Havanın ısınmasıyla yeşeren yaylalar, yaz mevsiminin sıcak geçtiği Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki illerden göçer ailelerin de tercihi oluyor.

Diyarbakır ve Mardin'den günler önce yola çıkan göçer aileler, hayvan sürüleriyle Şenyayla ve Kozma Dağı bölgesine ulaştı.

Kurdukları çadırlarda konaklayan ve hayvanlarını otlatmaya başlayan aileler, hayvanlardan elde ettikleri sütten yaptıkları ürünleri satarak gelir elde ediyor.

Göçerlerden Remzi Çelik, Diyarbakır Kulp'tan yaklaşık bin küçükbaş hayvanla kente geldiğini söyledi.

Uzun süren zorlu yolculuğun ardından Şenyayla bölgesine ulaştıklarını anlatan Çelik, şunları kaydetti:

"Muş'un yaylaları hayvancılık açısından büyük önem taşıyor. Bu sene bir ay geç geldik. Kıştan ve yağmurdan dolayı geciktik. Her yıl Şenyayla bölgesine geliyoruz. Burada ortalama 6 ay kalıyoruz. Geçim kaynağımız hayvancılıktır. Hayvanlarımızın sütünü sağıyoruz. Mandıracılar gelip sütleri alıyor. Arada peynir, yoğurt, çökelek yapıyoruz. Başka da bir alternatifimiz yok. Bu iş zordur ama yine de hayvancılığa devam ediyoruz."

Bölgedeki yaylaların su kaynakları, havası ve bitki örtüsü bakımından hayvancılık için elverişli olduğunu dile getiren Çelik, "Serin olduğu için buralara geliyoruz. Burası çok güzel bir yayla. Hayvanlar için de çok iyi ve verimli bir yer." ifadesini kullandı.

Besici Abdülhadi Yavuz da geçen yıla göre bölgeye yaklaşık bir ay geç geldiklerini bildirerek, "Yaklaşık 100 tosun getirdim. Ben 22 yıldır bu işle uğraşıyorum. Geçimimizi besicilik yaparak sağlıyoruz. Koyun sürüleri halen yolda. Göçerler ayrıca Erzurum'a, Kars'a, Ağrı'ya ve Bingöl'ün Karlıova taraflarına da gidiyorlar." dedi.

AA muhabirleri, dijital platformların çocuklar ve gençler üzerindeki olası etkilerini, bu etkilere karşı alınabilecek önlemleri uzmanlara sordu.

İstanbul Medipol Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ali Büyükaslan, sanal ortamdaki ilişkisini o alemin gerçekleri üzerinden kurgulayıp bunu nefes aldığı hayata aktarmaya çalışan, henüz ergenlik dönemindeki çocukların adeta bir oyun oynuyormuşçasına davranmasının, üzerinde her yönüyle düşünülmesi gereken bir konu olduğunu söyledi.

Şiddetin yaygınlaşmasındaki önemli etkenlerden birinin şiddeti görünür kılmak olduğuna dikkati çeken Büyükaslan, "Şiddetin her türlüsünün özendirici bir biçimde algılanabileceği ihtimalini göz ardı ederek, herhangi bir kaygı taşımaksızın ilk paylaşımı yapma, en etkili içeriği verme çabasıyla hareket etmek oldukça sakıncalıdır. Bu tür anlayışlarla yapılan yayınların özellikle belirli yaş gruplarında bir öykünmeye, bir ekran önü ve içi dünyadaki kahramanlığın benzerini nefes aldığı dünyada da yaşamak, yaşatmak düşüncesiyle hareket etmeye yol açacağı bilinmelidir." diye konuştu.

Dijital platformların en önemli özelliğinin "mutlak etki" olduğu, bunun her yaş grubunda farklı yoğunlukta etkisini hissettirdiğini ifade eden Büyükaslan, şunları kaydetti:

"Özellikle çocukluk dönemlerinden ergenlik dönemlerine kadar olan sürede hangi cinsten olursa olsun internet mecraları ve dijital platformlar, sadece birer oyun alanları olmamakta, hemen her türden ilişkinin kurulabildiği, rol modeller oluşturulabilen, her türden istismara açık, hemen herkesin farklı niyet ve beklentilerle kendini orada öylece var edebildiği ortamlardır. Bu ortamlarda en masumane duygularıyla bulunan çocuklar, gençler, farkında olmaksızın bir bağımlılığın içerisinde kendilerini dijital demir parmaklıklar arkasına mahkum ederek oranın kurallarıyla yaşamaya, oradaki kuralları gerçek hayatta da uygulama ve hissetme tutkusuna kapılmaktadır."

Büyükaslan, algoritmaların hangi platformda ve hangi yaşta olursa olsun sunduğu düşünce ve davranış kalıplarının artık içerisine aldığı kullanıcılar için yapılması zorunlu mutlak düşünce ve davranışlar haline geldiğini, bunun bütün kullanıcılar için mutlak etkiye maruz kalma durumunu ortaya çıkardığını dile getirdi.

Siyaset, aile, eğitimciler ve emniyet güçleri başta olmak üzere milletin geleceğiyle ilgili görev düşen herkesin bu sorun konusunda düşünmesi, kısa ve uzun vadeli çözümleri hayata geçirmesi gerektiğini kaydeden Büyükaslan, "Bugün artık bir daha yaşanmasın diye alınacak emniyet tedbirlerinin çok ötesinde 'Çocuklarımızı, gençlerimizi bedenen ve zihnen nasıl daha bilinçli, daha öz güvenli ve huzurlu bir hayata hazırlayabiliriz?' sorularının cevaplarını aramalıyız. Bu cevaplar, çok yönlü çabaları zorunlu kılmaktadır. Bu çabalar, başka ülkelerde sıkça karşılaştığımız bu elim hadiselerin ülkemizde tekrarlanmasını önlemek için son derece önemlidir." ifadelerini kullandı.

- "Aileler, çocuklarıyla sahici bir ilişki kuracak zaman bulmakta zorlanıyorlar"

Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Sosyoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Barış Erdoğan da gençlerin aile ya da okul gibi geleneksel kurumlardan uzaklaşıp bu tür radikal dijital gruplarda aidiyet aramalarını tek bir nedene bağlamanın doğru olmadığını, birkaç toplumsal kırılmanın aynı anda devreye girdiğini söyledi.

