• Hz. Ali (ra) halife seçildi. (656)

Kur’an’da duası en çok nakledilen peygamber İbrahim Aleyhisselam’dır. Ülü’l-azm (En yüksek derecedeki) peygamberlerdendir.

Beytullah’ın bulunduğu Mekke için dua eden Hz. İbrâhim Mekke’nin emin bir şehir olmasını dilemiş (el-Bakara 2/126; İbrâhîm 14/35), bölgeyi “haram” (kutsal) ilân ederek orada kan dökülmesini ve dışarıda câiz olan diğer bazı işlerin yapılmasını yasaklamıştır. Kendi zürriyetinden Allah’a itaat eden bir ümmet çıkarmasını, onlara peygamber göndermesini niyaz etmiştir (el-Bakara 2/126-129; İbrâhîm 14/35, 40). İbrâhim ve oğlu İsmâil’in dualarında yer alan bu peygamber onların soyundan gelen Hz. Muhammed’dir. Nitekim İsmâil’in neslinden daha başka peygamber de gelmemiştir. “Ben babam İbrâhim’in duası, kardeşim Îsâ’nın müjdesi ve annemin rüyasıyım” (Müsned, IV, 127, 128; V, 262) hadisi de buna işaret etmektedir. Hz. İbrâhim’in bu duasına şükran nişânesi olmak üzere müslümanlara namazlarda “Salli ve Bârik” dualarını okumaları öğütlenmiştir (Buhârî, “Tefsîr”, 33/10; “Daʿavât”, 31, 32).

Bakara Sûresinde geçen ayetler

– Mekke için yaptığı dua:

İbrâhim, “Rabbim! Burayı güvenli bir şehir yap, halkından Allah’a ve âhiret gününe inananları da çeşitli ürünlerle rızıklandır” diye dua etmişti. Allah buyurdu ki: “İnkâr edene de az bir süre dünya nimetleri veririm, ama sonunda onu cehennemin azabına sürerim. O ne kötü bir sondur!”
(Bakara, 2/126)

- Kâbe için yaptığı dua:

İbrâhim İsmâil’le birlikte o evin (Kâbe’nin) temellerini yükseltiyordu: “Ey rabbimiz! Bizden bunu kabul buyur; şüphesiz sen işitensin, bilensin.
(Bakara, 2/127)

-Zürriyeti için yaptığı dua:

Ey rabbimiz! Bizi sana teslim olanlardan eyle, soyumuzdan da sana teslim olacak bir ümmet çıkar. Bize ibadet usullerimizi göster, tövbemizi kabul et. Şüphesiz tövbeleri kabul eden, merhameti bol olan yalnız sensin.
(Bakara 2/128)

Soyumuzdan, onlara senin âyetlerini okuyacak, kitabı ve hikmeti öğretecek, onları arındıracak bir elçi çıkar rabbimiz! Çünkü yalnız sensin kudret ve hikmet sahibi.”
(Bakara 2/129)

İbrahim Sûresinde geçen dualar

İbrâhim şöyle dua etmişti: “Rabbim! Bu şehri güvenli kıl, beni ve çocuklarımı putlara tapmaktan uzak tut!
(İbrahim, 35)

Rabbim! Putlar insanlardan birçoğunun sapmasına sebep oldu. Bundan böyle kim bana uyarsa o bendendir; kim de bana karşı gelirse artık sen çok bağışlayan, pek esirgeyensin.
(İbrahim, 36)

Ey rabbimiz! Ben zürriyetimden bir kısmını, senin kutsal evinin (Kâbe) yanında tarıma elverişli olmayan bir vadiye yerleştirdim. Bunu yaptım ki rabbim, namazı kılsınlar. İnsanların gönüllerini onlara meylettir ve çeşitli ürünlerden onlara rızık ver ki şükretsinler.
(İbrahim, 37)

Rabbimiz! Şüphesiz ki sen gizlediğimizi de açıkladığımızı da bilirsin. Yerde ve gökte hiçbir şey Allah’a gizli kalmaz.
(İbrahim, 38)

Yaşlılığıma rağmen bana İsmâil’i ve İshak’ı armağan eden Allah’a hamdolsun! Şüphesiz rabbim duaları kabul edendir.
(İbrahim, 39)

Rabbim! Beni ve soyumdan gelecek olanları namazı devamlı kılanlardan eyle; rabbimiz, duamı kabul et.
(İbrahim, 40)

İRabbimiz! Hesap kurulacağı gün beni, anamı, babamı ve müminleri bağışla.”
(İbrahim, 41)

Kur'an Yolu Tefsiri Cilt: 3 Sayfa: 321-322

Hz. İbrâhim’in, güvenli kılmasını Allah’tan istediği şehir Mekke­’dir. Allah Teâlâ önceki âyetlerde (28-34) genel olarak insanlığa verdiği nimetleri hatırlatmıştı. Burada da, Hz. İbrâhim’in duasını kabul etmek suretiyle özel olarak Mekkeliler’e vermiş olduğu nimetleri hatırlatmakta ve bu nimetlere şükretmelerinin gereğine dikkatlerini çekmektedir. Ayrıca Allah’ın verdiği sayısız ve sınırsız nimetlerin şükrünü yerine getiren bir kulun yani Hz. İbrâhim’in Allah’a karşı tutumu, kulluğu, O’na nasıl yalvarıp yakardığı ve O’ndan istedikleri dile getirilmekte, kurtuluşun, Allah’ın birliği ilkesine dayanan Hz. İbrâhim çizgisinde olduğuna işaret edilmektedir.

35. âyette “putlar” diye çevirdiğimiz esnâm (tekili sanem) kelimesi, Allah’tan başka kendisine ilâhî güç veya nitelikler yakıştırılarak tapınma duygusu içerisinde değer verilen ve şirke vasıta kılınan her şeyi ifade eder. “Putlar”dan maksat, onları yapanlar, puta tapmayı icat edip uygulayanlardır. Bu mânada putlar (putperestlik) birçok insanın sapmasına yol açmıştır. Can ve mal güvenliğinin bulunmadığı bir yerde dinî ve dünyevî görevler yerine getirilemeyeceği için Hz. İbrâhim öncelikle beldenin güvenli kılınmasını, sonra da insanlığı mânevî felâketlere sürükleyen putperestlikten hem kendisini hem de soyundan gelenleri korumasını yüce Allah’tan niyaz etmiştir. İbrâhim aleyhisselâm bu şirk vasıtalarından korunan müminleri kendi dininin mensuplarından ve kurtuluşa erenlerden saymış, kendisine karşı gelip isyan edenler hakkında ise, “Sen çok bağışlayan, pek esirgeyensin” diyerek onları Allah’ın af ve bağışına havale etmiştir. Bu durum Hz. İbrâhim’in şefkat ve merhametinin enginliğini göstermektedir.

Hz. İbrâhim’in Hâcer’den İsmâil adında bir oğlu olmuştu; Hz. İbrâhim Allah’tan aldığı bir işaretle Hacer ve oğlu İsmâil’i Mekke’ye götürüp Kâbe yakınlarında tarıma elverişli olmayan, çorak bir vadiye yerleştirdi. Bu esnada Hz. İbrâhim bu vadinin yerleşim merkezi ve güvenli bir belde haline gelmesi için Allah’a dua etti (Bakara 2/126). Müfessirlere göre İbrâhim bu âyetlerde bildirilen duasını da Mekke yerleşim merkezi haline geldikten ve İsmâil ile birlikte Kâbe’yi inşa ettikten sonra yapmıştır (İbn Kesîr, I, 252). Allah Hz. İbrâhim’in duasını kabul ederek Mekke’yi güvenli bir şehir haline getirmiş ve dünyanın muhtelif yerlerinde yetiştirilen ürünlerin gerek hac ve umre gibi ibadetler, gerekse panayır vb. ticarî vesilelerle buraya getirilmesini sağlamıştır (krş. Kasas 28/57; Ankebût 29/67; Mekke ve Kâbe hakkında bilgi için bk. Âl-i İmrân 3/96).

37. âyetteki “İnsanların gönüllerini onlara meylettir” diye çevirdiğimiz cümle, “İnsanlardan bazılarının gönüllerini onlara meylettir” şeklinde de tercüme edilebilir. Bu takdirde sadece müminlerin gönüllerinin meylettirilmesi istenmiş olur. 39. âyet dikkate alındığında Hz. İbrâhim’in bu duayı, eşi Sâre’den olan oğlu İshak’ın dünyaya gelmesinden sonra yaptığı anlaşılmaktadır. Rivayete göre Hz. İbrâhim, oğlu İsmâil doğduğu zaman doksan dokuz yaşında, İshak doğduğunda ise 112 yaşında bulunuyordu (İbn Kesîr, I, 252). Tevrat’ta bu bilgi 86 ve 100 yaş şeklinde geçer (Tekvîn, 16/6; 21/5). Hz. İbrâhim’in daha önce yapmış olduğu duasının kabul olunup (Sâffât 37/100) yaşlılığına rağmen kendisine bu iki çocuğun lutfedilmesini Allah’a hamd ve şükürle karşıladığı görülmektedir. (Hz. İbrâhim’in müşrik olan anne ve babasının affı için dua etmesi hakkında bk. Tevbe 9/114).

