sas) de, müminler de göreceklerdir. Sonra (duyular dışında kalan) gaybı da, görülen âlemi de bilen Allah’ın (cc) huzuruna döndürüleceksiniz. O da size bütün yapmakta olduğunuz şeyleri haber verecektir.""

Şu hâlde, "Kim Rabbine kavuşmayı umuyorsa, salih amel işlesin ve Rabbine (cc) ibadette hiçbir şeyi O’na (cc) ortak koşmasın!"

Kaynak: Diyanet Hadislerle İslam

Varlığını koruyabilmek için bazen savaş kaçınılmaz olur. Savaşta ise yenmek de yenilmek de vardır. Nitekim Bedir savaşını kazanan Müslümanlar, Uhud savaşını kazanamamışlardı. Bu ayet bir teselli mahiyetinde olup kazanmak için inancın rolüne dikkat çekmektedir ve aynı zamanda müminlere bir vaattir. Yenilen taraf, olanlardan ders alıp sağlam inancını ve kararlı iradesini koruyabilirse, kaybettiklerini gelecekte geri alabilir ve nice zaferler kazanabilir.

Müslümana ümitsizlik yakışmaz.
“Garbın afakını sarmışsa çelik zırhlı duvar,
Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var.
Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar,
‘Medeniyet’ dediğin tek dişi kalmış canavar?”

(M. Akif Ersoy)

Entüm: Siz.
Lâ tahzenû: Üzülmeyin.

Allah, eceli gelince hiç kimsenin ölümünü ertelemez. Allah yapıp ettiklerinizden tamamen haberdardır. (Münâfikûn, 63/11)

“İnsan, hem fizik alemle hem de metafizik alemle irtibatı bulunan müstesna bir varlıktır”

Başkan Arpaguş, Gençlik ve Spor Bakanlığı Riva Kamp Eğitim Merkezi’nde yaptığı konuşmada, Yüce Allah’ın insanı en güzel biçimde yarattığını ve insana birtakım ayırıcı özellikler bahşederek belli bir amaç için dünyaya gönderdiğini belirterek, “Hayat yolculuğunda insanı diğer varlıklardan ayıran en önemli özellik, onun hem maddi hem de manevi yönünün bulunmasıdır. İnsan, hem fizik alemle hem de metafizik alemle irtibatı bulunan müstesna bir varlık, kamil bir varlıktır. Onun bu iki yönünü birbirinden ayrı düşünemeyiz.” ifadelerini kullandı.

“Hiç kimse, inancı dışlayarak tam anlamıyla huzurlu bir hayatı elde edemez”

İnsanın biyolojik ihtiyaçları olduğu gibi psikolojik ihtiyaçları da olduğunu söyleyen Başkan Arpaguş, “Beşeri gereksinimleri kadar manevi ihtiyaçları da bulunmaktadır. Fıtri bir eğilim olan inanma duygusu, söz konusu manevi ihtiyacın bir yansımasıdır. Zira insan, yaşadığı hayatı, ölümü ve tüm varlık alemini inancı sayesinde anlamlandırabilmektedir. Dolayısıyla hiç kimse, inancı dışlayarak veya maneviyatı yok sayarak tam anlamıyla huzurlu bir hayatı elde edemez.” şeklinde konuştu.

“Kalp ne kadar iyi ve güzel olursa yapılan işler de o kadar iyi ve güzel neticeleri doğuracaktır”

“İnancın karar ve istikrar merkezi ise kalptir. Kalp, bir maneviyat karargahıdır. Aynı zamanda kişinin maddi yönü üzerinde de kalbin belirleyici bir rolü vardır. Kalp, insanın hayat kalitesini tayin eden, onun insani ve ahlaki açıdan keyfiyetini şekillendiren en temel unsurdur.” diyen Başkan Arpaguş, şu ifadelere yer verdi:

“Nitekim Sevgili Peygamberimiz Efendimiz (s.a.s), ‘Dikkat edin! Vücutta öyle bir et parçası vardır ki o iyi, doğru ve düzgün olursa bütün vücut iyi, doğru ve düzgün olur; o bozulursa bütün vücut bozulur. Dikkat edin! O, kalptir.’ buyurmaktadır. İnancın ve hayata yön veren duyguların merkezi olan kalp ne kadar sağlam olursa insan o kadar güçlü ve güvende olacaktır. Kalp ne kadar iyi ve güzel olursa yapılan işler de o kadar iyi ve güzel neticeleri doğuracaktır.”

“Maneviyatı güçlü olan istikametini muhafaza edebilecektir”

İnsanın hayat serüveninde karşılaştığı zorluklarla mücadeledeki başarısı, kalbinin sıhhat ve safiyetini korumasına bağlı olduğunu dile getiren Başkan Arpaguş, “Kalbi selim olan ve dolayısıyla maneviyatı güçlü olan, elbette her zorluğun üstesinden gelebilecek ve istikametini muhafaza edebilecektir. Bu sebeple insanı maddi ve manevi boyutuyla bir bütün olarak ele alan İslam, ona kalbini olumsuz duygu ve düşüncelerden arındırmanın yollarını göstermiştir. İnsanlığa akıl, kalp ve ruh bütünlüğü içerisinde kapsamlı bir hayat tasavvuru sunmuştur.” ifadelerini kullandı.

“Sünnetin hayat veren rehberliği sayesinde insan, itminan bulmuş bir hayata ulaşma imkanı bulabilmektedir”

Başkan Arpaguş, “İslam’ın ortaya koyduğu hayat tasavvuru, insanın hem dünya hayatını anlamlandırmasına hem de manevi yönünü sağlıklı bir şekilde inşa etmesine rehberlik etmektedir. Vahyin aydınlatıcı ilkeleri ve sünnetin hayat veren rehberliği sayesinde insan, batıl düşüncelerin karanlığından kurtularak sahih bir inanca; nefsin sınırsız arzularının esaretinden sıyrılarak itminan bulmuş bir hayata ulaşma imkanı bulabilmektedir.” diye konuştu.

