Diyanet Haber

Dua-Kader İlişkisi Nedir?

Mon, 20 Jul 2026 00:01:00 +0300

Duanın sonuç doğuracak bir sebep olarak görülmesi, konunun kaderle ilişkisini akla getirmektedir. Tabiat olayları, sünnetullah denilen ilahi kanunlara uygun olarak meydana gelmektedir. Başka bir deyişle tabiatta ortaya çıkan her olayın mutlaka bir sebebi vardır. İnsanın fiilleri de aynı şekilde bir sebep-sonuç ilişkisi içinde cereyan etmektedir. Sebebi ve o sebebe bağlı olarak ortaya çıkan sonucu yaratan Allah’tır. (En’âm, 6/17; Yûnus, 10/107) Dua takdirin bir parçasıdır. Hadislerde duanın belaları def edeceğine (Tirmizî, Kader, 6) işaret edilse de ezelde bağlı olarak takdir edilmiş şeyler yine dua ile meydana gelecektir. Allah, ezelî ilmiyle kulun yapacağı duayı bildiği için kaderini ona göre şekillendirmektedir. Dolayısıyla dua, diğer sebepler gibi bir sebeptir. Başka bir ifadeyle dua sonucunda bir değişikliğin olmasını Allah dilemişse bu değişiklik, tabii sebep-sonuç ilişkisi içinde hayır veya şer olarak ortaya çıkmaktadır.

• Kıbrıs Barış Harekâtı başladı. (1974)

Avrupa’da Bir İslam Devleti: Endülüs

Sun, 19 Jul 2026 00:01:00 +0300

Endülüs, 711 yılındaki İslam fethinden sonra, medeniyetin Batı’daki en parlak merkezlerinden biri hâline gelmiştir. Bu dönemde yaşanan ilmî ve kültürel gelişmeler sayesinde Endülüs sadece Müslümanlar için değil; tüm insanlık için bilim, kültür ve medeniyetin beşiği olmuştur. Endülüs, İslam dünyasının bilimsel çalışmalarının Batı’ya aktarılmasında köprü görevi üstlenerek Batı’nın birçok alanda gelişiminin önünü açmıştır. Modern cerrahinin öncüsü kabul edilen Zehrâvî’nin “et-Tasrif” adlı eseri, Avrupa’da yüzyıllar boyunca tıp eğitimine kaynaklık etmiştir. Toledo’da bir rasathane kuran İbnü’z-Zerkâle astronomi, saat mekanizmaları üzerine çalışmalar yapan ve ilk uçuş denemelerini gerçekleştiren İbn Firnas tıp ve matematik; İbn Rüşd ve İbn Tufeyl ise felsefe alanında Endülüs’ün yetiştirmiş olduğu meşhur âlimlerin başında gelmektedir. İslamiyet’le birlikte bilim, kültür ve medeniyet alanında altın çağını yaşayan Endülüs, hâlen tüm insanlık için ilham kaynağı olmaya devam etmektedir.

• Diyanet Tv yayın hayatına başladı. (2012)
• İspanya (Endülüs) Târık b. Ziyâd tarafından fethedildi. (711)

Sosyal Medya Bağımlılığı

Sat, 18 Jul 2026 00:01:00 +0300

İslam dini insanı en değerli varlık olarak kabul etmekte ve insanın canını, malını, aklını, namusunu ve inancını koruma altına almaktadır. Bu beş temel değer, İslam’da dokunulmazdır ve herhangi bir nedenle zarar görmesine asla izin verilmez. Bu ilke, hayatın her alanında geçerli olduğu gibi teknolojinin kullanımı, internet ve sanal dünyada hareket ederken de aynen geçerlidir. Bu bağlamda sosyal medya mecralarında amaçsız, başıboş, ilkesiz ve sorumsuzca haddinden fazla zaman geçirmek, bahse konu beş temel değerin yıpratılması sonucunu doğurmakta ve bağımlılık durumu gerçekleşmektedir. Dinimiz teknolojinin getirilerinin karşısında değil bilakis verimli kullanılmasından yana durmaktadır. Sosyal medya mecralarını; sorumluluk bilinci gözetilerek, helal-haram hassasiyeti taşıyarak, ahlaki ilkeleri koruyarak, insan hak ve özgürlüklerini ihlal etmeden kullanmak her Müslüman’ın öncelikli sorumluluğudur. Bu sayede kişi hem şahsına hem de topluma fayda sağlamış olacaktır.