Allah’ın azametini ve kudretini belirtme adına yaptığı dualar: Şuâra 26/75-82

Şuarâ Suresi

İbrâhim dedi ki: “İyi de sizin ve önceki atalarınızın neye taptığınızı hiç düşündünüz mü?
(Şuâra, 26/75-76)

İyi bilin ki âlemlerin rabbi dışında taptıklarınız benim düşmanımdır;
(Şuâra, 26-77)

O, beni yaratan ve bana doğru yolu gösterendir.
(Şuâra, 78)

Beni yediren ve içirendir.
(Şuâra, 79)

Hastalandığım zaman bana şifa verendir.
(Şuâra, 80)

Canımı alacak olan, sonra beni yeniden diriltecek olandır.
(Şuâra, 81)

Hesap günü hatalarımı bağışlayacağını umduğum yine O’dur.
(Şuâra, 82)

– İyilerle olmak için yaptığı dua:
Rabbim! Bana hikmet ver ve beni iyiler arasına kat.
(Şuâra, 26/83)

– Her daim iyi olarak anılmak için yaptığı dua:
Arkadan gelecekler içinde iyilikle anılmayı bana nasip eyle!
(Şuâra, 26/84)

– Naîm cennetlerine girmek için yaptığı dua:
Beni, naîm cennetine girenlerden eyle!
(Şuâra 26/85)

– Babası için yaptığı dua:
Babamı da bağışla; kuşkusuz o doğru yoldan sapanlardan oldu.
(Şuâra 26/86)

– Kıyamet günü mahcup olmamak için yaptığı dua:
İnsanların diriltileceği gün ve Allah’a temiz bir kalple gelenler dışında malın da çocukların da fayda vermeyeceği gün beni mahcup etme!”
(Şuâra 26/87-89)

Kur'an Yolu Tefsiri

84. âyette “Bana, sonra gelecekler içinde iyilikle anılmayı nasip eyle!” diye çevirdiğimiz cümledeki “lisân-i sıdk” (doğruluk dili) tamlaması iki türlü yorumlanmıştır:

a) Bu tamlamadaki lisân terimi dille aktarılabilecek, dille ulaştırıla­bilecek şeyleri veya bunları aktaranları ifade için mecaz olarak kulla­nılmıştır. Buna göre Hz. İbrâhim söylediklerinin doğru, gerçek ve yüce mânalar taşıyan sözler olmasını veya kendi soyundan, getirmiş olduğu hak dini sonraki nesillere aktaracak kimselerin gelmesini Allah Teâlâ’dan niyaz etmiştir. Nitekim yüce Allah duasını kabul ederek başta Hz. Muhammed olmak üzere onun soyundan birçok peygamber göndermiş ve Hz. Peygamber’e onun dinine uymasını emretmiştir (bk. Nahl 16/123; krş. Âl-i İmrân 3/95; Nisâ 4/125).

b) Bu tamlama Hz. İbrâhim’in, sonraki nesiller içerisinde iyilikle anılmak istediğini ifade etmektedir. Bundan dolayıdır ki müslümanlar onu önder kabul eder, kendisini ve soyundan gelenleri hayırla anarlar. Yahudi ve hıristiyanlar gibi Ehl-i kitap da aynı şekilde ona ve soyundan gelenlere saygı gösterirler (Zemahşerî, II, 512; krş. Meryem 19/50).

Müfessirler, 89. âyette “temiz bir kalp” diye çevirdiğimiz “kalb-i selîm” tamlamasını şu mânalarda yorumlamışlardır: Şirk ve şüpheden arınmış, iman esaslarına samimiyetle inanmış, mânen sağlıklı (İbn Kesîr, VI, 159), kötülüklerden korunmuş (Esed, II, 749), sünnete gönülden bağlı olup bid‘atlardan uzak duran, mal ve evlât sahibi olduğu için şımarmayan bir kalp (Şevkânî, IV, 103). Râzî’ye göre bu konudaki görüşlerin en doğrusu, kalb-i selîmi, “Cehaletten ve kötü huylardan arınmış kalptir” diye tanımlayan görüştür (XXIV, 151).

Hz. İbrâhim bu duayı yaptığı zaman kendisine peygamberlik görevi verilmişti (Râzî, XXIV, 147; İbn Âşûr, XIX, 145). Bu sebeple müfessirler, meâlinde “hikmet” diye çevirdiğimiz hükm kelimesini birçok yerde “peygamberlik” anlamında yorumlarken, burada 83. âyette “derin bilgi, doğru hüküm verme ve kavrama yeteneği” gibi anlamlarda yorumlamışlardır. Müfessirler, İbrâhim’in babasının affı dışındaki bütün dileklerinin kabul olunduğuna dair çeşitli deliller getirmişlerdir (Râzî, XXIV, 147-150). İbrâhim aleyhisselâm, babasının Allah düşmanı bir putperest olduğunu anlayınca ve bu inancında ısrar ettiğini görünce ondan uzaklaşmıştır (bk. Tevbe 9/114; Meryem 19/42-48). Hz. İbrâhim’in “hep iyilikle anılması” konusundaki duasının bir sonucu olarak her ümmet ona ayrı bir sevgi duymuş ve adını övgüyle anar olmuştur. Müslümanlar namazda ve namaz dışında “salli” ve “bârik” dualarını okurken Hz. Peygamber’le birlikte onu da anarlar.

Evlat istemek için yaptığı dua: Sâffât 37/100
“Rabbim! Bana iyilerden olacak bir evlât ver!”
(Sâffât, 37/100)

Mümtehine Suresi’nde geçen dualar

İbrâhim’de ve ona uyanlarda size güzel bir örneklik vardır; onlar kavimlerine şöyle demişlerdi: Bilin ki bizim sizinle ve Allah’ı bırakıp da taptıklarınızla bir ilişiğimiz yoktur. Sizi (ve değerlerinizi) reddediyoruz. Sizinle bizim aramızda, siz bir tek Allah’a iman edinceye kadar sürüp gidecek bir düşmanlık ve nefret açıkça ortaya çıkmıştır. Ancak İbrâhim’in, babasına “Hiç şüphen olmasın bağışlanman için dua edeceğim, ama Allah’tan sana geleceklere karşı yapabileceğim bir şey de yoktur” demesi başka. Rabbimiz! Sadece sana dayanıp güvendik, sana yöneldik; dönüş de ancak sanadır.

Rabbimiz! Bizi, inkâr edenler için bir sınama konusu yapma. Bizi bağışla ey rabbimiz! Çünkü kudret ve hikmet sahibi olan sensin.
(Mümtehine, 5)

Şüphe yok ki, içinizden Allah’ın lutfuna ve âhiret gününe umut bağlayanlar için onlarda güzel bir örneklik vardır. Kim yüz çevirirse bilsin ki Allah hiçbir şeye muhtaç değildir, her türlü hamde lâyıktır.
(Mümtehine, 6)

Kur'an Yolu Tefsiri

“Güzel bir örneklik” diye tercüme ettiğimiz üsve hasene tamlaması, günümüz davranış bilimleri incelemelerinde, özellikle liderde bulunması gereken nitelikler konusunda önemli bir yere sahip olan “davranış modeli” veya “numune, örnek kişilik” kavramını çağrıştırmaktadır. Bu tamlama Ahzâb sûresinin 21. âyetinde Hz. Peygamber hakkında kullanılmış ve müminlerin onu örnek almaları istenmişti. Burada 4. ve 6. âyetlerde aynı kavram, insanlık tarihinde tevhid mücadelesinin öncü isimlerinden olan Hz. İbrâhim ve ona uyanlar hakkında kullanılarak, şirk ve inkâr batağına saplanıp kalma olgusunun yeni olmadığına dikkat çekilmekte ve bu gibi kimselerle ilişkiler konusunda yararlanılacak önemli bir tecrübeye gönderme yapılmaktadır (Hz. İbrâhim’in, babasının bağışlanması için dua etmesi hakkında bk. Tevbe 9/114; Meryem 19/47).

4. âyetin “ona uyanlar” diye tercüme edilen kısmı için “Hz. İbrâhim’e iman edip ona uyan müminler” ve “Hz. İbrâhim’in döneminde ve ona yakın zamanda yaşayıp ona tâbi olan peygamberler” şeklinde yorumlar yapılmıştır. İbn Atıyye Hz. İbrâhim’le birlikte Nemrud’a karşı mücadele veren bir grubun varlığının bilinmediği gerekçesiyle ikinci yorumu daha kuvvetli bulur (V, 295).

Hz. İbrâhim ve ona uyanların davranışı örnek gösterildiğine göre aynı âyette geçen, “Sizinle bizim aramızda, siz bir tek Allah’a iman edinceye kadar sürüp gidecek bir düşmanlık ve nefret açıkça ortaya çıkmıştır” anlamındaki sert ifadeyi –başka âyetler, özellikle bu sûrenin 7-9. âyetleri ve Resûlullah’ın tatbikatı ışığında– düşmanlık ilân etme, bunu alevlendirme ve nefreti kalıcı kılma amacıyla izah etmek mümkün değildir. Hz. İbrâhim ve tâbileri, inkârcılara onların yolundan uzak olduklarını ve bu tavrın sorumluluğunu paylaşmayacaklarını bildirirken kullandıkları bu ifadeyle, gerçeği açık yüreklilikle ve bütün çıplaklığıyla ortaya koymayı, bu konuda ödün vermeyeceklerini vurgulamayı, özellikle yeni iman etmiş olup bazı tereddütler yaşayanların mâneviyatını yükseltmeyi amaçlamış olabilirler.

5. âyetteki “Bizi, inkâr edenler için bir sınama konusu yapma” şeklinde çevrilen cümle daha çok şöyle açıklanmıştır: “Onları bize galip getirme” veya “Bizi doğrudan yahut onlar vasıtasıyla cezaya çarptırma ki ‘Bunların iddiası doğru olsaydı, güvendikleri Allah onları desteksiz bırakmazdı yahut bu muameleye mâruz kalmazlardı’ şeklinde düşünmesinler ve bu yüzden kendilerinin hakikat üzere olduklarını sanmasınlar. Bizi böyle bir sınamaya, bir imtihana vesile kılma” (Taberî, XXVIII, 64; Şevkânî, V, 245). Bir yoruma göre burada Allah Teâlâ’dan, müminlere karşı inkârcıların imkânlarını genişletmemesi istenmektedir. Çünkü inkârcıların müminlerden daha fazla imkânlara sahip olmaları da müminler için sıkıntı, dolayısıyla bir imtihan sebebi olacaktır (Râzî, XXIX, 302).

