Yarışmada elde edilen başarıların ardından Gebze Müftülüğü tarafından dereceye giren öğrenciler için ödül töreni düzenlendi.

Gebze Müftülüğünde gerçekleştirilen törende hem lise hem de üniversite kategorilerinde ilk ona giren öğrencilere çeşitli ödüller takdim edildi. Buna göre Gebze birincilerine 10 bin TL, ikincilere 8 bin TL, üçüncülere 6 bin TL, dördüncülere 5 bin TL, beşincilere 4 bin TL, altıncı ile onuncu sıra arasında yer alan öğrencilere ise 2’şer bin TL ödül verildi.

Ödüller, Gebze İlçe Müftüsü İbrahim Hamarat tarafından takdim edildi. Törende konuşan Müftü Hamarat, yarışmanın gençlerin manevi gelişimine önemli katkılar sunduğunu belirterek şunları söyledi:

“Yarışmaya katıldığınız için hepinize teşekkür ediyorum. Diyanet İşleri Başkanlığımız tarafından gerçekleştirilen bu yarışma vesilesiyle gençlerimiz, Peygamber Efendimizin örnek ahlakı ve hayatıyla daha yakından tanışma fırsatı buldu. Temennimiz odur ki siz kıymetli gençlerimiz, hayatınız boyunca Efendimizin ahlakını kuşanan ve bunu çevresine yansıtan örnek şahsiyetler olunuz. Bu başarıda emeği bulunan ailelerinize, öğretmenlerinize ve Gençlik Koordinatörlüğü ekibimize teşekkür ediyorum.”

Dereceye giren öğrenciler de yarışmanın kendileri için hem bilgi hem de manevi açıdan çok kıymetli bir tecrübe olduğunu ifade ederek, “Bizleri böylesine değerli eserlerle buluşturan ve umre ödülüyle onurlandıran Diyanet İşleri Başkanlığımıza, desteklerinden dolayı Gebze Müftülüğümüze ve Türkiye Diyanet Vakfına teşekkür ediyoruz.” dediler.

Yirmi haftalık maratonun sonunda ise dereceye giren öğrencilerden ilk beşe giren öğrencilere tablet, 6-10. sıradaki öğrencilere 3.000 TL, 11-15. sıradaki öğrencilere ise 2.000 TL para ödülü takdim edildi.

Gebze Müftülüğünde gerçekleştirilen ödül töreninde konuşan İlçe Müftüsü İbrahim Hamarat, "Gençlerimizin kitapla, dergiyle ve nitelikli yayınlarla buluşmasını son derece kıymetli görüyoruz. Yirmi hafta boyunca büyük bir gayret ve istikrar göstererek bu yarışmayı takip etmeniz, bizleri ziyadesiyle memnun etti. Aslında bugün kazandığınız en büyük ödül; okuma alışkanlığı, bilgi birikimi ve düşünce dünyanıza kattığınız değerlerdir. Diyanet Aylık Dergisi’nin sizlerin manevi, kültürel ve akademik gelişimine katkı sunduğuna inanıyoruz. Rabbim ilminizi, gayretinizi ve başarılarınızı bereketlendirsin. Sizlerin ülkemize, milletimize ve insanlığa faydalı, değerlerine bağlı, donanımlı bireyler olarak yetişmenizi temenni ediyor; başarılarınızın daim olmasını diliyorum." dedi.

Yarışmanın koordinatörlüğünü yürüten Yusuf Aktin ise, bu yıl projeye altı farklı üniversiteden öğrencinin katıldığını belirterek, gelecek yıl daha fazla öğrenciye ulaşmayı hedeflediklerini ve projenin Türkiye geneline yayılması için çalışmalarını sürdüreceklerini ifade etti. Aktin, projeye destek veren tüm kurum ve gönüllülere teşekkür etti.

Ödül alan öğrenciler de "Bizleri Diyanet Aylık Dergisi ile buluşturan, dergilerden istifade etmemize vesile olan hocalarımıza; böylesine anlamlı ödüllerle bizleri teşvik eden Gebze Müftülüğümüze ve Türkiye Diyanet Vakfı Gebze Şubemize teşekkür ediyoruz. Okuduğumuz dergiler bizlere hem bilgi hem de değer kazandırdı; Diyanet İşleri Başkanlığımıza karşı gönüllerimizde güzel izler bıraktı. Bu güzel yarışmanın gelecek yıllarda da devam etmesini arzu ediyoruz." diye konuştular.

Program, dereceye giren öğrencilere ödüllerinin takdim edilmesi ve hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.

İBRÂHİM HAKKI ERZURÛMÎ

1703 yılında Erzurum’un Hasankale ilçesinde doğdu. 9 yaşında Şeyh İsmâil Fakîrullah ile tanıştı ve ilk tahsilini babasıyla birlikte Tillo’da tamamladı.

Erzurum müftüsü şair Hâzık Mehmed Efendi’den Arapça ve Farsça dersler aldı. 1728 yılında yeniden Tillo’ya giderek tasavvufa yöneldi.

1734’te şeyhi İsmâil Fakîrullah’ın vefatı üzerine Erzurum’a döndü. Daha önce babasının da imamlık yaptığı Habib Efendi Camii’nde imamlık yaptı.

1747’de İstanbul’da saray kütüphanesinde yeni astronomiye ilgi duymaya başladı. Kâtib Çelebi’ye ait Cihannümâ adlı eseri bu alandaki en önemli ilham kaynağı oldu.

Özellikle astronomi, anatomi ve meteoroloji alanlarında önemli çalışmalar yaptı. Erzurum’da bulunan Abdurrahman Gazi Dede Tekkesi’nin zâviyedarı oldu.

"Hak şerleri hayr eyler” dizeleriyle başlayan Tefvîznâme adlı şiiri en meşhur nasihat içerikli manzumesi oldu. En önemli eseri Mârifetnâme ile birlikte ardında otuzu aşkın eser bıraktı.

Hocası İsmâil Fakîrullah Hazretleri’nin türbesini, gece ve gündüzün eşit olduğu ekinoks günlerinde sabah güneşinin ilk ışıkları kabrin başına düşecek şekilde tasarladı.

1780 yılında Tillo’da vefat etti ve şeyhinin türbesine defnedildi.

BAZI ESERLERİ

Mârifetnâme
Lübbü’l-kütüb
Mecmûatü’l-irfâniyye
Mecmûatü’l-meânî
Urvetü’l-İslâm
Hey’etü’l-İslâm
Divan

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

Çocukların cami ile bağlarını güçlendirmek, birlik ve beraberlik duygularını pekiştirmek amacıyla gerçekleştirilen programda neşeli ve renkli görüntüler yaşandı. Öğrenciler hem eğlenme hem de arkadaşlarıyla güzel vakit geçirme fırsatı buldu.

Kıbrıscık İlçe Müftüsü İrfan Fidan, çocukların manevi gelişimlerine katkı sağlayan bu tür faaliyetlerin önemine değinerek programa katılan öğrencilere, velilere ve emeği geçen görevlilere teşekkür etti.

Program, yapılan ikramların ardından çocukların memnuniyeti ve dualarıyla sona erdi.

Doğayla iç içe vakit geçirmek isteyenler için adeta dinlenme noktası olan yayla, sakinliğiyle öne çıkıyor.

Her mevsim farklı güzelliklere bürünen Sis Dağı Yaylası, özellikle bahar ve yaz aylarında açan çiçeklerle görülmeye değer manzaralar oluşturuyor.

Zaman zaman sis bulutlarıyla kaplanan yayla, bu yönüyle de bölgeye gelen ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.

Buna göre, son 5 yılda radyocerrahi alanında yayın yapan 20 bin 743 bilim insanı arasında dünya 8'incisi olan Prof. Dr. Selçuk Peker, nöroşirurji alanında ise 47 bin 905 akademisyen arasında 563'üncü sırada yer aldı.

Prof. Dr. Peker, radyocerrahide dünyanın en etkili akademisyenleri arasında ilk 10'a girme başarısı gösterdi.

Çevredekilerin haber vermesi üzerine kaza yerine 112 Acil Sağlık, polis, jandarma ve itfaiye ekipleri sevk edildi.

Kazada yaralanan 3 jandarma personeli ile hafif ticari araçta bulunan 2 kişi, ambulanslarla Erciş Şehit Rıdvan Çevik Devlet Hastanesi'ne kaldırıldı.

Bir süre trafiğe kapanan yol, araçların kaldırılması ve incelemelerin tamamlanmasının ardından geçişlere açıldı.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, kazada Jandarma Uzman Çavuş Samet Karabulut'un şehit olduğunu açıklamıştı.

Avusturya'nın başkenti Viyana'dan Kırşehir’e giden Suat Lafçı, memleket hasretini gidermek için Türkiye’ye geldiklerini söyledi.

Yıllardır gurbette yaşadıklarını belirten Lafçı, memleket özleminin hiç dinmediğini ifade etti.

Gurbet hayatının zorluklarına değinen Lafçı, "Eş dosttan, akrabalardan uzak kalıyoruz. Düğünler, cenazeler oluyor, her zaman gelemiyoruz. Hep bir özlem ve hasret var. Memleketimizin ve toprağımızın kıymeti çok farklı. 34 yıldır Viyana’da yaşıyorum. Zamanında gittik ama şimdi memleketimizin değerini daha iyi anlıyoruz." diye konuştu.

Uzun yolculuğun ardından Edirne’de bir gün dinleneceklerini anlatan Lafçı, Selimiye Camisi’ni ziyaret edip tava ciğer yiyeceklerini söyledi.

Eşi Zeynep Lafçı da Kırşehir'i çok özlediğini belirterek, Türkiye’ye geldiklerinde kendilerini huzurlu ve güvende hissettiklerini dile getirdi.

Almanya'dan gelen Süleyman Kösem ise yurda kavuşmanın mutluluğunu yaşadıklarını anlattı.

Sınır kapısında Türk bayrağını görünce duygulandıklarını ifade eden Kösem, "55 yıldır Almanya’dayım. Emekli olduktan sonra Türkiye'ye daha sık gelmeye başladık. Bir gurbetçi en çok vatanını özler." dedi.

Eşi Asiye Kösem de Türkiye’yi ve yakınlarını çok özlediklerini belirterek, tatil süresince aile ve dost ziyaretleri yapacaklarını kaydetti.

Geçmiş yıllarda izleme ve güçlendirme çalışmaları yapılan tarihi yapı, mevcut haliyle yıkılma riski taşıyor.

Dikyar Mahallesi sınırlarında bulunan Engüzekkapı Kalesi ise sarp kayalık üzerindeki stratejik konumuyla Orta Çağ'da birçok medeniyete ev sahipliği yaptı.

Geçmişte Doğu Roma İmparatorluğu'nun yanı sıra çeşitli Türk beyliklerinin hakimiyetinde kalan kalenin yaklaşık 30 metre yüksekliğindeki surlarının bir bölümü bugünlere ulaştı.

Önünden geçen Tortum Çayı ve vadi manzarasıyla dikkati çeken tarihi kalenin, Erzurum Valiliği, Doğu Anadolu Projesi (DAP) Bölge Kalkınma İdaresi ve Uzundere Belediyesi işbirliğinde hayata geçirilmesi planlanan projeyle turizme açılması hedefleniyor.

İlçede bir yanda restorasyon bekleyen Öşvank Kilisesi, diğer yanda turizme kazandırılması planlanan Engüzekkapı Kalesi'nin gerekli çalışmaların tamamlanmasıyla hem Uzundere'nin hem de Erzurum'un kültür turizmine önemli katkı sunması bekleniyor.

Uzundere Belediye Başkanı Halis Özsoy, bölgede 3 kilisenin bulunduğunu söyledi.


Öşvank Kilisesi'nin 3 yapıdan oluştuğunu belirten Özsoy, "Yapısal anlamda çok ciddi sıkıntılar var. Taşıyıcı bölümlerinde çok ciddi deformasyonlar, tavanda yıkık ve bağlantı bölümlerinde kopma söz konusu." dedi.

Özsoy, kilisede 7 yıl önce yapısal izleme çalışması yapıldığını, bölgeye her hafta 4-5 Gürcü turist kafilesinin geldiğini belirterek, "Devletimiz burayı onarmayı kabul ediyor fakat Gürcistan'ın Batum kentinde dini bir Müslüman yapısının onarılmasını talep ediyor. Gürcistan tarafından Batum'da bugüne kadar böyle bir tahsis henüz yapılmadı ya da tahsis edilen binalar daha küçük ölçekli, ihtişamı olmayan, belki bazılarının dini boyutu da olmayan yapılar." diye konuştu.

Tarihi yapıların onarımının önemini dile getiren Özsoy, şunları kaydetti:

"Burada 'hacı' oluyorlar diye biliyorum o yüzden burası onlar için çok önemli. Talebimiz bir an önce onarımın yapılması çünkü küçük bir deprem ya da tabiat olayında binanın komple yıkılması, ziyaretçi ya da insanlarımız olduğunda can kaybının olması söz konusu. Bina tekniği açısından dünyada çok önemli bir yapı ve sadece Türkiye değil, dünyada böyle ihtişamlı bir yapı yok diyebiliriz."