İçinde yaşadığımız çağın, insanlık tarihinin en büyük imkanlarını barındırdığı kadar en derin krizlerine de sahne olduğunu anlatan Başkan Arpaguş, şunları kaydetti:

“Maddiyatın ön plana çıkarıldığı, haz, hız, rekabet gibi eğilimlerin yaşam standardı haline getirildiği ve ekonomik kaygıların doruğa ulaştığı modern zamanlarda insan, maneviyat açısından derin bir boşluğa ve anlamsızlığa mahkum edilmektedir. Maddi ve dünyevi olanın yegane ölçüt olarak sunulduğu, ölçüsüz tüketimin hayatın merkezine yerleştirildiği günümüzde ne yazık ki kalıcı değerlerin yerini geçici arzular almakta; böylece insan, batıl inanç ve duyguların, süfli emel ve arzuların, düşüncelerin girdabında kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya gelmektedir.”

“Modern insanın en büyük ihtiyacı, ulaştığı bilgiyi anlamlı bir hayat tasavvuruna dönüştürebilmektir”

Hakikat arayışının çıkar hesaplarına yenik düştüğü böyle bir düzlemde yalnızlık, kimlik bunalımı, değer aşınması ve ahlaki yozlaşma gibi sorunların büsbütün hayatı kuşattığını kaydeden Başkan Arpaguş, “Böyle bir vasatta bizlere düşen; insanın aklına, kalbine ve ruhuna hitap eden sahih bir manevi rehberliği hayatla buluşturmak olacaktır. Bu sorumluluk, insanı yargılamadan anlamayı ve fıtratına uygun çözümler sunmayı gerekli kılmaktadır. Zira modern insanın en büyük ihtiyacı, daha fazla bilgiye ulaşmak değil; ulaştığı bilgiyi anlamlı bir hayat tasavvuruna dönüştürebilmektir. Bu noktada çağın dilini vahyin ufkuyla buluşturmak, dinin evrensel ilke ve değerlerini hayatın somut gerçeklikleriyle doğru bir şekilde irtibatlandırmak son derece önemlidir.” şeklinde konuştu.

“Maneviyatın kaybolduğu yerde hayat anlamsız bir koşuşturmaya dönüşmektedir”

Başkan Arpaguş, manevi rehberliğin; problemleri sadece teşhis eden değil, onlara çözüm üreten; bireyin yalnızca zihnine değil, gönlüne de dokunabilen bir yaklaşımı zorunlu kıldığını belirterek, “Çünkü gönüllerin ihmal edildiği yerde bilgi kuru bir malumata, maneviyatın kaybolduğu yerde ise hayat anlamsız bir koşuşturmaya dönüşmektedir. Bu sebeple manevi rehberlik alanındaki tüm çalışmalarımız, insanı yeniden kendisiyle barıştırmaya, fıtratının sesini duymasına yardımcı olmayı, yaratılış gayesini hatırlatmayı ve onu hakikatle buluşturmayı hedeflemelidir.” diye konuştu.

“İstiyoruz ki gençlerimiz büyük bir medeniyetin mensubu olduklarının farkına varsın”

“Diyanet İşleri Başkanlığı olarak bizler, tüm çalışmalarımızı bu anlayışla sürdürüyoruz. Gençlik ve Spor Bakanlığıyla, diğer kurum ve kuruluşlarla bu hedefler doğrultusunda hizmetler üretiyoruz. Aziz milletimize ve özellikle geleceğimizin teminatı olan gençlerimize yönelik rehberlik faaliyetlerimizi ibadet aşkı ve şevkiyle yerine getirmenin çaba ve gayreti içerisindeyiz.” ifadelerini kullanan Başkan Arpaguş, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Amacımız, modern çağın bireyselleştirici ve yalnızlaştırıcı etkileri karşısında, gençlerin akıl ile kalp, bilgi ile hikmet, madde ile mana arasında anlamlı bir bağ kurmalarını sağlamak ve sorumluluk bilincine sahip bireyler olarak geleceğe hazırlanmalarını temin etmektir. Gençlerimizin dinî bilgi ihtiyaçlarını doğru bir yöntemle karşılamakla birlikte onların manevî, ahlaki ve psikososyal gelişimlerine de azami derecede katkı sunabilmektir.

İstiyoruz ki gençlerimiz, öncelikle büyük bir milletin ve medeniyetin mensubu olduklarının farkına varsın ve kendileri için bu minvalde bir hayat ve gelecek inşa edebilsin. İstiyoruz ki gençlerimiz, duygu ve düşüncelerini, hayal ve hedeflerini daima iyiliğe, hayra ve güzelliğe yönlendirebilsinler. İstiyoruz ki gençlerimiz, her türlü kötü alışkanlıktan, yanlış düşünce ve akımlardan uzak duracak bir şuur ve dirayete kavuşabilsin.”

Başkan Arpaguş, “Bugün hamdolsun ülkemiz genelindeki binlerce manevi danışmanlarımızla; GSB’nin gençlik merkezleri ve yurtlarında, TDV yurtlarında, Diyanet Gençlik Merkezleri’mizde, Genç Ofis’lerimizde ve belediyelerin gençlik merkezlerinde yoğun bir şekilde hizmet veriyoruz. Her geçen yıl yeni hocalarımızla hizmet ağımızı ve alanlarımızı daha da genişletiyoruz. Belli periyotlarda düzenlediğimiz hizmet içi eğitim seminerleri ile de bu alanda hizmet veren personelimizin bilgi, beceri ve donanımını en üst seviyeye çıkarmanın gayreti ve çabası içerisindeyiz.” diye konuştu.

“Etkili bir rehberlik için gençlerin dilini ve dünyasını mutlaka keşfetmelisiniz”

“Sizler milletimizin umudu olan gençlerimize hizmet edeceksiniz. Samimiyet ve fedakarlık isteyen, sorumluluğu ağır bir görev icra edeceksiniz. Bu görevi büyük bir hassasiyet ve zarafetle yerine getireceğinize olan inancımız tamdır. Bu noktada önemli gördüğüm birkaç hususu dikkatlerinize arz etmek isterim.” ifadelerine yer veren Başkan Arpaguş, konuşmasını şöyle tamamladı:

“Bilindiği üzere gençler nasihatten daha çok samimiyete ihtiyaç duyar. İçtenlikle dinlenmek ve anlaşılmak ister. Bu sebeple onları anlamaya çalışmalı, dinlediğimizi onlara hissettirmeli, önemsediğimizi ve daima onların yanında olduğumuzu anlatmalıyız.

