İslam, müminleri aynı dinin mensubu oldukları için din kardeşi olarak ilan ettiği gibi, kök itibariyle de bütün insanları kardeş ilan etmiştir. Kur’an’a gönülden bağlı olanların, hem hilkat hem de din kardeşliğini güçlendirme çabası içerisinde olmaları asli görevidir. Barış dini olan İslam’ın amacı, bütün insanları bu eksende bir araya getirip toplumsal huzuru tesis etmektir. Dolayısıyla, Müslümanlara yönelik öncelikle kendi içlerindeki kardeşliği zedeleyecek söz ve davranışlar yasaklanmıştır. İkinci olarak da, iki Müslüman arasında meydana gelen anlaşmazlığın, kardeşliğe zarar verecek sonucun önünü kesmek için bir an evvel aralarının düzeltilmesi diğer Müslümanlara emredilmiş ve Allah’ın müminlere olan rahmetinin tecellisi de, bu kardeşliğin yaşatılmasına bağlanmıştır. Ayrıca Allah (cc), dini tefrikaya alet edenler hakkında çok dikkat çekici bir uyarıda bulunur:

“Dinlerini bölüp gruplara ayrılanlar var ya, senin onlarla hiçbir alâkan yoktur. Onların işi ancak Allah’a kalmıştır. Sonra Allah onlara yaptıklarını bildirecektir.” (En‘âm, 6/159)

“Gönülden O’na yönelin, O’na saygısızlıktan sakının, namazı kılın ve şirke sapanlardan, dinlerinde ayrılığa düşüp -her bir grubun kendindekini beğendiği- fırkalara ayrılanlardan olmayın.”(Rûm, 30/31-32)

“Hep birlikte Allah’ın ipine (Kur’an’a) sımsıkı sarılın; bölünüp parçalanmayın.” (Âl-i İmrân, 3/103)

“Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa düşenler gibi olmayın. İşte onlar için büyük bir azap vardır.” (Âl-i İmrân, 3/105)

Bu ayetler herkesin anlayacağı şekilde son derece açık ve nettir. Dini parçalayan, ümmeti kamplara ayıran, kendisini hakikatin tek temsilcisi görerek diğer müminleri küçümseyen ve ötekileştiren her yaklaşım Kur’an’ın ruhuna aykırıdır, Peygamber Efendimizin (sas) birlik ve kardeşlik çağrısıyla bağdaşmamaktadır.

Yüce Allah’ın, Hz. Muhammed’e (sas) hitaben buyurduğu “Dinlerini parçalayıp grup grup olanlarla senin hiçbir ilişkin yoktur.” ikazı, yalnızca geçmiş ümmetlere değil, kıyamete kadar gelecek bütün müminlere yöneltilmiş ilahî bir uyarıdır. Bu ilahî hitap, her müminin kulağına küpe olmalıdır. Dolayısıyla, aynı Allah’a inanan, aynı Peygambere ümmet olan, aynı kıbleye yönelenleri kardeş görememek kardeşlik bilinci açısından ciddi bir zaafı ifade eder.

Müslümanlar arasında kültür ve yorum farklılıkları bulunabilir, ancak bu farklılıklar asla düşmanlık, tekfir, tahkir ve dışlama gerekçesi hâline getirilmemelidir.

Müslüman bir toplum için helal ve haram kavramları esastır. Büyüklerinden/atalarından gelen birtakım uygulama veya davranışları aynen devam ettiremezler. Yani imana uymayan davranışlar var ise onları terk ederler. Fıtri olarak her insan ve toplum büyüklerinden gördükleri davranışları önemser. Ama Müslüman olmak aynı zamanda ölçülere sahip olmak demektir. Kur'an-ı Kerim bunu şöyle haber vermektedir: “Onlara, “Allah’ın indirdiğine uyun” denildiğinde, “Hayır, atalarımızdan gördüğümüze uyarız” dediler. Ya atalarının aklı bir şeye ermemiş, doğru yolu bulamamışlarsa!” (Bakara, 2/170)

Gerek bu ayetten gerekse bu konudaki diğer ayetlerden anlaşılıyor ki, Müslüman bir toplum, büyüklerinden gelen her konuyu/geleneği takip etmez. Ön şartı, dinin genel öğretilerine uygun olmasıdır.

Köy Hayırları / Hâcet Bayramları

Anadolu’nun her köşesinde tarihten gelen ve devam eden güzellikler vardır. Mesela, bazı köylerde Ramazan ayı boyunca iftarlar köy odasında yapılır. Bazı köylerde bayramlaşma âdeti bütün güzelliği ile devam eder. Köy iki mahalle ise, sabahtan bir mahallede öğleden sonra ise diğer mahallede bayramlaşma yapılır.