Ailelerin birçok genç için eskisi kadar güçlü bir bağ kuramadıklarını dile getiren Erdoğan, "Aileler, daha yorgun, daha kaygılı, daha dağınık. Çocuklarıyla sahici bir ilişki kuracak zaman bulmakta zorlanıyorlar. Zaman bulanların bir kısmı da dijital dünyanın hızına, diline ve tehlikelerine nasıl karşılık vereceğini bilemiyor. Bu açıdan aileler de oldukça savunmasız. Okul ise birçok genç için kendini değerli hissedebileceği bir yer olmaktan uzaklaşıp bitmeyen bir yarışın ve başarı baskısının yaşandığı bir alana dönüşüyor." şeklinde konuştu.

Bu durumda çocukların ve gençlerin görünür olabildikleri, anlaşıldığını düşündükleri, öfkelerine karşılık buldukları başka çevrelere yöneldiklerini, internetin de tam bu noktada devreye girdiğini belirten Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Gerçek hayatta silik, önemsiz ya da başarısız hisseden bir genç, bu tür grupların içinde bir anda kendini önemli biri gibi görebiliyor. Sıradan biri olmaktan çıkıp korkulan, konuşulan, etki yaratan biri gibi hissetmeye başlıyor. Burada kendince bir statü kazanıyor ama bildiğimiz anlamda bir saygınlık değil daha karanlık bir statü bu. Takdir görmekten çok dikkat çekmek, sevilmekten çok iz bırakmak, kabul görmekten çok gündemi işgal etmek üzerine kurulu. Bazı şiddet odaklı çevreler, kırgın ve yenilmiş hisseden gence şu duyguyu veriyor: 'Sen önemsiz değilsin, sana haksızlık yapıldı, şimdi karşılık verebilirsin.' Bu yüzden şiddet, gencin gözünde kaybettiği ağırlığını geri kazanmanın bir yolu gibi görünmeye başlıyor. Canlı yayın, manifesto, önceden bırakılan mesajlar, görsel semboller ve internet dili bunun parçaları haline geliyor yani fail zarar vermekle yetinmiyor, görülmek de istiyor. Adının duyulmasını, görüntüsünün yayılmasını, arkasında bir metin bırakmayı önemsiyor. Bu da bize şunu anlatıyor: Bazı saldırılar anlık bir patlamadan çok, önceden zihinde kurulmuş bir sahneye benziyor."

Erdoğan, bazı vakalarda görünür olma arzusunun, tanınma isteğinin hatta adını duyurma hevesinin açık biçimde devrede olduğunu gördüklerini belirterek, "Modern kültür gençlere sürekli şunu fısıldıyor: 'Görünürsen varsın, iz bırakırsan önemlisin.' Kendini değersiz hisseden biri de bazen bu görünürlüğü çok karanlık bir yoldan arayabiliyor. İyi bir şeyle tanınamıyorsam korkunç bir şeyle tanınayım duygusu ortaya çıkabiliyor. Tam da bu yüzden medyanın dili çok önemli. Failin adı, görüntüsü, yazdıkları ve etrafında kurulan karanlık hikaye ne kadar dolaşıma girerse benzer kırılganlıklar yaşayan başkaları için o kadar çekici bir örneğe dönüşebiliyor. Bu tür saldırılar çok konuşulduğunda, fail uzun uzun anlatıldığında ve olay etrafında karanlık bir ilgi üretildiğinde, benzer kırılganlıklar yaşayan gençler için tehlikeli bir örnek oluşturuyor." dedi.

Erdoğan, dijitalleşen dünyada bireylerin sadece kendi mahallesinden, okulundan ya da arkadaş çevresinden etkilenmediklerine, dünyanın başka yerlerindeki şiddet sahnelerinden de etkilendiklerine dikkati çekti.

- "Asıl mesele yasaklamak değil hem bireylerin hem de ailelerin bu riskin farkında olması"

İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Volkan Dülger, bir kişi henüz suçu işlemeyi düşünmüyorken başka birinin onu ikna etmesinin "azmettirme" olarak değerlendirildiğini, suça iten kişinin de en az suçu işleyen kadar sorumlu olduğunu ifade etti.

Dülger, kişinin eylemi yapmayı kafasına koymuş olması ve çevresindekilerin "Devam et", "Haklısın" gibi sözlerle onu motive etmesinde "yardım etme" fiilinin söz konusu olduğunu, bunun da yine ceza gerektiren bir durum olduğunu belirtti.

Olay gerçekleştikten sonra sosyal medyada yapılan paylaşımların da suç teşkil ettiğine dikkati çeken Dülger, "Saldırıyı öven, destekleyen ya da meşrulaştıran yorumlar, 'suçu ve suçluyu övme' kapsamındadır yani sadece eylemi yapmak değil sonrasında bunu övmek de hukuken ceza sorumluluğunu gerektiren bir davranış. Öngörülen cezalar da oldukça ciddi ve azımsanamayacak düzeyde." diye konuştu.

Dülger, bu tür olaylarda sosyal medya platformlarını kapatmanın veya tümüyle kontrol altına almanın kalıcı çözüm olmadığını dile getirerek, "Bugün bir platform kapatılsa yarın başka bir mecra ortaya çıkıyor. Bu yüzden asıl mesele yasaklamak değil hem bireylerin hem de ailelerin bu riskin farkında olmasıdır. Şüpheli bir durum görüldüğünde bunu ciddiye almak ve yetkili yerlere bildirmek, çoğu zaman çok daha ağır sonuçların önüne geçebilir." değerlendirmesinde bulundu.

- "Platformların tehlikeli yanı, denetimsiz bir iletişim alanı olması"

Psikolog Abdulaziz Yılmaz da dijital mecralarda kurulan kontrolsüz grupların gençleri şiddet sarmalına çektiğini, özellikle Telegram ve Discord gibi platformların "suç laboratuvarı" gibi kullanıldığını belirtti.

Bu platformlarda "Biz özeliz, bir grubuz. Bizim grubumuzun değerleri, kriterleri var, bizim grubumuza ait olmanın şartları var." gibi gizli ve görünmez akran baskısının bulunduğunu dile getiren Yılmaz, "Suç işleyen bu yaş grubunun en temel ihtiyacı, kimlik oluşumu ihtiyacıdır. Kendilerini bir kimlikle var etmeye çalışırlar. Bu platformların tehlikeli yanı, denetimsiz bir iletişim alanı olması." dedi.