Gençler, kendilerine ufuk açacak fikirlere, kalplerini güçlendirecek hikmetli sözlere, hayatlarını güzelleştirecek rehberliğe ihtiyaç duyar. Bunun için sağlam bir bilgi birikimine, hikmetli bir üsluba, güçlü bir iletişim becerisine ve örnek bir ahlaka sahip olmalıyız.

Kimlik, aidiyet ve anlam arayışının yoğunlaştığı bir dönemde gençlere yapılacak en büyük iyilik; korkuya değil güvene, yargılamaya değil anlayışa, umutsuzluğa değil ümide kapı aralayan bir rehberlik sunabilmektir.

Etkili bir rehberlik için gençlerin dilini ve dünyasını mutlaka keşfetmeliyiz. Soru ve sorunlarına hassasiyetle yaklaşmalı ve fikirlerine, duygularına, beklentilerine mutlaka değer vermeliyiz. İnanıyorum ki bu yüce ideal, adanmışlık ruhu, bitmeyen bir heyecanla ve Allah’ın rızasını temel alan bir anlayış ve hassasiyetle çalıştığımızda başarı kendiliğinden gelecek ve hizmetlerimiz bereketli meyvelerini mutlaka verecektir.

Bu duygu ve düşüncelerle sözlerime son verirken sizlere görevlerinizde üstün başarılar diliyorum. Gençlik ve Spor Bakanlığımızın koordinatörlüğünde gerçekleştirilen bu eğitimin, hem yürüttüğümüz faaliyetlerin kalitesini artıracağına hem de çalışmalarımıza güçlü bir ivme kazandıracağına inanıyorum. Alacağınız eğitimin şimdiden hayırlara vesile olmasını diliyor; gönül verdiğiniz bu vazifenin gereğini hakkıyla yerine getirmeyi bizlere müyesser kılmasını Cenab-ı Hak’tan niyaz ediyorum. Bu hizmetlerde paydaşımız olan Gençlik ve Spor Bakanlığımızın tüm yöneticilerine, başta Sayın Bakanımızın şahsında şükranlarımı arz ediyor, hepinizi hürmetle ve muhabbetle selamlıyorum.”

Programa, Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Genel Müdürü Metin Akbaş ve manevi danışmanlar katıldı.

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş, İstanbul’da düzenlenen “GSB Gençlik Merkezlerinde Manevi Danışmanlık Yapanlara Yönelik Eğitim” programına katıldı.https://t.co/UWzUy2jjVg pic.twitter.com/SSwuimbVP9

— T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı (@diyanetbasin) June 8, 2026

Ekim ayından bu yana Gençlik Merkezinde her cumartesi günü devam eden kurs programının sonunda gerçekleştirilen etkinlik, İhsangazi Müftülüğü ve İhsangazi Diyanet Gençlik Merkezi ev sahipliğinde yapıldı. Programa katılan öğrenciler, hem eğlenme hem de sosyal yönden gelişimlerine katkı sağlayacak faaliyetlerde bulunma imkanı elde etti.

İhsangazi Diyanet Gençlik ekibi tarafından hazırlanan çeşitli oyunlar, aktiviteler ve etkinliklerle öğrenciler keyifli vakit geçirirken, arkadaşlık bağlarını güçlendirme fırsatı da buldu. Gün boyunca devam eden programda öğrencilere çeşitli ikramlarda bulunuldu.

Programın sonunda öğrencilere hediyeler verildi.

Koç, yaptığı açıklamada, LGS gibi yüksek bilişsel performans gerektiren sınavlar öncesinde beslenmenin dikkat, çalışma belleği ve işlem hızı üzerinde doğrudan etkili olduğunu söyledi.

Düzenli öğün tüketimi ve özellikle kahvaltının çocuk ve ergenlerde akademik performansı olumlu etkilediğini belirten Koç, beynin temel enerji kaynağının glikoz olduğunu, uzun süreli açlığın ise dikkat dağınıklığı ve zihinsel yorgunluğa neden olabileceğini ifade etti.

Sınav döneminde kan şekeri dengesini koruyan sağlıklı ve dengeli beslenmenin odaklanmayı artırdığını vurgulayan Koç, bu durumun bilişsel işlevlerin sürdürülmesine katkı sağladığını kaydetti.

Koç, sınav döneminde öğün düzeninin korunmasının önem taşıdığını vurgulayarak, "Son günlerde amaç, diyet değişikliği değil beslenme stabilizasyonu olmalıdır. Yeni besin denemeleri yapılmamalı, mide, bağırsak toleransı bilinen besinler tüketilmelidir." dedi.

Akdeniz tipi beslenme modelinin tam tahıllı besinler, kaliteli protein kaynakları ve sağlıklı yağlar içermesi dolayısıyla bilişsel işlevleri desteklediğini aktaran Koç, sınav öncesinde dengeli ve düzenli beslenmenin önem taşıdığını dile getirdi.

"Kahvaltı atlandığında kan şekerinde dalgalanmalar oluşabilir"

Kahvaltının sınav performansı açısından kritik öneme sahip olduğuna dikkati çeken Koç, şunları kaydetti:

"Kahvaltı yapılmadığında kan şekerinin düşme eğilimi, dikkat dağınıklığı ve mental yorgunluk görülebilir. Çalışmalar, kahvaltı yapan öğrencilerin özellikle dikkat testlerinde daha yüksek performans gösterdiğini ortaya koymaktadır. Kahvaltı atlandığında kan şekerinde dalgalanmalar oluşabilir. Bu durum sınav sırasında dikkat kaybı, motivasyon düşüklüğü ve zihinsel yorgunlukla ilişkilidir. Uzun süreli açlık ayrıca stres hormonlarını artırarak kaygıyı da şiddetlendirebilir."

Koç, sınav sabahı yapılacak kahvaltıda yumurta, peynir, tam tahıllı ekmek, süt veya yoğurt ile ceviz, fındık ve badem gibi kuruyemişlere yer verilmesini önerdi.