Özsoy, "Devlet yetkililerimizin çabasıyla bu binanın bir an önce onarılacağına inanıyoruz." dedi.

- "Artık içeriye de girilemiyor"

İlçede turizmi çeşitlendirmek, su ve doğa sporlarına kültür ve inanç turizmini de ilave etmek istediklerini vurgulayan Özsoy, "Taş yapının taşıyıcı unsurlarında ciddi bozulmalar ve yıkılmalar söz konusu. Duvarların köşe dediğimiz ek yerlerinde yarılmalar var. Ana apsis bölgedeki tavan çökmüş ve üst kubbe dediğimiz bölgede çöküntüler var. Biz bu binanın onarımına bu sene ya da seneye başlamazsak ileride altından kalkınması, telafisi mümkün olmayan zararlar söz konusu olacak. İlçenin temsilcisi olarak Gürcistan yetkililerinden şunu talep ediyorum. Eskiden turistlerimiz geldiğinde içeri giriyordu fakat yıkım, tahribat arttığı için artık içeri giremiyorlar. Talebimiz Batum'da bir an önce bize tahsis edilecek bir yapının teslim edilmesi." ifadelerini kullandı.

- Tarihte birçok medeniyete beşiklik yapmış kale turizme kazandırılmayı bekliyor

Uzundere Belediye Başkanı Halis Özsoy, ilçeye bağlı Dikyar Mahallesi sınırlarındaki Engüzekkapı Kalesi'nin Orta Çağ döneminde hem savunma hem de gözetleme açısından stratejik konumuyla Gürcü, Karakoyunlu ve Osmanlı Devleti hakimiyetine girdiğini anımsattı.

Özsoy, Osmanlıların "Ağcakale" olarak adlandırdığı kalenin önemli geçiş güzergahı ve güvenliği sağlamak için oluşturulan garnizon bölgesi olduğunu anlatarak, "Gürcülerin zayıflaması, Osmanlı'nın güçlenmesi ki öncesinde arkeolojik kazılarda mezar taşlarında koç, koyun şekilleri çıktı bu da Karakoyunlu hakimiyetini gösteriyor. Osmanlı'nın 1536-1537 yıllarında burayı ele geçirdiğini biliyoruz. Evliya Çelebi'nin 'Sengistan' (Taşlar ülkesi) dediği Tortum bölgesi Osmanlı hakimiyetine girmiş." diye konuştu.

Ulaşım sıkıntısı nedeniyle kalenin gizemli kaldığını dile getiren Özsoy, şöyle devam etti:

"Buranın yolunu yaptık ve onarımı, rölöve ve restitüsyon projesi yapılması için görevlilerin kaleye girmesi gerekiyordu. İzinler alınarak köprü yol bölümü yapıldı. Yolumuz ve kalenin rölöve ile restitüsyon projesi var fakat kale görüldüğü gibi harap bir halde. Sayın Valimiz Aydın Baruş Bey, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığını yetkilendirerek kalenin giriş yolunun daha kaliteli bir yol olması için talimat verdi. Sanıyorum ki kısa zamanda bu erişim yolu yapılacak. Bunun yanında DAP İdaresi Başkanımız ile görüştük, kaynak ayrılması halinde buranın onarılmasına başlayacağız."

Özsoy, kara yolunun hemen kenarında turizm destinasyonu yüksek bir tarihi eserin turizme kazandırılmasının önemli bir gelişme olacağını belirterek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu kale savunma amaçlıydı fakat günümüzde dünya turizmine açılmasını istiyoruz. Bunu yapmak için rölöve ve restitüsyon projesiyle aşağı bölümde karşılama merkezi, yöresel ürün satış yerleri ve insanların ihtiyaçlarını karşılaması için bir alan ayrılıyor. Kale kara yolunun yakınında olduğu için aydınlatma projemiz var. Devasa bir Türk bayrağı koyarak burayı dünya insanının gezme, görme ve inceleme yapması için açmış bulunacağız."

Çamlıyamaç Mahallesi Muhtarı Rahim Gözcü de yıkılma tehlikesi bulunan Öşvank Kilisesi'nin etrafındaki binaları tehdit ettiğini anlatarak, bir dönem kilisede çelik iskele kurup onarılacağı söylenmesine rağmen bir gelişme olmadığını, bir an önce onarılıp mahalleye katkı sağlamasını beklediklerini söyledi.

Merhum İlisulu için Antalya Uncalı Mezarlığı'nda cenaze merasimi düzenlendi.

Düzenlenen törene Antalya İl Müftüsü Aydın Yığman, İl Müftü Yardımcısı Ramazan Özgün Türkmen, Kepez İlçe Müftüsü Mehmet Ersöz, emekli İl Müftüsü Osman Artan, din görevlileri, merhumun ailesi, yakınları ve çok sayıda vatandaş katıldı.

İl Müftüsü Aydın Yığman'ın kıldırdığı cenaze namazının ardından merhum Kamil İlisulu, dualar eşliğinde Uncalı Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Cenaze merasiminde merhumun ailesine ve yakınlarına taziyelerini ileten Müftü Yığman, Kamil İlisulu'na Allah'tan rahmet, kederli ailesi başta olmak üzere sevenlerine sabır ve başsağlığı temennisinde bulundu.

Açılış törenine İzmir İl Müftüsü Dr. Mevlüt Haliloğlu, Çeşme Kaymakamı Mehmet Maraşlı, Çeşme Müftüsü Murat Yılmaz, ilçe müftüleri, kurum amirleri, siyasi partilerin ilçe temsilcileri, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, mahalle muhtarları, hayırseverler ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Çeşme Kaymakamı Mehmet Maraşlı, açılış törenindeki konuşmasında binanın yapım sürecinde büyük bir dayanışma gösterildiğini belirtti.

Eserin tam anlamıyla bir hayır işi olduğunu ifade eden Maraşlı, yaklaşık 30-40 milyon liralık maliyetin büyük bölümünün hayırsever vatandaşların katkılarıyla karşılandığını, cuma namazı çıkışlarında yapılan küçük bağışlardan büyük desteklere kadar binada Çeşme'deki herkesin emeği olduğunu kaydetti.

İl Müftüsü Haliloğlu ise din hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi noktasında gösterilen gayret ve çabanın her türlü takdirin üzerinde olduğunu belirterek emeği geçenlere ve hayırseverlere teşekkür etti.

Çeşme Müftülüğünün uzun yıllar boyunca cami altında bulunan sınırlı fiziki imkanlara sahip mekanlarda hizmet verdiğini belirten İlçe Müftüsü Yılmaz da "Çeşme Müftülüğü, yeni hizmet binasıyla birlikte vatandaşlarımıza daha etkin, verimli ve kaliteli hizmet sunma imkanına kavuşmuştur. İçerisinde mescit, Aile ve Dini Rehberlik Bürosu, Türkiye Diyanet Vakfı Çeşme Şubesi, vaiz ve personel çalışma odaları ile çeşitli hizmet birimlerinin yer aldığı bina, ilçemizin önemli bir ihtiyacına cevap verecektir. Rabbimizden, bu mekanın ilim, irfan, kardeşlik ve manevi rehberlik merkezi olarak nesiller boyunca hizmet vermesini niyaz ediyor, yapımında emeği ve katkısı bulunan herkese şükranlarımızı sunuyoruz." dedi.

Konuşmaların ardından katkı sağlayan hayırseverlere plaket verildi.

Yapılan dua sonrası hizmet binasının açılışı gerçekleştirilerek birimler gezildi.

Ebû Ümâme el-Bâhilî’nin (ra) naklettiğine göre Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur:

…“Allah (cc), ancak samimiyetle sadece kendisi için ve rızası gözetilerek yapılan ameli kabul eder.”

(N3142 Nesâî, Cihâd, 24)

***

"عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: "الدِّينُ النَّصِيحَةُ’ قُلْنَا: لِمَنْ؟ قَالَ: "لِلَّهِ وَلِكِتَابِهِ وَلِرَسُولِهِ وَلأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ وَعَامَّتِهِم

Temîm ed-Dârî (ra) anlatıyor: "Hz. Peygamber (sas), "Din samimiyettir." buyurdu. Biz, "Kime karşı (samimiyet)?" deyince, "Allah'a (cc), Kitabı'na, Resûlü'ne (sas), Müslümanların idarecilerine ve bütün Müslümanlara." buyurdu."

(M196 Müslim, Îmân, 95)

***

"عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ: سَمِعْتُ نَبِيَّ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَقُولُ:...فِى دُبُرِ صَلاَتِهِ:"...اللَّهُمَّ! رَبَّنَا وَرَبَّ كُلِّ شَيْءٍ، اجْعَلْنِى مُخْلِصًا لَكَ وَأَهْلِى فِى كُلِّ سَاعَةٍ فِى الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ، يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ...

Zeyd b. Erkam (ra), Hz. Peygamber’in (sas)... namazının ardından şöyle dua ettiğini nakletmiştir: “...Allah'ım! Ey Rabbimiz ve her şeyin Rabbi! Beni ve ailemi dünya ve âhirette her an sana ihlâsla bağlı kıl. Ey yücelik ve ikram sahibi!...”

(D1508 Ebû Dâvûd, Vitr, 25)

***

"عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : "إِنَّ اللَّهَ لاَ يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَأَعْمَالِكُمْ

Ebû Hüreyre’den (ra) rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur: “Allah (cc) sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz, ancak kalplerinize ve amellerinize bakar.”

(M6543 Müslim, Birr, 34)

***

"عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : "مَنْ فَارَقَ الدُّنْيَا عَلَى الْإِخْلاَصِ لِلَّهِ وَحْدَهُ، وَعِبَادَتِهِ لاَ شَرِيكَ لَهُ، وَإِقَامِ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، مَاتَ وَاللَّهُ عَنْهُ رَاضٍ

Enes b. Mâlik’ten (ra) rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sas) şöyle buyurmuştur: “Kim hiçbir ortağı olmayan, tek olan Allah'a (cc) ihlâsla ibadet ederek, namazı dosdoğru kılarak, zekâtı vererek dünyadan ayrılırsa, Allah (cc) kendisinden razı olduğu hâlde ölmüş olur.”

(İM70 İbn Mâce, Sünnet, 9)

***

Peygamber Efendimizin (sas), “Sen bendensin, ben de senden!” diyerek övdüğü sahâbî Ebû Ümâme el-Bâhilî’nin (ra) anlattığına göre, bir adam Peygamberimize (sas) gelerek, "Şöhret ve kazanç (ganimet) elde etmek için savaşan kimse hakkında ne dersin?" diye sordu. Resûlullah (sas), “Onun için hiçbir şey yoktur.” dedi. Adam sorusunu üç defa tekrarladı. Allah Resûlü (sas) de her defasında, “Onun için hiçbir şey yoktur.” diyerek böyle bir adamın mükâfat elde edemeyeceğini belirtti ve ardından şöyle buyurdu: “Allah (cc), ancak samimiyetle sadece kendisi için ve rızası gözetilerek yapılan ameli kabul eder.”

Peygamber Efendimizin (sas) ifadesinden de anlaşılacağı üzere, ‘iş, davranış ve ibadetleri gösteriş ve çıkar kaygılarından arındırıp sadece Allah (cc) için yapmak’ mânâsına gelen ihlâs, Kur’an’da peygamberlerin başlıca nitelikleri arasında sayılmış ve âyetlerde ihlâslı kimselerden övgüyle söz edilmiştir. Sözlükte, saf, katışıksız, arı ve duru olmak gibi anlamları öne çıkan ‘ihlâs’ kavramı bazı âyetlerde, “muhlisîne lehü'd-dîn” yani “dini yalnızca Allah'a (cc) has kılmak” şeklinde ifade edilmiş ve bununla inancın, kulluğun ve itaatin, âlemlerin Rabbi olan Allah’a (cc) özgü kılınması gerektiği vurgulanmıştır. Bu anlamıyla ihlâs, inançta samimi olmak, yani kullukta Allah’a (cc) hiçbir şeyi ortak koşmamaktır. Çünkü her kim Rabbine kavuşmayı arzu ediyorsa iyi iş yapmalı ve Rabbine kullukta O’na (cc) hiçbir şeyi ortak koşmamalıdır.

Allah’a (cc) ortak koşularak yapılan ibadetin hiçbir faydası yoktur. Her namazda, her rekâtta okuduğumuz, “Yalnızca sana ibadet eder, yalnızca senden yardım dileriz.” âyeti de sadece Allah’a (cc) kulluk edilmesi gerektiğini beyan etmektedir. Onun için Cenâb-ı Hak (cc) Resûlü’ne (sas), “Sen dini yalnız Allah'a (cc) has kılarak O'na (cc) kulluk et.” diyerek, kendi ulûhiyetini ve dininde hiçbir ortaklığa yer olmadığını açıkça belirtmiştir. Nitekim Allah Resûlü’nün (sas) dilinden dinlediğimiz bir kudsî hadiste şöyle buyrulmaktadır: “Yüce Allah (cc): "Ben şirk konusunda kendisine ortak koşulanların en uzak (ve yüce) olanıyım. Her kim bir amel işler de benimle birlikte başkasını ona ortak ederse onu şirkiyle baş başa bırakırım." buyurdu.”