Platformlarda şiddetin planlı şekilde nasıl normalleştirildiği ve çocukların bu sürece nasıl dahil edildiğine ilişkin Yılmaz, şunları dile getirdi:

"Şiddet videolarına fazlaca maruz kalan çocuklarda empati kaybı ve duyarsızlaşma açığa çıkıyor. Ötekinin acısını hiç düşünmeden doğrudan yapacağı işe odaklanıyorlar. Bu gruplar, 'Burada bu işi yaparak kendini var ediyorsun, toplum seni fark ediyor, bir anda bütün ilgiyi senin üzerine yönlendiriyor.' diyerek bunu besliyor. Çocuk, Amerika'da bu işleri yapan birinin resmini profil resmi yapıyor ve çocuğun 'O yaptı, ben de yapacağım, bir süre sonra benim resmimi de birtakım çocuklar kendi profillerine profil resmi yapacaklar.' diye fark edilme ihtiyacı bu gruplar sayesinde organize ediliyor. 12-13 yaşında bir çocuğun 4-5 tabanca, pompalı vesaireyle okula gitmesi, kendi başına yapabileceği bir şey değil. Arka planda mutlaka bir planlayıcının, bir yönlendiricinin olduğunu çok net görüyoruz. Bu, sadece bir Discord veya Telegram grubunun kendi içinde yaptığı bir şey gibi görünse de dışarıdan organize edenlere baktığımızda, bunun toplumun huzurunu kaçırmak için planlanmış terörize bir olay olduğu net olarak anlaşılıyor."

Yılmaz, saldırgan çocukların eylem sonrasında kendi yaşamlarına da son vermelerinin yine bu gruplardan yapılan yönlendirmeler doğrultusunda gerçekleştiğini, bu durumun karanlık yapılar tarafından bir tür "ölümsüzleşme" ve "kendini ispat etme" aracı olarak pazarlandığını sözlerine ekledi.

- "Dijital okuryazarlık, açık iletişim ve farkındalık, yasaklardan daha kalıcı sonuçlar üretir"

Bilişim hukukçusu Gökhan Ahi de suçun yalnızca dijital mecralara indirgenemeyeceğini, bu mecraların, sundukları veri ve delil alanı sayesinde suçun önlenmesi ile tespiti için kritik öneme de sahip olduklarını söyledi.

Ahi, "Sokağa nazaran dijital mecraların önemli bir farkı vardır, mutlaka bir iz bırakılır. Kişilerin olayla ilgili platform yazışmaları, potansiyel yönlendirme, teşvik veya organize etme davranışlarının somut delillerle ortaya konulabilmesi için çok fazla veri sağlanabilir. Bu da suçun kaynaklarına, nedenlerine ve olası faillerine ulaşmayı kolaylaştırır." değerlendirmesinde bulundu.

Platform bazlı kısıtlamaların uzun vadede çözüm üretmeyeceğinin altını çizen Ahi, "İlk refleksle, geniş kapsamlı yasaklara veya platform bazlı kısıtlamalara yönelmek doğru değildir. Böyle yaklaşımlar, sorunu çözmek yerine görünmez hale getirebilir ve ifade özgürlüğü ile haberleşme hürriyeti açısından ciddi sakıncalar doğurabilir. Esas etkili olan, somut risklere ve fiillere odaklanan, ölçülü ve hedefe yönelik müdahalelerdir." ifadelerini kullandı.

Ahi, çocuklar ve gençler için aile ve eğitim kurumlarının rolüne dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Dijital okuryazarlık, açık iletişim ve farkındalık, yasaklardan çok daha kalıcı sonuçlar üretir. Dijital platformlar, ne başlı başına suçun kaynağıdır ne de tamamen önemsizdir. Bu platformlar bir yandan iletişimi kolaylaştırırken diğer yandan doğru kullanıldığında suçun tespiti ve önlenmesi açısından önemli bir veri ve delil alanı sunar. Asıl ihtiyaç, bu dengeyi gözeten, çok boyutlu ve rasyonel bir yaklaşım olmasıdır."

İlkokul yıllarında eğitim hayatı yarım kalan Uzak, küçük yaşlarda başladığı terzilik mesleğini uzun yıllar sürdürdü. İçinde ukde kalan okuma isteğini ise emeklilik döneminde hayata geçirdi.

Yaklaşık bir yıldır her gün kütüphaneye giden Uzak, sabah erken saatlerde başladığı okuma serüvenini akşam saatlerine kadar sürdürüyor.

Kitap ve dergilerle iç içe vakit geçiren Uzak, özellikle dini ve genel kültür içerikli eserleri tercih ediyor.

- Kütüphaneden çıkmıyor

İbrahim Halil Uzak, okuma alışkanlığının gelişmesinde oğlunun yönlendirmesinin etkili olduğunu söyledi.

Erken yaşlarda okumaya başlamadığı için pişman olduğunu belirten Uzak, şunları kaydetti:

"Emekli olduktan sonra oğlum bana, 'Baba sıkılıyorsan git kütüphanede vakit geçir.' dedi. Geldim, ortamı beğendim. Bir yılı geçti, her gün geliyorum. Sabah en geç saat 09.00'da geliyorum, akşama kadar okuyorum ve notlar alıyorum. Dini ve İslami kitapların yanı sıra genel kültür kitapları ve dergileri de inceliyorum."

Askerlik sonrası okuma isteğinin arttığını ifade eden Uzak, çalışma hayatı boyunca sınırlı vakit bulmasına rağmen okumayı hiç bırakmadığını söyledi.

İlkokul eğitimini zor şartlarda tamamladığını dile getiren Uzak, "İlkokulu 6 yılda bitirdim. Bir yıl sınıfta kalınca babam, 'sen okuyamazsın' diyerek beni okuldan aldı. O dönem ben de çok istekli değildim. Daha sonra mesleğe yöneldim ve terzi oldum." dedi.

- Haftada bir kitap bitirebiliyor

Uzak, kitap okurken kendini çok mutlu hissettiğini ifade ederek, "Devamlı okuduğumda normal bir kitabı bitirmem bir hafta sürmüyor. Biraz da ağır ağır, sindirerek okurum. Gençlere tavsiyem, boş vakitlerinde gelsinler, burada bilgi edinsinler. Günümüz şartlarında cahillik kötü bir şey." diye konuştu.

Aynı tezgahın başında 44 yıldır çekiç sallayan 3 çocuk babası Olğun, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'te meydana gelen depremlerde iş yerinde hasar oluşmayınca işini dükkanında sürdürdü.