Yumurta, peynir, süt ürünleri ve kuruyemişlerin bilişsel performansı destekleyen besinler arasında yer aldığını ifade eden Koç, bu besinlerin dengeli şekilde tüketilmesinin hem tokluk süresini uzattığını hem de sınav sırasında dikkat ve odaklanmanın sürdürülmesine yardımcı olduğunu kaydetti.

Koç, sınav kaygısının bazı öğrencilerde iştahsızlığa neden olabileceğini belirterek, "Akut stres iştahı baskılayabilir. İştahsızlık durumunda yoğun bir kahvaltı yerine küçük hacimli, sıvı veya yarı sıvı besinler tercih edilmelidir. Muz ve süt. Kefir. Yoğurt ve meyve. Süt, yoğurt, kefir, meyve ve tam tahılların olduğu içecekler de hazırlanabilir." dedi.

Şekerli gıdalar ve enerji içeceklerine karşı da uyarılarda bulunan Koç, bu ürünlerin sınav performansını olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Basit şeker içeren gıdaların kan şekerinde ani yükseliş ve düşüşlere yol açarak dikkat dağınıklığına neden olabileceğini ifade eden Koç, enerji içeceklerinin ise yüksek kafein ve şeker içerikleri nedeniyle kaygıyı artırabileceğini kaydetti.

"Fazla yağlı ve baharatlı yiyecekler uyku kalitesini olumsuz etkileyebilir"

Sınavdan bir gün önceki akşam yemeğinin hafif ve dengeli olması gerektiğinin altını çizen Koç, fazla yağlı ve baharatlı yiyeceklerin uyku kalitesini olumsuz etkileyebileceğini, öğrencilerin sindirimi zorlayabilecek besinlerden uzak durmalarının faydalı olacağını ifade etti.

Koç, su tüketiminin de sınav performansı açısından önemli olduğuna dikkati çekerek, hafif düzeydeki sıvı kaybının bile dikkat ve kısa süreli belleği olumsuz etkileyebileceğini, bu nedenle sınav günü su tüketiminin gün içine yayılması gerektiğini söyledi.

Ailelerin sınav döneminde yemeği başarıyla ilişkilendirmemesi, öğrenciler üzerinde fazla baskı kurmaması gerektiğini belirten Koç, son günlerde yeni besinlerin denenmemesi ve enerji içecekleri gibi yanlış alternatiflere yönlendirilmemesi gerektiğini de kaydetti.

‎Programın açış konuşmasını yapan Sakarya İl Müftüsü Vekili Burhan Bilgin, aile kurumunun toplumun temel taşı olduğunu belirterek, eşler arasındaki sevgi, saygı ve anlayışın aile huzurunun temel unsurları olduğunu vurgulayarak, bu tür programların aile bilincinin güçlenmesine önemli katkılar sunduğunu söyledi. 3 hafta boyunca farklı konu ve konuklarla gerçekleştirilecek aile okulunun ilk programına katılanlara teşekkür eden Bilgin, programın hayırlara vesile olmasını temenni etti.

Sonrasında kürsüye gelen ‎Prof. Dr. Nevzat Tarhan, aile içi iletişimin bireylerin ruh sağlığı ve çocukların kişilik gelişimi üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Eşler arasında sağlıklı iletişimin temelinde empati, karşılıklı anlayış ve etkili dinleme becerilerinin bulunduğunu ifade eden Tarhan, “Aile içerisinde iletişim kurarken haklı olmaktan çok ilişkiyi korumayı öncelemek gerekir. Eşlerin birbirini anlamaya çalışması, sorunların büyümeden çözülmesinde önemli rol oynar.” dedi.

‎Anne ve baba davranışlarının çocukların gelecekteki karakter yapısını şekillendirdiğini belirten Tarhan, çocukların en çok anne ve babalarının davranışlarını model aldığını vurguladı. Dijital çağda aile içi iletişimin daha da önem kazandığını ifade eden Tarhan, aile bireylerinin birlikte kaliteli zaman geçirmelerinin ve açık iletişim ortamı oluşturmalarının önemine değindi.

‎Prof. Dr. Nevzat Tarhan’ın konuya ilişkin değerlendirmelerinin ardından program soru-cevap bölümüyle devam etti. Katılımcıların sorularını yanıtlayan Tarhan, aile hayatında karşılaşılan çeşitli sorunlara ilişkin görüş ve önerilerini paylaştı.

‎Programa Sakarya Cumhuriyet Başsavcısı Hasan Uğurlu, Sakarya Büyükşehir Belediye yetkilileri, kurum/ kuruluşların müdürleri, STK temsilcileri, ADRM/B Koordinatör ve üyeleri ile çok sayıda vatandaş iştirak etti.

‎Program, hediye takdimi ile sona erdi.

Günümüzde ibadete açık olan camide, Müslümanlar namazlarını kılmayı sürdürürken, yapı aynı zamanda şehrin en önemli turistik mekanlarından biri olarak öne çıkıyor.

DUYARLILIK

Muhterem Müslümanlar!

Mutlu bir insan, huzurlu bir toplum için gerekli olan erdemlerden biri de duyarlılıktır. Duyarlılık, kendimiz için istediğimiz iyilikleri başkaları için de istemektir. Sorumluluklarımızı fark edip onları yerine getirmenin gayretinde olmaktır. Duyarlılık, insanların can ve malını, kendi can ve malımız gibi kıymetli; insanların izzet ve şerefini, kendi izzet ve şerefimiz gibi mukaddes bilmektir.

Aziz Müminler!

Ailemize, toplumumuza ve bütün insanlara karşı duyarlı olmak, Müslüman olmamızın bir gereğidir. Yüce Rabbimiz, “Ey iman edenler! Sorumluluklarınıza dikkat edin. Siz doğru gittiğiniz takdirde yanlış yola sapanlar size zarar veremez”[1] buyurmaktadır. Evet, nemelazımcı ve vurdumduymaz olmak Müslümana yakışmaz. O, sorumluluklarını bihakkın yerine getirmenin gayretinde olandır. Duyarlı bir Müslüman; anne babasına, eşine ve çocuklarına saygı gösteren, onlara hoşgörüyle muamele edendir. Toplumsal barışı sağlamak için kardeşlik ahlakını hayatının her alanına aktarandır. Dünyanın neresinde olursa olsun her bir mazlumun acısını, her bir mağdurun sızısını yüreğinde hisseden ve üzerine düşen vazifelerini yerine getirendir.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümandan beklenen, kendisine emanet edilen dünyaya karşı da duyarlı olmasıdır. Nasıl ki evini, işyerini ve ibadethanesini temiz tutuyor ise tüm çevresini de aynı titizlikle temiz tutmasıdır. Müslümandan beklenen; ormanına, toprağına ve suyuna hassasiyet göstermesidir. Yarın, ‘Ciğerlerimiz yanıyor!’ haberleriyle uyanmamak; ‘Barajlarımız kurudu, suyumuz kalmadı!’ endişesiyle yaşamamak için bugünden gerekli tedbirleri almasıdır.