İhlâsın zıddı ‘riya’ ve ‘süm’a’dır. Riya, bir işi Allah (cc) rızası için değil gösteriş için yapmak, süm’a ise yapılan bir iyiliği, övünme ve çıkar amacıyla başkalarına duyurmaya çalışmaktır. İçine riya karışmış olan amellerin, üzerinde az bir toprak bulunan ve şiddetli bir yağmurla cascavlak kalan kaya misali, riyakârların da amellerinin Allah (cc) katında hiçbir işe yaramayacağı Kur’an’da açıkça belirtilmiştir. Resûl-i Ekrem de ibadeti Allah’tan (cc) başkası için yapmanın şirk olduğunu ifade etmiştir. Allah’a (cc) kullukta O’nun (cc) rızasının yanına başka amaçlar eklemek bir nevi şirk görüntüsü verdiği için ihlâsın zıddı olan riya’ya ‘gizli şirk’ (şirk-i hafî) de denilmiştir.

Hz. İsa’nın (as) ifadesiyle ihlâs, bir işi, hiçbir insanın övgüsünü beklemeden yapmaktır. Dolayısıyla Allah’tan (cc) başkası adına, başkasının gözüne girmek veya gönlünü kazanmak için yani Allah’a (cc) başka birini ortak kılarak yapılan ibadetin bir faydası yoktur. Zira Rabbimizin (sas) böyle bir kulluk gösterisine ihtiyacı yoktur. Ameller ancak ihlâsla ve Allah’ın (cc) rızası gözetilerek yapıldığında bir değer taşır.

Din, özü itibariyle ihlâs ve samimiyetten ibarettir. Dolayısıyla samimiyetin olmadığı yerde dinden veya dindarlıktan söz edilemez. Kutlu Nebî (sas) dinin samimiyetten ibaret olduğunu, “Din, samimiyettir.” sözüyle ifade etmiş, bununla neyi kastettiğini daha açık bir şekilde anlatması için, "Kime karşı?" diye sorulduğunda ise samimiyetin, “Allah'a (cc), Kitabı'na, Resûlü'ne (sas), Müslümanların idarecilerine ve bütün Müslümanlara” gösterilmesi gerektiğini belirtmiştir. Üstelik çeşitli vesilelerle aldığı biatlerde kendisine bağlılık yemini edenlerden, “bütün Müslümanlara içtenlikle ve samimi davranmaya” söz vermelerini istemiştir.

Böylece inanan insan, Allah’a (cc) iman ve kulluk, Kur’an’a tâbi olma, Hz. Peygamber’i (sas) örnek alma, yöneticilere karşı hakkı söyleme ve toplumsal görevlerini yerine getirme, sınıf ve statü farkı gözetmeksizin bütün Müslümanların ve hatta bütün insanların haklarına riayet etme gibi konularda ciddi bir samimiyet sınavına tâbi tutulmaktadır. Bu sınavın zorluğunu iyi bilen Allah Resûlü (sas), namazlarının ardından, “...Allah'ım! Ey Rabbimiz ve her şeyin Rabbi! Beni ve ailemi dünya ve âhirette her an sana ihlâsla bağlı kıl. Ey yücelik ve ikram sahibi!..” duasıyla Cenâb-ı Hakk’a (cc) niyazda bulunmuştur. O'nun (sas) yakın arkadaşları da gösteriş ve dünyevî çıkar gözetilerek yapılan amellerin âhirette işe yaramayacağını bildikleri için O’nun (sas) gibi ihlâs ve samimiyetle hareket etmişlerdir. Bu yüzden Hz. Ömer (ra), "Allah’ım! Amelimin hepsini salih ve sadece senin rızana has kılınmış eyle ve amelime hiçbir şeyi ortak etme." diye dua etmiştir.

Sevgili Peygamberimiz (sas), pek çok hadisinde ihlâsın önemine işaret etmiş ve insanları ihlâslı ve samimi olmaya çağırmıştır. Bunun için de öncelikle niyetin halis olması gerektiğini, amellerin ancak niyetlere göre değer kazanacağını bildirmiş, “Müminin niyeti, amelinden hayırlıdır.” buyurarak niyetin önemine işaret etmiştir.

Bir savaş sonrası payına düşen ganimeti Hz. Peygamber’e (sas) getiren bir bedevî, "Ben bunun için sana uymadım. (Okuyla boynunu göstererek) Buradan vurularak şehit olup cennete gitmek için sana uydum." diyerek ganimeti geri vermişti. Bir süre sonra savaşta şehit olup isteğine kavuşan bedevî hakkında Resûlullah (sas), “O (ra), Allah'a (cc) verdiği sözü tuttu, Allah (cc) da ona (dilediğini vererek) sözünü tuttu.” buyurarak hiçbir dünyevî karşılık beklemeden halis bir iman ve samimi bir niyetle yapılan amelin Allah (cc) katındaki değerine dikkat çekmiştir.

İnsanların Allah (cc) katındaki kıymeti, dış görünüşlerine ve mal varlıklarına göre değil niyetlerinin samimiyetine ve işledikleri amellere göredir. Bu konuda Allah Resûlü (sas) şöyle buyurmaktadır: “Allah (cc) sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz, ancak kalplerinize ve amellerinize bakar.” Niyetin samimiyeti, ihlâslı amelle, kalbin temizliği de dışa yansıyan samimi tutum ve davranışlarla belli olur. Amelin onaylamadığı bir kalp temizliği ve iyi niyet iddiası samimiyetten ve inandırıcılıktan uzaktır. Hayatı ve ölümü, hangimizin daha iyi amel yapacağını sınamak için yarattığını bildiren Cenâb-ı Hakk’ın (cc) bireysel ve toplumsal alanda sonucu görülmeyen soyut bir kalp temizliği iddiasına değer vermeyeceği açıktır.

İslâm, iyi niyet ve samimi tutuma verdiği önemden dolayı, niyet etmesine rağmen mazereti sebebiyle yerine getiremediği amelin sevabından bile kişiyi mahrum bırakmamıştır. Sevgili Peygamberimizin (sas) şu hadisi buna işaret etmektedir: “Her kim şehit olmayı Allah'tan (cc) samimiyetle isterse, yatağında ölse bile Allah (cc) onu şehitlerin derecesine ulaştırır.”

Bu konuya açıklık getiren diğer bir rivayete göre Resûlullah (sas), Tebük Savaşı dönüşü Medine’ye yaklaştığında, mazeretleri sebebiyle savaşa katılamayanları kastederek, “Vallahi, siz Medine'de öyle bir topluluk bıraktınız ki onlar sizin yürüdüğünüz bütün yollarda, sarf ettiğiniz her malda ve geçtiğiniz her vadide sizinle (ecirde) beraberdiler.” buyurmuştur. Ashâb, "Ey Allah’ın Resûlü! Onlar Medine’de oldukları hâlde nasıl bizimle beraber olurlar?" deyince Hz. Peygamber (sas), “Onları mazeretleri alıkoydu.” demiştir. Hz. Peygamber’in (sas) işaret ettiği kimseler, samimiyetle bu savaşa iştirak etmek istemişler fakat mazeretleri sebebiyle katılamamışlardı. İşte bu konudaki samimi niyetleri, onlara katılamadıkları savaşın sevabını kazandırmıştı.

İhlâs ve samimiyet, sadece ibadetlerimizde değil insanlarla olan ilişkilerimizde de son derece önemlidir. Müminin en önemli vasfı olan güvenilirlik ancak içten ve samimi davranışlarla sağlanabilir. Aile ve akraba ortamında, komşuluk ve arkadaşlık ilişkilerinde, iş ve ticaret hayatında, kısacası hayatımızın her alanında, insanlara karşı samimi davranmak en büyük ahlâkî erdemlerdendir. Bu erdemi kazanmanın en kısa yolu da her işimizde Allah (cc) rızasını ön planda tutmak ve O’nun (cc) her an bizi görüp gözettiğini aklımızdan çıkarmamaktır. İnsanları değerlendirmemizde ve eşyaya bakışımızda bu yaklaşım esas olursa, dünyevî çıkar ve hırsların körüklediği birçok olumsuzluk kolayca bertaraf edilebilir.

Yüce Allah (cc), müşriklerin samimiyetsiz tutumunu bize hatırlatarak onların denizde dalgaya yakalandıklarında ölüm korkusuyla içten bir inançla yalnız Allah’a (cc) yalvarıp yakardıklarını, karaya salimen çıktıklarında ise bu samimiyetten uzaklaşıp hemen Allah’a (cc) ortak koştuklarını bildirmekte ve onların bu ikiyüzlü davranışlarının sonucunu yakında görecekleri uyarısında bulunmaktadır.

İşte Allah’a (cc) ortak koşanlardan birisi iken, bu âyetlerin anlattığına benzer bir tecrübeyi yaşadıktan sonra Allah’a (cc) ihlâsla yönelen ve böylece kurtuluşa eren kimselerden biri de İkrime b. Ebû Cehil’dir. Hz. Peygamber (sas) Mekke’yi fethedince, İslâm’ın azılı düşmanlarından olan İkrime canını kurtarmak için bir gemiye binerek kaçmıştı. Bir ara gemi fırtınaya yakalanınca gemidekilerin hepsi birden, "İhlâslı (ve samimi) olun. Şu anda (putlarınızın ve) ilâhlarınızın hiçbirisinin size faydası olmaz." demişlerdi. Bunun üzerine İkrime, "Vallahi, eğer beni denizde ihlâs (ile Allah’a (cc) bağlanmak) dışında bir şey kurtaramazsa karada da bundan başkası beni kurtaramaz. Allah’ım! Sana söz veriyorum. Eğer beni şu anda içinde bulunduğum tehlikeden kurtarırsan, Muhammed’e (sas) gidip onun eline sarılacağım. Onu affedici ve ikram sahibi olarak bulacağımı ümit ediyorum.’ demişti. İkrime samimiyetle yaptığı bu duanın karşılığını almış ve Allah (cc) onu fırtınadan kurtararak karaya ulaşmasını sağlamıştı. O da verdiği sözü tutarak, Resûlullah’a (sas) gelmiş ve Müslüman olmuştu.

Ashâbına niyet ve amelde samimiyetin, sadece Allah’ın (cc) hoşnutluğunu dileyerek bir işi yapmanın önemini anlatırken Hz. Peygamber’in (sas) zikrettiği bir olay son derece dikkat çekicidir: Geçmiş zamanlarda yağmurdan kaçarak mağaraya sığınan üç kişi, bir kayanın yuvarlanıp mağaranın ağzını kapatması üzerine çaresiz kalmışlar ve sadece Allah (cc) rızası için yaptıkları iyi amelleri zikrederek Cenâb-ı Hakk’a (cc) yalvarmışlar. Bu samimi yakarışları sonucunda Allah (cc) da onları içine düştükleri zor durumdan kurtarmıştır.

Bu üç kişiden çobanlık yaparak geçimini sağlayan birincisi, yaşlı ana babasına gösterdiği saygıyı, yaptığı hizmeti anlatmış ve çoluk çocuğundan önce onların ihtiyaçlarını karşıladığını söylemiştir. Hatta bir gün onları uyandırmamak için elinde süt kabıyla başuçlarında sabaha kadar beklediğini ve bunu sırf Allah (cc) rızası için yaptığını anlatarak kendilerini buradan kurtarması için Allah’a (cc) dua etmiş, bunun üzerine kaya biraz aralanmıştır.

İkinci şahıs, bir dar zamanında kendisine muhtaç olmasını fırsat bilerek amcasının çok sevdiği kızıyla birlikte olmak istemiş, o da yüz dinar getirirse buna razı olacağını söylemiştir. Çalışıp yüz dinarı kazanan genç, amcasının kızıyla birlikte olacağı sırada onun, "Ey Allah’ın (cc) kulu, Allah’tan (cc) kork! (Nikâh olmadan) benimle birlikte olma." demesi üzerine bundan vazgeçmiş ve bu olayı naklettikten sonra, "Allah’ım! Şüphesiz bilmektesin ki bunu sırf senin rızan için yaptım." diyerek bunun hatırına mağaranın kapısının açılması için dua etmiştir. Bunun üzerine mağaranın ağzı biraz daha açılmıştır.