Teknolojik gelişmelere ve depremlere rağmen mesleğinden kopmayan Olğun, işini severek sürdürüyor.

"20 liraya da 500 liraya da iş yaptığımız oluyor"

Cemil Olğun, ayakkabı tamirciliğine ailesinin yönlendirmesiyle adım attığını söyledi.

Mesleği sayesinde evinin geçimini sağladığını belirten Olğun, "Bu iş sayesinde üniversitede okuttuğum 3 çocuğumdan 2'sini evlendirdim, her birine de ev yaptım. Bu işi çok seviyorum. Ekonomik durumu zayıf olan insanların bizlere çok ihtiyacı var ama bizden sonra bu işi yürütecek insan yok." diye konuştu.

Her türlü ayakkabıyı tamir edebildiğini anlatan Olğun, "Ücret ayakkabının onarımına, malzemeye ve emeğe göre değişiyor. 20 liraya da 500 liraya da iş yaptığımız oluyor." dedi.

Olğun, restorasyonun sürmesi nedeniyle büyük bölümü kapalı olan tarihi çarşının açılmasını beklediğini sözlerine ekledi.

Köyün "asırlık çınarı" olarak tanınan Hatice nine, kışın hava şartlarının çetin geçtiği köyde bir yandan ziyaretçilerinin yolunu gözlerken, diğer yandan da elinden düşürmediği tespihini çekip dua ediyor.

Duyu, yaz aylarında ise evinin bahçesindeki alanı çapalayıp domates, biber, pırasa ve marul gibi ürünler yetiştiriyor.

Yaşam enerjisiyle gençlere örnek olan Duyu, yaşına rağmen her işini kendisi yapıyor.

- Doğal ürünlerle besleniyor

Duyu, normal yaşının 100 olduğunu ancak nüfus kayıtlarında 96 yaşında göründüğünü söyledi.

Geçitağzı köyüne gelin geldiğini ifade eden Duyu, yaklaşık bir asırdır yaşamını burada sürdürdüğünü kaydetti.

Duyu, tüm kardeşlerinin hayatını kaybettiğini dile getirdi.

Çok fazla yemek yemediğini, doğal ürünlerle beslendiğini belirten Duyu, "Doktorlara giderim, 'Bu yaşlı mucize yaşar' derler. Rabbim beni yaşatır." dedi.

Kendisini ziyaret edenlerin arkasından dua ettiğini kaydeden Duyu, yaşına rağmen evinin bahçesini çapaladığını söyledi.

Geçmişte çok zor günler geçirdiğini dile getiren Duyu, şöyle devam etti:

"Bu dünyada ben hiçbir şey anlamadım, hep üzüntü hep üzüntü. Evlatlarımdan üzüntü, hepsi hastalar. Onlar ölmesin, ben öleyim de görmeyeyim. Yazın bahçeyle, kışın da tespih çekerek günüm geçer. Ömür de gitti. Kimi ağlamak, kimi gülmekle geçti işte hayat. Ömür gitti, Rabbim beni çok yaşattı."

Duyu, köyün en yaşlısının kendisi olduğunu ifade etti.

Eski yılları, arkadaşlarını, eş ve dostlarını aklına getirdiğinde çok duygulandığını anlatan Duyu, köyde yaşamanın çok güzel olduğunu vurguladı.

Duyu, Atatürk'ü de hatırladığını ifade etti.

Yılda iki kez gerçekleştirilen sayım, şubat ve ağustos aylarının ikinci ve üçüncü hafta sonlarında yapılıyor.

Etkinlik kapsamında gönüllü gözlemciler ve doğa araştırmacıları, kent genelinde serçe popülasyonuna ilişkin verileri kayıt altına alıyor.

Osmanlı'nın Lale Devri'nde inşa edilen tarihi mekanın yerleşkesinde cami, odalar, surlar, türbe, iç ve dış avlular, divan ile harem salonları yer alıyor.

Mimari yapısında Osmanlı, Selçuklu ile Barok ve Rokoko mimarilerinden izler taşıyan saray, duvarlarındaki süslemeleriyle ziyaretçileri geçmişe yolculuğa çıkarıyor.

Tarihi yapı, kışın çevresini kaplayan kar örtüsüyle güzel görüntüler oluşturdu.

Türkiye'ye göç eden mübadillerin yeni yerleştikleri bölgede sosyokültürel ve ekonomik olarak uyum sağlamalarını kolaylaştırmak amacıyla iskan süreçlerinin gerçekleştiği 10 mıntıka belirlendi, Sakarya bölgesini kapsayan ise 7'nci İzmit mıntıkası oldu.

Deniz yoluyla İzmit'teki 7'nci mıntıkaya (İzmit, Bolu, Bilecik, Eskişehir, Kütahya) büyük ölçüde Selanik, Girit, Manastır, Yanya, Cezayir-i Bahr-i Sefid bölgelerinden gelen 27 bin 687 Müslüman mübadilin bir kısmı, dönemin kazalarından olan Adapazarı istasyonuna getirildi.

Şimdi Sakarya'nın kent merkezi olan Adapazarı istasyonunda indirilen mübadiller, Adapazarı, Serdivan, Akyazı, Hendek ve Söğütlü ilçelerine kara yoluyla, Geyve'ye yerleşen mübadiller ise trenden inmeden demir yolu üzerinden ilçeye ulaşım sağladı.

"Toplumlar çok büyük yıkımları yaşadıktan bir süre sonra sessiz kalırlar"

SAÜ Balkan Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (SABAMER) Müdürü Dr. Samet Çakmaker, Balkanların tarih boyunca cazibe merkezi olduğunu, bu durumun dezavantajları da beraberinde getirebildiğini söyledi.

Cazibe merkezlerinin aynı zamanda tarih boyunca çatışma merkezleri olduğunu belirten Çakmaker, "Savaşların, yıkımların, büyük insan kayıplarının ve göçlerin yaşandığı merkezlerdir. Dolayısıyla Balkanlar da cazibe merkezi olmasının bedelini tarih boyunca bahsettiğimiz trajedilere fazlasıyla sahne olarak ödemiş coğrafyadır." dedi.

Toplumların yaşamış oldukları trajedilerin sadece tarih kitaplarında kalmadığını aynı zamanda edebiyata da yansıdığını anlatan Çakmaker, "Bahsettiğimiz yansıma sadece kurgusal olarak bize bir yerlerde bir şeyler olmuş izlenimi vermekten çok daha öteye gidiyor. Bazen tarihin sustuğu anlatmadığı, bilerek karanlıkta bıraktığı hadiseleri, olayları, durumları, hisleri biz edebi eserler üzerinden okuyoruz." diye konuştu.