İBRÂHİM HAKKI ERZURÛMÎ

1703 yılında Erzurum’un Hasankale ilçesinde doğdu. 9 yaşında Şeyh İsmâil Fakîrullah ile tanıştı ve ilk tahsilini babasıyla birlikte Tillo’da tamamladı.

Erzurum müftüsü şair Hâzık Mehmed Efendi’den Arapça ve Farsça dersler aldı. 1728 yılında yeniden Tillo’ya giderek tasavvufa yöneldi.

1734’te şeyhi İsmâil Fakîrullah’ın vefatı üzerine Erzurum’a döndü. Daha önce babasının da imamlık yaptığı Habib Efendi Camii’nde imamlık yaptı.

1747’de İstanbul’da saray kütüphanesinde yeni astronomiye ilgi duymaya başladı. Kâtib Çelebi’ye ait Cihannümâ adlı eseri bu alandaki en önemli ilham kaynağı oldu.

Özellikle astronomi, anatomi ve meteoroloji alanlarında önemli çalışmalar yaptı. Erzurum’da bulunan Abdurrahman Gazi Dede Tekkesi’nin zâviyedarı oldu.

"Hak şerleri hayr eyler” dizeleriyle başlayan Tefvîznâme adlı şiiri en meşhur nasihat içerikli manzumesi oldu. En önemli eseri Mârifetnâme ile birlikte ardında otuzu aşkın eser bıraktı.

Hocası İsmâil Fakîrullah Hazretleri’nin türbesini, gece ve gündüzün eşit olduğu ekinoks günlerinde sabah güneşinin ilk ışıkları kabrin başına düşecek şekilde tasarladı.

1780 yılında Tillo’da vefat etti ve şeyhinin türbesine defnedildi.

BAZI ESERLERİ

Mârifetnâme
Lübbü’l-kütüb
Mecmûatü’l-irfâniyye
Mecmûatü’l-meânî
Urvetü’l-İslâm
Hey’etü’l-İslâm
Divan

Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başlayan törende konuşan Tekin, geçmişte başörtülü öğrencilerin üniversitede öğrenim görmelerinin bile suç sayıldığını söyledi.

Bakan Tekin, "Çok değil bundan yaklaşık 23-24 yıl önce Türkiye'de şu salonda şu ana kadar konuştuğumuz şeyleri konuşuyor olsaydık kapıda polisler olurdu. Akşam ana haber bültenlerinde irticacı olmakla, anayasal düzene karşı gelmekle itham edilecektik. Abartmıyorum arkadaşlar bu böyle. 1990'lı yılların sonu, 2000'li yılların başına kadar resmi evraklarda var, bir imam hatip lisesi öğretmenimiz, imam hatip okulunun pansiyondaki çocuklarımızı sabah namazına kaldırdığı için disiplin soruşturması geçirmiş. Cuma günlerinin ana haber bültenlerinin rutin konusu, gizlice kaçarak cuma namazına giden öğrencilerin disiplin suçu işledikleri, Türkiye'ye irticanın geldiği üzerine kurgulanmıştır. Koca koca haber spikerleri, işi gücü bırakıp cuma namazına giden üç tane öğrencinin izini sürüyor, haberlerini yapıyordu." diye konuştu.

2002 yılından itibaren etnik ya da dini kimliği sebebiyle inanç ve ibadetlerini yaşamak isteyen kişilerin önündeki bütün engelleri teker teker kaldırdıklarını ifade eden Tekin, bunun hiç kolay olmadığının altını çizdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu perspektif doğrultusunda 2023 yılından itibaren bazı adımlar attıklarını vurgulayan Tekin, şöyle devam etti:

"Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'yle milletimizin bu anlamda geçmişiyle barışık, milli birlik ve beraberliğimizi temin edecek şekilde eğitim alması, çocuklarımızın geçmişine gönül bağıyla olan bağlarını devam ettirebilmesi, çocuklarımızın gönül dünyamız diye tanımladığımız Balkanlar'dan Filistin'e, Kuzey Kıbrıs'tan Türkistan'daki Türki cumhuriyetlere kadar hepsiyle gönül bağını devam ettirecekleri bir müfredatı oluşturduk. Onunla beraber, seçimlik dersleri yine 2023 yılında kategorize ettik. Din ve ahlakla ilgili dersleri bir kategoride topladık. Kültür ve sanatla ilgili dersleri bir kategoride, akademik dersleri de başka bir kategoride topladık. Şu an çok şükür, din ve ahlakla ilgili dersleri almak durumunda olan yaklaşık 5 milyon 200 bin öğrencinin 4,5 milyona yakını, bu dersleri şu anda seçiyor ve okuyor."

Bakan Tekin, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'yle iyi insan yetiştirmenin önündeki engelleri tek tek kaldıracak adımların atılmasına çalışıldığını söyledi.

Eğitimde yapay zekanın önemine dikkati çeken Tekin, "Yapay zeka ve teknolojinin eğitim öğretim süreçlerinde kullanımı kuşkusuz çok önemli. Biz de bunu Bakanlık olarak, eğitim öğretim süreçlerinin bir parçası yaptık. Liselere ve üniversitelere hazırlanan öğrencilerimiz için MEBİ adıyla bir uygulama başlattık, yapay zeka destekli. Geçtiğimiz hafta tanıtımını yaptığımız, yabancı dil ve Türkçe öğrenmek üzere yapay zeka destekli bir uygulama 'DİLİM' adıyla, yine aynı şekilde Bakanlığın merkez teşkilatında karar mekanizmalarını rasyonel bir zemine oturtacak yapay zeka destekli Bakanlık Yönetim Sistemi, şiddet dahil benzeri olaylara müdahale etme anlamında yapay zekadan faydalanacak Duygu Temelli Dijital Esenlik Uygulaması ve benzeri uygulamalarla bu süreci devam ettiriyoruz." ifadelerini kullandı.

- "Yayımladığımız programların odağına iyi insan olmayı yerleştirdik"

İyi insan yetiştirmenin eğitim öğretim süreçlerinin parçası ve doğrudan hedefi olduğunu dile getiren Tekin, "Eğer eğitim öğretim sistemleri iyi insan yetiştirmek üzere kurgulansa, ahlaklı, barışı, insan haklarını önceleyen bir insan yetiştirmek üzere kurgulansa bugün dünyanın hiçbir bölgesinde zulümler, insan hakları ihlalleri, savaşlar olmazdı. Demek ki dünyada savaşlar varsa, insan hakları ihlalleri varsa, mazlum coğrafyalardan bahsediyorsak, bu sürecin içerisinde mutlaka eğitim öğretim süreçlerinin rolü ve yeri var. O yüzden biz eğitimciler şapkamızı önümüze alıp, elimizi vicdanımıza koyup sağlıklı bir şekilde düşünmeliyiz. Biz de bunu yaptık. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli adıyla yayımladığımız programların odağına iyi insan olmayı yerleştirdik." şeklinde konuştu.

İyi insan olmanın Türk milletinin, İslam ümmetinin ihtiyaç duyduğu ahlak seciyelerine sahip kuşak yetiştirmek anlamına geldiğine işaret eden Tekin, dünyanın her tarafında artık yapay zekanın insanlığın yararına kullanılması amacıyla bir süreç başlatıldığını sözlerine ekledi.

MEB Din Öğretimi Genel Müdürü Ahmet İşleyen de 20 binden fazla öğrenci ve 4 binden fazla öğretmenin sürece dahil olduğunu belirterek, projenin amaçlarını anlattı.

Törende Hz. Muhammed'in hayatını konu alan yapay zeka destekli projelerin gösterimleri de yapıldı.

Törenin sonunda ortaokul ve lise öğrencileri arasında yürütülen proje kapsamında farklı kategorilerde dereceye giren öğrencilere ödülleri verildi.

Etkinliğe İlim Yayma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Necmeddin Bilal Erdoğan ve İlim Yayma Cemiyeti Genel Başkanı Yusuf Tülün de katıldı.

Yoğun katılımla gerçekleştirilen açılış programına Bingöl Valisi Cahit Çelik, Bingöl Belediye Başkanı Erdal Arıkan, siyasi parti temsilcileri, İl Müftüsü Orhan İmamoğlu, din görevlileri ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Programda konuşan Bingöl Valisi Cahit Çelik, camilerin İslam medeniyetindeki müstesna yerine dikkat çekerek emeği geçen herkese teşekkür etti.

Vali Çelik, "Camiler, İslam medeniyetinin en önemli sembollerindendir. Asli fonksiyonları gereği camilerimiz, ibadetin yanı sıra birlik, beraberlik ve kardeşliğin de merkezi olmaya devam edecektir. Bizler yeryüzündeki bütün camileri Kâbe-i Muazzama'nın birer şubesi olarak görüyoruz. Peygamber Efendimiz (sas), Medine'ye hicret ettiğinde ilk olarak bir mescit inşa etmiş, böylece hayatın cami merkezli şekillenmesine öncülük etmiştir. Milletimiz de tarih boyunca yerleştiği her coğrafyada önce cami inşa ederek hayatı camiler etrafında şekillendirmiştir. Bu vesileyle camimizin Erentepe Köyü'müze ve ilimize hayırlı olmasını diliyorum." dedi.