Bu güzelliklerden birisi de köy hayırlarıdır. Köy hayırları Manisa ili çevresinde yaygın olan bir adettir. Başka illerde de buna benzer farklı isimlerle anılan güzellikler vardır. Günümüzde bu gelenekler genellikle hafta sonları yapılıyor. Öğle namazı öncesi köy/mahalle camiinde okuma programı yapılıyor. Kur'an-ı Kerim tilaveti ile mevlitten bazı bölümler okunuyor. Arkasından sohbet ve dua ile okuma programı bitiriliyor. Sonrasında da gelen misafirlere yemek ikram ediliyor.

Yine Bolu ilimiz ve çevresinde de hâcet bayramı ismiyle yine benzer şekilde bir uygulama devam ediyor. İster köy hayrı isterse hâcet bayramı ismiyle olsun bu güzel geleneklerin toplum üzerinde olumlu etkileri vardır.

Şehirleşmenin getirdiği problemlerden birisi de köylerimizin boşalmasıdır. Bu ve benzeri geleneklerin devam ettirilmesi, özünü kaybetmeden gelecek nesillere aktarılması önemlidir. Bu gelenekler ile alakalı şunları ifade edebiliriz;

- Yağmur Duası: Mevsim itibarıyla köy/mahalle sakinleri, komşular ve diğer misafirler bir araya gelerek rızkı veren Allah’a dua ederler.

- Sıla-ı rahim: Görev, okul veya çalışmak için köyünden ayrılanlar hem yakınları hem de tanıdıkları ile buluşurlar.

- Şükür: Elde edilen nimetlere karşı topluca bir şükür nişanesidir.

- Vefa: Her insanın doğup büyüdüğü köy/mahallede hatıralar vardır. Bu vesile ile küçük büyük karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma olur. İnsanların doğup büyüdükleri yerlere bağlılıkları canlı olur ve geçmişle bağ kurulması sağlanır. Bu buluşmalarda mezarlık ziyaretleri de yapılır.

- Kaynaşma: Büyüklerle beraber çocuklar ve gençler akrabaları ve komşuları ile bir araya gelerek kaynaşırlar.

- Birlik: En önemli katkılarından birisi de şüphesiz birliğimizi temsil etmesidir. Dünyalık bir karşılık beklemeden köy/mahalle sakinleri bir araya gelir ve buluşurlar. Yine bu buluşmalarda köydeki yaşlılar ve hastalar ziyaret edilir. Onların da gönülleri alınır.

Sonuç

Gelenekleri kutsamayız. Yani gelenekler kutsal işler değildir. Ama Müslüman bir toplumda geleneklerin temel kaynaklarından birisi şüphesiz ki dindir. Bizler de Müslümanlar olarak atalarımızdan gelen gelenekleri Kur’an ve sünnet ışığında değerlendiririz. Bu iki kaynağa uyanları devam ettirir, diğerlerine ise itibar etmeyiz. Gelenekler, inanç esaslarına uygun şekilde sürdürülmezse zamanla farklı ve yanlış uygulamalar ortaya çıkabilir. Yani bizim geleneklerimizde helal ve meşru işler vardır. Haramlara asla yer yoktur.

Çift yönlü kurbiyete vesile böylesi bir ibadetin, doğrudan mükellef tarafından îfa edilmesi şüphesiz esas olan. Ancak çeşitli nedenlerle bizzat îfaya imkânbulamayan ya da ikinci kurban niyetinde olanlar için "Vekâlet" yöntemi, önemli bir alternatif. Böylelikle arzu eden herkesin ve her kesimin kurban ibadetini yerine getirmesine yönelik geniş bir imkân da sağlanmakta.

Vekâletle Kurban Organizasyonu ve Türkiye Diyanet Vakfı

Bununla birlikte; "Vekâletle Kurban Organizasyonu" son derece meşakkatli faaliyetler bütünü. Hele böylesi geniş çaplı bir organizasyonun yurtdışında icrası, ciddi iş. Dolayısıyla bu işi yapacak kuruluşların teknik açıdan, ayrıca personel niteliği, iletişim, temsil, bilgi, beceri vd. birçok noktada yüksek kabiliyete sahip olması gerekmekte. Aksi takdirde, milletin emanetinin zayii ihtimali söz konusu.