Çakmaker, mübadele sonrası yaklaşık 2 milyon insanın yer değiştirmesinin çok büyük sosyal hadise olduğunu ancak konuyla doğrudan ilişkili çok az roman yazıldığını dile getirerek, şunları kaydetti:

"Bu hadisenin de edebi eserlere yansımış olabileceğini düşündük fakat gördük ki henüz yansımamış. Özellikle 2000 sonrası yazılmış romanlarda bu temaya odaklanıldığını görüyoruz. Yani aradan kabataslak 80 yıl geçtikten sonra doğrudan bu konuyu ele alan eserlerin sayısında artış görüyoruz. Bu tarihsel hadiselerin seyir süreciyle ilgili geçmiş bilgilerimizi yokladığımızda çok da şaşırılacak durum olmadığını görüyoruz çünkü toplumlar çok büyük yıkımları yaşadıktan bir süre sonra sessiz kalırlar ve bu sessizlik süreci toplumların tarihine kıyaslandığında belki kısa süredir ama insan ömrüne kıyaslandığında uzun süredir."

SAÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Burak Çıtır da Anadolu'daki Rum Ortodoksların Yunanistan'a, Yunanistan'da yerleşik haldeki ortalama 400-500 bin civarındaki Müslüman'ın Anadolu'ya göç ettirildiğini anımsattı.

Çıtır, göç eden nüfusun belirlenme sürecinde dönemin yöneticilerinin, Anadolu'daki nüfusu daha nitelikli hale getirmek, hem tarım hem de uluslararası ticarette etkinleştirmek amacıyla özellikle uluslararası ticarete yatkın, modern tarımı daha iyi bilen nüfusun olduğu batı bölgesinden mübadele sürecini başlattığını anlattı.

Demir yolu üzerinden bakıldığında nüfus mübadelesinin özellikle Anadolu'nun batı ve Ege kıyılarında gerçekleştiğine değinen Çıtır, "(İzmit mıntıkası) Buranın en büyük özelliği nüfus mübadelesinde başlangıç noktası olması. Anadolu'nun içlerine doğru artık Sakarya gibi yerlere gelindiğinde nüfus mübadelesinin son duraklarına yaklaşıldığı görülüyor." ifadelerini kullandı.

Çıtır, deniz yoluyla İzmit'e getirilmiş olan mübadillerin 2-3 günlük süre içerisinde evrak işlemlerinin ardından gönderilecekleri yerlerin belirlendiğini, Sakarya üzerinden Adapazarı, Akyazı, Hendek, Söğütlü, Geyve ve günümüzdeki Serdivan bölgesine demir yoluyla taşındıklarını kaydetti.

Serdivan'a yerleşmiş mübadillerin yanlarında getirdikleri ravika inciri, doktor üzümü ve Avdira dutu tohumlarını bölgelerinde ektiklerini ve ürünleri zaman içerisinde ticari hayata taşıdıklarına işaret ederek, şöyle devam etti:

"Mübadillerin en büyük özelliği aslında uluslararası ticarete yatkın bölgeden gelmeleri. Balkan coğrafyası Osmanlı'nın en büyük tarım gelirlerini elde etmiş olduğu yerlerdir ve tarımsal ürünleri de aslında limanlar aracılığıyla uluslararası ticarete dahil ediyorlardı. Geçmişten gelen ticari kültürleri de vardı. Bu kişiler, geldikleri bölgelerde çağdaş tarımsal ürünleri üretmiş ve tarım aletlerini kullanmış, uluslararası ticaretteki bağlantılarını kullanarak da aslında yeni Cumhuriyet'in uluslararası ticaretine eklenmiş ve bu ticari hayatı canlandırmış."

Çıtır, Yunanistan'a gönderilen Rum Ortodoks nüfustan kalan bazı arsaların ve evlerin, harabe halde olduğunu, devletin, mübadillerin yerleşmesi için köy, cami ve sağlık hizmetleri alanları inşa ettiğini anlattı.

Sakarya'ya gelen mübadillerin çeşitli sıkıntılar yaşadıklarına da değinen Çıtır, şöyle konuştu:

"Serdivan özelinde dağ köyü inşasına başlanılmış. Burada ortalama 400 haneye kadar yerleşim yeri görülüyor. Ancak mübadillerin Sakarya üzerinde yerleşmelerinde bazı sıkıntılar da yaşanmış. Özellikle ovalık alanda yerleşmeye başladıklarında ortaya çıkan sıtma hastalığı nedeniyle bazı mübadillerin Manisa Akhisar civarına, bazılarının da Hendek bölgesine gittiklerini göreceğiz. Geriye dönüp baktığımızda aslında Sakarya'nın, kent hayatına eklemlenmeye çalışan mübadillerle geliştiğini göreceğiz."

Dronla kaydedilen görüntülerde, göl yüzeyinde oluşan halka şeklindeki buz yapıları ve merkezlerinden yayılan çatlaklar dikkati çekti.

Beyaz ve açık mavi tonların hakim olduğu buz tabakası, havadan bakıldığında insan gözünün iris ve göz bebeğini çağrıştıran doğal desenler oluşturdu.

Genellikle donma sürecinde ani ısı değişimleri sonucu bu oluşumların meydana geldiği öğrenildi.

Aynı dönemde açılan okuma yazma kursunu da tamamlayan Dalgıç, daha sonra açık öğretimden ilkokul ve ortaokul diplomalarını da aldı.

Yıllar içinde dikiş nakıştan ebruya, yağlı boyadan bilgisayara, üç boyutlu tasarımdan fotoğrafçılığa, kokulu taş tasarım kursuna kadar onlarca kursa katılan Dalgıç, bu süreçte sürücü kursuna giderek sürücü belgesinin de sahibi oldu.

Lise diplomasını 76 yaşında alan Dalgıç, Hitit Üniversitesinin "Anne Üniversitesi Projesi"ne katıldı, iki kez üniversite sınavına girdi.

Yılın birkaç ayını İstanbul'da çocuklarının yanından geçiren Dalgıç, burada da kurs ve öğrenme etkinliklerine katılmayı ihmal etmiyor.

- Haftanın üç günü Kur'an eğitimi alıyor

Haftanın üç günü Kur'an, iki günü de yağlı boya resim kursuna devam eden Dalgıç, daha sonra saz kursuna katılmayı hedefliyor.