İl Müftüsü Orhan İmamoğlu ise camilerin sadece ibadet edilen mekanlar olmadığını belirterek, Asr-ı Saadet'ten günümüze kadar ilim, eğitim, istişare ve kardeşlik merkezleri olarak önemli görevler üstlendiğini ifade etti. Müftü İmamoğlu, İslam medeniyetinde şehirlerin ve toplumların camiler etrafında şekillendiğini, Ashab-ı Suffe örneğinde olduğu gibi camilerin ilim ve irfanın merkezi olduğunu vurguladı.

Konuşmaların ardından Bingöl İl Müftüsü Orhan İmamoğlu'nun duasıyla caminin açılışı gerçekleştirildi.

Kaynarca Mahallesi’nde düzenlenen programa Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, İl Müftüsü Ramazan Dolu, İl Müftü Yardımcısı Abdullah Sucu, Yeşilyurt İlçe Müftüsü Dr. Hüseyin Bayrak ile çok sayıda vatandaş katıldı.

Kur’an-ı Kerim tilaveti ve yapılan duaların ardından caminin temeline ilk harç döküldü. Programda konuşan protokol üyeleri, camilerin yalnızca ibadet edilen mekânlar değil, aynı zamanda birlik, beraberlik ve kardeşlik duygularının pekiştiği önemli merkezler olduğunu ifade ettiler.

Toplam 450 metrekare alan üzerine inşa edilecek olan Yeşilyurt Mescid-i Aksa Camii, aynı anda yaklaşık 700 kişinin ibadet edebileceği kapasiteye sahip olacak. Caminin tamamlanmasıyla birlikte bölge halkının önemli bir ihtiyacına cevap vermesi hedefleniyor.

Temel atma töreni, yapılan dua ve iyi dileklerin ardından sona erdi.

Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başlayan programda, protokol konuşmalarının ardından Düzce İl Müftülüğü İlahi Korosu tarafından eserler seslendirildi.

Programda konuşan Düzce Valisi Mehmet Makas, hafızlık icazeti almaya hak kazanan öğrencileri tebrik ederek hafızlıklarının hayırlı ve mübarek olması temennisinde bulundu. Hafızlığın önemli bir manevi sorumluluk olduğunu ifade eden Makas, öğrencilerin yetişmesinde emeği geçen ailelere, öğreticilere ve kurum yöneticilerine teşekkür etti.

Programda bulunan Diyanet İşleri Başkanlığı Hafızlık Daire Başkanı İbrahim Yılmaz, "Kur'an-ı Kerim'i ezberlemek, hıfzetmek onlar için belki kolay ama gerçekten emek isteyen bir uğraş. Yüce Mevla'nın da yardımıyla bu noktaya geldiler. Çocuklarımızı, kıymetli hocalarımızı, bu meşakkatli yolculukta onlara kol kanat geren ailelerini yürekten tebrik ediyorum. Hepsinden Allah razı olsun diyoruz. Sevgili gençlerimizi tebrik ediyor, hocalarını ve ailelerini kutluyorum." dedi.

Tören, hafızlık icazet belgelerinin takdim edilmesi ve hatıra fotoğraflarının çekilmesiyle sona erdi.

Kurs yönetimi tarafından gerçekleştirilen piknik programı il merkezine bağlı Akkuş köyünde gerçekleştirildi.

İl Müftüsü Hüseyin Okuş’un da öğrencilerle buluştuğu piknikle alakalı açıklamalarda bulunan kurs yöneticisi Enver Kaya; “İl Müftümüz Hüseyin Okuş’un teşrifleriyle kursumuzda hafızlık eğitimine devam eden öğrenci ve personelimizle birlikte anlamlı ve güzel bir etkinlik gerçekleştirdik. Yoğun eğitim sürecine kısa bir mola niteliği taşıyan programımız, muhabbetin, kardeşliğin, dayanışmanın ve gönül birlikteliğinin güçlendiği bir etkinlik oldu. Kur’an’a hizmet yolunda emek veren kıymetli öğrencilerimiz ile fedakarca görev yapan personelimize ve bizleri yalnız bırakmayan İl Müftümüz Okuş’a teşekkür ediyoruz.” ifadelerinde bulundu.

Öte yandan Diyanet İşleri Başkanlığı’nca düzenlenen “Umre Ödüllü Gençlik Bilgi Yarışması”na Hakkari Üniversitesinden katılan gençler piknik keyfi yaşadı.

İl Müftülüğü Gençlik Koordinatörlüğü tarafından organize edilen piknik programı il merkezine bağlı Ağaçdibi Köyü’nde gerçekleştirildi.

Programda gençlere hitap eden İl Müftüsü Okuş,“Umre Ödüllü Gençlik Bilgi Yarışmasına gösterdiğiniz ilgiden dolayı hepinize ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Derslerinizin yanında yarışmaya hazırlandınız, yoruldunuz. Yorgunluğunuzu bir nebze olsun gidermek ve zihnen dinlenmenizi sağlamak amacıyla İl Müftülüğü olarak piknik programı düzenlemeyi uygun bulduk. Sizlerden istirhamım hayatınıza yön verecek öğrencilik yıllarınızı başarılarla geçirmeniz ve bu sıraların kıymetini bilmenizdir. Ülkemiz ve milletimiz yararına olan hayırlı işler üretmenizdir. Yüce Allah hepimizin yar ve yardımcısı olsun.”dedi.

Piknik programına İl Müftüsü Hüseyin Okuş din görevlileri ve yaklaşık 100 öğrenci katıldı.

Seminer kapsamında, AFAD, Adana İl Sağlık Müdürlüğü, Adana Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ve İl Müftülüğü uzman personeli tarafından katılımcılara çeşitli sunumlar gerçekleştirildi.

Seminere İl Müftülüğü Şube Müdürü Yasin Ulusoy, ilçe müftülüklerinde görev yapan vaizler, imam hatipler, müezzin-kayyımlar ve Kur’an kursu öğreticileri katıldı.

Programda, afet ve acil durumlarda sunulan manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin önemi ele alınırken, sahada yürütülecek çalışmalarla ilgili bilgi paylaşımında bulunuldu ve kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesine yönelik istişareler gerçekleştirildi.

Programa İl Müftüsü Ahmet Dilek, İl Millî Eğitim Müdürü Serdal Şimşek, öğretmenler, öğrenciler ve veliler katıldı.

Program, öğrenciler tarafından okunan Kur’an-ı Kerim tilaveti ile başladı. Ardından öğrenciler tarafından şiirler okunup ilahiler seslendirildi.

Programda İl Müftüsü Ahmet Dilek tarafından hatim duası yapıldı.

Programda konuşan İl Müftüsü Ahmet Dilek, Kur’an-ı Kerim’i hatmeden öğrencileri ve onların eğitimine destek olan ailelerini tebrik ederek, “Kur’an-ı Kerim’i okumayı öğrenmek ve onu hayat rehberi edinmek büyük bir nimettir. Bu anlamlı başarıda emeği geçen öğretmenlerimizi, öğrencilerimizi ve velilerimizi gönülden kutluyorum.” dedi.

Öğrencilerin göstermiş olduğu gayret ve başarıdan duyduğu memnuniyeti ifade eden Müftü Dilek, Kur’an-ı Kerim ile bağlarını her zaman canlı tutmaları tavsiyesinde bulundu.

Program sonunda hatim yapan ve çeşitli etkinliklerde dereceye giren öğrencilere hediyeleri takdim edildi.

Yoğun katılımla düzenlenen programa Anamur Kaymakamı Kemal Duru, İlçe Emniyet Müdürü İdris Doğanay, İlçe Jandarma Komutanı Hüseyin Özdoğan, İlçe Müftüsü Mehmet Fidan, Aydıncık İlçe Müftüsü Ahmet Demirer, İlçe Gençlik Spor Müdürü Doğan Kuz, İlçe Kızılay Başkanı Sakine Kuz ve diğer kurum amirleri, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, din görevlileri, Kur'an kursu öğreticileri, öğretmenler, öğrenciler ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Program, saygı duruşu, İstiklal Marşı ve Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başladı.

Programın açılış konuşmasını yapan Anamur İlçe Müftüsü Mehmet Fidan, gençliğin bir milletin geleceğini şekillendiren en önemli unsur olduğunu belirterek, manevi değerlerle yetişen nesillerin güçlü toplumların temelini oluşturduğunu, Gençliği olmayan toplumların yok olmaya mahkum olduğunu, gençliğini iyi yetiştirememiş, kötü ahlaklı gençleri olan toplumlarında yok olmaya mahkum olduğunu, söyledi.

Diyanet İşleri Başkanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile diğer kurumların ortak hedefinin ahlaklı, bilinçli ve değerlerine bağlı bir gençlik yetiştirmek olduğunu ifade eden Fidan, "Amacımız kulluğun ve teslimiyetin zirvesini yaşayan Hz. İsmail'in örnekliğini gençlerimize anlatmak ve onların hayatlarına rehber kılmaktır. Umre ödülü kazanan yavrularımızın kutsal topraklardan manevi kazanımlarla dönmelerini umut ediyoruz." dedi.

Gençlerin dini bilgiye olan ilgisinin memnuniyet verici olduğunu vurgulayan Fidan, yarışmanın en büyük kazanımının ödüllerden ziyade gençlerin elde ettiği manevi birikim olduğunu dile getirdi.

Konuşmasında hayırsever vatandaşların katkılarına da değinen Müftü Fidan, Mersin genelinde derece elde eden bir üniversite öğrencisinin yarım altın ödülünün hayırseverlerin desteğiyle umre ödülüne dönüştürüldüğünü açıkladı.

Anamur Kaymakamı Kemal Duru ise Umre Ödüllü Bilgi Yarışması'nın gençlerin Hazreti Muhammed'i (sas) daha yakından tanımalarına vesile olan önemli bir proje olduğunu söyledi.