Bütün bu açılardan ele alındığında, gerek ülkemiz ölçeğinde gerekse uluslararası arenada, VekâletleKurban Organizasyonunu en yüksek verimle icra edebilecek yegâne kuruluşun Türkiye Diyanet Vakfı olduğunu söylemek mümkün. Zira yarım asrı aşkın tecrübesi, Diyanet İşleri Başkanlığı gibi Devletin önemli bir kurumunun himayesinde bulunması, aksiyon ve iletişim kabiliyeti gibi özellikleri, Türkiye Diyanet Vakfını bu alanda tek yapan temel özelliklerden. Ayrıca geniş bir şube ağına sahip olması, insan kaynağı kabiliyeti, etkili bir gönüllü potansiyeline sahip bulunması da tercihe vesile diğer önemli faktörler.

Vekâletle Kurban Faaliyetinin Yurtdışı Ayağı

Burada şu hususa özellikle dikkat çekilmesi gerekmekte: Yurtdışında; özellikle Afrika gibi çeşitli riskleri barındıran bir kıtada veya savaşın kol gezdiği ya da güvenlik endişelerine konu ülkelerde kurban organizasyonu icra etmek ciddi ve riskli bir iş. Elverişli kurbanlık satın alınması, kurbanlıkların nakli, kesim için yer tedariki, kesim işlerinde istihdam edilecek mahalli personel temini, sağlıklı kesim yapılması, kesildikten sonra doğru bir şekilde ve gerçek ihtiyaç sahiplerine dengeli bir şekilde dağıtılması, kurbandan geriye kalan deri, kafa ve diğer sakatatın yine kurban ibadetinin ruhuna uygun şekilde değerlendirilmesini içeren süreç hayli çetinliklerle dolu bir zaman dilimi. Sözü edilen ülkelerde kötü niyetlilerin eline düşmeden, çeteleşmiş yapıların ağına takılmadan, sürecin doğru, sağlıklı ve kurban ibadetinin sıhhatine zarar verilmeden yönetilebilmesi için, organizasyonu yürüten yapının çok yönlü niteliklere sahip olması ve ayırt edici özellikleri bünyesinde barındırması gerekir. Bütün bu nedenlerle Vekâletle Kurban Organizasyonu kapsamında kurbanlarını kestirmek isteyen vatandaşlarımız için en güvenilir adres Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türkiye Diyanet Vakfıdır.

Bu Denli Büyük Bir Organizasyona Omuz Vermek

Böylesi çetin ortamlarda, bin bir zorlukla, milletimizin emanetini bihakkın yerine getirmek amacıyla, yıllardır canhıraş mücadele eden Başkanlığımız ve Vakfımız personelinin gayretleri her türlü takdirin üzerinde. Bu rahmet ikliminden istifade edebilmek, ülkemizin ve milletimizin 'gönüllere dokunma' ameliyesinin bir parçası olabilmek amacıyla kurbanını paylaşmak ve kardeşleriyle yakınlaşmak isteyen vatandaşlarımızı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türkiye Diyanet Vakfı’nın iştirakiyle icra edilenVekâletle Kurban Organizasyonuna destek olmaya davet ediyoruz.

Rabbim, bağışçılarımızı müstefâd kılsın. Rızası doğrultusunda kesilen kurbanları, Devletimiz ve Milletimiz için zırh eylesin.

Âmin!

Ve yine en şerefli varlık ve yaratılanların birçoğundan üstün kılınan insan (Bkz. İsra, 17/70) ne tür bir savrulmayla “...Bunlar hayvanlar gibi, hatta daha da aşağıdadırlar...” (A’raf, 7/179) derecesine geriler?

Belki de, bilerek ya da bilmeyerek, farkında olarak ya da olmayarak, fıtratını bozması, yüklendiği emaneti (Bkz. Ahzab, 33/72) taşıyamaması, nefs ve hevasının ağır basması gibi pek çok etken, bu düşüşe zemin hazırlar ve dibe çökmesine neden olur. Kendisine verilen özel yetenek ve kabiliyetlerini yaratılış gayesine uygun kullanmadığında, bu iniş ve gerilemeler gerçekleşir.

Sevgili Peygamberimizin (sas) şu hadisi de aynı gerçeğe işaret eder: “Ademoğlunun kalbinden bütün (arzu) vadilerine (uzanan) yollar vardır. Allah, kalbini bütün bu yollara açmış olan kişiyi bunların hangisinde helak ettiğini önemsemez, fakat kim Allah’a güvenirse Allah onu (arzularının) keşmekeşliğinden kurtarır.” (İbn Mâce, Zühd, 14)

Bu vadilerin her birine adım atan insan, özünden uzaklaşmakta ve helâka daha çok yaklaşmaktadır. Demek ki, bu bir yön kaybı meselesidir. İnsan tek ve doğru bir hakikate yöneldiğinde insanlığını, onurunu ve şerefini muhafaza altına alabilecektir. İnsanı insan kılan o hakikat ise İslamiyet’tir.