Esme Dalgıç, öğrenmeyi hep çok sevdiğini, bu nedenle 20'li yaşlarından bu yana sürekli kurslara katıldığını, televizyonda dizi yerine belgesel izlemeyi tercih ettiğini söyledi.

Eğitim sevgisiyle çevresine de örnek olduğuna işaret eden Dalgıç, "Mesela kursa gidiyorum, 'Teyze bu yaşta niye geliyorsun?' diye bakıyorlar. Lisede okulu bırakanlar beni görüp okula dönüş yaptı, okudu. Çoklarına örnek oldum." dedi.

Gittiği bütün kurslardan zevk aldığını, bir şeyler öğrendiğini belirten Dalgıç, "Bütün kursları seviyorum. Severek gidiyorum. Evde oturmayı istemiyorum. Gençlere, yaşlılara eğitimi tavsiye ederim. Eğitime gittiğin zaman kendini başka bir dünyada görüyorsun, çevren değişiyor, arkadaşlarınla sohbet ediyorsun. Evde oturmasınlar. 'Yaşlıyız gidemiyoruz' demesinler." diye konuştu.

Dalgıç, 7 yıl önce önce vefat eden eşi ile çocuklarının kursa gitmesine destek vermesinin kendisini motive eden en önemli etmenlerden olduğunu vurguladı.

Saz kursuna gitmek istediğini anlatan Dalgıç, şunları kaydetti:

"Aslında saz kursuna çoktan gitmek istiyordum. Kurslara başladığım sene istedim ama ayıp görürlerdi, 'Saz kursuna gidiyor' diye. Sazı saklayamam, alıp götüremem diye düşündüm. 'Kurslara niye gidiyorsun, otur evde' diyenler oluyor ama onları dinlemiyorum. Şimdi hocayla konuştum. Saz kursu varmış burada. Allah sağlık, ömür verirse inşallah saz kursuna gideceğim."

- Öğrencilere ilham kaynağı oluyor

Kursta görevli resim öğretmeni Gülçin Gevenkiriş de öğrenmenin yaşının olmadığını, Esme Dalgıç'ın bunun en güzel örneklerinden birini teşkil ettiğine dikkati çekti.

Yeni bir öğretmen olarak Esme Dalgıç'ın tecrübelerinden istifade ettiğini dile getiren Gevenkiriş, "Yüksek lisans yapıyorum. Pes ettiğim noktalar oluyor ama Esme teyze, kalbin attığı sürece insanların kendini geliştirebileceğini, öğrenebileceğini gösterdi bana. Beni derinden etkiledi. Buradaki öğrencilerime de ilham kaynağı oldu. İyi ki tanıdık, iyi ki hayatımıza girdi." ifadelerini kullandı.

Komşusu ve sınıf arkadaşı Sema Dalyan ise kursa Esme Dalgıç ile gelip gittiklerini, sürekli birlikte vakit geçirdiklerini, kursun çok verimli geçtiğini söyledi.

Kurstaki herkesin Dalgıç'ın tecrübelerinden yararlandığını belirten Dalyan, "Çok iyi bir insan. Bize hediyeler dağıtıyor, yiyecekler getiriyor, hatırımızı soruyor. Esma teyzemizi çok seviyoruz." dedi.

Kış mevsiminde her sabah küreğini alıp yaşadığı İstiklal Mahallesi’nde kar küreyip geniş bir alan açan Yiğit, deposunda stokladığı yemleri bu alana seriyor.

Burada güvercinler başta olmak üzere yaban kuşlarına "sofra" kuran Yiğit’in duyarlılığı, mahalle sakinlerinin de takdirini topluyor.

"Yılda en az 2 ton buğday alıyoruz"

Temel Yiğit, kış mevsiminde yaban kuşlarının yiyecek bulmakta zorlandığını düşünerek böyle bir işe giriştiğini söyledi.

Güvercinleri beslemekten dolayı çok mutlu olduğunu anlatan Yiğit, şöyle konuştu:

"Beş yıldır bu güvercinler için harman zamanı buğday stokluyorum. Yılda en az 2 ton buğday alıyoruz. Bazı vatandaşlar da 'sevabımız olsun' diye yardım ediyorlar. Ben bu sevdaya tutuldum, devam ediyorum. Ömrümüz yettiğince inşallah yaparız. Kış aylarında her sabah kalkar, kar yağmışsa küreme yapar sonra kuşların yemlerini veririm, günde 10-12 kilo buğdayla yemliyorum."

Mahalle sakinlerinden Fatih Bazu ise duyarlılığından dolayı Yiğit'e teşekkür ederek, "Temel bey burada güvercinleri besliyor, Allah ondan razı olsun. Beş yıldır bu görevi yapıyor. Gerçekten sevdiğimiz bir abimiz, Allah yardımcısı olsun." dedi.

Fabrikada çalışırken ayakkabı tamircisi arkadaşı sayesinde işi öğrenen 76 yaşındaki Avşar, 10 yıl boyunca hem çalıştı hem de boş zamanlarında ayakkabı tamirciliği yaptı.

Fabrikadan emekli olduktan sonra ayakkabı üretimi ve tamiratında kendini geliştiren Avşar, yaklaşık 35 yıl önce dükkan açtı.

Sağlığı el verdiği sürece mesleğini sürdürmek isteyen Avşar, işi öğretecek çırak bulamamaktan yakınıyor.

Süleyman Avşar, işini severek yaptığını söyledi.

İşini yaparken bu zamana kadar müşterileriyle sıkıntı yaşamadığını anlatan Avşar, "Tek başıma çalışıyorum. Hafta içi kimseden yardım almıyorum. Çocuklarım hafta tatillerinde gelip çalışıyorlar." dedi.

Genç neslin farklı mesleklere yöneldiğini belirten Avşar, "İşi bırakma gibi bir düşüncem yok. Sağlığım el verdikçe ben buradayım. Bizim yaptığımız şey vatandaşa hizmettir." ifadesini kullandı.

Avşar, müşterilerden de olumlu dönüşler aldığını sözlerine ekledi.

Aralarında hakim, polis, akademisyen, gazeteci ve esnafın da bulunduğu grup, boş zamanlarını karla kaplı ovalarda ve buz tutmuş dere yataklarında atlı safari yaparak değerlendiriyor.