Yarışmanın sadece bilgi ölçmeye yönelik bir faaliyet olmadığını belirten Duru, gençlerin manevi gelişimine katkı sağlayan önemli bir eğitim programı olduğunu ifade etti.

Kaymakam Duru, gençlerin gösterdiği ilgiden memnuniyet duyduklarını söyledi.

Kaymakam Duru, "Hazreti Peygamberimizi tanımak, onun merhametini, şefkatini, dostluğa ve komşuluk hukukuna verdiği önemi öğrenmek hem bireysel hem de toplumsal huzurun temelidir. Bu tür projeler gençlerimizin karakter ve şahsiyet gelişimine büyük katkı sunmaktadır." dedi.

Hayırseverlerin desteğiyle İlçemiz sıralamasında Lise düzeyin de ilk üçe giren ve Üniversite düzeyinde ilçe birincisi olan toplam 4 öğrencinin kutsal topraklara gönderileceğini müjdeledi.

Duru, "Hayırsever vatandaşlarımızın destekleriyle dört öğrencimizi umreye göndereceğiz. Bu destek, gençlerimize verilen değerin ve güvenin en güzel göstergesidir." ifadelerini kullandı.

Öğle vakti Havza Müftüsü Cemil Alıcı tarafından kıldırılan cenaze namazı sonrası Kıbrıs gazisi, Memduhiye Mahallesi'ndeki evinde helallik alınmasının ardından mahalle mezarlığında toprağa verildi.

Cenazeye, Kaplan'ın ailesi ve yakınlarının yanı sıra Havza Kaymakamı Mustafa Ayvat, Belediye Başkanı Murat İkiz, Türkiye Muharip Gaziler Derneği Havza Temsilcisi Harun Saat, askeri erkan ile vatandaşlar katıldı.

İcazet programları öncesinde mehteran takımı eşliğinde yürüyüş düzenlendi. Madenciler Anıtı’ndan başlayan yürüyüş, Gazipaşa Caddesi güzergâhından devam ederek Valilik binası önünde sona erdi.

Valilik binası önünde devam eden programda, İstiklal Marşı okundu, dua edildi.

Daha sonra 35 hafız öğrenci için Uzun Mehmet Camii'ndeki icazet programına geçildi.

Kur'an-ı Kerim okunmasıyla başlayan programda konuşan Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet İshak Demir, her yıl yaklaşık 90 bin öğrencinin hafız olmak için eğitim aldığını belirterek, resmi sınavlara girerek hafızlık belgesi almaya hak kazananların sayısının yaklaşık 15 bin olduğunu ifade etti.

Demir, hafız öğrencilere ezberlerini muhafaza etmelerinin yanında Kur’an-ı Kerim’i anlamaya yönelik çalışmalar yapmalarını ve Kur’an’ın mesajlarını hayatlarına yansıtmalarını tavsiye etti.

Programlarda konuşan İl Müftüsü İbrahim Halil Demir ise hafızlığın yalnızca Kur’an-ı Kerim’i ezberlemekten ibaret olmadığını, onu anlamayı, yaşamayı ve muhafaza etmeyi gerektiren büyük bir sorumluluk olduğunu ifade ederek hafızları, ailelerini ve öğreticilerini tebrik etti.

Vali Osman Hacıbektaşoğlu da hafız öğrencileri, ailelerini ve öğreticilerini tebrik ederek başarılarının devamını diledi.

Bülent Ecevit Üniversitesi Sezai Karakoç Kültür Merkezi’nde 42 kız hafız için düzenlenen icazet merasimine de Zonguldak Valisi Osman Hacıbektaşoğlu ve eşi Güney Hacıbektaşoğlu, Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet İshak Demir, İl Müftüsü İbrahim Halil Demir, il protokolü, öğrenciler, veliler ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Kur’an-ı Kerim tilavetleri, ilahiler, dualar ve icazet takdimleriyle devam eden programlar, hafız öğrenciler için yapılan duaların ardından sona erdi.

İlçe Müftüsü Hakan Çağıran, düzenlenen takdim programında, kamu hizmeti bilinciyle görevlerini özveriyle yerine getiren personelin ortaya koyduğu gayretin takdire şayan olduğu ifade etti. Ayrıca sahada yürütülen hizmetlerin vatandaşın memnuniyetine doğrudan katkı sunduğu vurgulanarak, ekip ruhu ve kurumsal aidiyet anlayışının önemine dikkat çekildi.

Çağıran, program kapsamında başarı belgelerini personele tek tek takdim ederken özverili çalışmalarından dolayı kendilerine teşekkür etti.

Din görevlileri de, sunulan din hizmetlerinin kalitesini artırmaya yönelik çalışmaların aynı kararlılıkla sürdürüleceğini belirttiler.

Bilecik’te gerçekleştirilen yarışmada başarılı olan öğrenciler için İl Müftülüğünde ödül programı düzenlendi.

Müftülük makamında gerçekleştirilen törende konuşan İl Müftüsü Ahmet Dilek, öğrencileri ve ailelerini tebrik ederek başarılarının devamını diledi.

Müftü Dilek konuşmasında, "Gençlerimizin dini, milli ve manevi değerler konusunda bilgi sahibi olmaları ve bu değerleri hayatlarına yansıtmaları büyük önem taşımaktadır. Yarışmaya katılan tüm öğrencilerimizi gayretlerinden dolayı kutluyor, dereceye giren öğrencilerimizi ve ailelerini tebrik ediyorum." ifadelerini kullandı.

Dereceye giren öğrencilere ödüllerinin takdim edilmesinin ardından program, çekilen hatıra fotoğraflarıyla sona erdi.

Malatya İl Müftülüğü tarafından düzenlenen açılış programına Malatya Valisi Seddar Yavuz, Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, İl Müftüsü Ramazan Dolu, Battalgazi Belediye Başkanı Bayram Taşkın, Almanya Essen Din Hizmetleri Ataşesi İbrahim Halil Karaman, DİTİB NRW Eyalet Bölge Birliği Başkanı Ercan Mumcu, il protokolü ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Türkiye Cumhuriyeti Essen Din Hizmetleri Ataşeliği ile Almanya Essen DİTİB Bölge Birliği tarafından yaptırılan caminin açılış programı, 2017 Dünya Kur’an-ı Kerim Güzel Okuma Yarışması birincisi Habib Deveci’nin Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başladı.

Programda konuşan Malatya Valisi Seddar Yavuz, deprem sonrasında devlet-millet dayanışmasıyla yürütülen çalışmalar sayesinde şehrin her alanda yeniden ayağa kalktığını belirterek, ibadethanelerin yeniden inşa edilmesinin toplumsal birlik ve moral açısından büyük önem taşıdığını söyledi. Vali Yavuz, caminin yapımında katkısı bulunan tüm kişi ve kuruluşlara teşekkür etti.

İl Müftüsü Ramazan Dolu ise yaptığı selamlama konuşmasında, depremde büyük yıkım yaşayan Malatya'da camilerin yeniden inşa edilmesinin sadece bir bina yapımı olmadığını, aynı zamanda manevi hayatın yeniden canlanması anlamına geldiğini belirtti. Dolu, hayırseverlerin ve yurt dışındaki vatandaşların destekleriyle depremde zarar gören camilerin birer birer yeniden hizmete açıldığını ifade etti.

Almanya Essen Din Hizmetleri Ataşesi İbrahim Halil Karaman da konuşmasında, yurt dışında yaşayan vatandaşların memleketlerine olan bağlılığının en güzel örneklerinden birinin bu eser olduğunu vurgulayarak, caminin Malatya'ya hayırlı olmasını temenni etti.

DİTİB NRW Eyalet Bölge Birliği Başkanı Ercan Mumcu da deprem sonrası Malatya'nın yeniden ayağa kalkma sürecine katkı sunmaktan memnuniyet duyduklarını ifade ederek, caminin yapımında emeği geçen herkese teşekkür etti.

760 metrekarelik alan üzerine inşa edilen Hacı Mehmet Turgut Camii, aynı anda 600 kişinin ibadet edebileceği kapasiteye sahip bulunuyor. Cami bünyesinde ayrıca 4-6 Yaş Kur’an Kursu, taziye evi ve lojman da yer alıyor.

Deprem sonrası yeniden inşa edilen önemli eserlerden biri olan Hacı Mehmet Turgut Camii, kılınan Cuma namazıyla birlikte ibadete açıldı. Program, namazın ardından vatandaşlara yapılan yemek ikramıyla sona erdi.

Muharrem ayı içerisinde oruç tutmak müstehabtır. Bu ayın başında, sonunda veya ortasında yani 13, 14, 15’inci günlerinde ya da 9, 10 veya 10 ve 11’inci günlerinde oruç tutulabilir.

Resûl-i Ekrem (sas) şöyle buyurmuşlardır: “Ramazan orucu dışında en faziletli oruç, Allah’ın ayı Muharremde tutulan oruçtur. Farzlar dışında en faziletli namaz da gece namazıdır.” (Müslim, Sıyâm, 202-203; Ebû Dâvûd, Savm 55; Tirmizî, Salât, 212; Nesâî, Kıyâmü’l-leyl, 6)
Muharrem ayının onuncu gününe de, âşûrâ günü denmektedir.

Resûlullah (sas), “Âşûrâ günü orucunun önceki yılın (küçük) günahlarına keffâret olacağını umarım.” (Tirmizî, Savm, 48) buyurarak, ümmetine bu günde oruç tutmayı tavsiye etmişlerdir. Âşûrâ günü oruç tutmakla ilgili olarak İbn Abbâs (raa.) şöyle anlatıyor: “Resûlullah (sas) Medine’ye gelince, Yahûdilerin âşûre günü oruç tuttuklarını gördü. Onlara, ‘Bu da ne (niçin oruç tutuyorsunuz)?’ diye sordu. ‘Bu, salih (hayırlı) bir gündür. Allah, o günde İsrâiloğullarını düşmanlarından kurtardı. (Şükür olarak) Mûsâ o gün oruç tuttu.’ dediler. Resûlullah (sas) da, ‘Ben Mûsâ’ya sizden daha yakınım’ buyurup o gün oruç tuttu ve müslümanlara da tutmalarını tavsiye etti.” (Buhârî, Savm, 69; Müslim, Sıyâm 127; Ebû Dâvûd, Savm, 65)

Aşure günü olarak bilinen Muharrem ayının onuncu gününde tek oruç tutulur mu?