İşte, arzu vadileri ve ona götüren dağınık yollar, kara delik gibi insanı yutar, mahveder. İslam ise müstakim bir yol çizerek istikameti belirler ve zübde-i alem olan insanı, arzın halifesi konumuna yükseltir.

İnsaniyet ile İslamiyet arasında ruh-beden birliği vardır. Bedene hayat veren, canlı tutan ruhtur. Nasıl ki ruh bedenden ayrıldığında, beden dış etkenlere karşı savunmasız kalır, hayati fonksiyonlarını yitirir, insan da İslam’dan uzaklaşırsa, dünyevi hazların geçici pırıltısına meyleder, modern çağın bunalımlarına dik duruş sergileyemez ve ahlaki bozulma sürecine girer. Oysaki, insan, ancak bu birlikteliği koruduğunda hakikate sadık kalabilir ve aşağılara düşmekten kurtulabilir.

İnsaniyet, insanca davranış, merhamet ve şefkatle yaklaşım, iyilik ve yardımda bulunma demektir. İnsaniyet insanı, erdemli birey haline getirir, İslamiyet de bu erdemlerin kaynağını gösterir ve ebedi anlam kazandırır.

İnsanlığın yapmış olduğu her türlü iyilik ve güzellik, İslam aynasıyla bakılmazsa eğer, paslı bir görüntüden, puslu bir gölgeden ibaret kalır. İnsaniyet olmadığında ise yüce dinimizin hakikatleri o kişide tecelli etmez, tam manasıyla hayat bulmaz.

İslamiyetsiz bir insan köksüz ve temelsiz olduğu için, bina inşa edemez. İnsaniyetsiz bir İslam da şekilci bir kalıptan ibarettir, binayı imar edemez. Üstelik, insani hasletlerini kaybeden kişi, İslam'ın en kutsal değerlerini kendi yanlış zihniyetinde heba eder. Adaleti zulme, merhameti maraza, sevgiyi kine, saygıyı korkuya çevirir.

İslamiyet, insan cevherini işlemek, ilahi rızaya ulaştırmak, tekamüle erdirmek için yol hazırlar. İnsaniyet de müstakim yolun pusulası olur, inancın hayata dokunan her yönüne köprüler kurar.

Velhasıl, İslamiyet sadece ritüellerden ibaret bir inanç sistemi değil, ana fikrinde insanı kemale erdiren değerler bütünüdür. İnsan da sadece biyolojik bir varlık değil, ilahi emir ve ahlaki ilkelerle yaratılış gayesine uygun hareket eden bir halifedir. İnsaniyet ise, bu hilafet makamının yeryüzündeki yansımasıdır.

İnsanı insan yapanın merhamet olduğunu en güzel şekilde âlemlere rahmet olarak Muhammed Mustafa (s.a.s) gösterdi. Çocukları yalnızca korunan küçük varlıklar olarak değil, anlaşılması gereken birer emanet olarak gördü. Kalplerine dokunmayı, onları incitmeden eğitmeyi öğretti insanlığa. Nezaketiyle bir eş, şefkatiyle bir baba, sıcaklığıyla bir dede oldu.

Değer vermişti çocuklara Allah Resûlü (s.a.s); küçük görmeden, yarının büyükleri bilerek… Bir emanet gibi bakmıştı her birine, geleceğin filizlenen umudu gibi. Görmüş ve korumuştu haklarını, incitmeden, eksiltmeden.

Onların gözlerinde yalnız bugünü değil, yarını gördü. Bir çocuğun kalbine dokunmanın, bir toplumu inşa etmek olduğunu bildirdi bizlere. “Hiçbir anne baba, çocuğuna güzel terbiyeden daha kıymetli bir bağışta bulunmamıştır.” (Tirmizî, Birr, 33; İbn Hanbel, IV, 77) sözü, bu yaklaşımın en özlü ifadesi gibi kaldı geriye. Ahlakın en büyük miras olduğunu ilan etti asırlar öncesinden bizlere. Terbiyeyi bir baskı değil, bir zarafet ve nezaket işi olarak gördü. Sertliğin, kabalığın değil, şefkatin dilini öğretti vicdan sahibi gönüllere.