Kıymetli Müminler!

Bütün hayatı ve ibadetleri vakit ile tanzim edilmiş Müslümandan beklenen; zamana karşı da duyarlılık göstermesi, onu boşa harcamamasıdır. Zira çalışmak, Müslümanın şiarıdır. Onun dinlenmesi, bir işi bitirip diğerine başladığındadır. “Mümin, bal arısına benzer. Bal arısı gibi hep güzel, temiz, helal şeyler yer. Hep güzel şeyler üretir, hep iyiliklerin peşinden koşar. Hiçbir şeyi ne döker, ne kırar, ne de ifsat eder”[2] hadis-i şerifi, bu konuyu bizlere veciz bir şekilde özetlemektedir.

Aziz Müslümanlar!

Unutmayalım ki, kendimiz ve çocuklarımız için yaşanabilir bir dünya inşa etmenin yolu; çevremize, vaktimize ve bütün insanlara karşı duyarlı olmaktan geçmektedir.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Nerede olursan ol, Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde ol! Bilerek veya bilmeyerek kötü bir fiil işlersen peşinden iyi bir şey yap ki onu yok etsin. Bir de insanlara güzel ahlâkla davran!”[3]

[1] Mâide, 5/105.

[2] İbn Hanbel, II, 199.

[3] Tirmizî, Birr, 55.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

İstanbul'da dolunay, Büyük Mecidiye Camii ve Süleymaniye Camii ile birlikte görüntülendi.

Arafat ve Müzdelife'de Kurban Bayramı arifesinde vakfe görevlerini yerine getiren, ardından Cemerat'a geçerek "büyük şeytan" olarak ifade edilen "Akabe cemresi"ne 7 taş atan Müslümanlar, daha sonra Kabe'de ziyaret tavafı ve sayı gerçekleştirdi.

Türkiye’den gelen 85 bin hacı adayı da Arafat’a çıkarak, Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş’un yaptığı vakfe duasına hep birlikte “amin” dediler.

1. "Kesimsiz kurban bağışı" vb. adlar altında yapılan bağışların hiçbir dini dayanağı bulunmamakta olup söz konusu bağışlarla kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz.

2. Bir kurban hissesi yalnızca bir kişi içindir. İmkânı olmayan birden fazla kişinin, tek kişilik bir hisseye ortak olabileceği anlayışı dinen doğru değildir.

3. Kurbanlık hayvanın taşıması gereken vasıflar ve kesimle ilgili diğer hükümler, bütün kurban çeşitlerinde aynı olup çeşitli gayelerle veya şükür niyetine kurban edilecek hayvanlarda, yaş gibi bazı şartların gerekli olmadığı inancı yanlıştır.

4. İnsanların bir araya gelerek topluca Hz. Peygamber adına bir kurban hissesine girmeleri şeklinde bir uygulama dinimizde mevcut değildir.

5. Dinimizde kabir kurbanı veya ölü kurbanı adıyla bir kurban türü bulunmamaktadır.

6. Kurban kanının, alna veya araba tekerleği gibi eşyalara sürülmesi inancı doğru değildir.

7. Evli olmayan kimselerin -gerekli mali imkâna sahip olsalar da- kurban kesemeyecekleri anlayışı yanlıştır.

8. Kurban kesim işlemini kadınların yapamayacağı anlayışı doğru değildir. Kesme becerisine sahip olan kişi, erkek olsun kadın olsun, kurban kesimini gerçekleştirebilir.

9. Büyükbaş bir kurbanlığın hissedar sayısının mutlaka 3, 5, 7 gibi tekli sayılarda olması gerektiği anlayışı doğru değildir.

10. Kurbanlık hayvanın gerekli yaşını tamamladığı halde henüz kapak atmamış ise kurban edilemeyeceği şeklindeki anlayış doğru değildir.

11. Kurban etlerinin mutlaka yedi fakire dağıtılması gerektiği şeklindeki anlayış doğru değildir. Kurban etini üçe bölmek müstehaptır.

12. Kurbanlık hayvana ortak olanların bazılarının adak veya akika niyetiyle kurbana iştirak etmesinin kurbana engel olduğu şeklindeki anlayış hatalıdır.

13. Seferî (yolcu) olanın kestiği kurbanın geçersiz olduğu anlayışı doğru değildir.

Din İşleri Yüksek Kurulu

SÖZ AHLAKI VE SOSYAL MEDYA

Muhterem Müslümanlar!

Söz, insanın iç dünyasını dışarıya yansıtan aynasıdır. Güzel bir söz; yaralı kalpleri iyileştiren merhem, kurumuş gönülleri yeşerten can suyudur. Hoş bir kelam; ruhu ilmek ilmek işleyen zarif bir nakış, hataları incitmeden düzelten nazik bir hitaptır. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Gönül alıcı söz, sadakadır.”[1]

Aziz Müminler!

Sözün tesiri, sesin yüksekliğinde değil; samimiyetin derinliğinde, üslubun inceliğinde gizlidir. Evet, en yakınımıza dahi sesimizi duyuramıyorsak, akrabalarımızla ortak paydada buluşamıyorsak, komşularımıza ulaşmaya bir yol bulamıyorsak, bunun sebeplerinden biri de konuşma usulümüzdür. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s), mümini şöyle tarif etmektedir: “Mümin; insanları karalayan, lânet eden, kaba ve kötü sözlü, hayâsız birisi değildir.”[2]

Kıymetli Müslümanlar!