Üçüncü kişi de belli bir miktar pirinç karşılığında tuttuğu işçinin takdim edilen ücreti almadan gitmesi üzerine o pirinci her sene ekip yetiştirerek karşılığında bir sürü sığır alıp çoban tuttuğunu anlatmış, daha sonra ücretini almaya gelen işçiye sürüyü ve çobanını alıp götürmesini söylemiştir. Şaşkınlık içinde kalan işçi sürüyü ve çobanı alıp gitmiş, olayı anlatan şahıs da, "Allah’ım! Sen de biliyorsun ki ben bunu sadece senin rızan için yaptım." diyerek mağaranın açılması için Allah’a (cc) yalvarmıştır. Bunun üzerine Allah (cc) kayanın açılmasını ve onların mağaradan kurtulmalarını sağlamıştır. Kısacası iyi niyet ve ihlâsla işledikleri ameller, onların âhirette olduğu gibi dünyada da kurtuluşlarına vesile olmuştur.

İhlâs ve samimiyete gölge düşüren en büyük illet, riya ve gösteriş olduğu için özellikle nafile ibadetlerin gizli yapılması tavsiye edilmiş, bu sayede kimsenin olmadığı yerde Allah (cc) ile samimi bir bağ kurulması ve takdirin sadece O’ndan (cc) beklenmesi hedeflenmiştir. Hz. Peygamber (sas), bu duyarlılığı gösterip ibadetini gizli yapan kimsenin daha sonra ettiği ibadet öğrenilse bile hem amelini gizlediği için gizlilik sevabı hem de işlediği amelin kendi sevabını kazanacağını bildirmiştir. Aynı şekilde verdiği sadakayı kimse bilmesin diye gizli veren, geceleyin gizlice kalkıp Allah’a (cc) yalvaran, savaşta tek başına kalmasına rağmen Allah (cc) yolunda cesurca savaşan kimselerin Allah’ın (cc) sevgisine mazhar olacaklarını ifade etmiştir. Peygamber Efendimiz (sas) gizliliğe ve dolayısıyla ihlâsa daha yakın olduğu için gece namazını teşvik etmiş ve farz namazlardan sonra en değerli namazın gece namazı olduğunu bildirmiştir.

İbadetlerin az veya çok olması değil, ihlâsla yapılmış olması önemlidir. Onun için Hz. Ali (ra), "Amelin az olup olmamasını değil, makbul olmasını önemseyin." uyarısında bulunmuştur. Zira amelin kabulü, büyük ölçüde ihlâsla yapılmış olmasına bağlıdır. Hz. Peygamber’in (sas) Yemen’e gönderdiği genç sahâbîsi Muâz b. Cebel (ra), kendisine tavsiyede bulunmasını isteyince Allah’ın Elçisi (cc), “İnancında samimi (ihlâslı) ol. O zaman sana az amel de yeter.” buyurarak ihlâs ve samimiyetin önemine dikkat çekmiştir.

Kurtuluşa erenlerden olmak için Allah’ın (cc) rızasını elde etmek, bunun için de ihlâslı olmak gerekir. Allah Resûlü (sas), ameli ihlâsla sırf Allah (cc) rızası için işleyen kimsenin kalbinin hile ve aldatma duygularından arınacağını ve ecri yalnızca Allah’tan (cc) umularak yapılan amellerin geçmiş günahların bağışlanmasına vesile olacağını bildirmiştir. Ayrıca O (sas), Rabbimizin rızasına ulaşmanın yolunu şöyle açıklamıştır: “Kim hiçbir ortağı olmayan, tek olan Allah'a (cc) ihlâsla ibadet ederek, namazı dosdoğru kılarak, zekâtı vererek dünyadan ayrılırsa, Allah (cc) kendisinden razı olduğu hâlde ölmüş olur.”

İşte, Necidli Dımâm b. Sa’lebe (ra) de bu samimiyetiyle cenneti hak edenlerden biriydi. Hicretin beşinci yılında kabilesinin elçisi olarak Medine’ye gelen Dımâm (ra), Resûlullah’a (sas) namaz, oruç ve zekât gibi İslâm’ın temel prensiplerini sormuş, Hz. Peygamber (sas) de ona bu prensipleri anlatmıştı. Bunun üzerine Müslüman olan Dımâm (ra), "Sana ikramda bulunan Allah’a (cc) yemin ederim ki nafile ibadet yapmayacağım. Fakat Allah’ın (cc) bana farz kıldığı ibadetlerden de hiçbir şeyi eksik bırakmayacağım." demiş, Allah Resûlü (sas) onun ardından, “Eğer sözüne sadık kalırsa kurtuluşa ermiş/cennete girmiştir.” buyurmuştu. Kabilesine dönen Dımâm (ra) onları İslâm’a davet edince, onlar kadınıyla erkeğiyle hep birlikte bu daveti kabul edip Müslüman olmuşlardı. Böylece Dımâm (ra), hem kendisini hem de kabilesini şirkin karanlığından tevhidin aydınlığına çıkarmış oldu.

Hz. Peygamber’in (sas), “...Kıyamet gününde şefaatimle en fazla mesut olacak kişi, tüm kalbiyle veya gönülden "Lâ ilâhe illâllâh" (Allah'tan (cc) başka ilâh yoktur.) diyen kişidir.” hadisi, ihlâs konusunda söylenebileceklerin özü olsa gerektir. İnanç, ibadet ve iyiliklerin Allah katında değer kazanması, yani insanın gerçek anlamda ‘kul’ olması, ihlâs ve samimiyete bağlıdır. Samimi olmayan ameller, dışı süslü ama içi kof davranışlar, içtenlikten uzak ve art niyetli sözler, insanın Allah (cc) katında olduğu kadar diğer insanlar nazarında da değer kaybetmesine sebep olur. Her konuda dürüst, tutarlı ve samimi bir tutum içinde olmak mümin olmanın ayrılmaz vasfı iken, riyakârlık ve ikiyüzlülük imanla bağdaşmayan hâllerdir. Kur’ân-ı Kerîm’in inanç ve amelde ikiyüzlü davranan münafıklara cehennemin en alt tabakasını müstahak görmesi bu açıdan anlamlıdır. İkiyüzlü davranarak, gösteriş yaparak insanları aldatmak mümkün olsa bile her şeyin iç yüzünü bilen Yüce Yaratıcı’yı (cc) kandırmak mümkün değildir. Velhâsıl ihlâs, Yaratıcısına gizli açık hiçbir şeyi ortak etmeyen samimi bir imandır. İhlâs, dünyevî bir karşılık beklemeden sırf Allah (cc) rızası için yapılan bir kulluktur. İhlâs, Allah’a (cc) karşı olduğu gibi insanlara, canlı cansız bütün varlıklara karşı da gösterilen samimiyettir. İhlâs, nifak ve ikiyüzlülükten uzak bir kalp safiyetidir. İhlâs, Allah (cc) rızasına göre programlanan akıl ve kalbin ivazsız, garazsız amelidir. İhlâs, olduğu gibi görünmek, göründüğü gibi de olmaktır. Ve Allah’ın (cc) azabından sadece ihlâslı kulları kurtulacaktır.

Kaynak: Diyanet Hadislerle İslam

Peygamberimizin (sas) davete başladığı toplum, cahiliye döneminden geliyordu. Allah Resulü (sas), birçok alandaki yanlış uygulamaları iptal etmiş, bazı uygulamaları da ıslah etmişti. Esasında Rabbimiz (cc) İslam’ın hükümlerini önceki ümmetlere de bildirmişti. Fakat peygamberlerden sonra insanlar bunları uygulamaz olmuşlardı. İşte Allah Teâlâ (cc), evlilik konusundaki doğruları önceki ayetlerde açıkladıktan sonra, bu açıklamaların gayesini bildirmektedir. Buna göre O (cc), bizim doğru bilgilenmemizi ve önceki peygamberlerden itibaren devam eden İslam yolu üzere yürümemizi istemektedir.

Peygamberimizin getirdiği hükümler, asılları ve amaçları bakımından önceki peygamberlerin getirdikleriyle aynıdır.

Sünnet/sünen: Yol/yollar, yöntemler.

Hakîm: Hikmet sahibi, yaptığı her şeyde fayda ve hikmet olan.

• Hz. Ali (ra) halife seçildi. (656)

Kur’an’da duası en çok nakledilen peygamber İbrahim Aleyhisselam’dır. Ülü’l-azm (En yüksek derecedeki) peygamberlerdendir.

Beytullah’ın bulunduğu Mekke için dua eden Hz. İbrâhim Mekke’nin emin bir şehir olmasını dilemiş (el-Bakara 2/126; İbrâhîm 14/35), bölgeyi “haram” (kutsal) ilân ederek orada kan dökülmesini ve dışarıda câiz olan diğer bazı işlerin yapılmasını yasaklamıştır. Kendi zürriyetinden Allah’a itaat eden bir ümmet çıkarmasını, onlara peygamber göndermesini niyaz etmiştir (el-Bakara 2/126-129; İbrâhîm 14/35, 40). İbrâhim ve oğlu İsmâil’in dualarında yer alan bu peygamber onların soyundan gelen Hz. Muhammed’dir. Nitekim İsmâil’in neslinden daha başka peygamber de gelmemiştir. “Ben babam İbrâhim’in duası, kardeşim Îsâ’nın müjdesi ve annemin rüyasıyım” (Müsned, IV, 127, 128; V, 262) hadisi de buna işaret etmektedir. Hz. İbrâhim’in bu duasına şükran nişânesi olmak üzere müslümanlara namazlarda “Salli ve Bârik” dualarını okumaları öğütlenmiştir (Buhârî, “Tefsîr”, 33/10; “Daʿavât”, 31, 32).

Bakara Sûresinde geçen ayetler

– Mekke için yaptığı dua:

İbrâhim, “Rabbim! Burayı güvenli bir şehir yap, halkından Allah’a ve âhiret gününe inananları da çeşitli ürünlerle rızıklandır” diye dua etmişti. Allah buyurdu ki: “İnkâr edene de az bir süre dünya nimetleri veririm, ama sonunda onu cehennemin azabına sürerim. O ne kötü bir sondur!”
(Bakara, 2/126)

- Kâbe için yaptığı dua:

İbrâhim İsmâil’le birlikte o evin (Kâbe’nin) temellerini yükseltiyordu: “Ey rabbimiz! Bizden bunu kabul buyur; şüphesiz sen işitensin, bilensin.
(Bakara, 2/127)

-Zürriyeti için yaptığı dua:

Ey rabbimiz! Bizi sana teslim olanlardan eyle, soyumuzdan da sana teslim olacak bir ümmet çıkar. Bize ibadet usullerimizi göster, tövbemizi kabul et. Şüphesiz tövbeleri kabul eden, merhameti bol olan yalnız sensin.
(Bakara 2/128)

Soyumuzdan, onlara senin âyetlerini okuyacak, kitabı ve hikmeti öğretecek, onları arındıracak bir elçi çıkar rabbimiz! Çünkü yalnız sensin kudret ve hikmet sahibi.”
(Bakara 2/129)

İbrahim Sûresinde geçen dualar

İbrâhim şöyle dua etmişti: “Rabbim! Bu şehri güvenli kıl, beni ve çocuklarımı putlara tapmaktan uzak tut!
(İbrahim, 35)

Rabbim! Putlar insanlardan birçoğunun sapmasına sebep oldu. Bundan böyle kim bana uyarsa o bendendir; kim de bana karşı gelirse artık sen çok bağışlayan, pek esirgeyensin.
(İbrahim, 36)

Ey rabbimiz! Ben zürriyetimden bir kısmını, senin kutsal evinin (Kâbe) yanında tarıma elverişli olmayan bir vadiye yerleştirdim. Bunu yaptım ki rabbim, namazı kılsınlar. İnsanların gönüllerini onlara meylettir ve çeşitli ürünlerden onlara rızık ver ki şükretsinler.
(İbrahim, 37)

Rabbimiz! Şüphesiz ki sen gizlediğimizi de açıkladığımızı da bilirsin. Yerde ve gökte hiçbir şey Allah’a gizli kalmaz.
(İbrahim, 38)

Yaşlılığıma rağmen bana İsmâil’i ve İshak’ı armağan eden Allah’a hamdolsun! Şüphesiz rabbim duaları kabul edendir.
(İbrahim, 39)

Rabbim! Beni ve soyumdan gelecek olanları namazı devamlı kılanlardan eyle; rabbimiz, duamı kabul et.
(İbrahim, 40)

İRabbimiz! Hesap kurulacağı gün beni, anamı, babamı ve müminleri bağışla.”
(İbrahim, 41)

Kur'an Yolu Tefsiri Cilt: 3 Sayfa: 321-322

Hz. İbrâhim’in, güvenli kılmasını Allah’tan istediği şehir Mekke­’dir. Allah Teâlâ önceki âyetlerde (28-34) genel olarak insanlığa verdiği nimetleri hatırlatmıştı. Burada da, Hz. İbrâhim’in duasını kabul etmek suretiyle özel olarak Mekkeliler’e vermiş olduğu nimetleri hatırlatmakta ve bu nimetlere şükretmelerinin gereğine dikkatlerini çekmektedir. Ayrıca Allah’ın verdiği sayısız ve sınırsız nimetlerin şükrünü yerine getiren bir kulun yani Hz. İbrâhim’in Allah’a karşı tutumu, kulluğu, O’na nasıl yalvarıp yakardığı ve O’ndan istedikleri dile getirilmekte, kurtuluşun, Allah’ın birliği ilkesine dayanan Hz. İbrâhim çizgisinde olduğuna işaret edilmektedir.