• Resmî ilk akademik müessese Encümen-i Dâniş’in açılışı (1851)

Tevbe Suresinden Mesajlar

Fri, 17 Jul 2026 00:01:00 +0300

Tevbe Suresi, Kur’an-ı Kerim’in 9. suresidir ve 129 ayetten oluşur. İslam toplumunun inşası, müşriklerle ilişkiler, cihat ve münafıklarla mücadele gibi önemli konuları içerir. Sure, yapılan antlaşmalara sadık kalmayan ve hainlik eden müşriklere karşı uyarılarla başlar. Antlaşmalara uymayanların cezalandırılacağı belirtilirken, müşriklere Kâbe’ye yaklaşma yasağı getirilir ve onlarla ilişkilerin kesilmesi emredilir. Ancak antlaşmalara bağlı kalanlar bu yasağın dışında tutulur. Surede cihat imanın bir gereği olarak vurgulanır ve müminler, Allah yolunda can ve mal ile mücadele etme hususunda teşvik edilir. Bunun yanı sıra münafıkların riyakâr ve ikiyüzlü davranışları eleştirilir; onların savaştan kaçma ve fitne çıkarma çabaları kınanır. Zekât, sadaka, infak, tevbe edenlerin bağışlanması, toplumsal düzen, adaletin tesisi, barışın korunması gibi birçok konuya değinilir. Ayrıca Hz. Muhammed’in (sas) rehberliğine uyulması ve müminlerin yalnızca Allah’a güvenmeleri mesajı verilir.

• Abdülkadir Geylani’nin vefatı (1166)

Kıbleye Doğru Yönelmeden Kılınan Namaz Geçerli Olur Mu?

Thu, 16 Jul 2026 00:01:00 +0300

İster farz ister nafile olsun namaz kılarken kıbleye yönelmek (istikbâl-i kıble) namazın geçerlilik şartlarından biri olup bazı zorunluluk ve ruhsat hâlleri dışında bu şarta uyulmazsa namaz sahih olmaz. Dört mezhebe göre de Mescid-i Harâm’da namaz kılan kimsenin yüzünü ve yönünü bizzat Kâbe binasına çevirmesi şarttır. Bu sebeple Mescid-i Harâm’da cemaatle namaz kılınırken saflar Kâbe’yi çevreler. Bilerek kıble yönünden başka yöne doğru kılınan namaz geçersiz olur. Kıble yönünü bilmeyen kimse ise araştırma yapar; edindiği bilgi veya kanaate göre namazını kılar. Eğer namazı tamamladıktan sonra hata ettiğini anlarsa, namazı sahih olur. Yeniden kılması gerekmez. Araştırma yaptığı hâlde hatalı tarafa döndüğünü namaz esnasında anlarsa, namaz içinde doğru olan tarafa döner ve namazına devam eder. Herhangi bir araştırma yapmadan veya kimseye sormadan rastgele bir yöne dönüp namaz kılan kimse ise eğer döndüğü o yön kıble istikameti değilse namazını iade eder (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, I/435).

• Dünya Kıble Günü (Güneş, Türkiye saati ile 12.27’de tam olarak Kâbe-i Şerif üzerinde bulunur.)