Gönül kapıları, içeriden açılan kilide benzer; o kilidin yegâne anahtarı ise yumuşak bir sözdür. Kur’an-ı Kerim’de, “Kullarıma söyle, sözün en güzelini söylesinler; yoksa şeytan aralarına girer. Kuşkusuz şeytan, insanların apaçık düşmanıdır”[3] buyrulmaktadır. Bu sebeple; yuvasında huzur arayan, dilini zarafetle süslesin. Evladına ulaşmak isteyen, önce onun gönlüne bir çift tatlı kelamla misafir olsun. Saygınlık bekleyen, dilini doğrulukla mühürlesin. Berekete nail olmak isteyen, sözüne dürüstlük katsın. Hâsılı, Allah Resûlü (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Allah’a ve ahiret gününe inanan, ya hayır söylesin ya da sussun.”^[4]

Değerli Müminler!

Söz ahlakının en çok ihlal edildiği alanların başında dijital mecralar gelmektedir. Kimi insanlar, sanal kumar ve uyuşturucu madde gibi bağımlılıklarla; kimileri de şiddete sevk eden dijital oyunlar aracılığıyla kötülüğün günden güne yayılmasına zemin hazırlamaktadır. Kimi insanlar; kimliklerini gizleyerek kalp kırmayı, başkalarının şahsiyetine, şeref ve haysiyetine dil uzatmayı marifet saymaktadır. Kimileri de yalan haberler ile toplumun sinesine fitne ve fesat tohumları ekmektedir. Yüce Rabbimizin bu husustaki uyarısı gayet açıktır: “İnsanın yanında, söylediği her sözü kaydeden bir melek mutlaka hazır bulunur.”^[5]

Aziz Müslümanlar!

Bizler, teknolojik imkânlarla gelen tehlikeleri, fırsatların arkasına gizlenmiş sinsi tuzakları fark edebilirsek, sanal âlemin zararlarını asgari düzeye indirebiliriz. Dijital teknolojileri, etik değerlerimizi gözeterek kullanabilirsek, kültürümüzle bağdaşmayan söz ve içeriklerden kendimizi ve ailemizi muhafaza edebiliriz.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Faydasız söz ve davranışları terk etmesi, kişinin iyi bir Müslüman olduğunun göstergesidir.”[6]

[1] Buhârî, Cihâd, 128.

[2] Tirmizî, Birr, 48.

[3] İsrâ, 17/53.

[4] Buhârî, Edeb, 31.

[5] Kâf, 50/18.

[6] Tirmizî, Zühd, 11; Muvatta’, Hüsnü’l-hulk, 1.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hz. Peygamber ^(s.a.s.), Kurban Bayramı’nda Allah katında en sevimli ibadetin kurban kesmek olduğunu, kurbanın kesilir kesilmez Allah katında makbul olacağını ve kurban edilen hayvanın her bir parçasının kişinin hayır hanesine kaydedileceğini ifade etmiştir. ^{(Tirmizî, Edâhî, 1 [1493]; İbn Mâce, Edâhî, 3 [3126])}

Allah Teâlâ’nın rızasını kazanmak niyetiyle, karşılıksız olarak fakir ve muhtaçlara yardım etmek, iyilik ve ihsanda bulunmak da Müslüman’ın önemli vazifelerinden biridir. Zaruret derecesinde ihtiyaç içerisinde bulunan kimseye yardım etmek dinimizde farz kabul edilmiştir. Ancak bu iki ibadetin birbirinin alternatifi olarak sunulması doğru değildir. Bu sebeple kesme olmadan hayvanı, sadaka olarak bir kişiye vermek kurban yerine geçmez. ^{(İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 6/320)} Aynı şekilde kurban bedelini de yoksullara ya da yardım kuruluşlarına vermek suretiyle, kurban ibadeti ifa edilmiş olmaz.

Şâfiî mezhebinde, genel olarak yukarıda sayılan kusurlardan birinin bulunması, bir hayvanın kurban olmasına engel teşkil ettiği gibi uyuz olan hayvanlar ile yem yemesini engelleyecek derecede dişlerinin bir kısmı dökülmüş olan hayvanların da kurban edilmesi caiz değildir. ^{(Nevevî, el-Mecmû‘, 8/399-404)}

Akıl sağlığı yerinde, hür, mukîm ve dinî ölçülere göre zengin sayılan mümin, İlâhî rızayı kazanmak gayesiyle kurbanını kesmekle hem Cenâb-ı Hakka yaklaşmakta, hem de maddî durumlarının yetersiz olması sebebiyle kurban kesemeyenlere yardımda bulunmaktadır. Bu ibadetin ruhunda Hakk’a yakınlık ve halka fedakârlıkta bulunma anlayışı vardır. Kurban, bir Müslüman’ın bütün varlığını, gerektiğinde Allah yolunda feda etmeye hazır olduğunun bir nişanesidir.

Mezheplerin çoğuna göre, udhiye kurbanı kesmek sünnettir. ^{(İbn Rüşd, Bidâyetü'l-müctehid, 2/191)} Hanefî mezhebinde ise tercih edilen görüş, kurbanın vâcip olduğudur. ^{(Merğînânî, el-Hidâye, 4/355)} Kurban, -fıkhî hükmü ne olursa olsun- Müslüman toplumların belirli simgesi ve şiarı sayılan ibadetlerden biri olarak asırlardan beri özellikle milletimizin dinî hayatında önemli bir yer tutmaktadır.

Halk arasında "Yeşil Camii" olarak bilinen Köprülü Mahallesi'ndeki cami, havaların ısınmasıyla gözleri şenlendiren görünüme kavuştu.

TOPLUMSAL SORUMLULUKLARIMIZ

Muhterem Müslümanlar!

İslam, kişinin; Rabbine ve kendisine karşı görevleri yanında, ailesine ve içinde yaşadığı topluma karşı sorumluluklarını da düzenleyen bir dindir. Allah Resûlü (s.a.s)’in hadislerinde yer alan şu ifade ne kadar da önemlidir: “Üzerinde kendinin hakkı vardır. Rabbinin hakkı vardır. Misafirinin hakkı vardır. Ailenin hakkı vardır. O halde her hak sahibine hakkını ver!”[1]

Aziz Müminler!