35. âyette “putlar” diye çevirdiğimiz esnâm (tekili sanem) kelimesi, Allah’tan başka kendisine ilâhî güç veya nitelikler yakıştırılarak tapınma duygusu içerisinde değer verilen ve şirke vasıta kılınan her şeyi ifade eder. “Putlar”dan maksat, onları yapanlar, puta tapmayı icat edip uygulayanlardır. Bu mânada putlar (putperestlik) birçok insanın sapmasına yol açmıştır. Can ve mal güvenliğinin bulunmadığı bir yerde dinî ve dünyevî görevler yerine getirilemeyeceği için Hz. İbrâhim öncelikle beldenin güvenli kılınmasını, sonra da insanlığı mânevî felâketlere sürükleyen putperestlikten hem kendisini hem de soyundan gelenleri korumasını yüce Allah’tan niyaz etmiştir. İbrâhim aleyhisselâm bu şirk vasıtalarından korunan müminleri kendi dininin mensuplarından ve kurtuluşa erenlerden saymış, kendisine karşı gelip isyan edenler hakkında ise, “Sen çok bağışlayan, pek esirgeyensin” diyerek onları Allah’ın af ve bağışına havale etmiştir. Bu durum Hz. İbrâhim’in şefkat ve merhametinin enginliğini göstermektedir.

Hz. İbrâhim’in Hâcer’den İsmâil adında bir oğlu olmuştu; Hz. İbrâhim Allah’tan aldığı bir işaretle Hacer ve oğlu İsmâil’i Mekke’ye götürüp Kâbe yakınlarında tarıma elverişli olmayan, çorak bir vadiye yerleştirdi. Bu esnada Hz. İbrâhim bu vadinin yerleşim merkezi ve güvenli bir belde haline gelmesi için Allah’a dua etti (Bakara 2/126). Müfessirlere göre İbrâhim bu âyetlerde bildirilen duasını da Mekke yerleşim merkezi haline geldikten ve İsmâil ile birlikte Kâbe’yi inşa ettikten sonra yapmıştır (İbn Kesîr, I, 252). Allah Hz. İbrâhim’in duasını kabul ederek Mekke’yi güvenli bir şehir haline getirmiş ve dünyanın muhtelif yerlerinde yetiştirilen ürünlerin gerek hac ve umre gibi ibadetler, gerekse panayır vb. ticarî vesilelerle buraya getirilmesini sağlamıştır (krş. Kasas 28/57; Ankebût 29/67; Mekke ve Kâbe hakkında bilgi için bk. Âl-i İmrân 3/96).

37. âyetteki “İnsanların gönüllerini onlara meylettir” diye çevirdiğimiz cümle, “İnsanlardan bazılarının gönüllerini onlara meylettir” şeklinde de tercüme edilebilir. Bu takdirde sadece müminlerin gönüllerinin meylettirilmesi istenmiş olur. 39. âyet dikkate alındığında Hz. İbrâhim’in bu duayı, eşi Sâre’den olan oğlu İshak’ın dünyaya gelmesinden sonra yaptığı anlaşılmaktadır. Rivayete göre Hz. İbrâhim, oğlu İsmâil doğduğu zaman doksan dokuz yaşında, İshak doğduğunda ise 112 yaşında bulunuyordu (İbn Kesîr, I, 252). Tevrat’ta bu bilgi 86 ve 100 yaş şeklinde geçer (Tekvîn, 16/6; 21/5). Hz. İbrâhim’in daha önce yapmış olduğu duasının kabul olunup (Sâffât 37/100) yaşlılığına rağmen kendisine bu iki çocuğun lutfedilmesini Allah’a hamd ve şükürle karşıladığı görülmektedir. (Hz. İbrâhim’in müşrik olan anne ve babasının affı için dua etmesi hakkında bk. Tevbe 9/114).

Allah’ın azametini ve kudretini belirtme adına yaptığı dualar: Şuâra 26/75-82

Şuarâ Suresi

İbrâhim dedi ki: “İyi de sizin ve önceki atalarınızın neye taptığınızı hiç düşündünüz mü?
(Şuâra, 26/75-76)

İyi bilin ki âlemlerin rabbi dışında taptıklarınız benim düşmanımdır;
(Şuâra, 26-77)

O, beni yaratan ve bana doğru yolu gösterendir.
(Şuâra, 78)

Beni yediren ve içirendir.
(Şuâra, 79)

Hastalandığım zaman bana şifa verendir.
(Şuâra, 80)

Canımı alacak olan, sonra beni yeniden diriltecek olandır.
(Şuâra, 81)

Hesap günü hatalarımı bağışlayacağını umduğum yine O’dur.
(Şuâra, 82)

– İyilerle olmak için yaptığı dua:
Rabbim! Bana hikmet ver ve beni iyiler arasına kat.
(Şuâra, 26/83)

– Her daim iyi olarak anılmak için yaptığı dua:
Arkadan gelecekler içinde iyilikle anılmayı bana nasip eyle!
(Şuâra, 26/84)

– Naîm cennetlerine girmek için yaptığı dua:
Beni, naîm cennetine girenlerden eyle!
(Şuâra 26/85)

– Babası için yaptığı dua:
Babamı da bağışla; kuşkusuz o doğru yoldan sapanlardan oldu.
(Şuâra 26/86)

– Kıyamet günü mahcup olmamak için yaptığı dua:
İnsanların diriltileceği gün ve Allah’a temiz bir kalple gelenler dışında malın da çocukların da fayda vermeyeceği gün beni mahcup etme!”
(Şuâra 26/87-89)

Kur'an Yolu Tefsiri

84. âyette “Bana, sonra gelecekler içinde iyilikle anılmayı nasip eyle!” diye çevirdiğimiz cümledeki “lisân-i sıdk” (doğruluk dili) tamlaması iki türlü yorumlanmıştır:

a) Bu tamlamadaki lisân terimi dille aktarılabilecek, dille ulaştırıla­bilecek şeyleri veya bunları aktaranları ifade için mecaz olarak kulla­nılmıştır. Buna göre Hz. İbrâhim söylediklerinin doğru, gerçek ve yüce mânalar taşıyan sözler olmasını veya kendi soyundan, getirmiş olduğu hak dini sonraki nesillere aktaracak kimselerin gelmesini Allah Teâlâ’dan niyaz etmiştir. Nitekim yüce Allah duasını kabul ederek başta Hz. Muhammed olmak üzere onun soyundan birçok peygamber göndermiş ve Hz. Peygamber’e onun dinine uymasını emretmiştir (bk. Nahl 16/123; krş. Âl-i İmrân 3/95; Nisâ 4/125).

b) Bu tamlama Hz. İbrâhim’in, sonraki nesiller içerisinde iyilikle anılmak istediğini ifade etmektedir. Bundan dolayıdır ki müslümanlar onu önder kabul eder, kendisini ve soyundan gelenleri hayırla anarlar. Yahudi ve hıristiyanlar gibi Ehl-i kitap da aynı şekilde ona ve soyundan gelenlere saygı gösterirler (Zemahşerî, II, 512; krş. Meryem 19/50).

Müfessirler, 89. âyette “temiz bir kalp” diye çevirdiğimiz “kalb-i selîm” tamlamasını şu mânalarda yorumlamışlardır: Şirk ve şüpheden arınmış, iman esaslarına samimiyetle inanmış, mânen sağlıklı (İbn Kesîr, VI, 159), kötülüklerden korunmuş (Esed, II, 749), sünnete gönülden bağlı olup bid‘atlardan uzak duran, mal ve evlât sahibi olduğu için şımarmayan bir kalp (Şevkânî, IV, 103). Râzî’ye göre bu konudaki görüşlerin en doğrusu, kalb-i selîmi, “Cehaletten ve kötü huylardan arınmış kalptir” diye tanımlayan görüştür (XXIV, 151).

Hz. İbrâhim bu duayı yaptığı zaman kendisine peygamberlik görevi verilmişti (Râzî, XXIV, 147; İbn Âşûr, XIX, 145). Bu sebeple müfessirler, meâlinde “hikmet” diye çevirdiğimiz hükm kelimesini birçok yerde “peygamberlik” anlamında yorumlarken, burada 83. âyette “derin bilgi, doğru hüküm verme ve kavrama yeteneği” gibi anlamlarda yorumlamışlardır. Müfessirler, İbrâhim’in babasının affı dışındaki bütün dileklerinin kabul olunduğuna dair çeşitli deliller getirmişlerdir (Râzî, XXIV, 147-150). İbrâhim aleyhisselâm, babasının Allah düşmanı bir putperest olduğunu anlayınca ve bu inancında ısrar ettiğini görünce ondan uzaklaşmıştır (bk. Tevbe 9/114; Meryem 19/42-48). Hz. İbrâhim’in “hep iyilikle anılması” konusundaki duasının bir sonucu olarak her ümmet ona ayrı bir sevgi duymuş ve adını övgüyle anar olmuştur. Müslümanlar namazda ve namaz dışında “salli” ve “bârik” dualarını okurken Hz. Peygamber’le birlikte onu da anarlar.

Evlat istemek için yaptığı dua: Sâffât 37/100
“Rabbim! Bana iyilerden olacak bir evlât ver!”
(Sâffât, 37/100)

Mümtehine Suresi’nde geçen dualar

İbrâhim’de ve ona uyanlarda size güzel bir örneklik vardır; onlar kavimlerine şöyle demişlerdi: Bilin ki bizim sizinle ve Allah’ı bırakıp da taptıklarınızla bir ilişiğimiz yoktur. Sizi (ve değerlerinizi) reddediyoruz. Sizinle bizim aramızda, siz bir tek Allah’a iman edinceye kadar sürüp gidecek bir düşmanlık ve nefret açıkça ortaya çıkmıştır. Ancak İbrâhim’in, babasına “Hiç şüphen olmasın bağışlanman için dua edeceğim, ama Allah’tan sana geleceklere karşı yapabileceğim bir şey de yoktur” demesi başka. Rabbimiz! Sadece sana dayanıp güvendik, sana yöneldik; dönüş de ancak sanadır.

Rabbimiz! Bizi, inkâr edenler için bir sınama konusu yapma. Bizi bağışla ey rabbimiz! Çünkü kudret ve hikmet sahibi olan sensin.
(Mümtehine, 5)

Şüphe yok ki, içinizden Allah’ın lutfuna ve âhiret gününe umut bağlayanlar için onlarda güzel bir örneklik vardır. Kim yüz çevirirse bilsin ki Allah hiçbir şeye muhtaç değildir, her türlü hamde lâyıktır.
(Mümtehine, 6)

Kur'an Yolu Tefsiri

“Güzel bir örneklik” diye tercüme ettiğimiz üsve hasene tamlaması, günümüz davranış bilimleri incelemelerinde, özellikle liderde bulunması gereken nitelikler konusunda önemli bir yere sahip olan “davranış modeli” veya “numune, örnek kişilik” kavramını çağrıştırmaktadır. Bu tamlama Ahzâb sûresinin 21. âyetinde Hz. Peygamber hakkında kullanılmış ve müminlerin onu örnek almaları istenmişti. Burada 4. ve 6. âyetlerde aynı kavram, insanlık tarihinde tevhid mücadelesinin öncü isimlerinden olan Hz. İbrâhim ve ona uyanlar hakkında kullanılarak, şirk ve inkâr batağına saplanıp kalma olgusunun yeni olmadığına dikkat çekilmekte ve bu gibi kimselerle ilişkiler konusunda yararlanılacak önemli bir tecrübeye gönderme yapılmaktadır (Hz. İbrâhim’in, babasının bağışlanması için dua etmesi hakkında bk. Tevbe 9/114; Meryem 19/47).

4. âyetin “ona uyanlar” diye tercüme edilen kısmı için “Hz. İbrâhim’e iman edip ona uyan müminler” ve “Hz. İbrâhim’in döneminde ve ona yakın zamanda yaşayıp ona tâbi olan peygamberler” şeklinde yorumlar yapılmıştır. İbn Atıyye Hz. İbrâhim’le birlikte Nemrud’a karşı mücadele veren bir grubun varlığının bilinmediği gerekçesiyle ikinci yorumu daha kuvvetli bulur (V, 295).

Hz. İbrâhim ve ona uyanların davranışı örnek gösterildiğine göre aynı âyette geçen, “Sizinle bizim aramızda, siz bir tek Allah’a iman edinceye kadar sürüp gidecek bir düşmanlık ve nefret açıkça ortaya çıkmıştır” anlamındaki sert ifadeyi –başka âyetler, özellikle bu sûrenin 7-9. âyetleri ve Resûlullah’ın tatbikatı ışığında– düşmanlık ilân etme, bunu alevlendirme ve nefreti kalıcı kılma amacıyla izah etmek mümkün değildir. Hz. İbrâhim ve tâbileri, inkârcılara onların yolundan uzak olduklarını ve bu tavrın sorumluluğunu paylaşmayacaklarını bildirirken kullandıkları bu ifadeyle, gerçeği açık yüreklilikle ve bütün çıplaklığıyla ortaya koymayı, bu konuda ödün vermeyeceklerini vurgulamayı, özellikle yeni iman etmiş olup bazı tereddütler yaşayanların mâneviyatını yükseltmeyi amaçlamış olabilirler.