Çocuk… Aileye bahşedilmiş ilahî bir lütuf, evin bereketi, hayatın taze nefesi, yarınların en masum ve en saf umudu… Bir annenin kalp sevinci, bir babanın geleceğe bıraktığı en temiz ve nadide izi. Bazen göz aydınlığı, bazen bir imtihan… Ama her hâliyle korunması gereken bir can, geleceğe uzanan bir köprü. Kırılganlığıyla korunmayı, masumiyetiyle, tertemiz fıtratlarıyla anlaşılmayı hak eden kutsal bir sorumluluk.

Hem en güzel nimettir çocuk, hem de ağır bir sınav… Başlar sorumluluk daha ilk andan; verilecek isimden, sağlıklı büyümesine kadar. Uzayıp gider bu yol; eğitiminden karakterine, ahlakına kadar.

Küçücük bir adım gibi görünür bazen; oysa büyük yükler taşır her kararın içinde… Dikkat ister, özen ister. Saklanır adeta gözlerden; öyle kıymetlidir ki… Hazırlamak onu geleceğe; ister sabır, ister emek… İster şefkatle yoğrulmuş derin bir merhamet.

Paha biçilmez bir değerdir bize yavrularımız; hem de en azizinden… Gözümüzle değil, yüreğimizle sakınırız çocuklarımızı. Sevgiyle büyürler, merhametle güç bulur, sabırla şekillenir onların yarınları. Daha ilk nefesleriyle birlikte başlar o ince uhde; bir dokunuşta şefkati, bir bakışta güveni öğretmek düşer bize. Bilmek gerekir haklarını, anlamak gerekir sessiz dillerini, incitmeden yol göstermek, kırmadan terbiye etmek gerekir.

Korunması gereken bir cevherdir o narin kalpler; kimi zaman hayatın sert rüzgârlarından kimi zaman görünmeyen tehlikelerden. Çünkü bir toplumun yarını, bugünün çocuklarının yüreğinde saklıdır.

Her çocuk, yalnız bir ailenin değil; bütün bir toplumun sorumluluğudur aslında. Onların varlığıyla şekillenir yarınlar, onların ihmalinde ise karanlık büyür sessizce. Bu yüzden çocuklara harcanan her emek, geleceğe düşülen en değerli nottur; bir milletin kaderine atılan en derin imzadır.

Ama bugün…

Zamanın ağırlaştığı, vicdanların yorulduğu bir dünyada nice çocuk; açlığın, savaşın, şiddetin ve ihmalin gölgesinde büyümeye mahkûm edilmektedir. İnsanlığın yarınını taşıyan o masum yüzler, zulmün ve vahşetin karanlığı içinde yavaşça silinmektedir. Kimi kalem tutması gerekirken körpe zihni karartılarak silaha yönlendirilmiş, kimi çocukluğunu yaşayamadan yetişkinliğin yüküne sürüklenmiştir. Kimi ekranların aldatıcı ışığında kaybolmuş, eğlence diye sunulan bağımlılıkların esiri olmuş; kimi ise sokakların sessiz, soğuk yalnızlığına terk edilmiştir.

Ve çoğu zaman gözden kaçan hakikat şudur: Karşımızda “suçlu bir çocuk” değil; sevgiden uzak kalmış, yalnızlığa bırakılmış, ihmalin sessizliğinde yolunu kaybetmiş bir küçük yürek vardır. Çünkü bir çocuğun istikametini çoğu zaman kötülük değil, ilgisizlik belirler; en derin yaralar ise kimsenin görmediği, kimsenin eğilmediği sessizliklerde açılır.

Sağlıklı bir toplum, çocuklarına gösterdiği merhamet kadar güçlüdür. Gelecek, onlara uzatılan elin sıcaklığında şekillenir. Bu yüzden her çocuğa bir anne şefkatiyle, bir baba sorumluluğuyla yaklaşmak gerekir; yalnız bedenlerini değil, kalplerini, zihinlerini ve ruhlarını da beslemek… Onların hem dünyasını hem iç dünyasını imar etmek gerekir.

Çünkü çocuk…
Sadece bugünün değil, yarının da emanetidir.

Ve bir çocuğu korumak, aslında bir geleceği ayakta tutmaktır.

“Rabbin, sadece kendisine kulluk etmenizi ve anne babanıza iyi davranmanızı emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa onlara ‘öf’ bile deme! Onları azarlama! İkisine de gönül alıcı sözler söyle.” (İsrâ, 17/23) Rabbimiz, ayetinde öf bile denmemesi gereken en büyük değer olarak sunar anne babayı. Hürmetle muamele edilmesi gereken anne babanın alacağı sorumluluk da buna mukabildir. Elbette ki anne ile birlikte babaya da önemli görevler düşmektedir.