Zaman zaman sıfırın altında 15 dereceye kadar düşen hava sıcaklığına rağmen biniciler, doğanın sunduğu sessizlik ve manzaranın tadını çıkarıyor.

- "Mental olarak güçlenme ve odaklanmamıza katkıda bulunuyor"

Kentte görevli hakim Rıdvan Ülkümen, Erzurum'un doğasının her daim at binmeye uygun olduğunu söyledi.

Erzurum'un atçılık ve binicilik kültüründe derin bir tarihinin olduğunu belirten Ülkümen, "Fiziksel ve iklimsel şartların zorluğu bu coğrafyada binicilik sporunu yapmak için güçlü psikolojik ve fiziksel bir dayanıklılık gerektiriyor. İşimizin yoğun olması vicdani anlamda yüksek sorumluluk gerektirmesi bakımından bu sporu yapıyor olmak, mesleki anlamda da dinlenme, mental olarak güçlenme ve odaklanmamıza katkıda bulunuyor." dedi.

Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Pelin Mete de atlarla zaman geçirmenin eğlenceli olduğundan bahsetti.

Mete, "Kar sporları denince aklıma ilk karda atlı binicilik geliyor. Karda at sürmenin keyfi başka, karda tehlikeli olduğu düşünülüyor. İlk kar yağdığında binmiyoruz, ikinci ya da üçüncüsünü bekliyoruz çünkü ilki zemin oluşturuyor sonrakiler koşmak için zemini hazırlıyor." ifadelerini kullandı.

- "Erzurum'un karlarla kaplı doğasında at binmek eşsiz bir deneyim"

Başkomiser İsmail Taşdemir ise boş vakitlerinin çoğunu at üzerinde karla kaplı arazide geçirdiğini anlattı.

Taşdemir, "Erzurum'un karlarla kaplı doğasında at binmek eşsiz bir deneyim. Karın verdiği derin sessizlikte doğayla baş başa kalınıyor. Kendimizle de baş başa kalarak güzel vakit geçiriyoruz." şeklinde konuştu.

Elektrikçi Enes Karakaş da eşi sayesinde biniciliğe başladığını ifade ederek, "Millet dışarıda geziyor, ben burada stres atıyorum. Soğuk bir memleketteyiz ama atın sevgisi bizi ısıttığı için yaz kış demeden sıkı giyinip safariye çıkıyoruz. Kışın at binmek daha iyi, karda at binmek eğlenceli ve daha zevkli." diye konuştu.

Bir süre sonra iyileşen kargayı doğaya salmak isteyen Hekim, kuşun iş yerinden gitmediğini fark etti.

"Haşmet" ismini verdiği kargayı iş yerinde besleyen ve zaman zaman banyosunu yaptıran Hekim, karga ile arasındaki sıra dışı dostluktan keyif alıyor.

Serdar Hekim, karganın henüz yavru olduğu zamanda bir binanın çatı katından düştüğünü söyledi.

Tedavisi ve bakımına dikkat ettiğini belirten Hekim, "Geçtiğimiz temmuz ayında yavru halde bulduğum karganın tedavisini yaptım. O gün bugündür adını 'Haşmet' verdiğim karga ile dostluğumuz başladı. Haşmet iş yerinde adeta benim yardımcım oldu. Çırak gibi yanımda dolaşıyor, birlikte vakit geçiriyoruz." diye konuştu.

Kargayı genellikle fıstık ve kedi maması ile beslediğini belirten Hekim, zaman zaman banyosunu yaptırıp saç kurutma makinesi ile kuruttuğunu sözlerine ekledi.

Üretim sürecinde istediği kalitede ve sayıda ham maddeyi bulmakta güçlük çeken Karayanık, Çaylı Mahallesi'ndeki evinin arkasındaki 7 dönümlük narenciye bahçesinin 5 dönümünü kamış üretimine ayırmaya karar verdi.

Karayanık, hasadını yaptıktan sonra uzun süre kuruttuğu kamışları yontup uygun aralıklarda delikler açıyor.

Neyin üflendiği ağızlık olan başpareleri de portakal ağacından tasarlayan Karayanık, el emeği enstrümanlarını kargo yoluyla yurt içi ve dışındaki müşterilerine gönderiyor.

- "Ney yapımında kullanılan aparatlar ile kılıfları da üretiyorum"

Ali Karayanık, kamış toplarken hem huzur bulduğunu hem de spor yaptığını söyledi.

Güzel ezgiler çıkaran neyler tasarlamak için çaba harcadığını dile getiren Karayanık, şöyle konuştu:

"Kamışların azaldığını fark ettim. İlerleyen yıllarda istediğimiz tarzda kamışı bulamayacağımız için bahçemin 5 dönümündeki narenciyeyi söküp kamış ektim. Ney yapımında kullanılan aparatlar ile kılıfları da üretiyorum. Kendi ihtiyacımız için kamış topluyoruz. Fazlasını da ihtiyacı olan arkadaşlara gönderiyorum."

Karayanık, ney üretiminin meşakkatli olduğunu belirterek, "Kamışı yetiştiriyor, kurutuyor, 4 sene bekletiyorum. 4 yıl kuruyan kamışı ney yapıyorum. Başpareleri de yetiştirdiğim portakal ağacından yapıyorum." dedi.

Kamışla uğraşmaktan keyif aldığını vurgulayan Karayanık, "Neyleri yurt dışından da isteyen oluyor. Tunus, Lübnan, İngiltere ve Almanya'dan talep edenlere gönderiyorum." ifadelerini kullandı.

Şehitler Gaziler Parkı'nın yanındaki Karanfil Sokağı'nın dik yollarını kendi imkanları ile düzelterek kızak pistine çeviren mahallenin çocukları, poşet ve naylonlarla kayarak keyifli anlar yaşadı.

Zaman zaman aynı poşetin üzerine oturarak birlikte kayan çocuklar, büyük mutluluk yaşadı.

Çocuklardan Yasin Ege Akça, bir arkadaşının sokağı kayak pistine çevirmeye çalıştığını görünce ona yardım ettiğini belirterek, "Burayı düzeltip kayabilecek duruma getirdik. Çukurlar vardı, düzelttik. Yukarıdan kar attık yerlere. Üstüne kuvvet uygulayıp kaya kaya düzledik. Şimdi eğleniyoruz, kayıyoruz, mutluyuz." dedi.