İman ile Nifak Aynı Kalpte Olmaz

Wed, 15 Jul 2026 00:01:00 +0300

Gece ile gündüz, yaz ile kış gibi hilkati gereği bir birine zıt kavram ve olgular bir arada olamaz. Bunun gibi iman ve nifak birbirine zıttır ve bir arada olamaz. İman mahalli olan kalpte nifaka yer yoktur. Ancak müminler gaflet perdesi altında kalpteki imanı azaltırlarsa açılan boşluğu nifak kaplayacak, zamanla imana yer bırakmayacak şekilde müminin kalbi nifakla dolacaktır. “Hayır! Gerçek şu ki yapıp ettikleri kalplerini kaplayıp karartmıştır.” (Mutaffifîn, 83/14) ayet-i celilesi ve “Kul bir günah işlediği zaman kalbinde siyah bir nokta oluşur. Bundan vazgeçip tevbe ve istiğfar ettiği zaman kalbi parlatılır. Günaha devam ederse siyah nokta artırılır ve sonunda tüm kalbini kaplar…” (Tirmizî, Tefsîru’l-Kur’ân, 83) hadis-i şerifi bu tam da bu durumu ifade etmektedir. Bu meyanda müminin kalbinde ya iman ya nifak olacağı görülmektedir. Müminlere düşen ise Kur’an ve sünnet ışığında yaşamak ve neticesinde hem dünya hayatında huzura ermek hem de ahirette ebedî saadeti kazanmaktır.

• DEMOKRASİ VE MİLLÎ BİRLİK GÜNÜ

Müminlerin Annesi: Hz. Âişe (ranhâ)

Tue, 14 Jul 2026 00:01:00 +0300

Hz. Ebû Bekir’in (ra) kızı olan Hz. Âişe (ranhâ), Peygamber eşlerinin müminlerin anneleri olduğunu belirten Ahzab suresi 6. ayetinin nazil olmasıyla “Ümmü’l-Müminîn” diye anılmaya başlanmıştır. Hz. Âişe; Kur’an-ı Kerim’i ve Hz. Peygamber’in (sas) sünnetini çok iyi bilmesi, anlaması ve muhafaza etmesiyle şöhret bulmuştur. Hz. Âişe, fasih Arapçası ve belagati sayesinde güçlü bir hitabete sahipti ve bu durum sayesinde konuşmaları insanlar üzerinde etkili olmuştur. Babası Hz. Ebû Bekir’in kabrinde yaptığı dua, Cemel Vak‘ası’ndaki hutbesi ve bazı mektupları onun edebî yönünü ön plana çıkaran önemli örneklerdir. Sahabeler arasında çok sayıda fetva vermesiyle meşhur yedi kişinin içinde sayılan Hz. Âişe, rivayet etmiş olduğu 2210 hadis ile de müksirûn raviler arasına girmiştir. Hz. Peygamber’den sonra 47 yıl daha yaşayan Hz. Âişe (ranhâ) altmış beş yaşında bir çarşamba günü vitir namazından sonra vefat etmiştir.

• Hz. Aişe’nin (ranhâ) vefatı (M. 614–678)
• Fransız İhtilali (1789)
• Kerkük Katliamı (1959)
• Bugün Greenwich saati ile 09.44’te içtima, 22.42’de Ru’yet olacak ve hilal ilk defa Atlas Okyanusu’ndan itibaren görülecek.