Eşlerin sevgi ve saygıyla birbirine bağlı kaldığı, büyüklere hürmetin eksik edilmediği, çocuklarla bereketlenen bir aile yuvası kurmak, onu korumak ve güçlendirmek insani ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Zira kişinin; ruhsal, duygusal ve zihinsel olarak huzur bulduğu, inanç ve medeniyet değerleriyle buluştuğu ilk yer ailesidir. Erdemli bireylerin oluşturduğu faziletli bir toplum ve barış içinde bir dünya inşa etmenin yolu aileden geçmektedir. Yüce Rabbimiz, “Kendileri ile huzur bulasınız diye size kendi türünüzden eşler yaratması ve aranıza sevgi ile merhamet koyması O’nun varlığının delillerindendir”[2] buyurarak, bizlere, ailenin ilahî bir lütuf olduğunu hatırlatmaktadır. Dolayısıyla hiçbir yapı, aile kurumunun alternatifi değildir. Ve yine hiçbir şey; eşlerin birbirlerine duyduğu muhabbetin, çocukların verdiği neşenin, anne ve babanın hissettirdiği mutluluğun, dede ve ninenin sağladığı güvenin yerini asla dolduramaz.

Kıymetli Müslümanlar!

Dinine bağlı, mukaddesatına saygılı nesiller yetiştirmek, ihmal edemeyeceğimiz diğer bir sorumluluğumuzdur. Ecdadımızdan bize miras kalan; kimlik, aidiyet ve fedakârlık gibi hasletleri gençlerimize kazandırmak asli vazifelerimizdendir. Evlatlarımıza değer vermek, onları dinlemek, iki cihan saadetleri için kendilerine rehberlik etmek vazgeçemeyeceğimiz görevlerimizdendir. Allah Resûlü (s.a.s), bu hususta bizleri şöyle uyarmaktadır: “Bakmakla yükümlü olduğu kimseleri ihmal etmesi, kişiye günah olarak yeter.”^[3]

Değerli Müminler!

Engelleri azimle aşmaya çalışan kardeşlerimize ve ailelerine karşı duyarlı olmak ise dini, ahlaki ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Bu sebeple “Kim, kardeşinin ihtiyacını giderirse Allah da onun ihtiyacını giderir”[4] nebevi tavsiyesine uyarak; ibadethanelerimizi, okullarımızı, binalarımızı, sokaklarımızı, engelli kardeşlerimizin kullanabileceği şekilde imar etmeliyiz. Hayatı, özel gereksinimli kardeşlerimiz için kolaylaştırmanın gayretinde olmalıyız.

Aziz Müslümanlar!

Bugün, topyekûn bütün insanlık, pek çok yıkıcı unsurla karşı karşıyadır. Hiçbir sınır ve değer tanımayanlar tarafından; dijital mecralar, reklamlar, televizyon programları ve filmler aracılığıyla toplumun yapı taşı olan aile müessesesi zayıflatılmak istenmektedir. Sapkın akımlar ve batıl ideolojiler eliyle, gençlerin zihin dünyaları bulandırılmaya çalışılmaktadır. Böylesine bir çağda bize düşen; Rabbimizin emirlerine hakkıyla uymak, fıtratımıza sahip çıkmak, nebevî ahlakı ailemize ve nesillerimize aktarmaktır.

Hutbemizi, Kur’an-ı Kerim’de yer alan şu dua ile bitiriyoruz: “…Rabbim! ‘Bana, anne ve babama verdiğin nimetlere şükretmeyi, razı olacağın işleri yapmayı’ bana nasip et. Neslimi de salih kimseler eyle…”[5]

[1] Tirmizî, Zühd, 63.

[2] Rûm, 30/21.

[3] Ebû Dâvûd, Zekât, 45.

[4] Müslim, Birr, 58.

[5] Ahkâf, 46/15.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

﷽

قُلْ اِنَّ صَلَات۪ي وَنُسُك۪ي وَمَحْيَايَ وَمَمَات۪ي لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَم۪ينَۙ.

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

...اَللّٰهُمَّ مِنْكَ وَلَكَ عَنْ مُحَمَّدٍ وَأُمَّتِهِ.

İBADETLER, BİZİ RABBİMİZE YAKINLAŞTIRIR

Muhterem Müslümanlar!

İbadetlerimiz, bizi; Rabbimize yakınlaştıran, O’nun rızasına ulaştıran ve güzel ahlakla donatan kulluk vazifemizdir. “De ki: Benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm ancak âlemlerin Rabbi olan Allah içindir”[1] ayet-i kerimesi bunun en açık ifadesidir.

Namazımız, bizi günahlardan ve kötülüklerden alıkoyar. Kalbimize ferahlık, ruhumuza huzur verir. Zekâtımız ve sadakamız, malımıza ve ömrümüze bereket katar. Yardımlaşma ve dayanışma bilincinin bütün topluma yayılmasına vesile olur. Orucumuz; gönlümüzü, dünyevi hırs ve tutkuların esaretinden kurtarır. Ahlakımızı olgunlaştırır, bize şahsiyet kazandırır.

Aziz Müminler!

Haccımız ve umremiz, Allah’a teslimiyetimizin nişanesi olan ibadetlerimizdendir. Kur’an-ı Kerim’de, “Haccı ve umreyi Allah için eksiksiz yerine getirin”[2] buyrulmaktadır. Hacı adaylarımızı kutsal beldelere yolcu ettiğimiz şu günlerde bizler biliyoruz ki, haccımız ve umremiz; dili, ırkı ve mezhebi farklı olan Müslümanları bir araya getiren, onlara kulluk bilinci ve ümmet şuuru kazandıran kardeşlik buluşmasıdır. Müminin, Allah’ın sonsuz rahmet ve merhametine sığındığı, samimi tövbeler ve gözyaşlarıyla günahlarının bağışlanmasını umduğu kutlu bir yolculuktur. İnananlara, geçmişin muhasebesini yaparak geleceklerini inşa etme fırsatı sunan yenilenme ve diriliş zamanıdır.

Kıymetli Müslümanlar!