Babaya hürmet dinimizin ve kültürümüzün en büyük değerlerindendir. Baba, çocuklarının imanlı, ahlaklı, eğitimli, sağlıklı yetişmesi için maddi ve manevi sorumluluğu üstlenendir. Maddi sorumluluğunun ötesinde manevi desteği de bir o kadar kıymetlidir. Rol model olması, disiplin kurması, merhametle kucaklayıp güvenli liman olması, çocuklarına vakit ayırması, anneye verdiği duygusal destek çocukları hayata hazırlayan aile ortamının en temel ihtiyaçlarıdır. Eksik kalan bu ihtiyaçların ilerleyen zamanlarda kişilerin ruhunda açtığı yaralar ve bu izlerin nesillere aktarılması kaçınılmazdır.

“Yavrucuğum! Allah’a ortak koşma; çünkü O’na ortak koşmak elbette büyük bir zulümdür.” “Yavrucuğum, namazını özenle kıl, iyiliği emret, kötülükten vazgeçirmeye çalış, başına gelen musibetlere sabret.” “Gurura kapılarak insanlara burun kıvırma, yeryüzünde böbürlenerek yürüme; unutma ki Allah gurura kapılıp kendini beğenen hiç kimseyi sevmez.” “Yürüyüşünde ölçülü ol, sesini de yükseltme…” (Lokmân, 31/13, 17-19) diyen Hz. Lokman gibi baba, çocuğunu şefkatle hakikate yöneltmeli, örnekliği ve nasihatleriyle çocuğun gönül dünyasını yanlış ellere teslim etmemelidir.

“Rabbim! Beni ve soyumdan gelecek olanları namaza devam edenlerden eyle!” (İbrâhîm, 14/40) diyen Hz. İbrahim gibi baba her daim hidayeti için evladına dua eden olup, çocuğun manevi varlığını baba duasıyla taçlandırmalıdır.

“Haydi yavrum! Sen de bizimle birlikte bin!” (Hûd, 11/42) diyen Hz. Nuh gibi, baba evladını son ana kadar kurtarmaya çalışmalıdır.

“Resûlullah’a on sene hizmet ettim. Vallahi bana bir kez olsun ‘Öf!’ bile demedi.” (Müslim, Fedâil, 51) diyen Hz. Enes’e yuva olan Peygamberimiz (sas) gibi, baba, sevgisiz disiplinin başkaldırıyı, disiplinsiz sevginin başıboşluğu getireceğini bilip, sevgiden mahrum etmeden ama disiplindeki istikrarını da kaybetmeden hassas dengeyi yöneten olmalıdır.

Baba, ailenin en güvenli limanı, en huzurlu sığınağıdır. Heybeti bir dağ gibi hissedilen, ocağında şefkat tütüp yuvayı sıcacık yapandır. Sözü ve özüyle rehberdir. Elden çok evden sorumlu olduğunu bilip, maddi ve manevi ihtiyaçları gözetendir. Varlığının kıymetinin şükrünü sorumluluğunu alarak eda edendir. Dünyaya vesilesiyle gelen masum bir emanetin haklarını iyi bilip teslim eden, evlatlarının annesini yolda yalnız bırakmayıp, yorgunluğa da sevince de ortak olandır. Zamanını ailesinin lehine yöneten, vakit ayırmayı bir vazifeden öte huzur saatine çevirendir. Babanın varlığını hakkıyla gösterdiği yerde eş ve çocukların da gönülden aile birlikteliğine katılmaları kaçınılmazdır. Böyle bir evde parmak sallayarak kurulan bir otoriteden ziyade kalp kırmaktan korkan sevgiyi incitmekten çekinen bireyler yetişeceği unutulmamalıdır. Bir babanın vereceği güzel ahlak, nesillere bırakılacak en değerli miras, pahası biçilemez bir hazinedir.

Baba olmak “Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en iyi olanınızdır. Ben de aileme karşı en iyi olanınızım! ...” (Tirmizî, Menâkıb, 63) diyen Sevgili Peygamberimizin (sas) örnekliğine gönülden tabi olmaktır.

Hayat yolculuğunda bazen karşımıza fırtınalar çıkar, bazen sis çöker üzerimize, zihnimizdeki kalabalıklar artar. Böyle durumlarda insan, hangi limana sığınacağını, hangi yöne kürek çekeceğini bilemez hale gelir. Anlaşılmadığımızı düşündüğümüz, kararsızlık çıkmazında daraldığımız demlerde bizi güçlendirecek yegâne dayanağın “doğruluk” olduğunu daha iyi anlarız zamanla. Rabbimizin Resûlullah (as)’a vahyettiği bu dua örneği yankılanır sanki ruhumuzda.