5. âyetteki “Bizi, inkâr edenler için bir sınama konusu yapma” şeklinde çevrilen cümle daha çok şöyle açıklanmıştır: “Onları bize galip getirme” veya “Bizi doğrudan yahut onlar vasıtasıyla cezaya çarptırma ki ‘Bunların iddiası doğru olsaydı, güvendikleri Allah onları desteksiz bırakmazdı yahut bu muameleye mâruz kalmazlardı’ şeklinde düşünmesinler ve bu yüzden kendilerinin hakikat üzere olduklarını sanmasınlar. Bizi böyle bir sınamaya, bir imtihana vesile kılma” (Taberî, XXVIII, 64; Şevkânî, V, 245). Bir yoruma göre burada Allah Teâlâ’dan, müminlere karşı inkârcıların imkânlarını genişletmemesi istenmektedir. Çünkü inkârcıların müminlerden daha fazla imkânlara sahip olmaları da müminler için sıkıntı, dolayısıyla bir imtihan sebebi olacaktır (Râzî, XXIX, 302).

Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başlayan törende konuşan Tekin, geçmişte başörtülü öğrencilerin üniversitede öğrenim görmelerinin bile suç sayıldığını söyledi.

Bakan Tekin, "Çok değil bundan yaklaşık 23-24 yıl önce Türkiye'de şu salonda şu ana kadar konuştuğumuz şeyleri konuşuyor olsaydık kapıda polisler olurdu. Akşam ana haber bültenlerinde irticacı olmakla, anayasal düzene karşı gelmekle itham edilecektik. Abartmıyorum arkadaşlar bu böyle. 1990'lı yılların sonu, 2000'li yılların başına kadar resmi evraklarda var, bir imam hatip lisesi öğretmenimiz, imam hatip okulunun pansiyondaki çocuklarımızı sabah namazına kaldırdığı için disiplin soruşturması geçirmiş. Cuma günlerinin ana haber bültenlerinin rutin konusu, gizlice kaçarak cuma namazına giden öğrencilerin disiplin suçu işledikleri, Türkiye'ye irticanın geldiği üzerine kurgulanmıştır. Koca koca haber spikerleri, işi gücü bırakıp cuma namazına giden üç tane öğrencinin izini sürüyor, haberlerini yapıyordu." diye konuştu.

2002 yılından itibaren etnik ya da dini kimliği sebebiyle inanç ve ibadetlerini yaşamak isteyen kişilerin önündeki bütün engelleri teker teker kaldırdıklarını ifade eden Tekin, bunun hiç kolay olmadığının altını çizdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu perspektif doğrultusunda 2023 yılından itibaren bazı adımlar attıklarını vurgulayan Tekin, şöyle devam etti:

"Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'yle milletimizin bu anlamda geçmişiyle barışık, milli birlik ve beraberliğimizi temin edecek şekilde eğitim alması, çocuklarımızın geçmişine gönül bağıyla olan bağlarını devam ettirebilmesi, çocuklarımızın gönül dünyamız diye tanımladığımız Balkanlar'dan Filistin'e, Kuzey Kıbrıs'tan Türkistan'daki Türki cumhuriyetlere kadar hepsiyle gönül bağını devam ettirecekleri bir müfredatı oluşturduk. Onunla beraber, seçimlik dersleri yine 2023 yılında kategorize ettik. Din ve ahlakla ilgili dersleri bir kategoride topladık. Kültür ve sanatla ilgili dersleri bir kategoride, akademik dersleri de başka bir kategoride topladık. Şu an çok şükür, din ve ahlakla ilgili dersleri almak durumunda olan yaklaşık 5 milyon 200 bin öğrencinin 4,5 milyona yakını, bu dersleri şu anda seçiyor ve okuyor."

Bakan Tekin, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'yle iyi insan yetiştirmenin önündeki engelleri tek tek kaldıracak adımların atılmasına çalışıldığını söyledi.

Eğitimde yapay zekanın önemine dikkati çeken Tekin, "Yapay zeka ve teknolojinin eğitim öğretim süreçlerinde kullanımı kuşkusuz çok önemli. Biz de bunu Bakanlık olarak, eğitim öğretim süreçlerinin bir parçası yaptık. Liselere ve üniversitelere hazırlanan öğrencilerimiz için MEBİ adıyla bir uygulama başlattık, yapay zeka destekli. Geçtiğimiz hafta tanıtımını yaptığımız, yabancı dil ve Türkçe öğrenmek üzere yapay zeka destekli bir uygulama 'DİLİM' adıyla, yine aynı şekilde Bakanlığın merkez teşkilatında karar mekanizmalarını rasyonel bir zemine oturtacak yapay zeka destekli Bakanlık Yönetim Sistemi, şiddet dahil benzeri olaylara müdahale etme anlamında yapay zekadan faydalanacak Duygu Temelli Dijital Esenlik Uygulaması ve benzeri uygulamalarla bu süreci devam ettiriyoruz." ifadelerini kullandı.

- "Yayımladığımız programların odağına iyi insan olmayı yerleştirdik"

İyi insan yetiştirmenin eğitim öğretim süreçlerinin parçası ve doğrudan hedefi olduğunu dile getiren Tekin, "Eğer eğitim öğretim sistemleri iyi insan yetiştirmek üzere kurgulansa, ahlaklı, barışı, insan haklarını önceleyen bir insan yetiştirmek üzere kurgulansa bugün dünyanın hiçbir bölgesinde zulümler, insan hakları ihlalleri, savaşlar olmazdı. Demek ki dünyada savaşlar varsa, insan hakları ihlalleri varsa, mazlum coğrafyalardan bahsediyorsak, bu sürecin içerisinde mutlaka eğitim öğretim süreçlerinin rolü ve yeri var. O yüzden biz eğitimciler şapkamızı önümüze alıp, elimizi vicdanımıza koyup sağlıklı bir şekilde düşünmeliyiz. Biz de bunu yaptık. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli adıyla yayımladığımız programların odağına iyi insan olmayı yerleştirdik." şeklinde konuştu.

İyi insan olmanın Türk milletinin, İslam ümmetinin ihtiyaç duyduğu ahlak seciyelerine sahip kuşak yetiştirmek anlamına geldiğine işaret eden Tekin, dünyanın her tarafında artık yapay zekanın insanlığın yararına kullanılması amacıyla bir süreç başlatıldığını sözlerine ekledi.

MEB Din Öğretimi Genel Müdürü Ahmet İşleyen de 20 binden fazla öğrenci ve 4 binden fazla öğretmenin sürece dahil olduğunu belirterek, projenin amaçlarını anlattı.

Törende Hz. Muhammed'in hayatını konu alan yapay zeka destekli projelerin gösterimleri de yapıldı.

Törenin sonunda ortaokul ve lise öğrencileri arasında yürütülen proje kapsamında farklı kategorilerde dereceye giren öğrencilere ödülleri verildi.

Etkinliğe İlim Yayma Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Necmeddin Bilal Erdoğan ve İlim Yayma Cemiyeti Genel Başkanı Yusuf Tülün de katıldı.

Yoğun katılımla gerçekleştirilen açılış programına Bingöl Valisi Cahit Çelik, Bingöl Belediye Başkanı Erdal Arıkan, siyasi parti temsilcileri, İl Müftüsü Orhan İmamoğlu, din görevlileri ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Programda konuşan Bingöl Valisi Cahit Çelik, camilerin İslam medeniyetindeki müstesna yerine dikkat çekerek emeği geçen herkese teşekkür etti.

Vali Çelik, "Camiler, İslam medeniyetinin en önemli sembollerindendir. Asli fonksiyonları gereği camilerimiz, ibadetin yanı sıra birlik, beraberlik ve kardeşliğin de merkezi olmaya devam edecektir. Bizler yeryüzündeki bütün camileri Kâbe-i Muazzama'nın birer şubesi olarak görüyoruz. Peygamber Efendimiz (sas), Medine'ye hicret ettiğinde ilk olarak bir mescit inşa etmiş, böylece hayatın cami merkezli şekillenmesine öncülük etmiştir. Milletimiz de tarih boyunca yerleştiği her coğrafyada önce cami inşa ederek hayatı camiler etrafında şekillendirmiştir. Bu vesileyle camimizin Erentepe Köyü'müze ve ilimize hayırlı olmasını diliyorum." dedi.

İl Müftüsü Orhan İmamoğlu ise camilerin sadece ibadet edilen mekanlar olmadığını belirterek, Asr-ı Saadet'ten günümüze kadar ilim, eğitim, istişare ve kardeşlik merkezleri olarak önemli görevler üstlendiğini ifade etti. Müftü İmamoğlu, İslam medeniyetinde şehirlerin ve toplumların camiler etrafında şekillendiğini, Ashab-ı Suffe örneğinde olduğu gibi camilerin ilim ve irfanın merkezi olduğunu vurguladı.

Konuşmaların ardından Bingöl İl Müftüsü Orhan İmamoğlu'nun duasıyla caminin açılışı gerçekleştirildi.

Kaynarca Mahallesi’nde düzenlenen programa Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, İl Müftüsü Ramazan Dolu, İl Müftü Yardımcısı Abdullah Sucu, Yeşilyurt İlçe Müftüsü Dr. Hüseyin Bayrak ile çok sayıda vatandaş katıldı.

Kur’an-ı Kerim tilaveti ve yapılan duaların ardından caminin temeline ilk harç döküldü. Programda konuşan protokol üyeleri, camilerin yalnızca ibadet edilen mekânlar değil, aynı zamanda birlik, beraberlik ve kardeşlik duygularının pekiştiği önemli merkezler olduğunu ifade ettiler.

Toplam 450 metrekare alan üzerine inşa edilecek olan Yeşilyurt Mescid-i Aksa Camii, aynı anda yaklaşık 700 kişinin ibadet edebileceği kapasiteye sahip olacak. Caminin tamamlanmasıyla birlikte bölge halkının önemli bir ihtiyacına cevap vermesi hedefleniyor.

Temel atma töreni, yapılan dua ve iyi dileklerin ardından sona erdi.

Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başlayan programda, protokol konuşmalarının ardından Düzce İl Müftülüğü İlahi Korosu tarafından eserler seslendirildi.

Programda konuşan Düzce Valisi Mehmet Makas, hafızlık icazeti almaya hak kazanan öğrencileri tebrik ederek hafızlıklarının hayırlı ve mübarek olması temennisinde bulundu. Hafızlığın önemli bir manevi sorumluluk olduğunu ifade eden Makas, öğrencilerin yetişmesinde emeği geçen ailelere, öğreticilere ve kurum yöneticilerine teşekkür etti.

Programda bulunan Diyanet İşleri Başkanlığı Hafızlık Daire Başkanı İbrahim Yılmaz, "Kur'an-ı Kerim'i ezberlemek, hıfzetmek onlar için belki kolay ama gerçekten emek isteyen bir uğraş. Yüce Mevla'nın da yardımıyla bu noktaya geldiler. Çocuklarımızı, kıymetli hocalarımızı, bu meşakkatli yolculukta onlara kol kanat geren ailelerini yürekten tebrik ediyorum. Hepsinden Allah razı olsun diyoruz. Sevgili gençlerimizi tebrik ediyor, hocalarını ve ailelerini kutluyorum." dedi.

Tören, hafızlık icazet belgelerinin takdim edilmesi ve hatıra fotoğraflarının çekilmesiyle sona erdi.

Kurs yönetimi tarafından gerçekleştirilen piknik programı il merkezine bağlı Akkuş köyünde gerçekleştirildi.

İl Müftüsü Hüseyin Okuş’un da öğrencilerle buluştuğu piknikle alakalı açıklamalarda bulunan kurs yöneticisi Enver Kaya; “İl Müftümüz Hüseyin Okuş’un teşrifleriyle kursumuzda hafızlık eğitimine devam eden öğrenci ve personelimizle birlikte anlamlı ve güzel bir etkinlik gerçekleştirdik. Yoğun eğitim sürecine kısa bir mola niteliği taşıyan programımız, muhabbetin, kardeşliğin, dayanışmanın ve gönül birlikteliğinin güçlendiği bir etkinlik oldu. Kur’an’a hizmet yolunda emek veren kıymetli öğrencilerimiz ile fedakarca görev yapan personelimize ve bizleri yalnız bırakmayan İl Müftümüz Okuş’a teşekkür ediyoruz.” ifadelerinde bulundu.

Öte yandan Diyanet İşleri Başkanlığı’nca düzenlenen “Umre Ödüllü Gençlik Bilgi Yarışması”na Hakkari Üniversitesinden katılan gençler piknik keyfi yaşadı.