Yüce Rabbimize olan kurbiyyetimizi artıran bir diğer ibadet ise kurbandır. Yine bugünlerde hazırlığına başladığımız kurban ibadetimiz, malımızı ve canımızı Cenâb-ı Hakk’ın yolunda feda edebileceğimizin bir göstergesidir. “Kurbanların etleri ve kanları asla Allah’a ulaşmaz. O’na ulaşacak olan ancak sizin takvanızdır”[3] ayet-i kerimesinde buyrulduğu üzere, kurbandan maksat, Allah’ın emrine boyun eğmektir. O’na olan sadakati izhar etmektir. Kurbandan maksat; bencillik, cimrilik ve tamahkârlık gibi kötü huylardan arınmaktır. Ve kurbandan maksat; gönüllerimizi birbirine açmaktır, birlik ve beraberliğimizi pekiştirmektir. Böylelikle iyiliği yeryüzüne hâkim kılmanın gayretinde olmaktır.

Değerli Müminler!

Kurban, bir iyilik hareketidir. Milletimizi bir umut olarak gören insanlarla aramızda kurduğumuz gönül köprüsüdür. Kurban, yolumuzu hasretle bekleyen kardeşlerimizin hanelerine muhabbet taşımak, sofralarında bayram sevincini yaşatmaktır. Bu vesileyle; arzu eden kardeşlerimiz, vekâlet yoluyla kestirmek istedikleri kurbanlarını, Diyanet İşleri Başkanlığımız ve Türkiye Diyanet Vakfımıza emanet ederek bu iyilik hareketine destek verebilirler.

Yüce Rabbimizden; bizleri, sağlık ve afiyet içerisinde Kurban Bayramı’na ulaştırmasını niyaz ediyoruz. Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu duasıyla bitiriyoruz: “…Allah’ım! Bu kurban Sendendir ve Hz. Muhammed (s.a.s) ile ümmeti tarafından Senin rızan için sunulmuştur.”^[4]

[1] En’âm, 6/162.

[2] Bakara, 2/196.

[3] Hac, 22/37.

[4] İbn Mâce, Edâhî, 1.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

﷽

وَابْتَغِ ف۪يمَٓا اٰتٰيكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَص۪يبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَٓا اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ...

وَقَالَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّي اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

...فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ…

ALIN TERİ MUKADDESTİR

Muhterem Müslümanlar!

İslam; kazanç ile infakı, zanaat ile ahlakı bir araya getiren hayat dinidir. Dinimiz, bütün insanlığı; iş hayatında hak ve hukuka riayet etmeye, helal-haram bilincini kuşanmaya davet etmektedir. Alın terini mukaddes saymakta, helal ve meşru yollardan rızık temin etmeyi ibadet olarak görmektedir. Peygamber Efendimiz (s.a.s), bir hadis-i şeriflerinde bizleri çalışmaya şöyle teşvik etmektedir: “Sizden birinizin, urganıyla sırtında bir bağ odun satması, böylece Allah’ın onun itibarını koruması, verip vermeyecekleri belli olmayan kimselerden bir şeyler istemesinden daha hayırlıdır.”[1]

Aziz Müminler!

Bugün, dini ve insani değerlerin çalışma hayatının dışına itilmeye çalışıldığına şahitlik ediyoruz. Üzülerek ifade edelim ki, biz Müslümanlar da bu yanlış gidişattan nasibimizi almaktayız. Oysaki iş ve ticaret hayatındaki faaliyetler ve elde edilen gelirler, Müslüman için bir amaç ya da bir hedef olmamalıdır. Bilakis, Allah’ın rızasına ulaşmada, iki cihan saadetini elde etmede bir araç olmalıdır. Bu nedenledir ki, biz Müslümanlar; ticaretimizde, alış-verişimizde, işçi ve işveren ilişkilerimizde iyiliği, adaleti ve merhameti esas alan, ahlaki ilkeleri usta-çırak eğitimi çerçevesinde nesilden nesile aktaran bir anlayışı benimsemek durumundayız.

Kıymetli İşçi ve İşveren Kardeşlerim!

İşyerini sadece bir geçim kapısı değil, karşılıklı güvenin hâkim olduğu birer ‘emniyet yurdu’ haline getirmek, herkesin ortak görevidir. Bununla birlikte işçi; Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Allah Teâlâ, işinizi en güzel şekilde yapmanızdan hoşnut olur”[2] nasihatine kulak vermeli; işini, sağlam ve kaliteli yapmalıdır. Yaptığı işin ve çalıştığı işyerinin kendisine bir emanet olduğu bilinciyle hareket etmeli; evine, alın teriyle elde ettiği helal lokmayı götürmenin gayretinde olmalıdır. İşveren ise; Allah Resûlü (s.a.s)’in, “Her kimin yanında kardeşi çalışırsa, ona yediğinden yedirsin, giydiğinden giydirsin. Onlara güçlerini aşan işler yüklemeyin”^[3] emri gereğince, işçiye hakkını tam ve zamanında ödemeye çalışmalı, onun sosyal haklarını gözetmelidir. İşçinin güvenli ve sağlıklı bir ortamda çalışması için gerekli tüm tedbirleri almalıdır. Bu amaçla yapılacak her çalışmanın; sadece bir insanın değil, ailenin ve toplumun geleceğini korumak olduğunu unutmamalıdır.

Değerli Müminler!

İşveren ya da işçi olmanın, insani açıdan hiçbir üstünlüğü yoktur. Allah katında insanların en faziletlisi; imanla nasiplenen, ibadet ve güzel ahlakla hayatını süsleyen, takva elbisesine bürünendir. İnsanların en faziletlisi; hakkaniyeti, dürüstlüğü, yardımlaşma ve dayanışmayı bütün menfaatlerin üstünde görendir.

Hutbemizi, Yüce Rabbimizin şu ayet-i kerimesi ile bitiriyoruz: “Allah’ın sana verdiği şeylerle ahiret yurdunu ara. Dünyadan da nasibini unutma. Allah’ın sana iyilik yaptığı gibi sen de iyilik yap...”^[4]

[1] Buhârî, Zekât, 50.

[2] Beyhakî, Şüabü’l-îmân, 4/334.

[3] Buhârî, Îmân, 22.

[4] Kasas, 28/77.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hazırlıkların aylarca sürdüğü bahçede, laleler en güzel şeklini nisan ortasında alıyor.