Ayaz Efe Özkan ise karda oynayıp kaymayı çok sevdiğini dile getirerek, şunları söyledi:

"Efe ile ilk kar yağdığında çıktık dışarıya. Geçen sene de yapmıştık burayı. Efe'ye 'Gel beraber burayı kayak yeri yapalım' dedim. O da 'Olur, tamam' dedi. Toz kardan yapmaya çalıştık, oldu. Burası çok kar doluydu. Naylonla Kazım Efe beni çeke çeke, ben de onu çeke çeke burayı düzleştirdik. Hem biz eğleniyoruz hem de arkadaşlarımız çok eğleniyor."

Kazım Efe İnan da arkadaşı Ayaz Efe Özkan'ın kar pisti yapma teklifi üzerine sokağa çıktığını anlatarak, "Biz de birbirimizi çektik, düzledik burayı. Sonra akşam geldik buraya arkadaşlarımızla. Yani 2 günde hepsi oldu. Şimdi eğleniyoruz, arkadaşlarımızla kayıyoruz. Mahallenin tüm çocukları burada, hepimiz kayıyoruz." diye konuştu.

Elif Beyza Şimşek ise çok eğlendiklerini vurgulayarak, "Burada kızak kayıyoruz, eğlenmek acayip güzel. Burayı yaparlarken arkadaşlarımızı izledik, onlara birazcık da yardımcı olduk. Hep beraber burada eğlenmek gerçekten çok güzel." ifadesini kullandı.

Aybüke Demirci de birlikte kaymanın çok keyifli olduğunu kaydetti.

"Şerafettin dede", iğne ve ipliğiyle 72 yıldır dolgusu pamuk veya yün olup bölgede hala talep gören saten yorganları titizlikle işliyor.

Şerafettin Küçükbulut, köyde doğduğunu, çalışmak için kente geldiğini, Kastamonu ve İstanbul'da mesleğin inceliklerini öğrenerek üç çocuk büyüttüğünü anlattı.

Yaklaşık elli yıldır aynı dükkanda çalıştığını belirten Küçükbulut, şöyle devam etti:

"Yorgancı hocalarımın biri Trabzonlu, biri Çatalzeytinliydi. Kalfa olarak Trabzonlu yorgancının yanına gittim. Onun dükkanında yorgan dikmeye başladım. Bana yorgan başına para ödüyordu. Daha sonra 1956'da İstanbul'a gittim, Kadıköy'de 2 yıl çalıştım. Daha sonra bir bayramda köye geldim. 'Ben İstanbul'da dükkan açacağım' dedim. Ailem 'Bizi burada yalnız bırakma, biz sensiz ne yaparız' dediler. Ben de bu sözün üzerine 1958 yılında Kastamonu'da dükkan açtım. Şu anki dükkanıma ise 1977'de taşındım. 1977'den beri aynı dükkanda devam ediyorum."

- 72 yılda 22 yorgan ustası yetiştirdi

Çalıştığı 72 yıllık sürede 22 yorgan ustası yetiştirdiğini ifade eden Küçükbulut, "Bunlardan ikisi oğlum. Dördünü de çocuk yetiştirme yurdundan aldım. Ytiştirdiğim ustalardan üçü rahmetli oldu. Bu mesleği halihazırda devam ettirmeye çalışıyorum." diye konuştu.

Yetiştirdiği ustaların kendisini çok sevdiğini, iyilik yapanın iyilik bulduğunu dile getiren Küçükbulut, müşterilerinin de yaptığı yorganlardan memnun kaldığına işaret ederek şunları kaydetti:

"Benim diktiğim yorganlar garantilidir. Benim işim memnun etmektir, diktiğim yorganlara garanti vermektir. Benim diktiğim yorganlar sökülmez, uzun ömürlüdür. Bozulmaz ve ezilmez. Müşterilerim beni sever, ben müşterilerimi severim. Kastamonu, İstanbul ve Ankara'dan müşterilerim var. Bu mesleğe devam ediyorum. Mesleğimi seviyorum, mesleğimi bırakmak istemiyorum."

Evlenecek kişilere indirim yaptığını belirten Küçükbulut, eskiden yorganı alana gelinlik hediye ettiğini, yorgan alanlardan bebeği olduğunu öğrendiklerine de yaptığı küçük yorganları hediye ettiğini söyledi.

Sağlığının yerinde olduğunu, sağlığı elverdiği sürece de mesleğini sürdüreceğini vurgulayan Küçükbulut, işini severek ve sabırla yapanların, hiçbir zaman sıkıntı çekmeyeceklerini sözlerine ekledi.

Park halindeki araçların camlarının buzla kaplandığı kentte, bazı vatandaşlar araçlarını soğuktan korumak için üzerlerine battaniye örttü.

Sis nedeniyle görüş mesafesi yaklaşık 15 metreye kadar düştü, sürücüler ilerlemekte güçlük çekti.

Ardahan'da ise soğuk nedeniyle buzlanma ve don meydana geldi, ağaç ve yapraklarda kırağı oluştu.

Gece hava sıcaklığının sıfırın altında 7 dereceye düştüğü Kars'ta da araç camları buz tuttu, bitki ve ağaçlarda kırağı meydana geldi.

Kars-Erzurum kara yolunda da sis nedeniyle görüş mesafesi düştü.

Yaban hayvanlarının daha güvenli ortamda üreme alanı bulduğu göl, yaz mevsimi boyunca konaklayan flamingoların yanı sıra bugünlerde binlerce yaban kazına da ev sahipliği yapıyor.

Havanın soğumasıyla bölgeye gelen küçük sakarca ve boz kazları, doğaseverlerin ve fotoğraf sanatçılarının ilgi odağı oldu.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yaban Hayvanları Koruma ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürü Prof. Dr. Lokman Aslan, Anadolu Ajansı muhabirine, sulak alan yönünden zengin olan havzanın birçok yaban hayvanına ev sahipliği yaptığını söyledi.

Nesli tükenmekte olan kuşların da bölgeye geldiğini belirten Aslan, şunları kaydetti:

"Van Gölü havzasındaki sulak alanlarda allı turnalarla flamingolar yazın konaklıyor. Kışın da boz kazlarla sakarca kazlar yoğun şekilde buraya geliyor. Sakarca ve boz kazlar, Sibirya, Kazakistan ve Rusya'nın batısındaki soğuk bölgelerden kışı burada geçirmek üzere geliyorlar. Kışı burada geçirdikten sonra üremek için oralara dönüyorlar. Hem sakarca kazlarını hem boz kazları hem de allı turnaları aynı karede görmek mümkün."