Aşure günü oruç tutulurken önemli olan aşure gününü yalnız tutmamaktır. Bir önceki veya sonraki günü ilaveyle iki gün oruç tutulabileceği gibi her ikisini de ilave ederek üç gün de tutulabilir. Çünkü Hz. Peygamber (sas), Yahûdiler sadece Muharrem ayının 10. (âşûrâ) gününde oruç tuttuklarından, onlara benzememek adına öncesine veya sonuna bir gün ilave edilerek oruç tutulmasını tavsiye etmiştir. Bazı rivayetlerde ise bir öncesine ve bir sonrasına ilave ederek üç gün oruç tutulmasını tavsiye etmiştir (Müttekî, Kenzü’l-ummâl, VIII, 570).

2026 yılı 10 muharrem (Aşure) hangi gün?

Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından basılan Diyanet Takvimi'ne göre 2026 yılı Muharrem ayı 16 Haziran Salı günü başladı. 10 Muharrem (Aşure) günü ise, 25 Haziran Perşembe günü.[related-posts id="61884" color="bg-success"][/related-posts]

“Bulgaristan Müslümanları Başmüftülüğü görevine seçilen Sayın Dr. Ahmed Hasanov’u tebrik ediyor, kendisine yeni vazifesinde muvaffakiyetler diliyorum.

Uzun yıllar boyunca Bulgaristan Müslümanlarına büyük bir özveriyle hizmet eden, dinî hayatın güçlenmesine, toplumsal birlik ve beraberliğin korunmasına önemli katkılar sunan önceki Başmüftü Sayın Dr. Mustafa Hacı Aliş’e de emekleri ve kıymetli hizmetleri dolayısıyla teşekkür ediyor, kendisine sağlık, afiyet ve başarılar diliyorum.

Köklü bir geçmişe ve zengin bir manevi mirasa sahip olan Bulgaristan Müslümanları Başmüftülüğünün, ülkedeki Müslüman toplumun birlik ve beraberliğinin güçlenmesine, dini hayatın sahih bilgi ve hikmet ekseninde gelişmesine, kültürel değerlerin korunup gelecek nesillere aktarılmasına yönelik hizmetlerini yeni dönemde de başarıyla sürdüreceğine inanıyorum.

Türkiye ile Bulgaristan Müslümanları arasındaki tarihi, dini ve kültürel bağların daha da kuvvetlenmesine katkı sunacak çalışmaların artarak devam etmesini temenni ediyor; seçim sonuçlarının Bulgaristan’daki Müslüman kardeşlerimiz için hayırlara vesile olmasını Cenab-ı Hak’tan niyaz ediyorum.”

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş:

“Bulgaristan Müslümanları Başmüftülüğü görevine seçilen Sayın Dr. Ahmed Hasanov’u tebrik ediyor, kendisine yeni vazifesinde muvaffakiyetler diliyorum.

Uzun yıllar boyunca Bulgaristan Müslümanlarına büyük bir özveriyle hizmet eden,… pic.twitter.com/JNagE3Adls

— T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı (@diyanetbasin) June 21, 2026

• Amasya Genelgesi (1919)
• Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın vefatı (1780)

Akıl hastalıklarının meşguliyet, şok, telkin, müzik ve ilâçla tedavisini belirterek bugünkü modern psikiyatrinin kurucusu oldu.
eş-Şeyhü’r-Reîs ünvanıyla da bilinen İbn Sînâ, Batı’da Avicenna olarak tanındı. Eserleri pek çok dile tercüme edildi.

22 Haziran 1037'de Hemedan’da vefat etti ve buraya defnedildi.

BAZI ESERLERİ

eş-Şifâ
en-Necât
el-Kanun fi’t-tıbb
el-Mebde ve’l-meâd
el-İşârât ve’t-tenbihât

Saldırıların ardından beldede oluşan yıkım görüntülendi.

BİRLİKTE RAHMET VARDIR

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimizin saygı duyulmasını emrettiği dört aydan[1] biri olan, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Hürmete layık”^[2] olarak zikrettiği Muharrem ayının manevi iklimi içerisindeyiz. Resûl-i Ekrem (s.a.s), “Ramazan’dan sonra tutulan en faziletli oruç, Allah’ın ayı olan Muharrem ayında tutulan oruçtur”^[3] buyurarak, bu mübarek ayın; ibadet ve taatle, hamd ve şükürle, tövbe ve istiğfarla değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatmıştır.

Aziz Müminler!

Önümüzdeki perşembe Âşûrâ gününü idrak edeceğiz. Birçok peygamberin hayatında önemli gelişmelere sahne olan Âşûrâ günü; ne hazindir ki, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Cennet gençlerinin efendisi”^[4] diyerek övdüğü, torunu Hz. Hüseyin Efendimiz ile çoğu Ehl-i Beyt’e mensup yetmişi aşkın Müslümanın Kerbelâ’da acımasızca şehit edildiği gündür.

Kıymetli Müslümanlar!

Kerbelâ, müminlere; birlik ve beraberlik içinde hareket etmeyi, ayrılık ve gayrılığa düşmemeyi hatırlatır. Hak ve hakikati ayakta tutmayı, adaletten ve iyilikten ayrılmamayı anlatır. Kerbelâ, aramıza fitne ve fesat tohumu ekmek, kardeşi kardeşe kırdırmak isteyenlere karşı feraset ve basiretle davranmamızı tavsiye eder. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Birlikte rahmet, ayrılıkta azap vardır”[5] uyarısına kulak vermemizi; sevinci ve nimeti paylaştığımız gibi hüznü ve meşakkati de paylaşmamızı telkin eder.

Değerli Müminler!

Bugün, inananları; acı ve gözyaşına mahkûm etmek, İslam beldelerinin yer altı ve yer üstü zenginliklerini sömürmek isteyen zalimler, başta Gazze ve Filistin olmak üzere birçok farklı coğrafyada yeni Kerbelâlar yaşanması için her türlü yolu denemektedir. Ümmet-i Muhammed olarak bizler de bir daha aynı hüznü yaşamak ve şer odaklarını sevindirmek istemiyorsak, aramızdaki ihtilafları derinleştirmek yerine ortak paydada buluşmanın yollarını aramalıyız. Zira Rabbimiz bir, Peygamberimiz bir, Kitabımız bir, Kıblemiz birdir. Cenâb-ı Hakk’ın, “Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa düşenler gibi olmayın”[6] emri gereğince birbirimize kenetlenmeli; İslam kardeşliğine zarar verecek her türlü söz, tutum ve davranıştan kaçınmalıyız.

Bu vesileyle, başta Hz. Hüseyin ve Ehl-i Beyt-i Mustafa olmak üzere; din, vatan ve mukaddesat uğruna canlarını feda eden bütün şehitlerimizi rahmetle yâd ediyoruz.

Hutbemizi, Allah Resûlü (s.a.s)’in şu uyarısı ile bitiriyoruz: “Birbirinize nefret ve düşmanlık beslemeyin. Birbirinize haset etmeyin. Birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları! Kardeş olun…”^[7]

[1] Tevbe, 9/36.

[2] Müslim, Sıyâm, 203.

[3] Müslim, Sıyâm, 202.

[4] Tirmizî, Menâkıb, 30.

[5] İbn Hanbel, IV, 278.

[6] Âl-i İmrân, 3/105.

[7] Buhârî, Edeb, 62.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

HİCRİ YENİ YILA GİRERKEN

Muhterem Müslümanlar!

İslam’ın ilk yıllarında müminler, Mekkeli müşriklerin günden güne artan eza ve cefasına, işkence ve boykotuna maruz kalmışlardır. Müslümanlar, yaşadıkları bütün zorluklara rağmen imanlarından asla taviz vermemişlerdir. Nihayet Peygamber Efendimiz (s.a.s) ve ashâb-ı güzîn, Cenâb-ı Hakk’ın emriyle, Mekke’den Medine’ye hicret etmişlerdir. İşte bu yıl, daha sonra hicri takvimin başlangıcı olarak kabul edilmiştir.

Aziz Müminler!

Hicret, yalnızca bir yerden başka bir yere göç etmek değildir. Hicret, Allah ve Resûlünün rızasını her şeyden üstün tutma idealidir. Hakka yönelmenin ve hakikate sımsıkı bağlanmanın gayretidir. Nefsin gayr-ı meşru istek ve arzularından, şeytanın bitmek bilmeyen vesveselerinden uzaklaşıp salih ameller ve güzel ahlakla dolu bir ömür geçirme azmidir. Hicret, hata ve günahlardan tövbe edip Yüce Rabbimizin engin rahmet ve mağfiretine sığınma çabasıdır. Haramlardan helallere, kötülüklerden iyiliklere doğru adım atma kararlılığıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.s), “Müslüman, elinden ve dilinden diğer Müslümanların zarar görmediği kişidir. Muhacir ise, Allah’ın yasaklarını terk eden kimsedir”[i] buyurarak bu hususa dikkatlerimizi çekmektedir.

Kıymetli Müslümanlar!