Kur’ân’da Hz. Peygamber’e (sas) öğretilen ve yapması tavsiye edilen dualara yer verilir:

“De ki: ‘....Rabbim beni zalimler topluluğu içinde bulundurma.’” (Mü’minûn, 23/94)

“De ki: ‘Ey Rabbim! Şeytanların vesveselerinden sana sığınırım. Ey Rabbim! Onların benim yanımda bulunmalarından da sana sığınırım.’” (Mü’minûn, 23/97-98)

“De ki: ‘Rabbim! Bağışla, merhamet et, Sen merhamet edenlerin en hayırlısısın.’” (Mü’minûn, 23/118)

Rabbimiz tarafından Peygamber Efendimiz (sas)’e ve tabii bizlere öğretilen dualardan biridir konu edindiğimiz âyet. Bazı tefsir kaynaklarında, âyette bahsedilen “çıkış”ın hicret esnasında Mekke’den çıkış, “giriş”in ise Medine şehrine giriş olduğu belirtilir. Mekke’den hüzünle ayrılıp Medine’ye umutla varışın, yani hicretin manevi azığı olarak tarif edilen bu dua, sadece kutlu yolculuğun hatırası değildir; Resûlullah’ın (sas) bu duayla Rabbine sarılması, hayatın her anında “sıdk” yani doğruluk üzere olma temennisinin bir göstergesidir. Demek ki Allah’ın Habibi (sas), yolculukta doğruluk, ibadette doğruluk, hayatın her alanında doğruluk istiyor.

Bu değerli dua, doğruluğa talip olmanın önemini vurgular. Doğrulukla yaşamak; maskelerden sıyrılmak, dürüstlüğü azık edinmektir. Niyeti halis olanın, doğruluktan ödün vermeyenin yardımcısı da elbette Allah’tır.

Kur’an Yolu Tefsiri’nde, bu dua vesilesiyle, bir yere girerken veya çıkarken, bir işe başlarken veya bitirirken işlerinin iyi ve düzgün gitmesi, sonucunun hayır doğurması için Allah’tan yardım dilenmesi gerektiğine işaret edildiği belirtilir. Tabii bir de her işini dürüstçe yapmak için dua etmenin önemine...

Aynı eserde, Râzî’nin, âyetteki “giriş”i namaza başlama, “çıkış”ı da namazı bitirme şeklinde değerlendirdiği ve âyeti şu şekilde yorumladığı anlatılır: “Rabbim! Namaza başlarken de bitirirken de daima samimi ve ihlâslı olmam, gönlümde seni taşımam, sana şükür noktasında gerekli olan görevlerimi yerine getirmem için bana yardım et!”

İnsan için her başlangıç bir bilinmezlik, her yeni işe giriş bir heyecandır. Yeni bir başlangıç yapmak için ilk adımları attığımızda zaman zaman içimizi bir tereddüt kaplar. Türlü türlü sorular zihnimizi kurcalarken bu dua bize bir duruş öğretir: Doğruluğa talip olmak, doğruluğu yoldaş edinmek.

Bir işe başlandığında hayrın tecellisine mazhar olmak ve istikameti doğruluk mihenginden ayırmamak adına Mevlâ’nın inayetine sığınmak, niyetin merkezine ilahi yardımı yerleştirmek anlamına gelir. O’nun inayetinden mahrum her başlangıç bereketten mahrumdur. Doğruluk ve rıza ile mühürlenmeyen, hakikatin ve dürüstlüğün ışığıyla aydınlanmayan her yolculuk ise ömre yüktür.

Dualarımız yaşantımıza yön verdiğine göre alnı açık bir çıkış istemeli Rabbimizden; “Doğrulukla çıkış!”... “Elimden geleni en doğru şekilde yaptım!” diyebilmenin o tarifsiz hafifliğiyle, kimsenin hakkını omuzlarına yük etmeden bir yerden ayrılabilmek en büyük başarılardan biridir. İnsan, ebedi diyara göçtüğünde arkasında ne bıraktığıyla ölçülür zira.

Âyetin sonundaki “Katından bana yardımcı bir kuvvet ver!” yakarışı, Rabbimizin lütfedeceği manevi güce talip olmak anlamına gelir. Yüce Hakk’tan gelen yardımcı kuvvet bazen içimize doğan bir ferahlık, bazen de bizi yanlıştan çeviren ilahi bir mesaj olur.