İl Müftülüğü Gençlik Koordinatörlüğü tarafından organize edilen piknik programı il merkezine bağlı Ağaçdibi Köyü’nde gerçekleştirildi.

Programda gençlere hitap eden İl Müftüsü Okuş,“Umre Ödüllü Gençlik Bilgi Yarışmasına gösterdiğiniz ilgiden dolayı hepinize ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Derslerinizin yanında yarışmaya hazırlandınız, yoruldunuz. Yorgunluğunuzu bir nebze olsun gidermek ve zihnen dinlenmenizi sağlamak amacıyla İl Müftülüğü olarak piknik programı düzenlemeyi uygun bulduk. Sizlerden istirhamım hayatınıza yön verecek öğrencilik yıllarınızı başarılarla geçirmeniz ve bu sıraların kıymetini bilmenizdir. Ülkemiz ve milletimiz yararına olan hayırlı işler üretmenizdir. Yüce Allah hepimizin yar ve yardımcısı olsun.”dedi.

Piknik programına İl Müftüsü Hüseyin Okuş din görevlileri ve yaklaşık 100 öğrenci katıldı.

Saldırıların ardından beldede oluşan yıkım görüntülendi.

BİRLİKTE RAHMET VARDIR

Muhterem Müslümanlar!

Yüce Rabbimizin saygı duyulmasını emrettiği dört aydan[1] biri olan, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in, “Hürmete layık”^[2] olarak zikrettiği Muharrem ayının manevi iklimi içerisindeyiz. Resûl-i Ekrem (s.a.s), “Ramazan’dan sonra tutulan en faziletli oruç, Allah’ın ayı olan Muharrem ayında tutulan oruçtur”^[3] buyurarak, bu mübarek ayın; ibadet ve taatle, hamd ve şükürle, tövbe ve istiğfarla değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatmıştır.

Aziz Müminler!

Önümüzdeki perşembe Âşûrâ gününü idrak edeceğiz. Birçok peygamberin hayatında önemli gelişmelere sahne olan Âşûrâ günü; ne hazindir ki, Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Cennet gençlerinin efendisi”^[4] diyerek övdüğü, torunu Hz. Hüseyin Efendimiz ile çoğu Ehl-i Beyt’e mensup yetmişi aşkın Müslümanın Kerbelâ’da acımasızca şehit edildiği gündür.

Kıymetli Müslümanlar!

Kerbelâ, müminlere; birlik ve beraberlik içinde hareket etmeyi, ayrılık ve gayrılığa düşmemeyi hatırlatır. Hak ve hakikati ayakta tutmayı, adaletten ve iyilikten ayrılmamayı anlatır. Kerbelâ, aramıza fitne ve fesat tohumu ekmek, kardeşi kardeşe kırdırmak isteyenlere karşı feraset ve basiretle davranmamızı tavsiye eder. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s)’in, “Birlikte rahmet, ayrılıkta azap vardır”[5] uyarısına kulak vermemizi; sevinci ve nimeti paylaştığımız gibi hüznü ve meşakkati de paylaşmamızı telkin eder.

Değerli Müminler!

Bugün, inananları; acı ve gözyaşına mahkûm etmek, İslam beldelerinin yer altı ve yer üstü zenginliklerini sömürmek isteyen zalimler, başta Gazze ve Filistin olmak üzere birçok farklı coğrafyada yeni Kerbelâlar yaşanması için her türlü yolu denemektedir. Ümmet-i Muhammed olarak bizler de bir daha aynı hüznü yaşamak ve şer odaklarını sevindirmek istemiyorsak, aramızdaki ihtilafları derinleştirmek yerine ortak paydada buluşmanın yollarını aramalıyız. Zira Rabbimiz bir, Peygamberimiz bir, Kitabımız bir, Kıblemiz birdir. Cenâb-ı Hakk’ın, “Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa düşenler gibi olmayın”[6] emri gereğince birbirimize kenetlenmeli; İslam kardeşliğine zarar verecek her türlü söz, tutum ve davranıştan kaçınmalıyız.

Bu vesileyle, başta Hz. Hüseyin ve Ehl-i Beyt-i Mustafa olmak üzere; din, vatan ve mukaddesat uğruna canlarını feda eden bütün şehitlerimizi rahmetle yâd ediyoruz.

Hutbemizi, Allah Resûlü (s.a.s)’in şu uyarısı ile bitiriyoruz: “Birbirinize nefret ve düşmanlık beslemeyin. Birbirinize haset etmeyin. Birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları! Kardeş olun…”^[7]

[1] Tevbe, 9/36.

[2] Müslim, Sıyâm, 203.

[3] Müslim, Sıyâm, 202.

[4] Tirmizî, Menâkıb, 30.

[5] İbn Hanbel, IV, 278.

[6] Âl-i İmrân, 3/105.

[7] Buhârî, Edeb, 62.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

HİCRİ YENİ YILA GİRERKEN

Muhterem Müslümanlar!

İslam’ın ilk yıllarında müminler, Mekkeli müşriklerin günden güne artan eza ve cefasına, işkence ve boykotuna maruz kalmışlardır. Müslümanlar, yaşadıkları bütün zorluklara rağmen imanlarından asla taviz vermemişlerdir. Nihayet Peygamber Efendimiz (s.a.s) ve ashâb-ı güzîn, Cenâb-ı Hakk’ın emriyle, Mekke’den Medine’ye hicret etmişlerdir. İşte bu yıl, daha sonra hicri takvimin başlangıcı olarak kabul edilmiştir.

Aziz Müminler!

Hicret, yalnızca bir yerden başka bir yere göç etmek değildir. Hicret, Allah ve Resûlünün rızasını her şeyden üstün tutma idealidir. Hakka yönelmenin ve hakikate sımsıkı bağlanmanın gayretidir. Nefsin gayr-ı meşru istek ve arzularından, şeytanın bitmek bilmeyen vesveselerinden uzaklaşıp salih ameller ve güzel ahlakla dolu bir ömür geçirme azmidir. Hicret, hata ve günahlardan tövbe edip Yüce Rabbimizin engin rahmet ve mağfiretine sığınma çabasıdır. Haramlardan helallere, kötülüklerden iyiliklere doğru adım atma kararlılığıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.s), “Müslüman, elinden ve dilinden diğer Müslümanların zarar görmediği kişidir. Muhacir ise, Allah’ın yasaklarını terk eden kimsedir”[i] buyurarak bu hususa dikkatlerimizi çekmektedir.

Kıymetli Müslümanlar!

Her birimizin, gerçekleştireceği bir hicreti mutlaka vardır. Yeter ki, hatalarımızı fark edip yanlışlarımızla yüzleşelim. Kendimizle barışık olalım. Fıtratımızın sesine kulak verelim. Yaratılış gayemizi hatırımızdan çıkarmayalım.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümanın hicreti; kibirden tevazua, öfkeden merhamete, bencillikten diğerkâmlığa, zulümden adalete, karamsarlıktan umuda doğru yol almasıdır.

Müslümanın hicreti; yalan, iftira, fitne ve gıybet gibi dilin afetlerinden uzaklaşıp; doğruluğu, kardeşliği ve muhabbeti kuşanmasıdır.

Müslümanın hicreti; nefsini ve neslini, sapkın fikirlerden, bâtıl ideolojilerden ve yanlış yönelişlerden koruması; dinine, değerlerine, kültürüne ve örfüne uygun bir ömür sürmesidir.

Müslümanın hicreti; alkol, zina, faiz, rüşvet, stokçuluk ve karaborsacılık gibi huzur ve güveni zedeleyen haramlara tevessül etmemesi, helallerle yetinmesidir.

Müslümanın hicreti; kul ve kamu hakkını ihlal edecek her türlü günahtan uzak durması; sözüne, davranışlarına ve işine dikkat etmesidir.

Aziz Müslümanlar!

Müslümanlara düşen; hicri yeni yılda, hicretin anlam ve önemini yeniden kavramaları, içinde bulundukları dönemi doğru okumaları, hayatlarının muhasebesini yaparak geleceğe yön vermeleri olmalıdır. İslam kardeşliğini esas almaları, birbirlerine kenetlenmeleri, maddi ve manevi imkânlarını birbirleriyle paylaşmaları olmalıdır.

Bu vesileyle, önümüzdeki salı günü idrak edeceğimiz hicri yeni yılımızın; mazlumların yüzlerinin gülmesine, insanlığın huzura ermesine, birlik, beraberlik ve kardeşliğimizin pekişmesine vesile olmasını Yüce Rabbimizden niyaz ediyoruz.

Hutbemizi, şu ayet-i kerimenin mealiyle bitiriyoruz: “İman edip hicret edenler, Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenler, muhacirleri barındırıp yardım edenler var ya, işte onlar birbirlerinin dostlarıdır…”[ii]

[i] Buhârî, Îmân, 4.

[ii] Enfâl, 8/72.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Günümüzde ibadete açık olan camide, Müslümanlar namazlarını kılmayı sürdürürken, yapı aynı zamanda şehrin en önemli turistik mekanlarından biri olarak öne çıkıyor.

DUYARLILIK

Muhterem Müslümanlar!

Mutlu bir insan, huzurlu bir toplum için gerekli olan erdemlerden biri de duyarlılıktır. Duyarlılık, kendimiz için istediğimiz iyilikleri başkaları için de istemektir. Sorumluluklarımızı fark edip onları yerine getirmenin gayretinde olmaktır. Duyarlılık, insanların can ve malını, kendi can ve malımız gibi kıymetli; insanların izzet ve şerefini, kendi izzet ve şerefimiz gibi mukaddes bilmektir.

Aziz Müminler!

Ailemize, toplumumuza ve bütün insanlara karşı duyarlı olmak, Müslüman olmamızın bir gereğidir. Yüce Rabbimiz, “Ey iman edenler! Sorumluluklarınıza dikkat edin. Siz doğru gittiğiniz takdirde yanlış yola sapanlar size zarar veremez”[1] buyurmaktadır. Evet, nemelazımcı ve vurdumduymaz olmak Müslümana yakışmaz. O, sorumluluklarını bihakkın yerine getirmenin gayretinde olandır. Duyarlı bir Müslüman; anne babasına, eşine ve çocuklarına saygı gösteren, onlara hoşgörüyle muamele edendir. Toplumsal barışı sağlamak için kardeşlik ahlakını hayatının her alanına aktarandır. Dünyanın neresinde olursa olsun her bir mazlumun acısını, her bir mağdurun sızısını yüreğinde hisseden ve üzerine düşen vazifelerini yerine getirendir.

Değerli Kardeşlerim!

Müslümandan beklenen, kendisine emanet edilen dünyaya karşı da duyarlı olmasıdır. Nasıl ki evini, işyerini ve ibadethanesini temiz tutuyor ise tüm çevresini de aynı titizlikle temiz tutmasıdır. Müslümandan beklenen; ormanına, toprağına ve suyuna hassasiyet göstermesidir. Yarın, ‘Ciğerlerimiz yanıyor!’ haberleriyle uyanmamak; ‘Barajlarımız kurudu, suyumuz kalmadı!’ endişesiyle yaşamamak için bugünden gerekli tedbirleri almasıdır.

Kıymetli Müminler!

Bütün hayatı ve ibadetleri vakit ile tanzim edilmiş Müslümandan beklenen; zamana karşı da duyarlılık göstermesi, onu boşa harcamamasıdır. Zira çalışmak, Müslümanın şiarıdır. Onun dinlenmesi, bir işi bitirip diğerine başladığındadır. “Mümin, bal arısına benzer. Bal arısı gibi hep güzel, temiz, helal şeyler yer. Hep güzel şeyler üretir, hep iyiliklerin peşinden koşar. Hiçbir şeyi ne döker, ne kırar, ne de ifsat eder”[2] hadis-i şerifi, bu konuyu bizlere veciz bir şekilde özetlemektedir.

Aziz Müslümanlar!

Unutmayalım ki, kendimiz ve çocuklarımız için yaşanabilir bir dünya inşa etmenin yolu; çevremize, vaktimize ve bütün insanlara karşı duyarlı olmaktan geçmektedir.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Nerede olursan ol, Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde ol! Bilerek veya bilmeyerek kötü bir fiil işlersen peşinden iyi bir şey yap ki onu yok etsin. Bir de insanlara güzel ahlâkla davran!”[3]

[1] Mâide, 5/105.

[2] İbn Hanbel, II, 199.

[3] Tirmizî, Birr, 55.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Türkiye’den gelen 85 bin hacı adayı da Arafat’a çıkarak, Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş’un yaptığı vakfe duasına hep birlikte “amin” dediler.

1. "Kesimsiz kurban bağışı" vb. adlar altında yapılan bağışların hiçbir dini dayanağı bulunmamakta olup söz konusu bağışlarla kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz.

2. Bir kurban hissesi yalnızca bir kişi içindir. İmkânı olmayan birden fazla kişinin, tek kişilik bir hisseye ortak olabileceği anlayışı dinen doğru değildir.