Her birimizin, gerçekleştireceği bir hicreti mutlaka vardır. Yeter ki, hatalarımızı fark edip yanlışlarımızla yüzleşelim. Kendimizle barışık olalım. Fıtratımızın sesine kulak verelim. Yaratılış gayemizi hatırımızdan çıkarmayalım.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümanın hicreti; kibirden tevazua, öfkeden merhamete, bencillikten diğerkâmlığa, zulümden adalete, karamsarlıktan umuda doğru yol almasıdır.

Müslümanın hicreti; yalan, iftira, fitne ve gıybet gibi dilin afetlerinden uzaklaşıp; doğruluğu, kardeşliği ve muhabbeti kuşanmasıdır.

Müslümanın hicreti; nefsini ve neslini, sapkın fikirlerden, bâtıl ideolojilerden ve yanlış yönelişlerden koruması; dinine, değerlerine, kültürüne ve örfüne uygun bir ömür sürmesidir.

Müslümanın hicreti; alkol, zina, faiz, rüşvet, stokçuluk ve karaborsacılık gibi huzur ve güveni zedeleyen haramlara tevessül etmemesi, helallerle yetinmesidir.

Müslümanın hicreti; kul ve kamu hakkını ihlal edecek her türlü günahtan uzak durması; sözüne, davranışlarına ve işine dikkat etmesidir.

Aziz Müslümanlar!

Müslümanlara düşen; hicri yeni yılda, hicretin anlam ve önemini yeniden kavramaları, içinde bulundukları dönemi doğru okumaları, hayatlarının muhasebesini yaparak geleceğe yön vermeleri olmalıdır. İslam kardeşliğini esas almaları, birbirlerine kenetlenmeleri, maddi ve manevi imkânlarını birbirleriyle paylaşmaları olmalıdır.

Bu vesileyle, önümüzdeki salı günü idrak edeceğimiz hicri yeni yılımızın; mazlumların yüzlerinin gülmesine, insanlığın huzura ermesine, birlik, beraberlik ve kardeşliğimizin pekişmesine vesile olmasını Yüce Rabbimizden niyaz ediyoruz.

Hutbemizi, şu ayet-i kerimenin mealiyle bitiriyoruz: “İman edip hicret edenler, Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenler, muhacirleri barındırıp yardım edenler var ya, işte onlar birbirlerinin dostlarıdır…”[ii]

[i] Buhârî, Îmân, 4.

[ii] Enfâl, 8/72.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Günümüzde ibadete açık olan camide, Müslümanlar namazlarını kılmayı sürdürürken, yapı aynı zamanda şehrin en önemli turistik mekanlarından biri olarak öne çıkıyor.

DUYARLILIK

Muhterem Müslümanlar!

Mutlu bir insan, huzurlu bir toplum için gerekli olan erdemlerden biri de duyarlılıktır. Duyarlılık, kendimiz için istediğimiz iyilikleri başkaları için de istemektir. Sorumluluklarımızı fark edip onları yerine getirmenin gayretinde olmaktır. Duyarlılık, insanların can ve malını, kendi can ve malımız gibi kıymetli; insanların izzet ve şerefini, kendi izzet ve şerefimiz gibi mukaddes bilmektir.

Aziz Müminler!

Ailemize, toplumumuza ve bütün insanlara karşı duyarlı olmak, Müslüman olmamızın bir gereğidir. Yüce Rabbimiz, “Ey iman edenler! Sorumluluklarınıza dikkat edin. Siz doğru gittiğiniz takdirde yanlış yola sapanlar size zarar veremez”[1] buyurmaktadır. Evet, nemelazımcı ve vurdumduymaz olmak Müslümana yakışmaz. O, sorumluluklarını bihakkın yerine getirmenin gayretinde olandır. Duyarlı bir Müslüman; anne babasına, eşine ve çocuklarına saygı gösteren, onlara hoşgörüyle muamele edendir. Toplumsal barışı sağlamak için kardeşlik ahlakını hayatının her alanına aktarandır. Dünyanın neresinde olursa olsun her bir mazlumun acısını, her bir mağdurun sızısını yüreğinde hisseden ve üzerine düşen vazifelerini yerine getirendir.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümandan beklenen, kendisine emanet edilen dünyaya karşı da duyarlı olmasıdır. Nasıl ki evini, işyerini ve ibadethanesini temiz tutuyor ise tüm çevresini de aynı titizlikle temiz tutmasıdır. Müslümandan beklenen; ormanına, toprağına ve suyuna hassasiyet göstermesidir. Yarın, ‘Ciğerlerimiz yanıyor!’ haberleriyle uyanmamak; ‘Barajlarımız kurudu, suyumuz kalmadı!’ endişesiyle yaşamamak için bugünden gerekli tedbirleri almasıdır.

Kıymetli Müminler!

Bütün hayatı ve ibadetleri vakit ile tanzim edilmiş Müslümandan beklenen; zamana karşı da duyarlılık göstermesi, onu boşa harcamamasıdır. Zira çalışmak, Müslümanın şiarıdır. Onun dinlenmesi, bir işi bitirip diğerine başladığındadır. “Mümin, bal arısına benzer. Bal arısı gibi hep güzel, temiz, helal şeyler yer. Hep güzel şeyler üretir, hep iyiliklerin peşinden koşar. Hiçbir şeyi ne döker, ne kırar, ne de ifsat eder”[2] hadis-i şerifi, bu konuyu bizlere veciz bir şekilde özetlemektedir.

Aziz Müslümanlar!

Unutmayalım ki, kendimiz ve çocuklarımız için yaşanabilir bir dünya inşa etmenin yolu; çevremize, vaktimize ve bütün insanlara karşı duyarlı olmaktan geçmektedir.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Nerede olursan ol, Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde ol! Bilerek veya bilmeyerek kötü bir fiil işlersen peşinden iyi bir şey yap ki onu yok etsin. Bir de insanlara güzel ahlâkla davran!”[3]

[1] Mâide, 5/105.

[2] İbn Hanbel, II, 199.

[3] Tirmizî, Birr, 55.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

İstanbul'da dolunay, Büyük Mecidiye Camii ve Süleymaniye Camii ile birlikte görüntülendi.

Türkiye’den gelen 85 bin hacı adayı da Arafat’a çıkarak, Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş’un yaptığı vakfe duasına hep birlikte “amin” dediler.

1. "Kesimsiz kurban bağışı" vb. adlar altında yapılan bağışların hiçbir dini dayanağı bulunmamakta olup söz konusu bağışlarla kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz.

2. Bir kurban hissesi yalnızca bir kişi içindir. İmkânı olmayan birden fazla kişinin, tek kişilik bir hisseye ortak olabileceği anlayışı dinen doğru değildir.

3. Kurbanlık hayvanın taşıması gereken vasıflar ve kesimle ilgili diğer hükümler, bütün kurban çeşitlerinde aynı olup çeşitli gayelerle veya şükür niyetine kurban edilecek hayvanlarda, yaş gibi bazı şartların gerekli olmadığı inancı yanlıştır.

4. İnsanların bir araya gelerek topluca Hz. Peygamber adına bir kurban hissesine girmeleri şeklinde bir uygulama dinimizde mevcut değildir.

5. Dinimizde kabir kurbanı veya ölü kurbanı adıyla bir kurban türü bulunmamaktadır.

6. Kurban kanının, alna veya araba tekerleği gibi eşyalara sürülmesi inancı doğru değildir.

7. Evli olmayan kimselerin -gerekli mali imkâna sahip olsalar da- kurban kesemeyecekleri anlayışı yanlıştır.

8. Kurban kesim işlemini kadınların yapamayacağı anlayışı doğru değildir. Kesme becerisine sahip olan kişi, erkek olsun kadın olsun, kurban kesimini gerçekleştirebilir.

9. Büyükbaş bir kurbanlığın hissedar sayısının mutlaka 3, 5, 7 gibi tekli sayılarda olması gerektiği anlayışı doğru değildir.

10. Kurbanlık hayvanın gerekli yaşını tamamladığı halde henüz kapak atmamış ise kurban edilemeyeceği şeklindeki anlayış doğru değildir.

11. Kurban etlerinin mutlaka yedi fakire dağıtılması gerektiği şeklindeki anlayış doğru değildir. Kurban etini üçe bölmek müstehaptır.

12. Kurbanlık hayvana ortak olanların bazılarının adak veya akika niyetiyle kurbana iştirak etmesinin kurbana engel olduğu şeklindeki anlayış hatalıdır.

13. Seferî (yolcu) olanın kestiği kurbanın geçersiz olduğu anlayışı doğru değildir.

Din İşleri Yüksek Kurulu

SÖZ AHLAKI VE SOSYAL MEDYA

Muhterem Müslümanlar!

Söz, insanın iç dünyasını dışarıya yansıtan aynasıdır. Güzel bir söz; yaralı kalpleri iyileştiren merhem, kurumuş gönülleri yeşerten can suyudur. Hoş bir kelam; ruhu ilmek ilmek işleyen zarif bir nakış, hataları incitmeden düzelten nazik bir hitaptır. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Gönül alıcı söz, sadakadır.”[1]

Aziz Müminler!

Sözün tesiri, sesin yüksekliğinde değil; samimiyetin derinliğinde, üslubun inceliğinde gizlidir. Evet, en yakınımıza dahi sesimizi duyuramıyorsak, akrabalarımızla ortak paydada buluşamıyorsak, komşularımıza ulaşmaya bir yol bulamıyorsak, bunun sebeplerinden biri de konuşma usulümüzdür. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s), mümini şöyle tarif etmektedir: “Mümin; insanları karalayan, lânet eden, kaba ve kötü sözlü, hayâsız birisi değildir.”[2]

Kıymetli Müslümanlar!