Eğer bir gün yolumuzu kaybettiğimizi hisseder, bir çıkış yolu ararsak bu duayı kalbimizin en derininden Yüceler Yücesine iletelim; namaz sonunda dile getirdiğimiz dualara dahil etmeyi de unutmayalım.

Bizi Rabbimizin katında değerli kılan duruş, doğruluktan ödün vermeme kararlılığıdır. Hayat yolculuğunda girişimiz dürüstçe, çıkışımız onurluca olsun.

Rabbimiz, attığımız hiçbir adımda kalbimizi doğruluktan ayırmasın. Girdiğimiz her kapıyı doğrulukla açmayı, çıktığımız her yerden asil bir duruşla çıkmayı nasip etsin. O’nun yardımı olduktan sonra, hangi bilinmez yolculuk bizi korkutabilir ki?

İçinde yaşadığımız evimiz, küçücük hayallerimizin yaşam bulduğu, rahat nefes aldığı iki direk bir çatıdan ibaret muhafazamızdır. İçine girdiğimizde karşılaşabileceğimiz bütün kötülüklerden kendimizi koruyacağımız kalkanımızdır. Sıcacık bir ortam, huzurlu bir aile topluluğu ve küçücük evimiz kendimizi güvende hissettiğimiz sığınağımızdır. Sadece kendi evimizin güvenli olması yeterli midir? Kapı komşularımızın, etrafımızdaki evlerin ve içinde yaşadığımız mahallenin de güvenli olması gerekmez mi?

Komşuluk, sadece evlerin birbirine bitişik olması değildir. Soyut, cansız duvarların birbirine bitişik olması çok şey ifade etmeyebilir. O duvarların arkasında yaşayan ailelerin birbirine destek olması, birbirini koruması, karşılıklı güven ortamını sağlamaları da gerekir. Komşunun komşudan emin olması gerekir. Birbirini rahatsız etmeyecek, birbirine karşı saygılı olacak ve birbirlerini destekleyecek bir anlayışa sahip olmaları gerekir.

Resulullah (sas), komşuluk ilişkilerinin önemini başka hadislerde de ifade etmektedir. Yukarıdaki hadiste Cebrail (as)’ın komşu hakkında çokça tavsiyesinden bahsedildikten sonra; “Komşusu şerrinden emin olmayan kişi cennete giremez” (Müslim, İman, 73) hadisi ile komşuluk hakkı bir üst katmana taşınmış olmaktadır. Böylece tavsiye, yerini cennete giden yolculuğun anahtarı olarak değiştirmiştir.

Başka bir hadisi şerifte de Resulullah (sas) şöyle buyurmaktadır: “Allah (cc)’a ve ahiret gününe iman eden ya hayır söylesin ya da sussun! Allah (cc)’a ve ahiret gününe iman eden komşusuna eziyet etmesin! Allah (cc)’a ve ahiret gününe iman eden misafirine ikram etsin!” (Buhari, Rikak, 23). Böylelikle tavsiye ile başlayan komşuluk ilişkilerindeki mesafe bir sonraki adımda cennetin anahtarına dönüşmekte, biraz daha ilerisinde de Allah (cc)’a ve ahiret gününe imanın bir gereği olarak karşımıza çıkmaktadır.

Akrabalık ilişkilerinin yanı sıra, komşuluk ilişkileri de toplumsal bağımızı ve yapımızı koruyan ve muhafaza eden en önemli unsurdur. Ailemizi, çoluk çocuğumuzu gönül rahatlığı ile emanet edebileceğimiz bir komşu, dünyanın en güzel arkadaşı, dostu ve kardeşi olacaktır. Elinden ve dilinden kendimizi emin hissedeceğimiz bir komşu dünyanın en büyük nimetlerinden birisidir. Eskiler ne güzel demişler: “Ev alma komşu al”. Evin güzel olması, konforlu olması veya konforlu bir sitede olması güzel olabilir ama eğer komşundan emin değilsen o ev sana istediğin konforu sunamaz.

Dualarımızda rabbimizden cenneti talep ederken; Resulullah (sas)’e komşu olacağımız bir cenneti istiyoruz. Bu komşuluğun bize katacağı değerden medet umuyoruz. İyilerin yanında, yamacında duranların onlardan nasibini alacağını biliyoruz. Bu dünyada da ahirette de iyi ve güzel komşular bizi bulsun. Biz de insanlara bu dünya ve ahirette iyi ve güzel komşular olalım.