Peygamberlerin Ortak Özellikleri

Mon, 13 Jul 2026 00:01:00 +0300

Yüce Allah bütün peygamberleri; insanlara doğru yolu göstermek, nasıl ibadet edeceklerini bildirmek ve ebedî hayata nasıl hazırlanacaklarını öğretmek üzere göndermiştir. İnsanlık tarihi boyunca Kur’an-ı Kerim’de ismi geçen, geçmeyen birçok peygamber gelmiştir. Bu peygamberlerden ilki Hz. Âdem (as), sonuncusu ise Ahzab suresi 40. ayette belirtildiği şekliyle Hâtemü’l-Enbiyâ Hz. Muhammed’dir (sas). Mucize göstermek, vahiy almak ve tebliğ etmek, beşerî niteliklere sahip olmak, Allah tarafından seçilmiş olmak (vehbîlik), günah işlemekten korunmuş olmak (ismet), doğru sözlü ve güvenilir olmak (sıdk-emanet), adaletli ve sabırlı olmak, zeki olmak peygamberlerin ortak vasıflarındandır. Bu vasıflar, insanların peygamberlere güvenmesini, Allah’ın emir ve yasaklarını samimiyetle uygulamasını kolaylaştırır. Ayrıca bu özelliklerle her peygamber Allah’a kulluk etmeye çağırdığı ümmetinin inkârları ve itirazları ile baş edebilmiş ve kendilerine gelen vahiyleri eksiksizce insanlara bildirmiştir.

Her peygamberin niyaz ettiği bir duası vardır. Ben de duamı kıyamet gününde ümmetime şefaat etmek için saklamak istiyorum. (Müslim, Îmân, 334)

İslam Şehirleri: Kurtuba

Sun, 12 Jul 2026 00:01:00 +0300

Târık b. Ziyâd’ın kumandanlarından Mugîs er-Rûmî’nin fethetmesiyle İslam beldesi olan Kurtuba şehri, Vali Hür b. Abdurrahman es-Sekafî (716-719) zamanında Endülüs’ün başkenti olmuştur. İslam Medeniyeti ve kültürüyle tanışmasının akabinde mimari, eğitim ve kültür gibi birçok alanda ihtişamın zirvesine ulaşan Kurtuba; iki yüz bin ev, altı yüz cami ve medrese, sekiz yüz hamam, elli hastane, çeşitli sanayi tesisleri ve içinde dört yüz bine yakın kitap bulunduğu bilinen kütüphanesi ile meşhur olmuştur. Çoğu alanda olduğu gibi dinî ilimler, şiir, edebiyat, tarih, coğrafya, tıp ve eczacılık gibi ilmî faaliyetlerde de Kurtuba şehri Endülüs’ün merkezi olmuştur. Ayrıca Kurtuba, İslam hâkimiyeti boyunca çok sayıda ilim adamı yetiştirmiştir. Fıkıh, kelam, tarih, edebiyat ve felsefe alanlarında eserler veren İbn Hazm (994-1064); Endülüs’te birlik ve beraberliğin sağlanması yönünde büyük katkısı olan İbn Rüşd (1126-1198) ve Hay b. Yakzan adlı eserin sahibi İbn Tufeyl en önemli ilim adamlarındandır.

Ey insanlar! Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize kulluk edin ki takvaya eresiniz. (Bakara, 2/21)

Kelimullah: Hz. Musa (as)

Sat, 11 Jul 2026 00:01:00 +0300

Kelimullah, Allah’ın konuştuğu kişi anlamına gelmektedir. Şûrâ suresinde, Allah’ın peygamberlerle konuşmasının üç şekilde olacağı buyrulmuştur. Bunlar; vahiy ile, perde arkasından ya da elçi gönderip Allah’ın beşerle konuşması olarak sıralanmaktadır. Hz. Musa’ya (as) Kelimullah ismi; Allah ile perde arkasından, aracısız konuşmuş olmasından dolayı verilmiştir. Hz. Musa, Kur’an-ı Kerim’de 34 surede 136 yerde zikredilmektedir. Bunun yanı sıra Kur’an-ı Kerim ve sahih hadislerde en çok bahsi geçen peygamber Hz. Musa’dır. Hz. Musa, Kur’an-ı Kerim’de; ihlaslı olması, insanlar arasında seçkin kılınması, fısıldayacak kadar Allah’a yaklaşması, Allah’ın nezaretinde yetiştirilmesi, elçi-peygamber olması; şerefli, güçlü, güvenilir ve mümin olmasıyla anılmıştır. Hadis-i şeriflerde ise Hz. Muhammed’in (sas) Miraç mucizesi esnasında Hz. Musa ile görüşmesi ve Musa-Hızır kıssası münasebetiyle bahsedilmekte olup Aşura günü oruç tutması, esmer yüzlü ve hayâ sahibi olması gibi özellikleri vurgulanmaktadır.

• Srebrenitsa Katliamı (1995)

Mahremiyet ve Tesettür

Fri, 10 Jul 2026 00:01:00 +0300

İslam, bireyin hem iç dünyasını hem de toplumsal hayatını şekillendiren bir ahlak anlayışı ortaya koyar. Bu anlayışın temel unsurlarından biri de tesettür ve mahremiyet kavramlarıdır. Tesettür bilinci, bedeni örtmek kadar kalbi ve aklı da her türlü kötülüğe, fuhşiyata ve harama karşı kapatmak, örtmek ve korumaktır. Zira Kur’an-ı Kerim’de “Ey Âdemoğulları! Size mahrem yerlerinizi örtecek giysi, süsleneceğiniz elbise yarattık. Takvâ elbisesi, işte o daha hayırlıdır. Bunlar Allah’ın ayetlerindendir. Umulur ki düşünüp öğüt alırlar.” (A’râf, 7/26) buyrulmuştur. Ahlak, insanın doğru ile yanlışı ayırt edebilme ve erdemli bir yaşam sürebilme kabiliyetidir. Tesettür, bireyin bu ahlaki prensiplere bağlı kalmasını sağlayan bir kalkandır. İslam’da tesettür; sadece kadınlara değil, erkeklere de yönelik bir yükümlülüktür. Kur’an-ı Kerim’de, “Mümin erkeklere söyle: Gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar…” (Nûr, 24/30) ayetiyle bir anlamda erkeklerin tesettürüne yer verilmiştir.

• Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin Müzeye Çevrilme Kararı Danıştay tarafından iptal edildi. (2020)

Katılım Bankalarından Alınan Kâr Payının Dinî Hükmü Nedir?

Thu, 09 Jul 2026 00:01:00 +0300

İslam’ın getirmiş olduğu genel finans, iktisat ve ticaret esaslarına aykırı olmamak kaydıyla kâr-zarar ortaklığı adı altında yürütülen kurumsal ya da bireysel ticari işlemlerde ve bu işlemler sonucunda elde edilen kârın katılımcılar arasında paylaşılmasında dinen bir sakınca yoktur. Belirlenen esaslara uygun çalışmaları durumunda katılım bankalarının kâr hesaplarına para yatırmak ve iştirakçilerine vermiş oldukları kâr payını almak caizdir. Ancak İslam’ın genel muamelat esaslarına uymayan faiz gibi işlemler ise hangi ad altında ve kim tarafından yapılırsa yapılsın caiz değildir. Sonuç olarak, katılım bankaları kâr-zarar ortaklığı hesaplarında topladıkları paraları müşareke, murabaha, müdarebe, leasing gibi işlemler ve benzeri yöntemlerle işletiyorlarsa, o takdirde onların dağıttıkları kârları almak caizdir. Öte yandan katılım bankalarının icra ettiği işlemleri araştırmak ise bu bankalarla iş yapan kişinin kendi sorumluluğundadır.

• Diyanet Radyo yayın hayatına başladı. (2013)

Enfal Suresinden Mesajlar

Wed, 08 Jul 2026 00:01:00 +0300

Sure, adını birinci ayette geçen “enfâl” kelimesinden alır. “Fazlalık” anlamındaki “nefl” kökünden gelen “nefel”in çoğulu olan enfâl “savaşta elde edilen ganimetler” manasındadır. Bedir Gazvesi’nde müşriklerden elde edilen ganimetlerin Allah ve Resûlü’ne ait olduğunu, dolayısıyla Allah ve Resûlü’nün koyacağı ölçülere göre paylaştırılacağını bildiren, ayrıca müslümanlara Allah’tan korkmalarını, birbirleriyle iyi geçinmelerini, Allah’a ve Resûlü’ne itaat etmelerini emreden ayetle başlar. Bunun ardından gelen ayetlerde, gerek savaşta gerekse barış zamanında kişiyi başarıya götüren ve ahiret saadetini sağlayan etkenler üzerinde durulur. Diğer taraftan bu zaferin elde edilmesinde sayı çokluğunun değil inanç, azim, cesaret ve ilahi yardımın önemli olduğu vurgulanır. Surenin devamında asıl zaafın riyakârlık, inançsızlık ve dünya nimetlerine aşırı düşkünlükten kaynaklandığı bildirilir. Sure, İslamiyet’i benimseyen bütün Müslümanların aynı haklara sahip olduğunu ifade ederek sona erer.

Yaratan bilmez olur mu? O, bütün inceliklerin farkındadır ve her şeyden -haberdardır. (Mülk, 67/14)

Allah’ın En Sevmediği Helal: Boşanmak

Tue, 07 Jul 2026 00:01:00 +0300

Evlilik, insanın huzur ve sükûnet bulması için Allah’ın bir nimeti olarak helal kılınmış ve teşvik edilmiştir. Kur’an-ı Kerim’de, “Kendileriyle huzura kavuşmanız için size kendi cinsinizden eşler yaratıp aranıza sevgi ve merhamet koyması da O’nun ayetlerindendir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibretler vardır.” (Rûm, 30/21) buyrularak evliliğin sevgi, merhamet ve huzur temelli bir kurum olduğu vurgulanmıştır. Ancak insan hayatında çeşitli imtihanlar olduğundan, bazen eşler arasında anlaşmazlıklar ve geçimsizlikler de yaşanabilir. Bu noktada İslam, evliliğin devam etmesi için eşlerin gayret göstermesini öğütler. Boşanma, İslam’da kesinlikle yasaklanmamış ancak en son çare olarak görülmüştür. Peygamber Efendimiz (sas), “Allah katında helal olan şeylerin en sevimsizi boşanmadır.” (Ebû Dâvûd, Talak, 3) buyurarak, boşanmanın hoş karşılanmayan bir fiil olduğunu belirtmiştir. Boşanma sürecine gelinmeden eşlerin barışma ve bir araya gelme yollarını denemeleri gerekir.

Yoksula verilen sadaka bir, akrabaya verilen ise hem sadaka hem de sıla-i rahim olmak üzere iki sadaka sayılır. (Nesâî, Zekât, 82)

Dinî Yanılgılar: Deizm

Mon, 06 Jul 2026 00:01:00 +0300

Deizm, Allah’ın evreni yarattığını kabul eden ancak vahyi, peygamberliği ve dinî kuralları reddeden bir inanç sistemidir. Deistler, Allah’ın kâinatı belirli yasalar çerçevesinde yarattığını ancak ona bu yasalarla doğrudan müdahalede bulunmadığını savunurlar. İslam’a göre bu düşünce, Allah’ın sıfatlarını eksik ve işlevsiz görmek anlamına gelir. Kur’an-ı Kerim’de Allah’ın kullarına yakın olduğu, onların dualarına icabet ettiği ve her an evreni kontrol ettiği açıkça belirtilir. (Bakara, 2/186) Deizm ise Allah’ı sadece bir yaratıcı olarak kabul edip insanların rehbersiz bırakıldığını öne sürerek ilahi adalet kavramını zedeler. Deizmin en büyük sakıncalarından biri ahlaki değerleri subjektif hâle getirmesidir. İslam, ahlaki kuralların ilahi vahiy ile belirlendiğini ve insanın dünya ile ahiret hayatında mutluluğa ulaşması için bu kurallara uyması gerektiğini vurgular. Deizm ise herkesin kendi ahlaki kurallarını belirleyebileceğini öne sürerek bireysel ve toplumsal yozlaşmaya zemin hazırlar.

• Hicaz, Osmanlı topraklarına katıldı.

• Kutsal Emanetler Yavuz Sultan Selim’e teslim edildi. (1517)

Peygamberimiz ve Gençlik

Sun, 05 Jul 2026 00:01:00 +0300

Hz. Muhammed (sas) gençleri toplumun en dinamik ve değerli unsurları olarak görmüş; onların eğitimi, ahlaki gelişimi ve sorumluluk bilinci kazanmaları için büyük çaba harcamıştır. O, gençleri İslam’ın yayılmasında aktif roller üstlenmeleri için teşvik etmiş ve onlara büyük görevler vermiştir. Gençlerin enerji dolu, cesur ve öğrenmeye açık yapıları, Hz. Peygamber’in davetinde önemli bir yer tutmuştur. Hz. Muhammed’in (sas) çevresinde birçok genç sahabe bulunmaktaydı. Örneğin, Muaz bin Cebel’i Yemen’e vali olarak göndermesi, Usame bin Zeyd’i (ra) ordu komutanı tayin etmesi, gençlere duyduğu güvenin en büyük göstergelerindendir. Gençliği iyi değerlendirmek gerektiğini vurgulayan Peygamber Efendimiz, “Beş şey gelmeden önce beş şeyin kıymetini bil: İhtiyarlamadan önce gençliğin…” hadisiyle gençliğin fırsatlarla dolu bir dönem olduğunu ifade etmiştir. (İbn Ebî Şeybe, Musannef, Zühd, 6) Bu anlayış, Müslüman gençlerin sadece bireysel değil, toplumsal sorumluluklar da üstlenmesi gerektiğini ortaya koyar.

• Barbaros Hayreddin Paşa’nın vefatı (1546)
• Başbağlar Katliamı (1993)

Zamanın Nabzını Tutanlar: Muvakkitler

Sat, 04 Jul 2026 00:01:00 +0300

Kısaca zamanın saat ve dakika dilimlerini düzenleyenler olarak adlandırılan muvakkitler, İslam medeniyetinde önemli bir yere sahipti. Zira bilindiği gibi namazın dışındaki şartlardan biri de vakittir. Bir anlamda “zaman memurları” olan muvakkitler, namaz vakitlerini titizlikle belirleyip bunu müezzinlere teslim ederlerdi. Bu çalışmalarını muvakkithane denen bir mekânda yaparlardı. Muvakkitler devlet kademesinde yer alırlar; özellikle matematik, hendese ve astronomi gibi alanlarda eğitim görürlerdi. Batılı anlamda saatlerin hayatımıza girmesiyle muvakkitlerin önemi azaldı. 1924’te son müneccimbaşı Hüseyin Hilmi Efendi’nin vefatıyla yerine aynı ünvanda biri atanmadı. Müneccimbaşılık yerine başmuvakkitlik ihdas edildi, başına hattat ve ressam da olan Ahmet Ziya Akbulut (ö. 1938) getirildi. Kelime “Şeb-i yeldâyı müneccimle muvakkit ne bilir / Mübtelâ-yı gama sor kim geceler kaç saat” beytiyle zihinlerde yaşamaya devam ediyor.

• Dünyanın Güneşe En Uzak Olduğu Gün (Günöte)

Sâlih Amelin Kıymeti

Fri, 03 Jul 2026 00:01:00 +0300

İslam’da ibadet, sadece Allah rızası için yapılan samimi bir eylemdir. İbadetin özü, kişinin Rabbi ile olan ilişkisinde ihlaslı olmasıdır. Kur’an-ı Kerim’de bu husus şu şekilde vurgulanmıştır: “Şüphesiz iman edip sâlih ameller işleyen, namazı dosdoğru kılan ve zekâtı verenlerin mükâfatları Rableri katındadır.” (Bakara, 2/277) Bu ayetten de anlaşıldığı üzere, ibadetlerin kabul olması için samimiyet (ihlas) şarttır. Eğer bir ibadet Allah rızası yerine başkasına gösteriş amacıyla yapılırsa, anlamını ve değerini yitirir. Bu durumu Peygamber Efendimiz (sas) “Riya (gösteriş), küçük şirktir.” (İbn Mâce, Zühd, 21) diyerek açıkça belirtmiştir. Riya ile yapılan ibadet, kişinin Allah’tan sevap almasını engeller, hatta günaha bile dönüşebilir. Kur’an’da riya yapanlar sert bir şekilde uyarılmıştır: “Vay hâline o namaz kılanların ki, onlar namazlarını ciddiye almazlar; onlar gösteriş yaparlar.” (Maûn, 107/4-6) Gerçek ibadet, kalpten gelmeli ve sadece Allah’ın rızasını kazanma niyetiyle yapılmalıdır.

• Fatih Sultan Mehmet Köprüsü açıldı. (1988)

Sütle Gelen Yakınlık: Süt Akrabalığı

Thu, 02 Jul 2026 00:01:00 +0300

Süt akrabalığı, çocuğun öz annesinden başka bir kadın tarafından emzirilmesi sonucunda çocukla sütanne ve onun belirli derecedeki yakınları arasında oluşan akrabalıktır. Dinimizde sütten doğan akrabalık bağları nesebe dayalı akrabalık gibi kabul edilmiştir. Nitekim çocuğun gelişiminde önemli bir rolü olan süt, aynı zamanda çocuk ile onu emziren arasında tıpkı öz anne ile yavrusu gibi duygusal bir bağ oluşturmaktadır. Aynı şekilde süt kardeşleri arasında da tıpkı öz kardeşler arasındaki gibi bir ilişki ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla kendileri ile evlilik bağı kurulamayacak kişilerin açıklandığı ayette sütanne ve süt kız kardeşler de zikredilmiştir (Nisâ, 4/23). Nitekim uygulama da bu şekilde olmuştur. Örneğin Hz. Hamza ile süt kardeşi olan Peygamberimize Hz. Hamza’nın kızı ile evlenmesi teklif edildiğinde kendisi, “Onunla evlenmek bana helâl değildir. O sütkardeşimin kızıdır. Akrabalıktan dolayı haram olan sütten de haram olur.” (Buhârî, Şehâdât, 7) diyerek bu teklifi geri çevirmiştir.

Başınıza gelen her musibet kendi yapıp ettikleriniz yüzündendir; kaldı ki Allah birçoğunu da bağışlar. (Şûrâ, 42/30)

A’râf Suresinden Mesajlar

Wed, 01 Jul 2026 00:01:00 +0300

A’râf Suresi, Mekke devrinde nazil olan en uzun suredir. Bakara ve Âl-i İmrân sureleriyle yer yer muhteva benzerlikleri gösteren A‘râf suresinde, Mekkî surelerde görüldüğü gibi iman ve itikad konuları, özellikle ahirete iman meselesi işlenmektedir. Sure, vahyin önemini ve ona uymanın gereğini bildiren âyetlerle başlar. Kendilerine vahiy bilgisi ulaşmış olanların sorumluluğuna dikkat çekildikten sonra ahiret gününde amellerin tartılacağı, buna bağlı olarak iyilerin kurtulacağı, günahkârların da yaptıkları kötülük yüzünden ceza görecekleri vurgulanır. Ahirete inanmayanlar kibirlerinden, ya da günaha düşkünlükleri yüzünden inkâr yoluna saparlar. Nitekim şeytan da kibrinden dolayı Hz. Âdem’e (as) secde etmemiştir. Gökleri ve yeri, geceyi ve gündüzü, güneşi ve ayı yaratan; yarattıklarını en yüce bir hükümranlıkla yöneten Allah’ın buyrukları her yerde geçerlidir. Ayrıca surede geçmiş kavimlerin hayatlarından verilen canlı misallerle peygamberlerin iman uğrundaki mücadeleleri gözler önüne serilir.

• Osmangazi Köprüsü açıldı. (2016)