Gönül kapıları, içeriden açılan kilide benzer; o kilidin yegâne anahtarı ise yumuşak bir sözdür. Kur’an-ı Kerim’de, “Kullarıma söyle, sözün en güzelini söylesinler; yoksa şeytan aralarına girer. Kuşkusuz şeytan, insanların apaçık düşmanıdır”[3] buyrulmaktadır. Bu sebeple; yuvasında huzur arayan, dilini zarafetle süslesin. Evladına ulaşmak isteyen, önce onun gönlüne bir çift tatlı kelamla misafir olsun. Saygınlık bekleyen, dilini doğrulukla mühürlesin. Berekete nail olmak isteyen, sözüne dürüstlük katsın. Hâsılı, Allah Resûlü (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Allah’a ve ahiret gününe inanan, ya hayır söylesin ya da sussun.”^[4]

Değerli Müminler!

Söz ahlakının en çok ihlal edildiği alanların başında dijital mecralar gelmektedir. Kimi insanlar, sanal kumar ve uyuşturucu madde gibi bağımlılıklarla; kimileri de şiddete sevk eden dijital oyunlar aracılığıyla kötülüğün günden güne yayılmasına zemin hazırlamaktadır. Kimi insanlar; kimliklerini gizleyerek kalp kırmayı, başkalarının şahsiyetine, şeref ve haysiyetine dil uzatmayı marifet saymaktadır. Kimileri de yalan haberler ile toplumun sinesine fitne ve fesat tohumları ekmektedir. Yüce Rabbimizin bu husustaki uyarısı gayet açıktır: “İnsanın yanında, söylediği her sözü kaydeden bir melek mutlaka hazır bulunur.”^[5]

Aziz Müslümanlar!

Bizler, teknolojik imkânlarla gelen tehlikeleri, fırsatların arkasına gizlenmiş sinsi tuzakları fark edebilirsek, sanal âlemin zararlarını asgari düzeye indirebiliriz. Dijital teknolojileri, etik değerlerimizi gözeterek kullanabilirsek, kültürümüzle bağdaşmayan söz ve içeriklerden kendimizi ve ailemizi muhafaza edebiliriz.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Faydasız söz ve davranışları terk etmesi, kişinin iyi bir Müslüman olduğunun göstergesidir.”[6]

[1] Buhârî, Cihâd, 128.

[2] Tirmizî, Birr, 48.

[3] İsrâ, 17/53.

[4] Buhârî, Edeb, 31.

[5] Kâf, 50/18.

[6] Tirmizî, Zühd, 11; Muvatta’, Hüsnü’l-hulk, 1.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hz. Peygamber ^(s.a.s.), Kurban Bayramı’nda Allah katında en sevimli ibadetin kurban kesmek olduğunu, kurbanın kesilir kesilmez Allah katında makbul olacağını ve kurban edilen hayvanın her bir parçasının kişinin hayır hanesine kaydedileceğini ifade etmiştir. ^{(Tirmizî, Edâhî, 1 [1493]; İbn Mâce, Edâhî, 3 [3126])}

Allah Teâlâ’nın rızasını kazanmak niyetiyle, karşılıksız olarak fakir ve muhtaçlara yardım etmek, iyilik ve ihsanda bulunmak da Müslüman’ın önemli vazifelerinden biridir. Zaruret derecesinde ihtiyaç içerisinde bulunan kimseye yardım etmek dinimizde farz kabul edilmiştir. Ancak bu iki ibadetin birbirinin alternatifi olarak sunulması doğru değildir. Bu sebeple kesme olmadan hayvanı, sadaka olarak bir kişiye vermek kurban yerine geçmez. ^{(İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 6/320)} Aynı şekilde kurban bedelini de yoksullara ya da yardım kuruluşlarına vermek suretiyle, kurban ibadeti ifa edilmiş olmaz.

Şâfiî mezhebinde, genel olarak yukarıda sayılan kusurlardan birinin bulunması, bir hayvanın kurban olmasına engel teşkil ettiği gibi uyuz olan hayvanlar ile yem yemesini engelleyecek derecede dişlerinin bir kısmı dökülmüş olan hayvanların da kurban edilmesi caiz değildir. ^{(Nevevî, el-Mecmû‘, 8/399-404)}

Akıl sağlığı yerinde, hür, mukîm ve dinî ölçülere göre zengin sayılan mümin, İlâhî rızayı kazanmak gayesiyle kurbanını kesmekle hem Cenâb-ı Hakka yaklaşmakta, hem de maddî durumlarının yetersiz olması sebebiyle kurban kesemeyenlere yardımda bulunmaktadır. Bu ibadetin ruhunda Hakk’a yakınlık ve halka fedakârlıkta bulunma anlayışı vardır. Kurban, bir Müslüman’ın bütün varlığını, gerektiğinde Allah yolunda feda etmeye hazır olduğunun bir nişanesidir.

Mezheplerin çoğuna göre, udhiye kurbanı kesmek sünnettir. ^{(İbn Rüşd, Bidâyetü'l-müctehid, 2/191)} Hanefî mezhebinde ise tercih edilen görüş, kurbanın vâcip olduğudur. ^{(Merğînânî, el-Hidâye, 4/355)} Kurban, -fıkhî hükmü ne olursa olsun- Müslüman toplumların belirli simgesi ve şiarı sayılan ibadetlerden biri olarak asırlardan beri özellikle milletimizin dinî hayatında önemli bir yer tutmaktadır.

Halk arasında "Yeşil Camii" olarak bilinen Köprülü Mahallesi'ndeki cami, havaların ısınmasıyla gözleri şenlendiren görünüme kavuştu.

TOPLUMSAL SORUMLULUKLARIMIZ

Muhterem Müslümanlar!

İslam, kişinin; Rabbine ve kendisine karşı görevleri yanında, ailesine ve içinde yaşadığı topluma karşı sorumluluklarını da düzenleyen bir dindir. Allah Resûlü (s.a.s)’in hadislerinde yer alan şu ifade ne kadar da önemlidir: “Üzerinde kendinin hakkı vardır. Rabbinin hakkı vardır. Misafirinin hakkı vardır. Ailenin hakkı vardır. O halde her hak sahibine hakkını ver!”[1]

Aziz Müminler!

Eşlerin sevgi ve saygıyla birbirine bağlı kaldığı, büyüklere hürmetin eksik edilmediği, çocuklarla bereketlenen bir aile yuvası kurmak, onu korumak ve güçlendirmek insani ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Zira kişinin; ruhsal, duygusal ve zihinsel olarak huzur bulduğu, inanç ve medeniyet değerleriyle buluştuğu ilk yer ailesidir. Erdemli bireylerin oluşturduğu faziletli bir toplum ve barış içinde bir dünya inşa etmenin yolu aileden geçmektedir. Yüce Rabbimiz, “Kendileri ile huzur bulasınız diye size kendi türünüzden eşler yaratması ve aranıza sevgi ile merhamet koyması O’nun varlığının delillerindendir”[2] buyurarak, bizlere, ailenin ilahî bir lütuf olduğunu hatırlatmaktadır. Dolayısıyla hiçbir yapı, aile kurumunun alternatifi değildir. Ve yine hiçbir şey; eşlerin birbirlerine duyduğu muhabbetin, çocukların verdiği neşenin, anne ve babanın hissettirdiği mutluluğun, dede ve ninenin sağladığı güvenin yerini asla dolduramaz.

Kıymetli Müslümanlar!

Dinine bağlı, mukaddesatına saygılı nesiller yetiştirmek, ihmal edemeyeceğimiz diğer bir sorumluluğumuzdur. Ecdadımızdan bize miras kalan; kimlik, aidiyet ve fedakârlık gibi hasletleri gençlerimize kazandırmak asli vazifelerimizdendir. Evlatlarımıza değer vermek, onları dinlemek, iki cihan saadetleri için kendilerine rehberlik etmek vazgeçemeyeceğimiz görevlerimizdendir. Allah Resûlü (s.a.s), bu hususta bizleri şöyle uyarmaktadır: “Bakmakla yükümlü olduğu kimseleri ihmal etmesi, kişiye günah olarak yeter.”^[3]

Değerli Müminler!

Engelleri azimle aşmaya çalışan kardeşlerimize ve ailelerine karşı duyarlı olmak ise dini, ahlaki ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Bu sebeple “Kim, kardeşinin ihtiyacını giderirse Allah da onun ihtiyacını giderir”[4] nebevi tavsiyesine uyarak; ibadethanelerimizi, okullarımızı, binalarımızı, sokaklarımızı, engelli kardeşlerimizin kullanabileceği şekilde imar etmeliyiz. Hayatı, özel gereksinimli kardeşlerimiz için kolaylaştırmanın gayretinde olmalıyız.

Aziz Müslümanlar!

Bugün, topyekûn bütün insanlık, pek çok yıkıcı unsurla karşı karşıyadır. Hiçbir sınır ve değer tanımayanlar tarafından; dijital mecralar, reklamlar, televizyon programları ve filmler aracılığıyla toplumun yapı taşı olan aile müessesesi zayıflatılmak istenmektedir. Sapkın akımlar ve batıl ideolojiler eliyle, gençlerin zihin dünyaları bulandırılmaya çalışılmaktadır. Böylesine bir çağda bize düşen; Rabbimizin emirlerine hakkıyla uymak, fıtratımıza sahip çıkmak, nebevî ahlakı ailemize ve nesillerimize aktarmaktır.

Hutbemizi, Kur’an-ı Kerim’de yer alan şu dua ile bitiriyoruz: “…Rabbim! ‘Bana, anne ve babama verdiğin nimetlere şükretmeyi, razı olacağın işleri yapmayı’ bana nasip et. Neslimi de salih kimseler eyle…”[5]

[1] Tirmizî, Zühd, 63.

[2] Rûm, 30/21.

[3] Ebû Dâvûd, Zekât, 45.

[4] Müslim, Birr, 58.

[5] Ahkâf, 46/15.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü