OSMAN GAZİ

1258 yılında Söğüt’te doğdu. Büyükannesi Hayme Hatun, babası Ertuğrul Gazi ve annesi Halime Hatun’dur.

Mensup olduğu Kayı boyu XI. yüzyılda diğer Oğuz boyları gibi Anadolu’ya geldi. Osman Gazi, Ertuğrul Gazi’nin 3 oğlundan en küçüğü olmasına rağmen genç yaşta beyliğe seçildi.

Ermenibeli çatışmasının ardından Şeyh Edebâli eliyle gazâ kılıcı kuşandı ve bölge tekfurlarına karşı aktif gazâya başladı.

300 kişilik bir güçle İnegöl yakınlarındaki Kulucahisar’a baskın düzenleyerek kaleyi ele geçirdi.

Bölgenin ikinci büyük tekfurundan Karacahisar’ı aldı ve beylik merkezi yaptı. Bu fetihle Selçuklu Sultanı adına bütün bölgeye hâkim oldu ve uçta sancak beyliğine erişti.

1299’da uç beyi olmaktan çıkıp Söğüt ve Domaniç'te Osmanlı Beyliği’ni kurdu. Bağımsızlığını ilan ederek kendi adına hutbe okuttu.

1302’de Bizans’a karşı Koyunhisar Savaşı’nı kazanarak büyük ün kazandı. 1303’te Bilecik’i ele geçirdi ve Dimbos savaşından sonra Bursa’yı abluka altına aldı.

1305’ten itibaren Osman Gazi seferlerden çekildi ve fiilî yönetimi oğlu Orhan’a bıraktı.

1324’te Bursa’da vefat eden Osman Gazi, vasiyeti üzerine Tophane’deki Gümüşlü Kümbet olarak bilinen türbeye defnedildi.

Kurduğu beyliğin temelleri, 600 yıllık bir cihan devletinin başlangıcını oluşturdu.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

AHMED B. HANBEL


780 yılında Bağdat’ta doğdu. Soyu Peygamber Efendimizin (sas) dedelerinden Nizâr ile birleşerek Hz. İsmâil’e (as) ulaşır.

Kur’an’ı ezberledikten sonra gramer, fıkıh ve hadis ilimlerini öğrendi. En çok hadis yazdığı hocası Vekî‘ b. Cerrâh oldu. 280 civarında hocadan rivayette bulundu.

İmam Şâfiî’den fıkıh ve usûl-i fıkıh öğrendi. Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd ve Nesâî gibi âlimler onun talebeleri arasında yer aldı.

Hadis tahsili için Kûfe, Basra, Mekke, Medine, Dımaşk, Halep, Cezîre ve Yemen’e seyahat etti. 40 yaşına kadar devam eden talebelik hayatından sonra hadis okutmaya başladı.

Me’mûn ve kardeşi Mu‘tasım-Billâh zamanında Kur’an’ın mahlûk olduğu görüşünü kabul etmediği için şiddetli işkencelere maruz kaldı.a

el-Müsned dışında kendisine nisbet edilen kitaplar, vefatından sonra kaleme alındı.

En hacimli iki hadis külliyatından biri olan el-Müsned’i, 700 bin hadis arasından seçerek hazırladı. Bu esere, oğlu Abdullah ile talebesi Ebû Bekir el-Katîî de bazı kaynaklara göre yaklaşık 10 bin hadis ilâve etti.

Ahmed b. Hanbel, 31 Temmuz 855’te Bağdat’ta vefat etti ve cenazesine yaklaşık 1 Milyon kişi katıldı. Vefatından sonra öğrencileri tarafından görüş ve fetvalarının derlenip sistematize edilmesiyle Hanbelî Mezhebi ortaya çıktı.

BAZI ESERLERİ

el-Müsned
el-Mesâʾil
Kitâbü’s-Sünne
Kitâbü’z-Zühd
Kitâbü’l-Veraʿ
Kitâbü’l-ʿİlel ve Maʿrifeti’r-Ricâl

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

HALİL İNALCIK


7 Eylül 1916’da İstanbul'da doğdu. 1940’ta Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nden mezun oldu.
1942’de Tanzimat ve Bulgar Meselesi adlı doktora tezini tamamladı.

1943'te Viyana'dan Büyük Ricat'e Osmanlı İmparatorluğu ve Kırım Hanlığı başlıklı takdim çalışmasıyla doçent, 1952’de Viyana Bozgun Yıllarında Osmanlı-Kırım Hanlığı İşbirliği takdim teziyle profesör oldu.

İngiltere’de Türkçe yazmalar üzerinde çalıştı. Osmanlı tarihi alanındaki çalışmalarıyla uluslararası alanda büyük saygınlık kazandı ve "Tarihçilerin Kutbu" olarak anıldı.

100 yıllık ömrüne 25'ten fazla kitap, 300'ü aşkın makale sığdırdı. TDV İslâm Ansiklopedisi’nde 39 madde veya madde bölümü yazdı.

25 Temmuz 2016’da Ankara’da vefat etti ve İstanbul’da Fatih Camii hazîresine defnedildi.

ALDIĞI BAZI ÖDÜLLER

IRCICA (İslâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi) Ödülü (1986)
Dışişleri Bakanlığı Yüksek Hizmet Madalyası (1991)
Macaristan Cumhurbaşkanlığı Liyakat Nişanı (2002)
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü (2005)
TBMM Onur Ödülü (2008)
Suudi Arabistan Kral Faysal Ödülü (2011)

BAZI ESERLERİ

Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar
Türkiye’nin Sosyal ve Ekonomik Tarihi
Osmanlı’da Devlet, Hukuk, Adalet
Osmanlı ve Modern Türkiye
The Ottoman Empire: The Classical Age 1300-1600
The Ottoman Empire: Conquest, Organization, and Economy

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

AYA SOFYA

(KUTSAL BİLGELİK)

· 532-537 yılları arasında Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından bazilika planlı patrik katedrali olarak inşa edildi. 29 Mayıs 1453’te Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’u fethederek Ayasofya’yı camiye çevirdi ve ilk cuma namazını 1 Haziran 1453’te kıldı.

· Ayasofya fethin sembolü hâline geldi. Daha sonra fethedilen diğer şehirlerdeki kiliseler camiye çevrildiklerinde en büyüğüne Ayasofya adı verildi.

· 1930-1935 yılları arasında Ayasofya ibadete kapatılarak restorasyon çalışmalarına tabi tutuldu. 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla müzeye dönüştürüldü. 1985’te UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne alındı.

· Temmuz 2016’da düzenlenen Kadir Gecesi programında 85 yıl sonra Ayasofya’da ilk sabah ezanı okundu. Ekim 2016’da Hünkâr Kasrı bölümünde vakit namazları tekrar kılınmaya ve minarelerinden Sultanahmet Camii ile birlikte 5 vakit çifte ezan okunmaya başlandı.

· Danıştay 10. Dairesi, 1934 tarihli müzeye dönüştürme kararını 10 Temmuz 2020’de iptal etti. Aynı gün yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Ayasofya, Diyanet İşleri Başkanlığı’na devredildi.

· 24 Temmuz 2020’de kılınan cuma namazıyla birlikte 86 yıl sonra yeniden ibadete açıldı. Yurtiçi ve yurtdışından katılan yüz binlerce kişi ilk namaz için saf tutarak bu coşkuya ortak oldu.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

1940 yılında Kahramanmaraş’ta doğdu. Yedi güzel adam arasında yer alan Alaeddin Özdenören'in ikiz kardeşidir.

Kahramanmaraş’ta başladığı ilkokulu Malatya’da tamamladı. 1957’de ilk hikâyesi “Akarsu”, Varlık dergisinde yayımlandı. Lise öğrenimini 1958’de tamamladı.

1962’de Sezai Karakoç ile tanıştı. İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsü ve Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. 1967’de ilk kitabı “Hastalar ve Işıklar” yayımlandı.

Yeni İstiklal gazetesinin sanat sayfasını yönetti. Mavera ve Edebiyat dergilerinin kurucuları arasında yer aldı.

Kültür Bakanlığı’nda müşavir ve müfettiş olarak görev yaptı. Devlet Planlama Teşkilatı’nda çeşitli görevlerde bulundu ve 2005 yılında emekli oldu.

23 Temmuz 2022’de Ankara’da vefat eden Özdenören, İstanbul’da Eyüp Sultan Mezarlığı'na defnedildi.

BAZI ESERLERİ

Gül Yetiştiren Adam

Ansızın Yola Çıkmak

Denize Açılan Kapı

Hışırtı

Kuyu

Toz

ALDIĞI BAZI ÖDÜLLER

Türkçeyi Güzel ve Doğru Kullanan Edebiyatçı Ödülü (2008)

TBMM Üstün Hizmet Ödülü (2009)

Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü (2015)

Necip Fazıl Kısakürek Saygı Ödülü (2016)

2. Dede Korkut Ödülleri kapsamında Bilge Adam Ödülü (2018)

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

MİMAR SİNAN

1490'da Kayseri'nin Ağırnas köyünde doğan Sinan, Yavuz Sultan Selim döneminde devşirme olarak İstanbul’a getirildi.

Mısır Seferi sırasında antik yapılar, Selçuklu ve Safevî mimarisi ile Mısır piramitlerini yakından tanıdı.

Kanûnî Sultan Süleyman döneminde Belgrad, Rodos, Mohaç, Viyana, Irak, Korfu, Pulya ve son olarak da Boğdan seferlerine katıldı.

Devrin mahir ustalarının maiyetinde han, çeşme ve türbe inşaatlarında çalıştı, Mimar Acem Ali’nin vefatıyla Saray Başmimarı oldu.

1535 yılında Van Gölü’nden geçecek 3 geminin yapımını tamamlamasıyla haseki ünvanını aldı. Prut Nehri üzerine 13 günde inşa ettiği ahşap köprüyle mühendislik dehasını kanıtladı.

Dinî yapılar, su kemerleri, köprüler ve kervansaraylarla eserleri bir medeniyet projesi oldu. Merkezî plan, yalınlık, estetik oran ve simetriye dayalı “Sinan üslûbu” ortaya çıktı.

Hayatına dair en kapsamlı bilgiler, dostu Sâî Mustafa Çelebi'nin Tezkiretü’l-Bünyân ve Tezkiretü’l-Ebniye eserlerinde yer aldı.

1976'da Merkür'de keşfedilen bir kratere Uluslararası Astronomi Birliği tarafından, “Sinan” ismi verildi.

Osmanlı mimarisine damgasını vuran büyük usta, 17 Temmuz 1588’de İstanbul’da vefat etti. Süleymaniye Külliyesi’nde, kendisinin tasarladığı ve yukarıdan bakıldığında pergel şeklinde görülen türbesine defnedildi.

BAŞLICA ESERLERİ

Camiiler
Şehzade Mehmet Camii (Çıraklık Eseri) - İstanbul
Süleymaniye Camii (Kalfalık Eseri) - İstanbul
Selimiye Camii (Ustalık Eseri) - Edirne
Atik Valide Camii - İstanbul
Mihrimâh Sultan Camii - İstanbul
Cenâbî Ahmet Paşa Camii - Ankara
Han Camii - Kırım
Hüsreviyye Camii - Halep

Külliyeler
Süleymaniye Külliyesi - İstanbul
Haseki Külliyesi - İstanbul
Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi - İstanbul

Medreseler
Rüstem Paşa Medresesi - İstanbul
Semiz Ali Paşa Medresesi - İstanbul

Dâruşşifâlar
Süleymaniye Dâruşşifâsı - İstanbul
Haseki Sultan Dâruşşifâsı – İstanbul

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

15 Temmuz 2016’da Binbaşı A.H.’nin MİT’e yaptığı ihbarla deşifre olan FETÖ mensupları, 03.00’te yapmayı planladıkları darbe girişimini erkene alarak harekete geçti.

Darbeciler Genelkurmay Başkanlığını işgal etti ve Kd. Bçvş. Bülent Aydın ilk Şehit oldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan darbe girişimini haber aldı ve süreci yönetmeye başladı.

Darbeciler FSM ve Boğaziçi köprülerini kapattı, askeri tankın geçişi görüntülendi.

Savaş uçakları, Başkent Ankara’da alçak uçuş yaptı. Kimliği belirsiz dronlar görüldü.

İstanbul Atatürk Havalimanı, tanklarla bölgeye gelen darbeciler tarafından ele geçirildi.

Birçok Kurumu bombalayan darbeci askerlerin uçakları Akıncı Üssü'nden kalktı.

Darbeciler Ankara’nın Gölbaşı ilçesindeki Polis Özel Harekat Merkezi’ne saldırdı.

Cumhurbaşkanı, sosyal medya ve TV’lerden anlık olarak darbeye karşı halkı meydanlara davet etti.

TRT’yi işgal eden kalkışmacı askerler korsan darbe bildirisi okuttu.

Erdoğan’ın çağrısı ve Diyanet’in okuttuğu selalarla birlikte Türkiye genelinde vatandaşlar sokağa çıktı.

Darbe girişimine karşı TBMM kenetlendi ve açık tutulması kararı alındı.

Hainler, Boğaziçi Köprüsü’ndeki sivillere ve yaralıları almaya gelen ambulanslara ateş açtı.

Milli İstihbarat Teşkilatı’na (MİT) yönelik saldırılar bertaraf edildi.

Darbeciler TBMM’yi bombaladı.

Darbecilerden temizlenen TRT, yeniden normal yayınına döndü.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TC-ATA uçağıyla Atatürk Havalimanı’na indi.

Darbeciler, gece boyunca sokakta olan halka ateş etmeye devam etti.

Ankara Akıncı Hava Üssü darbecilerden kurtarıldı.

Genelkurmay Başkanlığı’ndan çıkan 700’e yakın silahsız er ve erbaş polise teslim oldu.

Milletin meydanlara inmesi ve güvenlik güçlerinin kararlı mücadelesiyle darbe girişimi başarısızlığa uğratıldı.

Millet, İradesine Sahip Çıktı 253 Şehit 2 Bin 739 Gazi

UNUTMADIK
UNUTMAYACAĞIZ

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

HZ. ÂİŞE

Hz. Âişe, Peygamber Efendimizin (sas) hanımı ve Hz. Ebû Bekir'in (ra) kızıdır. Âişe es-Sıddîka binti’s-Sıddîk ve Ümmü’l-Müminîn (Müminlerin Annesi) ünvanıyla anıldı.

Uhud, Hendek, Hudeybiye ve Hayber gibi gazvelerde geri hizmetlerde görev aldı. İlmi, zekâsı ve güçlü hafızasıyla tanındı.

İfk Hadisesi'nde kendisine atılan iftiranın asılsız olduğu, Nûr Sûresi'nde nazil olan ayetlerle Yüce Allah tarafından ortaya konuldu.

Fakir ve yetimleri himaye ederek evlendirinceye kadar ilgilendi, birçok köle ve cariyeyi hürriyetine kavuşturdu. Peygamber Efendimizin (sas) sünnetini en iyi bilen ve en güzel şekilde aktaran isimlerden biri oldu.

Peygamber Efendimizden (sas) 2210 hadis rivayet ederek ‘Müksirûn’ (en çok hadis rivayet eden sahabiler) arasına girdi. 200’den fazla ravi kendisinden hadis rivayet etti.

Amr b. Âs, Resûlullah'a: "Ey Allah'ın Resûlü! İnsanlar arasında en sevdiğin kişi kimdir?" diye sordum. "Âişe'dir." buyurdu. Ben: "Erkeklerden kim?" diye sordum. "Aişe’nin babasıdır." Buyurdu. (Müslim, Fedâilü’s-sahâbe, 8)

Hz. Aişe, 17 Ramazan 58’de (14 Temmuz 678), Medine’de vefat etti. Medine vali vekili Ebû Hüreyre tarafından kıldırılan cenaze namazının ardından Cennetü’l-bakî kabristanlığına defnedildi.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

SREBRENİTSA KATLİAMI

11 TEMMUZ 1995

Bosna–Hersek'in Srebrenitsa kasabası, 1993 yılında BM tarafından güvenli bölge olarak ilan edildi.

11 Temmuz 1995’te BM bünyesindeki Hollandalı askerler, kendilerine sığınan sivil ve silahsız binlerce Boşnak Müslümanı Sırp güçlerine teslim etti.

Sırp Kasabı olarak bilinen Ratko Mladiç komutasındaki Sırp güçleri, 8.372 Müslümanı sistematik şekilde katletti. Delilleri gizlemek amacıyla cesetler, toplu mezarlara gömüldü ve bu vahşete etnik temizlik adı verildi.

Toplu mezarların bulunmaması için defalarca yerleri değiştirildi, kemikler birbirine karıştırıldı. Uydulardan tespit edilmesini önlemek için de mezarlara manyetik parçalar yerleştirildi ve üzerleri iklime uygun bitkilerle kaplandı.

Ancak bu bölgede Artemis çiçeğiyle beslenen Mavi Kelebekler’in yoğun olarak görülmesi üzerine yapılan araştırmalar sonuncunda toplu mezarlar ortaya çıkarıldı.

Böylece Mavi Kelebekler, insanlık tarihinin en acı sembollerinden biri haline geldi. Kimliği tespit edilen cenazeler, Potoçari Anıt Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Srebrenitsa Soykırımı, Avrupa'da II. Dünya Savaşı'ndan sonra uluslararası mahkemeler tarafından hukuken soykırım olarak nitelendirilen en büyük katliam oldu ve kara bir leke olarak tarihe geçti.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

NURETTİN TOPÇU

DOĞUMU: 1909 – İSTANBUL
VEFATI: 1975 - İSTANBUL

20 Kasım 1909'da İstanbul Süleymaniye'de doğdu ve nüfusa Osman Nuri adıyla kaydedildi.

Dedesi Osman Efendi, Erzurum’un Rus işgali sırasında orduda topçu olması sebebiyle aileye Topçuzâdeler lakabı verildi.

1920’de Büyük Reşid Paşa Numune Mektebi’ni bitirdi. Vefa İdadisi’nde ortaöğrenimine devam etti.

1928’de İstanbul Erkek Lisesi’nden mezun oldu. Aynı yıl Avrupa’ya eğitim amacıyla gönderilen öğrenciler arasında yer alarak Fransa’ya gitti.

Fransızca öğrenmek için Aix Lisesi’ne kaydoldu. Maurice Blondel’le tanışarak aksiyon felsefesine yöneldi. Strasburg Üniversitesi’nde felsefe, sanat tarihi ve ahlâk eğitimi aldı.

1934’te Sorbonne’da ahlâk felsefesi üzerine doktora yaparak bu okulda doktora yapan ilk Türk öğrenci oldu.

1934’te Türkiye’ye dönerek Galatasaray Lisesi’nde felsefe öğretmeni oldu. 1939’da İzmir’de Hareket dergisini yayımladı.

İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Kürsüsü’nde eylemsiz doçent statüsünde ahlâk dersleri verdi. Anadolucu milliyetçiliğini İslam merkezli yorumladı.

20 Kasım 1974’te emekli olan Topçu, 10 Temmuz 1975’te vefat etti ve Topkapı Kozlu Kabristanı’na
defnedildi. 2017 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri Vefa Ödülü’ne layık görüldü.

BAZI ESERLERİ

İsyan Ahlakı
Yarınki Türkiye
Ahlak Nizamı
Mevlânâ ve Tasavvuf
Kültür ve Medeniyet
Türkiye’nin Maarif Davası

20 Kasım 1909'da İstanbul Süleymaniye'de doğdu ve nüfusa Osman Nuri adıyla kaydedildi.

Dedesi Osman Efendi, Erzurum’un Rus işgali sırasında orduda topçu olması sebebiyle aileye Topçuzâdeler lakabı verildi.

1920’de Büyük Reşid Paşa Numune Mektebi’ni bitirdi.

Vefa İdadisi’nde ortaöğrenimine devam etti, birinci sınıfta babasını kaybetti.

1928’de İstanbul Erkek Lisesi’nden mezun oldu.

Aynı yıl Avrupa’ya eğitim amacıyla gönderilen öğrenciler arasında yer alarak Fransa’ya gitti.

Fransızca öğrenmek için Aix Lisesi’ne kaydoldu.

Maurice Blondel’le tanışarak aksiyon felsefesine yöneldi.

Strasburg Üniversitesi’nde felsefe, sanat tarihi ve ahlâk eğitimi aldı.

1934’te Sorbonne’da ahlâk felsefesi üzerine doktora yaparak bu okulda doktora yapan ilk Türk öğrenci oldu.

1934’te Türkiye’ye dönerek Galatasaray Lisesi’nde felsefe öğretmeni oldu.

1939’da İzmir’de Hareket dergisini yayımladı.

İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Kürsüsü’nde eylemsiz doçent statüsünde ahlâk dersleri verdi.

Anadolucu milliyetçiliğini İslam merkezli yorumladı.

20 Kasım 1974’te emekli olan Topçu, 10 Temmuz 1975’te vefat etti ve Topkapı Kozlu Kabristanı’na defnedildi.

2017 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri Vefa Ödülü’ne layık görüldü.

BAZI ESERLERİ

İsyan Ahlakı
Yarınki Türkiye
Ahlak Nizamı
Mevlânâ ve Tasavvuf
Kültür ve Medeniyet
Türkiye’nin Maarif Davası

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

BARBAROS HAYREDDİN PAŞA
Asıl adı Hızır olup 1478 yılı civarında Midilli Adası'nda doğdu. Batılılar, kırmızımsı sakalı nedeniyle ağabeyi Oruç Reis’e verdikleri Barbarossa (Kızıl Sakal) adını ona da verdi.

Midilli, Selanik ve Eğriboz arasında ticaret yaptı. Ağabeyi Oruç Reis’le birlikte Batı Akdeniz’e yönelerek Tunus’ta üs kurdu.

Barbaros Kardeşler, Cerbe Adası'na yerleşip İtalya kıyılarına akınlar düzenledi. 1513’te Cicelli’yi, 1517’de Tenes ve Tilimsan’ı fethetti.

İspanyol işgalindeki Cezayir halkının yardım çağrısı üzerine Cezayir ve Şerşel'i kurtardı. 1518’de İspanyolların Tilimsân’ı geri aldıkları savaşta abisi Oruç Reis şehid oldu.

Hızır Reis, Osmanlı himayesine girmek için İstanbul’a hediyeler gönderdi. Yavuz Sultan Selim, “Hızır Reis, nasrüddîndir, hayrüddîndir” diye memnuniyetini ifade ederek onu Cezayir Hâkimi olarak tanıdı.

Endülüs’ten sürülen Müslümanları gemilerle Kuzey Afrika’ya taşıdı. Böylece Cezayir’e getirilen Endülüslülerin sayısı 70.000’e ulaştı.

1534’te Kaptan-ı Derya oldu, 1538’de Preveze Zaferi ile Haçlı donanmasını bozguna uğrattı.

Rumca, Arapça, İspanyolca, İtalyanca ve Fransızca öğrendi. Onun zamanında Osmanlı denizciliği gücünün zirvesine ulaştı.

5 Temmuz 1546’da İstanbul’da vefat etti. Beşiktaş’ta yaptırdığı medresenin yanındaki türbeye defnedildi. Hatıraları, “Gazavât-ı Hayreddin Paşa” adıyla yayımlandı ve birçok Avrupa diline tercüme edildi.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

PROF. DR. FUAT SEZGİN

24 Ekim 1924'te Bitlis'te doğdu. İlkokulu Doğubeyazıt’ta, ortaokulu Bitlis’te, liseyi Erzurum Fen Lisesi’nde yatılı ve burslu olarak tamamladı.

1943'te gittiği İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde Alman oryantalist Hellmut Ritter’den ders aldı.

Taberî tefsirini çevirileriyle karşılaştırarak günde 17 saat çalıştı ve 6 ayda Arapçayı öğrendi.

1950’de Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde Buhârî’nin Kaynakları adlı tezini tamamladı. 1954'te doçent ünvanını aldı.

1960 darbesiyle 147’likler diye isimlendirilen akademisyenlerle birlikte üniversiteden ihraç edildi. Daha sonra Almanya'ya giderek profesör oldu.

Süryanice, İbranice, Latince, Arapça ve Almanca dâhil 27 dili çok iyi derecede öğrendi. 1978 yılında Suudi Arabistan Kral Faysal Vakfı’nın İslami Bilimler Ödülü'nü aldı.

1982’de Frankfurt’ta Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü’nü kurdu. 2008’de İstanbul Gülhane Parkı’nda İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi’ni açtı.

Kaynak eser haline gelen ve kısaca GAS olarak bilinen Arap - İslam Bilim Tarihi (Geschichte des arabischen Schrifttums) adlı eserini yayınladı.

30 Haziran 2018'de İstanbul’da vefat etti ve Gülhane Parkı'ndaki müzenin bahçesine defnedildi.

Vefatının ardından 2019 yılı, Cumhurbaşkanlığı tarafından Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı ilan edildi.

BAZI ESERLERİ

Arap-İslam Bilim Tarihi (GAS)

Buhârî’nin Kaynakları

Bilim Tarihi Sohbetleri

Tanınmayan Büyük Çağ

İslam'da Bilim ve Teknik

Amerika Kıtasının Müslüman Denizciler Tarafından Kolomb Öncesi Keşfi ve Pîrî Reis

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

10 Muharrem 1448 / 25 Haziran 2026

Âşûrâ Nedir?
Âşûrâ, hicrî yılın ilk ayı olan Muharrem’in onuncu günüdür. Bu kelimenin, Arapçada “on” anlamına gelen aşr kökünden türediği kabul edilmiştir.

Muharrem ve Âşûrâ’nın Önemi

Savaşmanın haram kabul edildiği dört haram aydan biri olan Muharrem, Müslümanlar için hürmet ve bereket ayıdır.

Allah Resûlü (sas), “Âşûrâ günü orucunun, bir önceki yılın günahlarına kefaret olmasını Allah’tan ümit ediyorum.” diyerek Âşûrâ orucu tutmaya teşvik etmiştir.

Müslümanların Tuttuğu İlk Oruç

Ramazan orucu farz kılınmadan önce, Müslümanların tuttuğu ilk oruç, Âşûrâ orucudur.

Peygamber Efendimiz (sas), Medine’ye hicret ettiğinde yahudilerin Âşûrâ gününde oruç tuttuklarını görmüş, onların Hz. Mûsâ’nın ve İsrâiloğulları’nın kurtuluşuna şükür için oruç tuttuklarını öğrenince,

“Biz Musa’ya sizden daha yakınız ve bunu yapmaya daha lâyıkız.” diyerek Müslümanlara Âşûrâ gününde oruç tutmalarını emretmiştir. (Müslim, Sıyâm, 128)

Yahudilere benzememek için bu orucun sadece onuncu günü değil 9-10 veya 10-11. günlerde tutulması tavsiye edilmiştir.

Kerbelâ Hadisesi
Hz. Hüseyin (ra) ve beraberindeki 70’ten fazla yakını, hicrî 61 yılında Âşûrâ günü Kerbelâ’da şehit edilmiştir. Bu yönüyle Âşûrâ, bir hüzün günü olmuştur.

Aşure Geleneği
Toplumsal dayanışma ve paylaşmanın sembollerinden biri olarak aşure yapıp ikram etmek kültürümüzde bir gelenek olarak yaşatılmaktadır.

Âşûrâ günü, geçmişten ibret almanın, Allah’a şükretmenin, paylaşma ve kardeşlik bağlarını güçlendirmenin önemli vesilelerinden biri olmuştur.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

İBRÂHİM HAKKI ERZURÛMÎ

1703 yılında Erzurum’un Hasankale ilçesinde doğdu. 9 yaşında Şeyh İsmâil Fakîrullah ile tanıştı ve ilk tahsilini babasıyla birlikte Tillo’da tamamladı.

Erzurum müftüsü şair Hâzık Mehmed Efendi’den Arapça ve Farsça dersler aldı. 1728 yılında yeniden Tillo’ya giderek tasavvufa yöneldi.

1734’te şeyhi İsmâil Fakîrullah’ın vefatı üzerine Erzurum’a döndü. Daha önce babasının da imamlık yaptığı Habib Efendi Camii’nde imamlık yaptı.

1747’de İstanbul’da saray kütüphanesinde yeni astronomiye ilgi duymaya başladı. Kâtib Çelebi’ye ait Cihannümâ adlı eseri bu alandaki en önemli ilham kaynağı oldu.

Özellikle astronomi, anatomi ve meteoroloji alanlarında önemli çalışmalar yaptı. Erzurum’da bulunan Abdurrahman Gazi Dede Tekkesi’nin zâviyedarı oldu.

"Hak şerleri hayr eyler” dizeleriyle başlayan Tefvîznâme adlı şiiri en meşhur nasihat içerikli manzumesi oldu. En önemli eseri Mârifetnâme ile birlikte ardında otuzu aşkın eser bıraktı.

Hocası İsmâil Fakîrullah Hazretleri’nin türbesini, gece ve gündüzün eşit olduğu ekinoks günlerinde sabah güneşinin ilk ışıkları kabrin başına düşecek şekilde tasarladı.

1780 yılında Tillo’da vefat etti ve şeyhinin türbesine defnedildi.

BAZI ESERLERİ

Mârifetnâme
Lübbü’l-kütüb
Mecmûatü’l-irfâniyye
Mecmûatü’l-meânî
Urvetü’l-İslâm
Hey’etü’l-İslâm
Divan

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Diyanet Dijital (@diyanetdijital)'in paylaştığı bir gönderi

Akıl hastalıklarının meşguliyet, şok, telkin, müzik ve ilâçla tedavisini belirterek bugünkü modern psikiyatrinin kurucusu oldu.
eş-Şeyhü’r-Reîs ünvanıyla da bilinen İbn Sînâ, Batı’da Avicenna olarak tanındı. Eserleri pek çok dile tercüme edildi.

22 Haziran 1037'de Hemedan’da vefat etti ve buraya defnedildi.

BAZI ESERLERİ

eş-Şifâ
en-Necât
el-Kanun fi’t-tıbb
el-Mebde ve’l-meâd
el-İşârât ve’t-tenbihât

1448 HİCRİ TAKVİMİ A4 İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ>>>

1448 HİCRİ TAKVİM POST İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ>>>

Osman B. Affân (Ra)

576 yılında Tâif’te doğan Hz. Osman, İslâm öncesinde Mekke’nin önemli tüccarları arasına girdi.

Hz. Ebûbekir’in teşvikiyle Resûlullah’ın (sas) yanına giderek Müslüman oldu ve ilk on Müslüman arasında yer aldı.

Eşraftan olması sebebiyle İslâm’ı kabul etmesi Kureyş içinde büyük yankı yaptı. Baskılara rağmen inancından vazgeçmedi.

Kısa bir süre sonra Peygamber Efendimizin (sas) kızı Rukiyye ile evlendi ve onunla birlikte Habeşistan’a hicret etti.

Resûlullah (sas), Bedir Savaşı’na giderken Hz. Osman’ı hasta olan kızının yanında Medine’de bıraktı.

Rukiyye vefat edince Peygamber Efendimiz (sas), onu diğer kızı Ümmü Külsûm ile evlendirdi. Bu sebeple “Zinnûreyn” (iki nur sahibi) lakabıyla anıldı.

Hudeybiye Antlaşması öncesinde Mekke’ye elçi olarak gönderildi.

644-656 yılları arasında 12 yıl halifelik yaptı.

Kur’ân-ı Kerîm’i çoğaltıp çeşitli merkezlere gönderdi, “imam mushaf” denilen nüshayı da Medine’de bıraktı.

656 yılında isyancıların yirmi günden fazla süren kuşatmanın ardından Kur’an-ı Kerim okurken şehit edildi.

Hicret, Peygamber Efendimizin (sas) ve Müslümanların Mekke’den Medine’ye göç etmesini ifade eder.
Kişinin herhangi bir şeyden bedenen, lisânen veya kalben ayrılıp uzaklaşması anlamına gelmekle birlikte başka bir yere göç etmesi anlamında da kullanılır.
Hadislerde hicret, hem Mekke’den Medine’ye göç hem de kötülükleri terk etmek anlamındadır.
Müslümanlar, Mekke’de işkencelere maruz kalınca önce Habeşistan’a, ardından Medine’ye hicret etti.
Habeşistan’a iki kafile hâlinde 100’ü aşkın Müslüman gitti, Necâşî onları korudu ve müşriklerin iade taleplerini reddetti.
Mekke’deki üç yıllık boykot, Ebû Tâlib’in vefatı ve Tâif’teki olumsuzluklar hicret sürecini hızlandırdı.
Müşrikler, Peygamber Efendimizi (sas) öldürmeye karar verince, Resûlullah (sas) Hz. Ebû Bekir (ra) ile birlikte Sevr Mağarası’na sığındı.
Normal yoldan farklı bir güzergâh izleyerek Kubâ’ya ulaştı ve burada Kubâ Mescidi’ni inşa etti.
12 Rebîülevvel’de Medine’ye hareket ederek Rânûnâ vadisinde ilk cuma namazını kıldırdı ve aynı gün Medine’ye vardı.
Medine’ye göç edenlere Muhacir, onlara yardım eden Medinelilere Ensar denildi. Muâhât uygulamasıyla Muhacir ve Ensar kardeş ilan edildi.
Hicret ile Müslümanlar, Mekke’deki baskılardan kurtuldu ve Medine İslam devletinin merkezi oldu.