3. Kurbanlık hayvanın taşıması gereken vasıflar ve kesimle ilgili diğer hükümler, bütün kurban çeşitlerinde aynı olup çeşitli gayelerle veya şükür niyetine kurban edilecek hayvanlarda, yaş gibi bazı şartların gerekli olmadığı inancı yanlıştır.

4. İnsanların bir araya gelerek topluca Hz. Peygamber adına bir kurban hissesine girmeleri şeklinde bir uygulama dinimizde mevcut değildir.

5. Dinimizde kabir kurbanı veya ölü kurbanı adıyla bir kurban türü bulunmamaktadır.

6. Kurban kanının, alna veya araba tekerleği gibi eşyalara sürülmesi inancı doğru değildir.

7. Evli olmayan kimselerin -gerekli mali imkâna sahip olsalar da- kurban kesemeyecekleri anlayışı yanlıştır.

8. Kurban kesim işlemini kadınların yapamayacağı anlayışı doğru değildir. Kesme becerisine sahip olan kişi, erkek olsun kadın olsun, kurban kesimini gerçekleştirebilir.

9. Büyükbaş bir kurbanlığın hissedar sayısının mutlaka 3, 5, 7 gibi tekli sayılarda olması gerektiği anlayışı doğru değildir.

10. Kurbanlık hayvanın gerekli yaşını tamamladığı halde henüz kapak atmamış ise kurban edilemeyeceği şeklindeki anlayış doğru değildir.

11. Kurban etlerinin mutlaka yedi fakire dağıtılması gerektiği şeklindeki anlayış doğru değildir. Kurban etini üçe bölmek müstehaptır.

12. Kurbanlık hayvana ortak olanların bazılarının adak veya akika niyetiyle kurbana iştirak etmesinin kurbana engel olduğu şeklindeki anlayış hatalıdır.

13. Seferî (yolcu) olanın kestiği kurbanın geçersiz olduğu anlayışı doğru değildir.

Din İşleri Yüksek Kurulu

SÖZ AHLAKI VE SOSYAL MEDYA

Muhterem Müslümanlar!

Söz, insanın iç dünyasını dışarıya yansıtan aynasıdır. Güzel bir söz; yaralı kalpleri iyileştiren merhem, kurumuş gönülleri yeşerten can suyudur. Hoş bir kelam; ruhu ilmek ilmek işleyen zarif bir nakış, hataları incitmeden düzelten nazik bir hitaptır. Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Gönül alıcı söz, sadakadır.”[1]

Aziz Müminler!

Sözün tesiri, sesin yüksekliğinde değil; samimiyetin derinliğinde, üslubun inceliğinde gizlidir. Evet, en yakınımıza dahi sesimizi duyuramıyorsak, akrabalarımızla ortak paydada buluşamıyorsak, komşularımıza ulaşmaya bir yol bulamıyorsak, bunun sebeplerinden biri de konuşma usulümüzdür. Sevgili Peygamberimiz (s.a.s), mümini şöyle tarif etmektedir: “Mümin; insanları karalayan, lânet eden, kaba ve kötü sözlü, hayâsız birisi değildir.”[2]

Kıymetli Müslümanlar!

Gönül kapıları, içeriden açılan kilide benzer; o kilidin yegâne anahtarı ise yumuşak bir sözdür. Kur’an-ı Kerim’de, “Kullarıma söyle, sözün en güzelini söylesinler; yoksa şeytan aralarına girer. Kuşkusuz şeytan, insanların apaçık düşmanıdır”[3] buyrulmaktadır. Bu sebeple; yuvasında huzur arayan, dilini zarafetle süslesin. Evladına ulaşmak isteyen, önce onun gönlüne bir çift tatlı kelamla misafir olsun. Saygınlık bekleyen, dilini doğrulukla mühürlesin. Berekete nail olmak isteyen, sözüne dürüstlük katsın. Hâsılı, Allah Resûlü (s.a.s)’in buyurduğu üzere, “Allah’a ve ahiret gününe inanan, ya hayır söylesin ya da sussun.”^[4]

Değerli Müminler!

Söz ahlakının en çok ihlal edildiği alanların başında dijital mecralar gelmektedir. Kimi insanlar, sanal kumar ve uyuşturucu madde gibi bağımlılıklarla; kimileri de şiddete sevk eden dijital oyunlar aracılığıyla kötülüğün günden güne yayılmasına zemin hazırlamaktadır. Kimi insanlar; kimliklerini gizleyerek kalp kırmayı, başkalarının şahsiyetine, şeref ve haysiyetine dil uzatmayı marifet saymaktadır. Kimileri de yalan haberler ile toplumun sinesine fitne ve fesat tohumları ekmektedir. Yüce Rabbimizin bu husustaki uyarısı gayet açıktır: “İnsanın yanında, söylediği her sözü kaydeden bir melek mutlaka hazır bulunur.”^[5]

Aziz Müslümanlar!

Bizler, teknolojik imkânlarla gelen tehlikeleri, fırsatların arkasına gizlenmiş sinsi tuzakları fark edebilirsek, sanal âlemin zararlarını asgari düzeye indirebiliriz. Dijital teknolojileri, etik değerlerimizi gözeterek kullanabilirsek, kültürümüzle bağdaşmayan söz ve içeriklerden kendimizi ve ailemizi muhafaza edebiliriz.

Hutbemizi, Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu hadis-i şerifleriyle bitiriyoruz: “Faydasız söz ve davranışları terk etmesi, kişinin iyi bir Müslüman olduğunun göstergesidir.”[6]

[1] Buhârî, Cihâd, 128.

[2] Tirmizî, Birr, 48.

[3] İsrâ, 17/53.

[4] Buhârî, Edeb, 31.

[5] Kâf, 50/18.

[6] Tirmizî, Zühd, 11; Muvatta’, Hüsnü’l-hulk, 1.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Hz. Peygamber ^(s.a.s.), Kurban Bayramı’nda Allah katında en sevimli ibadetin kurban kesmek olduğunu, kurbanın kesilir kesilmez Allah katında makbul olacağını ve kurban edilen hayvanın her bir parçasının kişinin hayır hanesine kaydedileceğini ifade etmiştir. ^{(Tirmizî, Edâhî, 1 [1493]; İbn Mâce, Edâhî, 3 [3126])}

Allah Teâlâ’nın rızasını kazanmak niyetiyle, karşılıksız olarak fakir ve muhtaçlara yardım etmek, iyilik ve ihsanda bulunmak da Müslüman’ın önemli vazifelerinden biridir. Zaruret derecesinde ihtiyaç içerisinde bulunan kimseye yardım etmek dinimizde farz kabul edilmiştir. Ancak bu iki ibadetin birbirinin alternatifi olarak sunulması doğru değildir. Bu sebeple kesme olmadan hayvanı, sadaka olarak bir kişiye vermek kurban yerine geçmez. ^{(İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 6/320)} Aynı şekilde kurban bedelini de yoksullara ya da yardım kuruluşlarına vermek suretiyle, kurban ibadeti ifa edilmiş olmaz.

Şâfiî mezhebinde, genel olarak yukarıda sayılan kusurlardan birinin bulunması, bir hayvanın kurban olmasına engel teşkil ettiği gibi uyuz olan hayvanlar ile yem yemesini engelleyecek derecede dişlerinin bir kısmı dökülmüş olan hayvanların da kurban edilmesi caiz değildir. ^{(Nevevî, el-Mecmû‘, 8/399-404)}

Akıl sağlığı yerinde, hür, mukîm ve dinî ölçülere göre zengin sayılan mümin, İlâhî rızayı kazanmak gayesiyle kurbanını kesmekle hem Cenâb-ı Hakka yaklaşmakta, hem de maddî durumlarının yetersiz olması sebebiyle kurban kesemeyenlere yardımda bulunmaktadır. Bu ibadetin ruhunda Hakk’a yakınlık ve halka fedakârlıkta bulunma anlayışı vardır. Kurban, bir Müslüman’ın bütün varlığını, gerektiğinde Allah yolunda feda etmeye hazır olduğunun bir nişanesidir.

Mezheplerin çoğuna göre, udhiye kurbanı kesmek sünnettir. ^{(İbn Rüşd, Bidâyetü'l-müctehid, 2/191)} Hanefî mezhebinde ise tercih edilen görüş, kurbanın vâcip olduğudur. ^{(Merğînânî, el-Hidâye, 4/355)} Kurban, -fıkhî hükmü ne olursa olsun- Müslüman toplumların belirli simgesi ve şiarı sayılan ibadetlerden biri olarak asırlardan beri özellikle milletimizin dinî hayatında önemli bir yer tutmaktadır.

TOPLUMSAL SORUMLULUKLARIMIZ

Muhterem Müslümanlar!

İslam, kişinin; Rabbine ve kendisine karşı görevleri yanında, ailesine ve içinde yaşadığı topluma karşı sorumluluklarını da düzenleyen bir dindir. Allah Resûlü (s.a.s)’in hadislerinde yer alan şu ifade ne kadar da önemlidir: “Üzerinde kendinin hakkı vardır. Rabbinin hakkı vardır. Misafirinin hakkı vardır. Ailenin hakkı vardır. O halde her hak sahibine hakkını ver!”[1]

Aziz Müminler!

Eşlerin sevgi ve saygıyla birbirine bağlı kaldığı, büyüklere hürmetin eksik edilmediği, çocuklarla bereketlenen bir aile yuvası kurmak, onu korumak ve güçlendirmek insani ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Zira kişinin; ruhsal, duygusal ve zihinsel olarak huzur bulduğu, inanç ve medeniyet değerleriyle buluştuğu ilk yer ailesidir. Erdemli bireylerin oluşturduğu faziletli bir toplum ve barış içinde bir dünya inşa etmenin yolu aileden geçmektedir. Yüce Rabbimiz, “Kendileri ile huzur bulasınız diye size kendi türünüzden eşler yaratması ve aranıza sevgi ile merhamet koyması O’nun varlığının delillerindendir”[2] buyurarak, bizlere, ailenin ilahî bir lütuf olduğunu hatırlatmaktadır. Dolayısıyla hiçbir yapı, aile kurumunun alternatifi değildir. Ve yine hiçbir şey; eşlerin birbirlerine duyduğu muhabbetin, çocukların verdiği neşenin, anne ve babanın hissettirdiği mutluluğun, dede ve ninenin sağladığı güvenin yerini asla dolduramaz.

Kıymetli Müslümanlar!

Dinine bağlı, mukaddesatına saygılı nesiller yetiştirmek, ihmal edemeyeceğimiz diğer bir sorumluluğumuzdur. Ecdadımızdan bize miras kalan; kimlik, aidiyet ve fedakârlık gibi hasletleri gençlerimize kazandırmak asli vazifelerimizdendir. Evlatlarımıza değer vermek, onları dinlemek, iki cihan saadetleri için kendilerine rehberlik etmek vazgeçemeyeceğimiz görevlerimizdendir. Allah Resûlü (s.a.s), bu hususta bizleri şöyle uyarmaktadır: “Bakmakla yükümlü olduğu kimseleri ihmal etmesi, kişiye günah olarak yeter.”^[3]

Değerli Müminler!

Engelleri azimle aşmaya çalışan kardeşlerimize ve ailelerine karşı duyarlı olmak ise dini, ahlaki ve toplumsal sorumluluğumuzdur. Bu sebeple “Kim, kardeşinin ihtiyacını giderirse Allah da onun ihtiyacını giderir”[4] nebevi tavsiyesine uyarak; ibadethanelerimizi, okullarımızı, binalarımızı, sokaklarımızı, engelli kardeşlerimizin kullanabileceği şekilde imar etmeliyiz. Hayatı, özel gereksinimli kardeşlerimiz için kolaylaştırmanın gayretinde olmalıyız.

Aziz Müslümanlar!

Bugün, topyekûn bütün insanlık, pek çok yıkıcı unsurla karşı karşıyadır. Hiçbir sınır ve değer tanımayanlar tarafından; dijital mecralar, reklamlar, televizyon programları ve filmler aracılığıyla toplumun yapı taşı olan aile müessesesi zayıflatılmak istenmektedir. Sapkın akımlar ve batıl ideolojiler eliyle, gençlerin zihin dünyaları bulandırılmaya çalışılmaktadır. Böylesine bir çağda bize düşen; Rabbimizin emirlerine hakkıyla uymak, fıtratımıza sahip çıkmak, nebevî ahlakı ailemize ve nesillerimize aktarmaktır.

Hutbemizi, Kur’an-ı Kerim’de yer alan şu dua ile bitiriyoruz: “…Rabbim! ‘Bana, anne ve babama verdiğin nimetlere şükretmeyi, razı olacağın işleri yapmayı’ bana nasip et. Neslimi de salih kimseler eyle…”[5]

[1] Tirmizî, Zühd, 63.

[2] Rûm, 30/21.

[3] Ebû Dâvûd, Zekât, 45.

[4] Müslim, Birr, 58.

[5] Ahkâf, 46/15.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü